up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله جايگاه ( آغل ) شتر PDF
QR code - جايگاه ( آغل ) شتر

جايگاه ( آغل ) شتر

بسياري از عوامل محيطي وتغذيه اي در پرورش شترها موثرند . مهم ترين اين عوامل عبارتند از : جيره غذايي ، جايگاه مناسب ، بهداشت جايگاه ، مديريت صحيح ، تهويه ونور کافي وتأمين آب شرب بهداشتي ، کنترل بيماري ها واحياناً واکسيناسيون در برابر برخي از بيماري هاي شايع وغيره که مي تواند نتيجه بسيار مطلوبي در افزايش توليدات دامي وجلوگيري از مرگ ومير دام داشته باشد . بنابر اين توجه کافي به وضعيت جايگاه وآغل شترها وتهيه علوفه وغذاي مناسب ورعايت بهداشت امري ضروري در پرورش شتر به شمار مي رود . در حال حاضر معمولاً شتر داشتي به سه صورت چراي آزاد ، نيمه آزاد وبسته پرورش داده مي شود در حالت آزاد شترها مشابه دام وحشي در مراتع چرا و جفتگيري و زايش مي کند و شترداران هر از چند گاهي به منظور جمع آوري بچه شترها يا داغ کردن و يا ساير عمليات پرورش موقتاً اقدام به جمع آوري آنها مي کنند . در حالت نيمه آزاد گله شتر توسط ساربان چرانيده شده و تحت کنترل مي باشد. دراين حالت، با توجه به شرايط مختلف، تقريباً هر ۵۰ شتر توسط يک ساربان با وسيله نقليه ( موتور سيکلت) و در حدود ۲۰ نفر شتر بدون وسيله نقليه اداره مي شود. در چراي آزاد، شتر مي تواند به طور متوسط تا حدود ۵۰ ۷۰ کيلومتر از منبع آب دور شده و سپس به طرف آن مراجعت کند در حالي که در چراي نيمه آزاد اين فاصله بيش از ۲۰ ۲۵ کيلومتر نخواهد بود . در چراي بسته ، شتردار شتر ها را در آغل هاي مناسب قرار داده ودر کنار ساير دام هاي خود به عنوان شترهاي داشتي ويا پرواري ، پرورش مي دهد . در اين روش علي رغم تأمين علوفه شتر به صورت دستي ، معمولاً شترها به صحرا نيز فرستاده مي شوند تا از ميزان هزينه مصرفي کاسته گردد اما به هر حال دراين روش غذاي مکمل وبرخي ويتامين ها واملاح معدني به جيره شترها اضافه مي شود ومعمولاً در اين حالت شترها از معدل رشد بالاتري نسبت به دو روش سابق برخوردارند وشتردار به سرعت از بروز بيماري در گله خود مطلع شده ومي تواند اقدام به درمان دسته جمعي شترها نموده وکانون هاي مخفي بيماري در گله خود را از بين ببرد . ضمناً شتردار به راحتي از فحل بودن ناقه ها مطلع شده ومي تواند به سرعت اقدام به تلقيح آنان نمايد که اين امر نيز مي تواند باعث افزايش ميزان باروري در گله گردد . در دو روش چراي آزاد ونيمه آزاد معمولا ً جايگاهي براي شتر در نظر گرفته نمي شود اما در روش بسته ، اين دام بايد در جايگاه مخصوصي جداي از دام هاي اهلي ديگر نگهداري شود .
جايگاه ( آغل ) شتر :
بررسي ها نشان مي دهد که شترها از مقاومت خوبي در قبال سرما وگرما برخوردارند . شترهاي دو کوهانه به علت داشتن پشم زياد در برابر سرماي شديد مقاوم هستند ومي توانند در برابر باد وبوران وطوفان هاي سرد کوهستان مقاومت نموده وراه خود را در مناطق سنگلاخي ادامه مي دهد . اين گونه از شترها در کشورهاي مغولستان وقزاقستان وشمال چين که از سرماي شديد برخودار هستند نگهداري مي شوند . از سوي ديگر شترهاي يک کوهانه به علت ساختار خاص فيزيولوژيک خود به گرماي زياد مقاوم هستند ومعمولاً اين شترها در شمال آفريقا خاورميانه وهند وپاکستان نگهداري مي شوند وقادر به تحمل گرماي سوزان صحاري خشک وبي آب وعلف اين مناطق بوده ومي توانند گرماي تا ۶۰ درجه ساني گراد ويا بيشتر را تحمل نموده ودر زير آفتاب سوزان کوير به راه خود ادامه دهند بديهي است که در چنين شرايط محيطي از اشتهاي حيوان کاسته مي شود . يکي از دلايل رواج آغل هاي باز يا بهاربندها در پرورش شتر نيز همين مسأله مقاومت حيوان در برابر سرما وگرماي شديد است . در اين گونه آغل ها مسأله تهويه نيز به خودي خود حل شده است ، به ويژه که اين مسأله در آغل هاي بسته بسيار ضروري ومهم است . چنان چه در پرورش شتر ، توليد شير مطرح باشد ، بايد به خاطر داشت که ميزان توليد شير ارتباط مستقيمي با درجه حرارت محيط دارد وهرچه درجه حرارت محيط افزايش يابد وميزان آب موجود کمتر باشد ميزان توليد شير ناقه کمتر وکمتر مي شود ، از اين رو بايد براي توليد شير ، به اين امر توجه کافي مبذول نمود .شتر حيواني است که در شرايط طبيعي مناسب و به صورت آزاد پرورش داده مي شود. يکي از نکات مثبت و امتياز اين دام نيز روش تغذيه و پرورش آن به صورت آزاد است. بنابر اين شتر نياز چنداني به استقرار در جايگاه هاي بسته و سرپوشيده ندارد و مي توان درمواقع ضروري شترها را در محوطه هاي محصور ( بهاربند) نگهداري کرد .شتر يک کوهانه شرايط سخت آب و هوايي را تحمل مي کند، ولي در سرماي کمتر از حدود ۱۵ درجه سانتي گراد زير صفر نياز به سرپناه دارد . از طرفي، معمولاً در روش هاي پرورش آزاد ونيمه آزاد ، اداره گله از قبيل : پشم چيني، داغ کردن، درمان بيماريهاي پوستي، واکسيناسيون و احياناً شيردوشي و غيره معمولاً در محل هاي محصور که در کنار آبشخورها وجود دارد انجام گرفته و سپس دام را روانه مرتع مي کنند . شتر در موقع زايش و همچنين بچه شتر تا يک سالگي که دوره شيرخوارگي بچه شتر مي باشد و بخصوص تا سه ماهگي نياز به پناهگاه و مراقبت دارد که مي توان در سيستم هاي آزاد ونيمه آزاد ، شترهايي که اواخر دوران آبستني را طي مي کنند در جايگاه محفوظي نگهداري کرد تا پس از زايش و طي دوره شيرخوارگي بچه شترها ( بخصوص تا سه ماهگي ) آن ها را مجدداً روانه مرتع کرد . در روش بسته وبه منظور پروار بندي مي توان شترها را در محل هاي محصوري مانند بهاربندها که در حقيقت جايگاه هاي مسقفي است نگهداري کرد . در چنين جاهايي امکان برنامه ريزي غذايي وبهداشتي براي گله به راحتي امکان پذير است . به طور خلاصه از بررسي وضعيت استقرار و محل توقف شتر در مناطق حاشيه کوير مي توان به اين نتيجه رسيد که در اين مناطق به عنوان اقدام اساسي بايد دراطراف آبشخورهاي اصلي و مناسب که به عنوان مراکز ارتباطي گله ها در يک ناحيه هستند، اقدام به ايجاد بهاربند با قسمت بندي هاي فرعي همراه با انبار ذخيره کاه و ساير علوفه مورد نياز کرد تا گله هاي شتر و به خصوص گله هاي کوچک ( گله هاي کمتر از ۱۰ نفر شتر) يکجا و به طور دسته جمعي از آنها استفاده کنند. اصطلاحاً اين مراکز ايستگاههاي خدمات پرورشي و بهداشتي ناميده مي شوند .بنابر اين در مورد شترداران خرده پا که از سيستم پرورش آزاد ونيمه آزاد استفاده مي کنند نيازي به صرف هزينه هاي سنگين جهت ساختن پناهگاه نيست و در صورت لزوم بايستي پناهگاهي موقت و کوچک براي شترهاي تازه زا و بچه هاي آنها و آن هم براي مدت محدودي از سال در نظر گرفت و براي بقيه گله که در طول سال در مراتع مشغول چرا هستند از ايستگاه هاي ذکر شده در مواقع ضروري استفاده کرد ليکن در مورد گله هاي بزرگتر ( بيش از ۲۰ نفر شتر مادر ) با توجه به اينکه معمولاً امکان پرواربندي نيز وجود دارد ايجاد تأسيسات لازم واستفاده از روش پرورش بسته توصيه مي گردد و همان طور که گفته شد در مورد پروار بندي ها در اغلب موارد ايجاد جايگاه مسقف ضروري است . نکته حائز اهميت ديگر اينکه شتر نسبت به بيماري جرب حساس است ويکي از عوامل مستعد کننده در ابتلاي شتر به بيماري مذکور ، تراکم بيش از حد آن در يک محوطه بسته مي باشد . جهت ساختن جايگاه نگهداري شتر بايد توجه داشت که جايگاه شتر به طور اساسي از بهاربندي که داري ديوارهاي سرتاسري به ارتفاع سه متر باشد تشکيل مي شود . بهتر است شترهاي نر را در جايگاهي انفرادي قرار داد تا به کارگران و يا شترهاي بيمار ويا شترهاي آبستن صدمه نزنند ، همچنين بايد محل جداگانه اي را در مرکز بهاربند جهت غذا خوردن اختصاص داد، به نحوي که داراي آخوري به ارتفاع لااقل يک ونيم متر و به گونه اي باشد که شترها بتوانند دورتادور آن جمع شوند. بايد آبشخورهايي نيز در جايگاه قرار داد. در وسط بهاربند بايد سايباني گذاشت که چهار نفر شتر به راحتي بتوانند در زير آن بنشينند و هم چنين داراي ميخ هايي باشد که بتوان افسار شترها را به آن بست . بهتر است جايگاه خاصي جهت نگهداري شترهاي ماده و بچه شترهاي شيرخوار در نظر گرفت تا آسيبي به اين بچه شترها وارد نيايد .به علاوه ، بهتر است آغل هايي با ورودي و تهويه مناسب جهت نگهداري شترها در زمستان فراهم نمود، چرا که شترها و مخصوصاً بچه شترها نسبت به سرماي زمستان شديد و پايين آمدن درجه حرارت محيط حساسند . در ورودي اين آغل ها بهتر است به اندازه ۵ ۲ × تا ۵ ۱ متر باشد . آغل بايد کاملاً خشک وروشن بوده وهواي آزاد به خوبي در آن جريان داشته واز همه مهم تر آفتابگير باشد . در اين روش شترها مي توانند آزدانه حرکت کرده وبين بهار بند وسايبان رفت وآمد کنند . بايد آغل ها را شمالي جنوبي ساخت تا حد اکثر آفتاب به داخل آغل بتابد ودر صورتي که در محل مزبور بادهاي تندي مي وزد ويا اين که آغل در مناطق گرمسيري قرار دارد مي توان آغل ها را به صورت شرقي غربي بنا کرد وبايد توجه داشت که ديواره هاي آغل سيماني باشد تا بتوان به راحتي آن را سمپاشي کرد وکنه ها نتوانند در شکاف ديواره ها لانه کرده وتخم ريزي کنند .
آغل شتر از قسمت هاي زير تشکيل مي شود :
۱ جايگاه مسقف
۲ آبشخور
۳ بهار بند
۴ آخور
۵ انبار علوفه
۱ جايگاه مسقف :
اين محوطه يکي از اساسي ترين مکان هاي مورد نياز شتر مي باشد وجهت اين محوطه بايد روبه آفتاب ( شرقي غربي يا شمالي جنوبي ) وبرخلاف جهت باد باشد . حداقل مساحت آن براي نگهداري بيست نفر شتر بايد ۸ * ۱۵ متر باشد . شترها در اين مکان به استراحت پرداخته وعمل نشخوار کردن را انجام مي دهند . ديواره هاي اين جايگاه بايد سيماني باشد اما کف آن بايد با خاک نرم ويا شن وماسه پوشانده شود وبايد توجه داشت که کف آغل نبايد به هيچ وجه سيماني گردد زيرا که اين امر باعث صدمه ديدن نرمه کف پاي شتر مي گردد در فصل زمستان مي توان کف آغل را با لايه نازکي از کاه يا پوشال پوشاند .
۲ آبشخور :
آبشخور بايد در وسط بهاربند ساخته شود ودر هنگام ساختن آن بايد توجه داشت که شتر به علت ساختار آناتومي بدن خود ، گردن درازي دارد وبه همين علت در هنگام آب خوردن چنانچه آبشخور کم ارتفاع باشد اين امر ، باعث مي شود که حيوان براي خوردن آب با مشکلاتي مواجه گردد ، از اين رو بهتر است که آبشخور را با ارتفاع مناسب تهيه کرد تا حيوان بتواند به راحتي آب مورد نياز خود را تأمين کند . آبشخور ها بايد تميز ودور از هرگونه حلزون ويا زالو بوده واز هرچندي نظافت شوند
۳ بهار بند :
با توجه به اين که شتر از دست ها وپاهاي بلندي برخوردار است بايد ديواره بهار بند را مرتفع وسرتاسري ساخت تا حيوان نتواند به راحتي از بهار بند بيرون آيد . بهتر است که ديواره بهار بند به ارتفاع سه متر باشد .براي نگهداري بيست نفر شتر بهار بندي به مساحت ۱۵ * ۲۴ متر مورد نياز است .
۴ آخور :
همان طور که در مورد آبشخور گفته شد ، آخور نيز بايد مرتفع باشد وارتفاع آن به يک متر تا يک متر ونيم برسد تا حيوان بتواند به راحتي از آن تغذيه کند . البته بايد ارتفاع آخور بايد با توجه به سن ونژاد وبلندي جدوگاه شترها تعيين گردد وبراي بچه شترها بايد ارتفاع کمي داشته باشد . هم چنين با توجه به حجم سر شتر عرض آن بايد ۵۰ سانتي متر بوده وبراي جلوگيري از پخش غذا به اطراف کنار آن را ۲۵ سانتي متر بلند تز ار کف آخور ساخت . آخورهاي گوشه دار براي شترها مناسب نيستند وبهتر است از آخور هائيي که تا حدودي محدب هستند استفاده شود .

● توليد مثل شتر نر بر خلاف شتر ماده داراي فصل جفتگيري است و اين فصل جفتگيري متناسب با هنگام آمادگي شتر ماده جهت باروري است، و فصل جفتگيري در نيمه كره ...

شتر حيوان نشخوار كننده ، بدون شاخ و زوج سمي است كه به گروه پستانداران تعلق دارد . شتر داراي چهار اندام خلفي و قدامي بلند و قوي است كه هر كدام به كف پا ...

شترمرغ ها از بسياري جهات گونه اي منحصر به فرد بشمار مي آيند و همين امر باعث گرديده تا در سالهاي اخير توجهات زيادي معطوف آن گردد. به طور مثال تخم آن در ...

خارشُتُر (نام علمي Alhagi maurorum) گياهي است پايا از خانواده پروانه‌داران (Papilionaceae يا Fabaceae) از زيرخانواده باقالاها (Faboideae) و يکي از بنش ...

شتر بيشتر از هفت هزار سال پيش اهلي گرديد و از دو هزار سال پيش تاکنون هيچ گونه شتر يک کوهانه وحشي در دنيا ديده نشده است. شتر دو کوهانه تا پيش از ۵۰۰۰ س ...

شُتُر يا اُشتر را که در زبان پهلوي ushtar مي گفتند حيواني است نيرومند و تنومند با توش و توان بالا از خانواده شترسانان؛ نشخوارکننده و با دست و گردني در ...

▪ فرمانرو: جانوران ▪ شاخه: طنابداران ▪ رده: پرندگان ▪ راسته: غازسانان[۱] ▪ خانواده: مرغابي سانان[۲] مرغابي نر هنگام شروع پروازاردک يا مرغابي نامي است ...

● کلياتي مار مار در زبان بيگانه با دو اصطلاح ( هرپنت ) يا ( اسنيک ) آمده است لغت هرپنت از ريشه لاتيني ( هر پنس ) به معني خزنده و لغت اسنيک از ريشه انک ...

دانلود نسخه PDF - جايگاه ( آغل ) شتر