up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله جنگلهاي ايران PDF
QR code - جنگلهاي ايران

جنگلهاي ايران

آشنايي با منابع طبيعي و جنگلهاي ايران

جنگلداري عبارتست از بهکارگيري مجموعهاي از علوم و فنون که درجهت شناخت جوامع متنوع جنگلي، آگاهي از کيفيت و کميت آنها، پرورش تودههاي جنگلي، بهره برداري مستمر ازتوليدات جنگل، روشهاي مختلف قطع و استحصال و حمل درختان افکنده مورد استفاده قرار ميگيرد. شايان ذکر است حفاظت، احيا و توسعهي مناطق جنگلي بهعنوان توليد کنندهي مادهي اوليهي (چوب) و ازسويي تعديل و تنظيم کنندهي شرايط آب و هوايي و خاکي داراي اهميت بسياري است.
مساحت منابع طبيعي ايران شامل جنگل، مرتع، بيابان و بيشهزار و درختچهزارمعادل۴۸ ۸۳ درصد مساحت کشور است. لازم به توضيح است جنگلهاي ايران که نزديک به ۹ درصد از مساحت کل کشور را تشکيل ميدهند، از منظر مديريتي به دو گروه جنگلهاي شمال و جنگلهاي خارج از شمال و از لحاظ اقليمي به پنج ناحيهي رويشي تقسيم ميشوند، در حال حاضر سهم هر ايراني از جنگلهاي کشور۲ ۰ هکتار است، اين در حاليست که سرانهي جهاني جنگل ۸ ۰ هکتار است.
جنگلهاي شمال
جنگلهاي شمال کشور که به جنگلهاي ناحيهي رويشي هيرکاني يا خزري، جنگلهاي مرطوب و جنگلهاي صنعتي شمال شهرت يافتهاند همچون نوار سبزي حاشيهي جنوبي درياي خزر و نيمرخ شمالي رشته کوه البرز از آستارا تا گليداغي را به طول تقريبي ۸۰۰ کيلومتر، عرض ۲۰ تا ۷۰ کيلومتر و ارتفاع ۲۸۰۰ متر از سطح دريا پوشاندهاند. جنگلهاي اين ناحيه کمربندي از درختان خزانکنندهي دوران سوم زمينشناسي را تشکيل ميدهند و بههمين خاطر در زمرهي کهنترين جنگلهاي جهان محسوب ميشوند. تاکنون ۸۰ گونهي درختي (بهطورعمده پهن برگ)، چهارگونهي سوزني برگ بومي و ۵۰ گونه درختچهاي در اين جنگلها شناسائي شده که اغلب آنها از تيپهاي آميختهي راش، ممرز، بلوط، افرا و توسکا هستند.
جنگلهاي خارج از شمال
جنگلهاي خارج از شمال که به جنگلهاي نيمه مرطوب، حمايتي و حفاظتي شهرت يافتهاند براساس شرايط اقليمي و پوشش گياهي، به چهار ناحيه تقسيم ميشوند.
▪ ناحيه ي رويشي زاگرسي:
اين ناحيه با مساحتي حدود ۱ ۶ ميليون هکتار از کيلومتر ۲۵ پيرانشهر به سردشت در استان آذربايجانغربي شروع و به شهرستان فيروزآباد فارس ختم ميشود. جنگلهاي اين ناحيه در استانهاي آذربايجانغربي، کردستان، کرمانشاه، ايلام، لرستان، چهارمحال و بختياري، خوزستان، اصفهان، کهکيلويه و بوير احمد و قسمتي از استان فارس پراکنده هستند. البته علاوه بر استانهاي فوق هنوز بقاياي گونهي اصلي زاگرس يعني بلوط در استانهاي همدان و مرکزي رويش دارد که دليل قابل مشاهدهاي بر گسترهي وسيعتر جنگلهاي زاگرس ازگذشته تا به امروز است.
▪ ناحيه ي رويشي ايران توراني:
ناحيهي رويشي ايران توراني با مساحتي حدود ۱ ۴ ميليون هکتار، جزو مناطق خشک و نيمه خشک بوده و قسمت عمدهي فلات مرکزي ايران را در برگرفته است. نوسان حرارت در اين ناحيه بسيار شديد است به نحويکه شدت حرارت تابستان در آن مشابه صحراهاي آفريقا و سرماي زمستان آن از سرماي ناحيهي مديترانه شديدتر است. اين ناحيه بر اساس شرايط توپوگرافي و ارتفاع به دو منطقهي کوهستاني با آب و هواي سرد و منطقهي جلگهاي با آب و هواي بياباني و گرم و خشک تقسيم ميشود. هر چند که شرايط جوي منطقهاي موجب پراکندگي و فاصلهي زياد درختان شده اما بهدليل وسعت زياد اين ناحيه داراي گونههاي گياهي متنوع ميباشد به نحويکه ۶۹ درصد فلور ايران در آن قرار گرفته است.
جنگلهاي بخش کوهستاني:
در اين بخش تيپهاي جنگلي همانند ارس، بنه و بادام رويش دارند. لازم به ذکر است مهمترين جنگلهاي ارس در هزار مسجد خراسان، چهارباغ شاهرود و ساردوئيهي کرمان هستند، از سويي جنگلهاي بنه و بادام در حوزهي آبريز درياچه بختگان استان فارس، در امتداد سلسلهي جبال بارز استان کرمان و جنگلهاي بادامک جنوب خراسان از مهمترين مناطق جنگلي اين بخش محسوب ميشوند.
جنگلهاي بخش جلگه اي:
در بخش جلگهاي جنگلهاي بياباني گونههايي نظير گز، تاغ، قيچ و اسکنبيل رويش دارند. پوشش جنگلي در اين ناحيه بهدليل شرايط سخت اکولوژيکي بهصورت تنک بوده و فاصلهي ميان درختان توسط درختچهها و بوتهها پوشش داده ميشود. ميزان بارندگي در اين ناحيه ساليانه کمتر از ۲۰۰ ميليمتر است.
▪ ناحيه رويشي ارسباراني:
اين ناحيه با مساحتي حدود ۷ ۱۴۸ هزار هکتار، در شمال غربي ايران در استان آذربايجانشرقي، شمال غرب استان اردبيل و بهطورعمده در حوزهي آبخيز رودخانهي ارس قرار دارد. وضعيت اقليمي خاص و برخورداري از آب و هواي نيمهمرطوب و وجود مه در اين ناحيه سبب شده جنگلهاي نيمهانبوهي در اين مناطق بوجودآيد. اگر چه ميزان بارندگي در اين منطقه داراي نوسان ۶۰۰-۳۰۰ ميليمتر در سال است اما بهطورعمده بيشتر روزهاي سال، هوا مهآلود بوده و اين امر تاثير بسزايي در افزايش بيلان آب و ذخيره سازي آن در خاک دارد.
تنوع گونههاي گياهي از اختصاصات ويژهي اين ناحيه رويشي است، بهطوري که بسياري از گونههاي جنگلي ناحيهي رويشي هيرکاني در آن وجود دارد. ناحيهي رويشي ارسباران جزء ذخاير ژنتيکي جهاني ثبت شده و از تنوع بيولوژيکي بالايي برخوردار است، به نحويکه حدود ۱۰۰ گونهي چوبي همانند بلوط، ممرز، افرا، بنه، زبان گنجشک، شيرخشت، بادام، کيکم، ارس، زغال اخته، داغداغان، ملچ، سرخدار و ... در اين ناحيه رويشي وجود دارند. علاوه بر موارد در پيش گفته شده بيش از ۷۷۵ گونهي گياهي (۵۵ گونه از آنها براي اولين بار در ايران گزارش شده است) در منطقهي حفاظت شدهي ناحيهي رويشي ارسباراني شناسايي شدهاست.
ارسباران از سال ۱۹۷۶ ميلادي بهعنوان يکي از اندوختگاههاي زيست سپهر يونسکو مورد حمايت جهاني قرار گرفته است، از سويي اين ناحيه حدود ۳۰ سال است که بهعنوان مناطق شکار ممنوع و حفاظت شده مورد توجه قرارگرفته و يگانه زيستگاه يکي از نادرترين پرندگان جهان بهنام سياه خروس است.
▪ ناحيهي رويشي خليج فارس و درياي عمان:
ناحيهي رويشي خليج عماني با مساحتي حدود ۰۸ ۱ ميليون هکتار بخشي از جنوب غرب و تمام سواحل جنوبي کشور را دربرميگيرد. اين ناحيه در مقايسه با نواحي رويشي هيرکاني، ارسباراني و زاگرس از تنوع گياهي کمتري برخوردار بوده و سطح زيادي از آن را جنگلهاي مانگرو تشکيل ميدهد. ناحيهي رويشي خليج فارس و درياي عمان از قصر شيرين شروع و به صورت نوار باريکي به سمت جنوب کشور کشيده شده و پس از عبور از استانهاي خوزستان، هرمزگان و سيستان و بلوچستان به مرز ايران و پاکستان ختم ميشود؛ بهدليل تفاوت اکولوژيکي، رويشهاي اصلي اين ناحيه به دو قلمرو تقسيم ميشوند.
قلمرو خليج فارس:
اين قلمرو از قصر شيرين شروع شده و تا حوالي مرز استان بوشهر با هرمزگان امتداد مييابد. رويشهاي اصلي اين قلمرو شامل کنار، کهورک و پده است.
قلمرو درياي عمان:
رويشهاي اصلي اين قلمرو، که بخشي از استانهاي هرمزگان و سيستان و بلوچستان را در بر ميگيرد، شامل کهور ايراني و انواع آکاسيا ميباشد. چش يا کرت که از چوب آن در صنعت لنجسازي استفاده ميشود بهصورت پراکنده در اين قلمرو، و جنگلهاي ماندابي يا مانگروها نيز که متشکل از دو گونهي حرا و چندل هستند در اين ناحيه گسترش دارند. ميزان بارندگي ساليانه اين ناحيه که از شرق به غرب افزايش مييابد داراي نوسان ۱۰۰ تا ۲۵۰ ميليمتر است.

مهاجرت نخبگان تنها سبب کاهش ميانگين ضريب هوشي ملل نمي شود، بلکه اين کشورها را از نوابغ تهي مي سازد. اعلام ميانگين ضريب هوشي ۸۴ براي ايراني ها، سبب تعج ...

غرور و استبداد در اواخر کار آسيتاگ، او را برخلاف طبيعت خويش به جنگجويي هم سوق داد. در واقع تا وقتي که بختنصر داماد وي بر بابل فرمان مي راند وي به وسوس ...

در «غذاي ايراني» اين هفته، سري مي زنيم به قزوين؛ شهري که با تهران فقط يکي دو ساعت فاصله دارد اما آداب و رسوم مردم اش با آداب و رسوم تهراني ها خيلي متف ...

بسياري از ابزارهاي دريانوردي و کشتيراني توسط ايرانيان اختراع شده است. کهنترين سند دريانوردي ايرانيان، مهري است که در چغاميش خوزستان بدست آمده است. تار ...

نام علمي: Colchicum Stevenii خانواده: گل حسرت ها Colchicaceae راسته: لاله ها Liliales رده: تک لپه اي ها Monocotyledones گل حسرت در پاييز گل مي دهد. ...

نام علمي: ‍Colchicum Stevenii خانواده: گل حسرتها Colchicaceae راسته: لاله ها Liliales رده: تک لپه ايها Monocotyledones گل حسرت در پاييز گل ميدهد. گ ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

کشور ما از لحاظ وجود مخازن هيدروکربوري جزء کشور هاي بسيار غني دنيا محسوب مي شود. ولي با وجود اين آگاهي ما دانشجويان زمين شناسي و ديگر هم وطنان درباره ...

دانلود نسخه PDF - جنگلهاي ايران