up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله جايگاه پاركهاي تحقيقاتي PDF
QR code - جايگاه پاركهاي تحقيقاتي

جايگاه پاركهاي تحقيقاتي

جايگاه پاركهاي تحقيقاتي در نظام تحقيقاتي كشور

۳-۲- تحقيقات كاربردي
تحقيقات كاربردي (Applicd Research) به آن دسته از كاوشهاي اصيل اطلاق ميگردد كه هدف اصلي آن كشف كاربرد يافتههاي تحقيقات بنيادي و نيز رفع مشكلات مربوطه به كاربردي كردن نتايج تحقيقات عمدتاً توسط دانشگاهها و مؤسسات تحقيقاتي صورت ميگيرد.
۳-۳- تحقيقات توسعه اي
تحقيقات توسعهاي (Developmental Research) به فعاليتهاي تحقيقاتي مبتني بر يافتههاي تحقيقات كاربردي اطلاق ميگردد كه هدف اصلي آن تدوين و اجراي روشهاي لازم جهت ايجاد و يا بهبود محصولات، مواد ، ابزار، خدمات و يا روشهاي جديد است. اين تحقيقات عمدتاً توسط مؤسسات تحقيقاتي بزرگ وابسته به صنايع دانشگاهي و يا مؤسسات تحقيقاتي مستقل صورت ميپذيرد. اين نوع تحقيقات كه به لحاظ طبيعت آن معمولاً بسيار پر هزينه است بين ۸۰ تا ۹۰ درصد بودجههاي تحقيقاتي را در زمينه مربوطه به خود اختصاص ميدهد. ]۵[
۳-۴- مهندسي معكوس
اگر تحقيق را فرايندي به منظور كشف نادانستهها بدانيم آنگاه مهندسي معكوس را كه در حقيقت روش اصلي جهت طراحي و انتقال فنّاوري به حساب ميآيد را خصوصاً در كشورهاي در حال توسعه در زمره تحقيقات به حساب آورد.
در اين نوع از تحقيقات ايده، موضوع و نمونه آن موجود است و وظيفه اصلي محقق طراحي مجدد و بازآفريني سيستم موجود است. اين فعاليت نيازمند انجام حجم قابل توجهي طراحي و تتبع مراجعه به نتايج تحقيقات موجود ميباشد. در بعضي موارد نيز كه نتايج تحقيقات مورد نياز قبلاً به دلايل امنيتي و يا اقتصادي منتشر شده است اين دسته از تحقيقات نيازمند انجام تحقيقات اصيل از انواع مختلف آن خواهد بود. اين نوع تحقيقات عمدتاً توسط شركتهاي تحقيقاتي و مؤسسات تحقيقاتي صورت ميپذيرد.
۳-۵- محدوده فعاليت پاركها
با توجه به تعريف ارائه شده از جايگاه پاركها در ارتباط با دانشگاهها و صنايع و اهداف و كاركرد آنها مشخص است كه تحقيقات توسعهاي و مهندسي معكوس عمده فعاليتهاي تحقيقاتي پاركها را شامل ميشوند. هر چند انجام تحقيقات كاربردي نيز بخشي از فعاليتهاي جاري ددر پاركها را شكل ميدهد. نسبت و تركيب فعاليتهاي فوق در پاركهاي تحقيقاتي تابع موفقيت پارك، اهداف عمده آن و سازمان متولي پارك ميباشد.
۴- جايگاه انواع پاركهاي تحقيقاتي برحسب سازمانهاي متولي
پاركهاي تحقيقاتي از نظر نوع فعاليت به سه دسته زير تقسيم ميشوند.
▪پارك عملي
▪پارك فناوري
▪پارك براساس نياز بازار (پاركهاي فنّاوري و پاركهاي تجاري)
نكته قابل توجه در اين دستهبندي اين است كه مرز كاملاً مشخص براي تعيين نوع پاركها وجود ندارد. بلكه نوع فعاليتهاي غالب در پارك و نوع رويكرد آن (علمي، فنّاوري و اقتصادي) را ميتوان مبناي اين دستهبندي درنظر گرفت.
۴-۱- پارك عملي
پارك علمي معمولاً توسط دانشگاهها در يك فضاي مناسب در مجاورت دانشگاه ايجاد ميشوند و همكاري متقابلي بين صاحبان صنايع مستقر شده در آن پاركها و دانشگاه به وجود ميآيد. بعضي از واحدهاي توليدي و شركتهاي بزرگ منطقه، دفاتر تحقيقاتي در اين پاركها ايجاد ميكنند اين پاركها، ضمن تأمين كردن بخش قابل ملاحظهاي از هزينههاي تحقيقاتي دانشگاهها، از نتايج تحقيقاتي دانشگاه نيز بيشترين استفاده كاربردي را به عمل ميآورند. عمده پاركهاي موجود در آمريكا و نيز بيشترين پاركهاي انگلستان از جمله پارك معروف كمبريج از نوع پارك علمي ميباشند.
۴-۲- پارك فنّاوري
اين پاركها كه معمولاً در مجاورت قطبهاي صنعتي ايجاد ميشوند با نيت گسترش ارتباطات تحقيقاتي صنايع موجود در منطقه با واحدهاي تحقيقاتي و دانشگاههاي منطقه شكل ميگيرند و هدف اصلي از كاركرد آنها ارتقاي فنّاوري صنايع موجود در قطب صنعتي مربوطه و افزايش توان رقابتي آنها است. جمع شدن واحدهاي تحقيقاتي (اعم از شركتهاي خدمت مهندسي، دفاتر واحدهاي تحقيقاتي وابسته به دانشگاهها و يا سازمانهاي تحقيقاتي مستقل) در اين منطقه علاوه بر كمك به ارتقاي سطح مبادلات علمي فني بين واحدهاي مربوطه امكان بهرهبرداري حداكثر از ظرفيتهاي صنايع را نيز فراهم مينمايد. عمده تحقيقات در اين نوع پاركها در قالب مهندسي معكوس، تدوين دانش فني و تجاريسازي نتايج تحقيقات متمركز است و معمولاً تحقيقات بنيادين در اين نوع پاركها پيگيري نميشود.
۴-۳- پارك براساس نياز بازار
اين نوع پاركها، كه بيشتر به يك منطقه ويژه صنعتي تجاري با فنّاوري نوين شباهت دارد به كمك واحدهاي توليدي (يا خدماتي) براساس نياز بازار و عمدتاً به منظور تكميل خوشه اقتصادي در يك زمينه خاص (معمولاً فنّاوري نوين) ايجاد ميشوند. فعاليت عمدهٔ اينگونه پاركها عمدتاً شامل تحقيق و توسعه، توليد، تجارت و خدماتدهي ميباشد و اغلب با هدف توليد كالاهاي صادراتي با قابليت رقابت بينالمللي سازماندهي ميشوند.
مراكز نوآوري و انتقال فناوري آلمان يكي از موفقترين نمونههاي اين نوع پاركهاست و با توجه به موفقيت اين پاركها، دولت آلمان درنظر دارد تا در هر شهر آلمان، يك مركز نوآوري و انتقال فناوري براساس ظرفيتهاي آن منطقه ايجاد نمايد.
سرمايه گذاري و طبعاً مديريت اينگونه پاركها علاوه بر بخش دولتي عمدتاً توسط بخش خصوصي صورت ميگيرد و براي توسعه صادرات صنعتي و گسترش خدمات پيشرفته هر منطقه طراحي و احداث ميگردد.
پاركهاي علمي معمولاً توسط دانشگاهها ايجاد و مديريت ميشوند در حالي كه پاركهاي فنّاوري غالباً به صورت مستقل و يا در مجاورت قطبهاي صنعتي ايجاد ميشوند. از سوي ديگر پاركهاي براساس نياز بازار معمولاً به صورت مستقل شكل گرفته و بيشتر شبيه به مناطق ويژه فناوري نوين عمل ميكنند. بر اين اساس پاركهاي تحقيقاتي ميتوانند حسب وظايف و كاركرد زيرنظر وزارت علوم، تحقيقات و فنّاوري و يا وزارتخانههاي صنعتي شكل گيرند.
۵- نتيجه گيري
افزايش فاصله و شكاف بين بخشهاي آموزش و تحقيقات با بخش توليد و خدمات در دنياي امروز ايجاد سازمانهايي جهت پر كردن اين فاصله را الزام مينمايد. نوع مشكلات و هزينههايي كه اين سازمانها مؤسسات و شركتهاي تحقيقاتي با آن دست به گريبان هستند ايجاد و بقاي آنها را با مشكل جدي مواجه ميسازد. ايجاد پاركهاي تحقيقاتي به عنوان مجموعههايي كه وظيف حمايت و هدايت مؤسسات و شركتهاي تحقيقاتي را به عهده داشته در طي چند دهه گذشته در غالب كشورها پيگيري شده است. عملكرد مناسب پاركها در حل معضل فوق و اثرات جانبي ناشي از آن يعني تسريع در روند انتقال فنّاوري ، اشتغالزايي براي فارغالتحصيلان جوان و تجاريسازي نتايج تحقيقات پاركهاي تحقيقاتي را به يكي از پرشتابترين مجموعههاي فعال در دنيا تبديل كرده است. رشد پاركها هم از جنبه تعداد پاركهاي فعال در جهان و هم از جنبه حجم فعاليت پاركها قابل ملاحظه است.
پاركهاي تحقيقاتي از ديد جايگاه سازماني حد واسط و رابط بين دو بخش آموزش و تحقيقات با بخش توليد و خدمات به حساب ميآيند. از نقطهنظر نوع تحقيقات عمده فعاليت پاركهاي تحقيقاتي معمولاً توسعهاي و انجام مهندسي معكوس به منظور تجاريسازي نتايج تحقيقات اختصاص مييابد. از نظر جايگاه سازماني، پاركهاي تحقيقاتي حسب نوع و وظايف اصلي ميتوانند وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فنّاوري و يا وزارتخانههاي صنعتي و اقتصادي كشور باشند.
با توجه به تجربيات جهاني به نظر ميرسد ايجاد پاركهاي تحقيقاتي در كشور مشروط به رعايت برنامهريزيهاي آمايشي و سرمايهگذاري مناسب بتواند نقش مؤثري را در تكميل چرخه تحقيقات و نيز تجاري سازي نتايج تحقيقات ايفا نمايد. هم چنين اين موضوع ميتواند سبب تسريع در روند انتقال فنّاوري و گسترش SME ها (مؤسسات كوچك و متوسط) شده و باعث تسريع رشد اقتصادي كشور گردد.
مراجع :
۱- دستاوردهاي شهرك علمي و تحقيقاتي اصفهان از بدو تأسيس تاكنون : دبيرخانه شهرك علمي و تحقيقاتي اصفهان پاييز ۱۳۷۷
۲- تغيير ساختار در بخش تحقيقات و فنّاوري؛ گزارش معاونت فنّاوري وزارت علوم، تحقيقات و فنّاوري به نشست رؤساي دانشگاهها و مؤسسات پژوهشي وابسته به وزارت علوم، ارديبهشت ۱۳۷۹
۳- Namik, K; pak; “what is the role of the S&T parks in knowledge based economy “; XVI IASP world conference on sciece and technology parks; ۳۱ August – ۴ september ; Istanbul ; Turky.
۴- Freaman C.; OECD ۱۹۷۴
۵- ارائه الگوهاي موفق جهت تحقيقات و همكاري دانشگاه و صنعت در توسعه تكنولوژي؛ دكتر محمد سليمي و دكتر منوچهر منطقي، چهارمين كنگره سراسري همكاريهاي دانشگاه، دولت و صنعت براي توسعه ملي.
محمدجعفر صديق - استاديار دانشگاه صنعتي اصفهان و رئيس شهرك علمي و تحقيقاتي اصفهان

شصت سال پيش، زماني که آنتوان اگزوپري در کتاب مشهورش « شازده کوچولو» سيارکها را دنياهايي کوچک با طلوع و غروب متوالي خورشيد توصيف کرد هنوز منجمان شناخت ...

بسياري از عوامل محيطي وتغذيه اي در پرورش شترها موثرند . مهم ترين اين عوامل عبارتند از : جيره غذايي ، جايگاه مناسب ، بهداشت جايگاه ، مديريت صحيح ، تهوي ...

يکي از عوامل تزلزل خانواده ها، عدم آشنايي زن و شوهر به حقوق همديگر و يا ناديده گرفتن حقوق يکديگر است که در اثر عدم آشنايي و يا رعايت نکردن حقوق همديگر ...

بدون ترديد فرهنگ عفاف و پاکدامني يکي از ضروري ترين نيازهاي سلامت يک جامعه و يا به تعبيري شاخص اندازه گيري سلامت،رشد و بالندگي آن به حساب مي آيد. نگارن ...

بذر مهمترين و اساسي‌ترين بخش گياه است كه در بازسازي،حفظ و انتقال مواد ژنتيكي گياه و همچنين مكانيزمهاي پراكنش،تكثير و بقاي گياه در شرايط بسيار سخت نقش ...

بررسي ها و آنچه از متون تاريخي استفاده مي شود، استفاده، شناخت، کاشت، داشت و مصرف گندم را بايستي همزاد با تاريخ بشر دانست. اهميت گندم، آن چنان واضح است ...

اهميت و جايگاه قياس مبحث قياس بنيادي ترين بحث منطق به شمار رفته و مهم ترين و اساسي ترين قسم از اقسام حجت يا استدلال است. اساسا مباحث قضايا مقدمه است ب ...

يك زمينه ديگر كاربرد نانولوله هاي كربني توسعه غشاءهاي رساناي الكتريكي است. به خاطر نسبت بالاي طول به قطر، نانولوله هاي كربني مي توانند پليمرهاي سنتزي ...

دانلود نسخه PDF - جايگاه پاركهاي تحقيقاتي