up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله جنگل PDF
QR code - جنگل

جنگل

تعريف جنگل

● پيدايش جنگل
تعريف جنگل و انواع آن جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان، درختچهها و گونههاي علفي است که همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراک حياطي گياهي و جانوري را تشکيل داده .
تعريف جنگل و انواع آن جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان، درختچهها و گونههاي علفي است که همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراک حياطي گياهي و جانوري را تشکيل داده و تحتتأثير عوامل اقليمي و خاکي قادر است تعادل طبيعي خود را حفظ کند.
حداقل سطحي که براي تشکيل جنگل از نظر علمي لازم است بسته به نوع گونه درختي، شرايط محيطي و غيره تغيير ميکند. اين مساحت در شرايط معمولي حداقل ۳ ۰ هکتار (۳ هزار متر مربع) است. واژه جنگل از زبان سانسکريت است و به اکثر زبانهاي اروپائي نيز وارد شده است و معناي جنگل طبيعي و بکر را ميدهد. جنگل بسته به نوع پيدايش آن و خصوصيات ساختاري به جنگل بکر، جنگل طبيعي، جنگل مصنوعي يا جنگل دست کاشت طبقهبندي ميشود.
جنگل بکر يا دستنخورده، جنگلي است که بدون دخالت انسان بهوجود آمده است و ترکيب گونههاي درختي و درختچهاي و علفي آن طوري است که وضعيت کاملاً طبيعي را نشان ميدهد. چوب و ساير فرآوردههاي آن در همان سيستم طبيعي تجزيه شده و به خود جنگل برميگردد. بهعبارت ديگر از جنگل بکر هيچگونه موادي (زنده يا غيرزنده) به خارج از آن حمل نميشود.
رويش چوبي جنگلهاي بکر که به حالت تعادل رسيده باشند عملاً صفر است، يعني همانقدر که چوب و ساير موادآلي توليد ميشود همانقدر هم تجزيه ميشود و يا ميپوسد، بهعبارت ديگر چرخه رفت و برگشت مواد در يک جنگل بکر چرخهاي بسته است.
در جنگل بکر بين توليدکنندگان (گياهان)، مصرفکنندگان (جانوران) و تجزيهکنندگان (جانوران ريز) يک اشتراک حياتي متقابل و پايدار برقرار است. جنگلهاي بکر از تنوع زيستي بالائي برخوردارند و داراي اطلاعات ژنتيکي ارزشمندي هستند که تا به امروز بسياري کشف نشده است. امروز ارزش جنگلهاي بکر بسيار زياد است هر چند که متأسفانه روند تخريب کمي و کيفي آنها در دنيا رو به افزايش است.
امروزه سعي بر اين است که جنگلهاي بکر باقي مانده بر روي کرهزمين را حفظ و زا آنها بهعنوان ذخيرهگاههاي اطلاعات ژنتيکي و تنوع زيستي استفاده شود. امروزه تبديل جنگلهاي بکر به جنگلهاي صنعتي قابل توجيه نيست و نگهداري آنها حتي از نظر اقتصادي نيز توجيهپذير است.
جنگل طبيعي، جنگلي است که بدون دخالت انسان بهوجود آمده است ولي انسان بهطور مستقيم يا غيرمستقيم در آن دخالت (بهرهبرداري) کرده است.
جنگلهاي بکر، دستخورده و بهرهبرداري شده تبديل به جنگلهاي طبيعي ميشوند. بهعبارت ديگر جنگلهاي طبيعي، جنگلهاي بکر دست خورده هستند. ترکيب درختان و سن آنها و تنوع گونههاي گياهي و جانوري در يک جنگل طبيعي با جنگل بکر متفاوت است و عموماً جنگل طبيعي از نظر زيستمحيطي فقيرتر از جنگل بکر است. با وجود اين جنگلهاي طبيعي قادر هستند چشماندازهاي طبيعي هر منطقه را حفظ کرده و در اکثر موارد از جنگلهاي مصنوعي يا دست کاشت غنيتر و پايداتر باشند.
جنگلهاي مصنوعي يا دست کاشت يا جنگل انسانساخت جنگلي است که به دست انسان و با هدف مشخصي ايجاد شده است و هدف از ايجاد آن توليد چوب، ايجاد مناظر طبيعي، حفظ آب و خاک، ايجاد مناطق تفريحي و تفرجي و غيره است.
جنگل مصنوعي معمولاً بهصورت نهال کاري (درختکاري) بهوجود ميآيد، هر چند اين جنگلها را ميتوان با کاشت بذر نيز بهوجود آورد. تجربه شده است جنگلهاي مصنوعي که با اين روش بهوجود آمدهاند پايدار و نزديکتر به جنگلهاي طبيعي هستند. جنگلهاي مصنوعي که با همه ايجاد شده، قلمستان ناميده ميشود (مثل قلمستانهاي صنوبر در بسياري از نقاط کشور). البته بايد متذکر شد که قلمستانها در اکثر نقاط دنيا از نظر حقوقي جزء جنگلها محسوب نميشوند. امروزه ايجاد جنگلهاي مصنوعي در دنيا از اهميت بالائي برخوردار است چرا که به افزايش نياز چربي در جهان پاسخ ميدهد.
چنانچه جنگلهائي در زمينهاي زراعي و باير با هدف توليد چوب با استفاده از روشهاي پيشرفته زراعي از قبيل شخم زمين، کود دادن و غيره ايجاد شده باشد به آن زراعت چوب اطلاق ميشود. حجم زراعت چوب در زمينهاي غيرجنگلي در تمام دنيا در حال افزايش است. علاوه بر سه نوع جنگلي که تعاريف آن ذکر شد در کشور ما از اصطلاح بيشه هم استفاده ميشود. ما بيشه را معمولاً براي پوشش گياهي بهکار ميبريم که اطراف رودخانه و شيار درهها در مناطق خشک ظاهر ميشوند. اين واژه به تجمع درختچهها و نيزارها نيز اطلاق ميشود.
● پيدايش جنگل و طبقه بندي آن
جنگلهاي دنيا از حدود ۱۴۰-۶۰ ميليون سال پيش بهوجود آمدهاند. بسته به نوع درختان تشکيلدهنده، جنگلهاي دنيا را به دو نوع سوزنيبرگ و پهنبرگ تقسيم ميکنند.
جنگلهاي سوزني برگ دنيا قديميتر از جنگلهاي پهنبرگ هستند و پيدايش اوليه اين جنگلها در دوران دوم زمينشناسي در دوره کرناسه يعني حدود ۱۴۰ ميليون سال قبل رخ داده است. جنگلهاي پهنبرگ در مقابل جنگلهاي سوزني برگ تکامل يافته در عين حال جديدتر هستند. اين جنگلها در دوران سوم زمينشناسي در حدود ۶۰ ميليون سال پيش بهوجود آمدهاند. از آن زمان تاکنون جنگلهاي دنيا دائماً در حال تحول و تکامل بوده و اگر انسان در روند آن دخالتي نداشته باشد سير تحول و تکامل آنها همچنان ادامه خواهد يافت.
در اواخر دوران سوم زمينشناسي اقليم کرهزمين رو به سردي گذاشت بهطوري که در اوايل دوران چهارم بارشهاي آسماني اکثراً بهصورت برف درآمد و بهخصوص در عرضهاي جغرافيائي بالاتر از ۴۰ درجه شمالي و يا ترافعات بالاي ۳ تا ۴ هزار متري عرضهاي پائينيتر، يخچالهاي طبيعي تشکيل شدند و بهتدريج رشد کردند، بهعبارت ديگر دوران يخبندان بهوجود آمد.
يخچالهاي طبيعي اکثر جنگلهاي مناطق مذکور (بالاتر از ۴۰ درجه عرض شمالي) را در زير خود مدفون ساختند. با گرم شدن آبوهواي کرهزمين يخچالها ذوب شدند يا بهاصطلاح عقبنشيني کردند و پس از مدتي دوباره بر اثر سرد شدن اقليم يخچالها شروع به پيشروي کردند. در طول يک ميليون سالي که از اوايل دوران چهارم ميگذرد چهار دوره يخبندان بهوجود آمد. در اين زمان کليه جنگلهائي که بالاتر از عرض ۴۰ درجه بودند از بين رفتند.
آخرين دوره يخبندان در حدود ۱۸ هزار سال پيش به اتمام رسيد و هواي زمين رو به گرم شدن نهاد. جنگلهاي ايران خصوصاً جنگلهاي شمال کشور در اين مدت از هجوم يخچالها در امان ماندند و به توسعه خود ادامه دادند ولي اکثر جنگلهاي کنوني اروپا پس از پس روي آخرين يخچالها بهوجود آمدند، بهعبارت ديگر جنگلهاي کنوني کشورهاي اروپائي شمال آمريکا و آسيايشمالي جنگلهائي &۱۴۷; هستند و قدمت تکاملي آنها به ۱۹۰ هزار سال نميرسد.
با توجه به طول تحول و تکامل جنگلهاي دنيا جنبش قارهاي. نوسانات اقليمي در سطح کلان و عوامل ديگر، امروزه پنج نوع جنگل در دنيا قابل تفکيک است.
اين جنگلها از قطب شمال به طرف استوا عبارتند از:
۱) جنگلهاي سوزنيبرگ مناطق سرد نيمکره شمالي (جنگلهاي بورهآل)
۲) جنگلهاي پهنبرگ خزانکننده (سبز تابستانه) مناطق معتدله (جنگلهاي راش و بلوط)
۳) جنگلهاي هميشه سبز مناطق مديترانهاي (جنگلهاي زربين و زيتون)
۴) جنگلهاي پهن برگ مناطق نيمهاستوائي (هميشه سبز و سبز باراني)
۵) جنگلهاي پهنبرگ مناطق استوائي (هميشه سبز باراني)
در کشور پهناور ما بهدليل پستي و بلندي فراوان و اقليم متنوع سه نوع از جنگلهاي پنجگانه دنيا وجود دارد. جنگلهاي سبز تابستانه راش و بلوط در شمال ايران، جنگلهاي هميشه سبز مديترانهاي (جنگلهاي زربين و زيتون) در شمال و جنوب غرب و همچنين جنگلهاي پهنبرگ گرمسيري مختص مناطق نيمهاستوائي مثل جنگلهاي کهور و کنار و جنگلهاي ماندابي (مانگرو) در جنوب.
به طور کلي علل پديد آمدن جنگلهاي پنجگانه دنيا عبارت است از:
شرايط کلي تحول و تکامل تاريخ از دوران سوم، پديده قارهزائي در اين دوران و همچنين شرايط کلي اقليمي و خاکي حاکم بر نقاط مختلف کرهزمين که در اين مورد نقش اساسي دارند. طبقهبندي سادهتر و گزيدهتر، طبقهبندي جنگلهاي دنيا به سه نوع، جنگلهاي سوزني برگ، جنگلهاي پهن برگ و جنگلهاي آميخته سوزنيبرگ و پهنبرگ است.
● پيدايش جنگلها
پيدايش جنگلها در تمام نقاط کره زمين يکسان نيست. اصولاً براي ايجاد جنگل در يک منطقه، شرايط زيستمحيطي خاصي مورد نياز است.
اين شرايط عبارتند از:
حرارت و رطوبت کافي، منظور از حرارت کافي، براي پيدايش جنگل در يک منطقه وجود حداقل ۲ ماه گرم در سال است که به مدت ۶۰ روز درجه حرارت روزانه بهطور متوسط از ۱۰ درجه بالاتر باشد، وجود رطوبت کافي، يعني بارندگي به مقدار کافي نيز ضرورت دارد ه براي رشد جنگل خوب حداقل به ۶۰۰ ميليمتر بارندگي در سال نياز دارد و از اين مقدار حداقل نيمي از آن بايد در دوره رشد گياهي، يعني دوره گرم سال (بهار و تابستان) ريزش کند. بهطور مثال مناطق شمالي کشور ما اين شرايط را دارند و به همين دليل ما از آستارا در غرب گيلان تا جنگل گلستان در شرق استان گلستان جنگلهاي انبوه پهن برگ راش و بلوط داريم. حال چنانچه ميزان بارندگي سالانه بين ۳۰۰ تا ۶۰۰ ميليمتر باشد جنگلهاي بهاصطلاح کمپشت يا تنک ظاهر ميشوند. (مثل اکثر جنگلهاي منطقه زاگرس در غرب و جنوبغربي کشور).
جنگلهاي کويري با گونههائي شبيه تاغ و گز قادر هستند حتي با بارندگي ۱۰۰ تا ۲۰۰ ميليمتر در سال ظاهر شوند. اين جنگلها، ديگر قدرت توليد زياد چوب را نداشته و بيشتر از نظر حفاظت خاک و جلوگيري از فرسايش اهميت دارند.
در مناطق استوائي حرارت کافي در تمام طول سال وجود دارد و ميزان بارندگي سالانه اکثراً بيش از ۲ هزار ميليمتر است و اين امتياز سبب پيدايش جنگلهاي انبوه و غني از گونههاي مختلف درختي ميشود.
به طور کلي در کره زمين دو نوار جنگلي مهم وجود دارد:
۱) نوار جنگلي استوائي که بيشترين تمرکز اين جنگلها در آمريکايجنوبي (برزيل)، آفريقاي غربي و مرکزي (کلنگو) و آسياي جنوبشرقي (اندونزي) است
۲) نوار جنگلي ديگر که جنگلهاي سوزني برگ مناطق سرد را در نيمکره شمالي دربرميگيرد و شامل کشورهاي کانادا، اسکانديناوي و روسيه (سيبري) است. اين جنگلها از نظر توليد چوبهاي صنعتي و خمير کاغذ و مقوا اهميت دارند.
در مقابل، جنگلهاي استوائي از نظر تنوع زيستي و ژنتيکي و گياهان داروئي اهميت درند و نقش اين جنگلهاي را اقليم کرهزمين (بادهاي پاسات) در حال افزايش است. امروزه حفاظت از تنوع زيستي در جنگلها، استفاده از اطلاعات ژنتيکي و خواص داروئي گياهان جنگلي و حفظ تعادل زيستي بين گياهان و جانوران وحشي جزء اهداف کلي کشورهاي جهان است که بعد از کنفرانس ريودوژانيرو در سال ۱۹۹۲ کنوانسيونهاي مختلف را امضاء کردهاند و ميکوشند با مديريت صحيح از جنگلهاي دنيا چه از طريق حفاظت و چه از طريق بهرهبرداري به روشهاي همگام با طبيعت شرايط لازم و کافي را براي توسعه پايدار در اکوسيستمهاي طبيعي بهوجود آورند.

● تعاريف جنگل ▪ تعريف اول جنگل ناحيهاي که از درختهاي انبوه پوشيده باشد را جنگل مينامند. در جنگل طبيعي معمولاً درختان کوچک و بزرگ وتنومند بطور نامنظم و ...

● پيدايش جنگل تعريف جنگل و انواع آن جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان، درختچهها و گونههاي علفي است که همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراک حياطي گياهي و ...

● تعاريف جنگل ▪ تعريف اول جنگل ناحيه اي که از درختهاي انبوه پوشيده باشد را جنگل مي نامند. در جنگل طبيعي معمولاً درختان کوچک و بزرگ وتنومند بطور نامنظم ...

تعريف جنگل و انواع آن جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان، درختچه ها و گونه هاي علفي است که همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراک حياطي گياهي و جانوري را تش ...

در چند دهه اخير ميزان اسيديته آب باران، در بسياري از نقاط کره زمين افزايش يافته و به همين خاطر اصطلاح باران اسيدي رايج شده است. براي شناخت اين پديده س ...

● مقدمه ▪ گرم شدن زمين اين پديده عبارتست از تغيير زمين در اثر فعاليتهاي بشري که با تغييرات طبيعي آن متفاوت است در طول ۱۰۰ سال گذشته کره زمين بطور غير ...

قرن بيستم و خصوصا نيمه دوم آن قرني سرشار از تحولات سريع و بي سابقه در محيط زيست جهان بود. اثرگذاري انسان بر طبيعت اطرافش به جايي رسيده که داراي ماهيت ...

چرا آسمان صاف در هنگام روز اغلب آبي ، ولي در نزديکي افق سفيد است؟ چرا خورشيد در حال غروب سرخ و آسمان درست در بالاي آن همچون پرده اي رنگارنگ است؟ چرا د ...

دانلود نسخه PDF - جنگل