up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله جغرافيا PDF
QR code - جغرافيا

جغرافيا

جغرافيا چيست؟

جايي که انواع مختلف انسان زندگي مي کنند.
اکثريّت مردم جهان در ۱۰ درصد سطح زمين زندگي مي کنند. اين نابرابري پراکندگي مردم جهان يکي از مهمترين حقايق جغرافياست. برخلاف مناطق غيرمسکوني و مناطق داراي سکونتگاههاي پراکنده، چهار منطقه در سيّاره زمين وجود دارد که داراي جمعيت متراکم هستند.
۱) آسياي جنوب شرقي، شامل شرق چين، شبه جزيره هندوچين، کره و ژاپن
۲) شبه قاره هند و پاکستان، سريلانکا و سواحل برمه
۳) اروپاي غربي و مرکزي
۴) شمال شرقي ايالات متحده و بخش کوچکي از کانادا که در مجاورت مرزهاي اين کشور قرار دارد.
از جمله مناطق داراي جمعيت پراکنده مي توان سرزمين هاي قطبي، بيابان ها و حوضه گرم و مرطوب آمازون و مناطق مرتفع و بي حاصل آسياي داخلي را نام برد. ساکنان مناطق مختلف از نظر خصوصيّات فيزيکي با يکديگر متفاوت هستند. همچنين از نظر زباني که تکلّم مي کنند، سطح تعليم و تربيت، موسيقي و هنري که خلق مي کنند و ابزار و فنوني که براي انجام فعّاليّت هاي انساني بکار مي برند، با يکديگر فرق دارند.
● اختلاف در نوع مسکن
به عنوان نمونه اي از اين نوع اختلاف هاي وسيع، مي توان به مسکن اشاره کرد. تفاوت هاي موجود در انواع سرپناه، توسّط محقّق جغرافيا و توسط مسافري که علاقه مند به دانستن موقعيّت اشياء در سطح زمين مي باشد، براحتي قابل تشخيص است. خانه هايي که مردم در آن زندگي مي کنند، از يک نقطه تا نقطة ديگر، بسيار متفاوت است. در قسمت هايي از ايالات متّحده که جنگل هاي وسيع، ذخاير چوب و الوار فراواني را عرضه کرده است، خانه هاي چوبي به وفور يافت مي شود.
سرخپوستان (يا بوميان) مناطق خشک جنوب غربي ايالات متّحده، خانه هاي خود را از خشت خام و يا خشت و سنگ بنا مي کنند. ساکنان اولية دشت هاي بزرگ غري آمريکا (که عاري از درخت است) تا قبل از آنکه حمل ادواري ايشان امکانپذير شود، در خانه هاي محقّر گلي به سر مي برند. در گوشه و کنار جهان، تفاوت ها و تضادهاي مهمّي وجود دارد.
● اختلاف در نوع کشاورزي
در همة دنيا، مردم براي امور معاش ناچار هستند کار کنند و صدها نوع شغل مختلف دارند. بطور کلي هدف عمدة آنها توليد غذا، سرپناه و ابزار و ادوات است. مطالعة جغرافيا، شامل بررسي پراکندگي مشاغل عمده (مثل ماهي گيري، شکار، استخراج معدن، گلّه داري، چوب بري، کشاورزي، توليد کارخانه اي و تجارت) بر روي سيّارة زمين است. بخش اعظمي از زمين هاي روي کرة زمين، به کشاورزي اختصاص دارد. مزارع کشاورزي از تنوّع زيادي برخوردارند و همة آنها را مي توان بر اساس پنج معيار زير طبقه بندي کرد :
۱) نوع محصولات و دام ها
۲) روشهاي کشاورزي
۳) ميزان فعّاليّت هاي کشاورزي
۴) فروش محصولات
۵) تأسيسات لازم براي سکونت کشاورزان و فعّاليّت هاي کشاورزي
● نظام سکونتگاهي
انسانها براي ادامة فعّاليّت هاي خود به طرق مختلف روي سطح زمين استقرار يافته اند. بعضي از افراد بطور دائم در حال حرکت هستند و در سکونتگاه هاي موقتي به سر مي برند. امّا اکثر مردم در سکونتگاه هاي پايدار زندگي مي کنند. سکونتگاه هاي روستايي، سکونتگاه هايي هستند که در ارتباط با کشاورزي، چوب بري، استخراج معادن، ماهيگيري و شکار قرار دارند. در بعضي موارد، مردمي که به اين فعّاليّت ها مي پردازند، جدا از يکديگر زندگي مي کنند. مثلاً در برخي از مناطق جهان، کشاورزان در خانه هاي منفردي به سر مي برند که در محل کار آنان واقع شده است. ما اين خانه ها را خانه هاي پراکنده، مي ناميم. ترتيب و نظام اين سکونتگاه هاي پراکنده مي تواند، يا بصورت منظّم و با طرح و نقشه هاي مختلف و يا بدون هرگونه نظم و نقشه اي معيّن باشد. در پاره اي از مناطق جهان نيز، کشاورزان، ماهيگيران، معدن چيان و کارگران صنعت چوب، در روستا بصورت دسته جمعي زندگي مي کنند. سکونتگاه هايي با اين خصوصيّت را سکونتگاه هاي متمرکز مي نامند. شکل اين گونه سکونتگاه ها از انواع خطّي تا مدور و به هم فشرده و يا مستطيل شکل متفاوت است. سکونتگاه هاي شهري، سکونتگاه هايي هستند که اکثر مردم آن به ارائه خدمات به خارج از شهر مي پردازند. اين قبيل سکونتگاه ها داراي مناطق گوناگوني هستند که در بعضي از قسمت هاي آن، خريد و فروش و توليد محصولات صورت مي گيرد و بعضي قسمت هاي ديگر آن به مکان زيست اختصاص يافته است.
● تاريخ جغرافيا
قديمي ترين جغرافيدانان در واقع همان طرّاحان و نقشه کشان هستند. امّا در يونان باستان، يعني در جايي که جغرافيا به عنوان يک رشته از آن ظهور کرد، جغرافيدانان در واقع فيلسوفان طبيعي بودند که طيف وسيعي از اطّلاعات و مهارت ها را داشتند. مشهورترين محقّقان باستان، استرابو (متولد سال ۶۴ ق.م و متوفي به سال ۲۳ ب) يکي از مورّخان و جغرافيدانان يوناني بوده است. جغرافياي استرابو تنها اثر موجود است که شامل اقوام و کشورهاي شناخته شده براي يونانيان و رومي هاي قديم بوده است. در خلال عصر اکتشاف که از قرن پانزدهم شروع مي شود، جغرافيا پس از قرن ها بي توجهي، تولدي جديد يافت. تا پيش از قرن ۱۸ ميلادي آلماني هايي (به نام هاي الکساندرفن همبلت و کارل ريتر) اوّلين افرادي بودند که به عنوان جغرافيدانان آکادميک دست به کار نوشتن و تدريس شدند. از زمان آنها به بعد، اکثر جغرافيدانان محقّق، دانشمند و مدرّس هم بوده اند. جغرافيا در گذشته به صورت ترکيبي از دانش هاي مختلف بشري بوده است. اما جغرافيدانان امروز، اغلب متخصّص، آن هم تنها و در يک جنبه از جغرافياست تا جغرافيا به صورت کلّي، مانند متخصص جغرافياي کشاورزي و متخصّص در کليماتولوژي و همچنين متخصّص در جغرافياي ناحيه اي و غيره.

جغرافيا در روم اغلب مي گويند رومي ها ملتي اهل عمل بودند و کمتر به تفکر مي پرداختند و چنانچه معماري هاي عظيم انها را مشاهده کنيم به اين نکته بيشتر پي م ...

مقدمه شاخه‌اي از دانش بشري که با عنوان جفرافياي زيستي از آن ياد مي‌شود، بخشي از علوم تجربي است که در مرز تلاقي و تلفيق دو رشته علمي جغرافيا و زيست شنا ...

قبول اصل پيوستگي طبقات به يکديگر که چينه شناسي بر اساس آن استوار گرديده است، ايجاب مي کند که علاوه بر تعيين سن لايه هاي مختلف زمين در هر مکان، دنباله ...

جغرافيا به عنوان يک زمينه يادگيري در دنياي غرب از يونان و در بن اساتيد يونان باستان شروع شده است اين گفته به معني ان نيست که مطالعه زمين به عنوان خانه ...

حوضه آبريز ميقان اراک حوضه بسته اي بوده که در بخش مرکزي خود داراي کوير ميقان اراک و بزرگترين معدن سولفات سديم است. از نظر اقتصادي شهرستانهاي اراک ، آش ...

● دوره هاي زمين شناسي به طور كلي دوره هاي زمين شناسي به ۱۱ بخش تقسيم مي شوند : ۱) دوره کواترنري ۲) دوره اردويسين ۳) دوره پرمين ۴) دوره ترياس ۵) دوره د ...

مورچيسون (Murchison) در سال ۱۸۵۳ نام سيلورين را به قسمتي از زمينهاي شهر گال و ناحيه شروپ شاير (ShropShire) واقع در جنوب غربي انگلستان که قبيله سيلورين ...

عنصر زمين که به عنصر خاک نيز معروف است، يکي از مهمترين عناصر فنگ شويي به حساب مي آيد. زمين سمبل پرورش دادن و تغذيه کردن محيط اطراف خود است. رشد دانه د ...

دانلود نسخه PDF - جغرافيا