up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله جنگل PDF
QR code - جنگل

جنگل

پيدايش جنگل

تعريف جنگل و انواع آن جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان، درختچه ها و گونه هاي علفي است که همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراک حياطي گياهي و جانوري را تشکيل داده و تحت تأثير عوامل اقليمي و خاکي قادر است تعادل طبيعي خود را حفظ کند.
حداقل سطحي که براي تشکيل جنگل از نظر علمي لازم است بسته به نوع گونه درختي، شرايط محيطي و غيره تغيير مي کند. اين مساحت در شرايط معمولي حداقل ۳ ۰ هکتار (۳ هزار متر مربع) است. واژه ”جنگل“ از زبان سانسکريت است و به اکثر زبان هاي اروپائي نيز وارد شده است و معناي جنگل طبيعي و بکر را مي دهد. جنگل بسته به نوع پيدايش آن و خصوصيات ساختاري به جنگل بکر، جنگل طبيعي، جنگل مصنوعي يا جنگل دست کاشت طبقه بندي مي شود.
جنگل بکر يا دست نخورده، جنگلي است که بدون دخالت انسان به وجود آمده است و ترکيب گونه هاي درختي و درختچه اي و علفي آن طوري است که وضعيت کاملاً طبيعي را نشان مي دهد. چوب و ساير فرآورده هاي آن در همان سيستم طبيعي تجزيه شده و به خود جنگل برمي گردد. به عبارت ديگر از جنگل بکر هيچ گونه موادي (زنده يا غيرزنده) به خارج از آن حمل نمي شود.
رويش چوبي جنگل هاي بکر که به حالت تعادل رسيده باشند عملاً صفر است، يعني همان قدر که چوب و ساير موادآلي توليد مي شود همان قدر هم تجزيه مي شود و يا مي پوسد، به عبارت ديگر چرخه رفت و برگشت مواد در يک جنگل بکر چرخه اي بسته است.
در جنگل بکر بين توليدکنندگان (گياهان)، مصرف کنندگان (جانوران) و تجزيه کنندگان (جانوران ريز) يک اشتراک حياتي متقابل و پايدار برقرار است. جنگل هاي بکر از تنوع زيستي بالائي برخوردارند و داراي اطلاعات ژنتيکي ارزشمندي هستند که تا به امروز بسياري کشف نشده است. امروز ارزش جنگل هاي بکر بسيار زياد است هر چند که متأسفانه روند تخريب کمي و کيفي آنها در دنيا رو به افزايش است.
امروزه سعي بر اين است که جنگل هاي بکر باقي مانده بر روي کره زمين را حفظ و زا آنها به عنوان ذخيره گا ه هاي اطلاعات ژنتيکي و تنوع زيستي استفاده شود. امروزه تبديل جنگل هاي بکر به جنگل هاي صنعتي قابل توجيه نيست و نگهداري آنها حتي از نظر اقتصادي نيز توجيه پذير است.
جنگل طبيعي، جنگلي است که بدون دخالت انسان به وجود آمده است ولي انسان به طور مستقيم يا غيرمستقيم در آن دخالت (بهره برداري) کرده است.
جنگل هاي بکر، دست خورده و بهره برداري شده تبديل به جنگل هاي طبيعي مي شوند. به عبارت ديگر جنگل هاي طبيعي، جنگل هاي بکر دست خورده هستند. ترکيب درختان و سن آنها و تنوع گونه هاي گياهي و جانوري در يک جنگل طبيعي با جنگل بکر متفاوت است و عموماً جنگل طبيعي از نظر زيست محيطي فقيرتر از جنگل بکر است. با وجود اين جنگل هاي طبيعي قادر هستند چشم اندازهاي طبيعي هر منطقه را حفظ کرده و در اکثر موارد از جنگل هاي مصنوعي يا دست کاشت غني تر و پايداتر باشند.
جنگل هاي مصنوعي يا دست کاشت يا جنگل انسان ساخت جنگلي است که به دست انسان و با هدف مشخصي ايجاد شده است و هدف از ايجاد آن توليد چوب، ايجاد مناظر طبيعي، حفظ آب و خاک، ايجاد مناطق تفريحي و تفرجي و غيره است.
جنگل مصنوعي معمولاً به صورت نهال کاري (درختکاري) به وجود مي آيد، هر چند اين جنگل ها را مي توان با کاشت بذر نيز به وجود آورد. تجربه شده است جنگل هاي مصنوعي که با اين روش به وجود آمده اند پايدار و نزديکتر به جنگل هاي طبيعي هستند. جنگل هاي مصنوعي که با همه ايجاد شده، قلمستان ناميده مي شود (مثل قلمستان هاي صنوبر در بسياري از نقاط کشور). البته بايد متذکر شد که قلمستان ها در اکثر نقاط دنيا از نظر حقوقي جزء جنگل ها محسوب نمي شوند. امروزه ايجاد جنگل هاي مصنوعي در دنيا از اهميت بالائي برخوردار است چرا که به افزايش نياز چربي در جهان پاسخ مي دهد.
چنانچه جنگل هائي در زمين هاي زراعي و باير با هدف توليد چوب با استفاده از روش هاي پيشرفته زراعي از قبيل شخم زمين، کود دادن و غيره ايجاد شده باشد به آن زراعت چوب اطلاق مي شود. حجم زراعت چوب در زمين هاي غيرجنگلي در تمام دنيا در حال افزايش است. علاوه بر سه نوع جنگلي که تعاريف آن ذکر شد در کشور ما از اصطلاح ”بيشه“ هم استفاده مي شود. ما بيشه را معمولاً براي پوشش گياهي به کار مي بريم که اطراف رودخانه و شيار دره ها در مناطق خشک ظاهر مي شوند. اين واژه به تجمع درختچه ها و نيزارها نيز اطلاق مي شود.
● پيدايش جنگل و طبقه بندي آن
جنگل هاي دنيا از حدود ۱۴۰ ۶۰ ميليون سال پيش به وجود آمده اند. بسته به نوع درختان تشکيل دهنده، جنگل هاي دنيا را به دو نوع سوزني برگ و پهن برگ تقسيم مي کنند.
جنگل هاي سوزني برگ دنيا قديمي تر از جنگل هاي پهن برگ هستند و پيدايش اوليه اين جنگل ها در دوران دوم زمين شناسي در دوره کرناسه يعني حدود ۱۴۰ ميليون سال قبل رخ داده است. جنگل هاي پهن برگ در مقابل جنگل هاي سوزني برگ تکامل يافته در عين حال جديدتر هستند. اين جنگل ها در دوران سوم زمين شناسي در حدود ۶۰ ميليون سال پيش به وجود آمده اند. از آن زمان تاکنون جنگل هاي دنيا دائماً در حال تحول و تکامل بوده و اگر انسان در روند آن دخالتي نداشته باشد سير تحول و تکامل آنها همچنان ادامه خواهد يافت.
در اواخر دوران سوم زمين شناسي اقليم کره زمين رو به سردي گذاشت به طوري که در اوايل دوران چهارم بارش هاي آسماني اکثراً به صورت برف درآمد و به خصوص در عرض هاي جغرافيائي بالاتر از ۴۰ درجه شمالي و يا ترافعات بالاي ۳ تا ۴ هزار متري عرض هاي پائيني تر، يخچال هاي طبيعي تشکيل شدند و به تدريج رشد کردند، به عبارت ديگر دوران يخبندان به وجود آمد.
يخچال هاي طبيعي اکثر جنگل هاي مناطق مذکور (بالاتر از ۴۰ درجه عرض شمالي) را در زير خود مدفون ساختند. با گرم شدن آب وهواي کره زمين يخچال ها ذوب شدند يا به اصطلاح عقب نشيني کردند و پس از مدتي دوباره بر اثر سرد شدن اقليم يخچال ها شروع به پيشروي کردند. در طول يک ميليون سالي که از اوايل دوران چهارم مي گذرد چهار دوره يخبندان به وجود آمد. در اين زمان کليه جنگل هائي که بالاتر از عرض ۴۰ درجه بودند از بين رفتند.
آخرين دوره يخبندان در حدود ۱۸ هزار سال پيش به اتمام رسيد و هواي زمين رو به گرم شدن نهاد. جنگل هاي ايران خصوصاً جنگل هاي شمال کشور در اين مدت از هجوم يخچال ها در امان ماندند و به توسعه خود ادامه دادند ولي اکثر جنگل هاي کنوني اروپا پس از پس روي آخرين يخچال ها به وجود آمدند، به عبارت ديگر جنگل هاي کنوني کشورهاي اروپائي شمال آمريکا و آسياي شمالي جنگل هائي ”جوان“ هستند و قدمت تکاملي آنها به ۱۹۰ هزار سال نمي رسد.
با توجه به طول تحول و تکامل جنگل هاي دنيا ”جنبش قاره اي“. نوسانات اقليمي در سطح کلان و عوامل ديگر، امروزه پنج نوع جنگل در دنيا قابل تفکيک است.
▪ اين جنگل ها از قطب شمال به طرف استوا عبارتند از:
۱) جنگل هاي سوزني برگ مناطق سرد نيمکره شمالي (جنگل هاي بوره آل)
۲) جنگل هاي پهن برگ خزان کننده (سبز تابستانه) مناطق معتدله (جنگل هاي راش و بلوط)
۳) جنگل هاي هميشه سبز مناطق مديترانه اي (جنگل هاي زربين و زيتون)
۴) جنگل هاي پهن برگ مناطق نيمه استوائي (هميشه سبز و سبز باراني)
۵) جنگل هاي پهن برگ مناطق استوائي (هميشه سبز باراني)
در کشور پهناور ما به دليل پستي و بلندي فراوان و اقليم متنوع سه نوع از جنگل هاي پنجگانه دنيا وجود دارد. جنگل هاي سبز تابستانه راش و بلوط در شمال ايران، جنگل هاي هميشه سبز مديترانه اي (جنگل هاي زربين و زيتون) در شمال و جنوب غرب و همچنين جنگل هاي پهن برگ گرمسيري مختص مناطق نيمه استوائي مثل جنگل هاي کهور و کنار و جنگل هاي ماندابي (مانگرو) در جنوب.
▪ به طور کلي علل پديد آمدن جنگل هاي پنجگانه دنيا عبارت است از:
شرايط کلي تحول و تکامل تاريخ از دوران سوم، پديده قاره زائي در اين دوران و همچنين شرايط کلي اقليمي و خاکي حاکم بر نقاط مختلف کره زمين که در اين مورد نقش اساسي دارند. طبقه بندي ساده تر و گزيده تر، طبقه بندي جنگل هاي دنيا به سه نوع، جنگل هاي سوزني برگ، جنگل هاي پهن برگ و جنگل هاي آميخته سوزني برگ و پهن برگ است.
● پيدايش جنگل ها
پيدايش جنگل ها در تمام نقاط کره زمين يکسان نيست. اصولاً براي ايجاد جنگل در يک منطقه، شرايط زيست محيطي خاصي مورد نياز است.
▪ اين شرايط عبارتند از:
حرارت و رطوبت کافي، منظور از حرارت کافي، براي پيدايش جنگل در يک منطقه وجود حداقل ۲ ماه گرم در سال است که به مدت ۶۰ روز درجه حرارت روزانه به طور متوسط از ۱۰ درجه بالاتر باشد، وجود رطوبت کافي، يعني بارندگي به مقدار کافي نيز ضرورت دارد ه براي رشد جنگل خوب حداقل به ۶۰۰ ميلي متر بارندگي در سال نياز دارد و از اين مقدار حداقل نيمي از آن بايد در دوره رشد گياهي، يعني دوره گرم سال (بهار و تابستان) ريزش کند. به طور مثال مناطق شمالي کشور ما اين شرايط را دارند و به همين دليل ما از آستارا در غرب گيلان تا جنگل گلستان در شرق استان گلستان جنگل هاي انبوه پهن برگ راش و بلوط داريم. حال چنانچه ميزان بارندگي سالانه بين ۳۰۰ تا ۶۰۰ ميلي متر باشد جنگل هاي به اصطلاح کم پشت يا تنک ظاهر مي شوند. (مثل اکثر جنگل هاي منطقه زاگرس در غرب و جنوب غربي کشور).
جنگل هاي کويري با گونه هائي شبيه تاغ و گز قادر هستند حتي با بارندگي ۱۰۰ تا ۲۰۰ ميلي متر در سال ظاهر شوند. اين جنگل ها، ديگر قدرت توليد زياد چوب را نداشته و بيشتر از نظر حفاظت خاک و جلوگيري از فرسايش اهميت دارند.
در مناطق استوائي حرارت کافي در تمام طول سال وجود دارد و ميزان بارندگي سالانه اکثراً بيش از ۲ هزار ميلي متر است و اين امتياز سبب پيدايش جنگل هاي انبوه و غني از گونه هاي مختلف درختي مي شود.
▪ به طور کلي در کره زمين دو نوار جنگلي مهم وجود دارد:
نوار جنگلي استوائي که بيشترين تمرکز اين جنگل ها در آمريکا ي جنوبي (برزيل)، آفريقاي غربي و مرکزي (کلنگو) و آسياي جنوب شرقي (اندونزي) است و نوار جنگلي ديگر که جنگل هاي سوزني برگ مناطق سرد را در نيمکره شمالي دربرمي گيرد و شامل کشورهاي کانادا، اسکانديناوي و روسيه (سيبري) است. اين جنگل ها از نظر توليد چوب هاي صنعتي و خمير کاغذ و مقوا اهميت دارند.
در مقابل، جنگل هاي استوائي از نظر تنوع زيستي و ژنتيکي و گياهان داروئي اهميت درند و نقش اين جنگل هاي را اقليم کره زمين (بادهاي پاسات) در حال افزايش است. امروزه حفاظت از تنوع زيستي در جنگل ها، استفاده از اطلاعات ژنتيکي و خواص داروئي گياهان جنگلي و حفظ تعادل زيستي بين گياهان و جانوران وحشي جزء اهداف کلي کشورهاي جهان است که بعد از کنفرانس ”ريودوژانيرو“ در سال ۱۹۹۲ کنوانسيون هاي مختلف را امضاء کرده اند و مي کوشند با مديريت صحيح از جنگل هاي دنيا چه از طريق حفاظت و چه از طريق بهره برداري به روش هاي همگام با طبيعت شرايط لازم و کافي را براي توسعه پايدار در اکوسيستم هاي طبيعي به وجود آورند.

● تعاريف جنگل ▪ تعريف اول جنگل ناحيهاي که از درختهاي انبوه پوشيده باشد را جنگل مينامند. در جنگل طبيعي معمولاً درختان کوچک و بزرگ وتنومند بطور نامنظم و ...

● پيدايش جنگل تعريف جنگل و انواع آن جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان، درختچهها و گونههاي علفي است که همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراک حياطي گياهي و ...

● پيدايش جنگل تعريف جنگل و انواع آن جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان، درختچهها و گونههاي علفي است که همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراک حياطي گياهي و ...

● تعاريف جنگل ▪ تعريف اول جنگل ناحيه اي که از درختهاي انبوه پوشيده باشد را جنگل مي نامند. در جنگل طبيعي معمولاً درختان کوچک و بزرگ وتنومند بطور نامنظم ...

جنگل داري عبارتست از به کارگيري مجموعه اي از علوم و فنون که درجهت شناخت جوامع متنوع جنگلي، آگاهي از کيفيت و کميت آن ها، پرورش توده هاي جنگلي، بهره برد ...

آمازون، نام جنگل بسيار بزرگي در امريکاي جنوبي است. جنگلهاي باراني آمازون در تمام فصول سال داراي هوايي گرم با رطوبتي بسيار زياد مي باشند. متوسط درجه حر ...

اصطلاح تالاب براي مردم مختلف،معاني متفاوتي دارد.درحقيقت نزديک به ۵۰ تعريف از تالاب امروزه مورد استفاده قرارمي گيرد.اين تعارف را مي توان دردو گروه اصلي ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

دانلود نسخه PDF - جنگل