up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله توپوگرافي PDF
QR code - توپوگرافي

توپوگرافي

توپوگرافي کف اقيانوس

آشنايي
در مورد پستي و بلندي کف اقيانوس ، هر چه بيشتر بياموزيم، توپوگرافي آن شگفت انگيز تر به نظر مي‌رسد. حتي شگفت انگيز تر از پستي و بلندي قاره‌ها. براي اطمينان بايد بگوييم که توده‌هاي خشکي ، چشم اندازهاي جالب توجهي را به ما ارائه مي‌دهند. اما بيشترين بخش خشکيها کمتر از يک کيلومتر از سطح دريا ارتفاع دارند. فرسايش مداوم ، بسياري از توده‌هاي قاره‌اي را تا نزديکي سطح دريا فرسوده است. در مقابل ، فعاليت ‌آتشفشاني و نيروهاي تکتونيکي ، سيماهاي بزرگ و شکوهمندي را در کف دريا پديد آورده‌اند.
سيماهايي که هنوز تحت تاثير فرايند فرسايش ، که بالاتر از سطح دريا در همه جا عمل مي‌کند، قرار نگرفته‌اند. البته فقط در محلهايي که رسوبگذاري ، روي پستي و بلندي کف اقيانوس را مي‌پوشاند، مي‌توان گفت که کف دريا تقريبا بدون سيما است. سه تقسيم بندي اصلي توپوگرافيک در قلمرو دريا ، شامل حاشيه‌هاي قاره‌اي ، کف حوضه‌هاي اقيانوسي و تيغه‌هاي اقيانوسي مي‌شود.
حاشيه‌هاي قاره‌اي
در بخشهاي پيشين دريافتيم که آب اقيانوس از لبه قاره‌ها بالا مي‌آيد. پستي و بلندي و توپوگرافي زير دريا در اين ناحيه انتقالي واقع بين قاره‌ها در نواحي عميق اقيانوسي ، معمولا يک توالي از سکوها ، شيبها و خيزهاي متعدد ، از خشکي به سمت نواحي عميق اقيانوسي است. سکوي قاره‌اي ، حاشيه غرق شده قاره بوده و با گرادياني ملايم که در حدود يک متر در طول هر هزار متر مي‌باشد، به سمت دريا شيب دارد. سکوها اگر در محلي حضور داشته باشند، معمولا سيماهاي پهناوري را تشکيل مي‌دهند.
پهناي سکوهاي قاره‌اي واقع در نزديکي سواحل فلوريدا ، 240 کيلومتر بوده و سکوي واقع در نزديکي سواحل آمريکاي جنوبي ، 560 کيلومتر پهنا دارد. در عمق متوسط 200 متري ، گراديان لبه بيروني سکوها بيشتر شده و سکوهاي قاره‌اي جاي خود را به شيبهاي قاره‌اي مي‌دهند. اين شيبها ، حرکت رو به پايين خود را با نرخي برابر 1 متر در هر 40 متر و يا بيشتر ، ادامه داده و به خيزهاي قاره‌اي که گرادياني نزديک به گراديان سکوهاي قاره‌اي دارند، منتهي مي‌شوند.
کف حوضه‌هاي اقيانوسي
در دو طرف رو به درياي حاشيه‌هاي قاره‌اي ، بستر حوضه‌هاي اقيانوسي در عمق متوسط 3800 متر قرار گرفته است. در نزديکي پاي خيز قاره‌اي ، دشتهاي مغاکي قرار دارند که به به استثناي ژرفناهاي عميق اقيانوسي ، عميق ترين بخش اقيانوس را تشکيل مي‌دهند. در اينجا ، رسوباتي نهشته مي‌شوند که از خشکي حمل شده و از حاشيه‌هاي قاره‌اي عبور کرده‌اند. پستي و بلندي اين بخش از اقيانوس ، ناشي از وجود اين رسوبات پنهان بوده و بوسيله رس و سيلتي که حداقل بخشي از شکلهاي ناشي از فعاليتهاي آتشفشاني و شکافهاي پوسته‌اي را پنهان مي‌دارد، پوشيده شده است.
تيغه‌هاي اقيانوسي
شبکه‌اي متشکل از تيغه‌هاي پهن ، حوضه‌هاي عميق اقيانوسي را قطعه قطعه کرده است. بطور کلي دو نوع تيغه وجود دارد. يکي از اين دو نوع ، تيغه‌هاي ميان اقيانوسي ناميده مي‌شود. اينها نام خود را از بهترين مثال اين گونه تيغه‌ها که تيغه‌هاي ميان آتلانتيک مي‌باشد، گرفته است. نوع دوم تيغه‌ها را تيغه بي لرزه مي‌گويند. زيرا اينگونه تيغه‌ها در مقايسه با فعاليت لرزه‌اي تيغه‌هاي ميان اقيانوسي ، يا اصولا فاقد فعاليت لرزه‌اي هستند و يا اگر فعاليتي نيز از خودشان نشان بدهند، بسيار ناچيز است.
تيغه‌هاي ميان اقيانوسي
تيغه ميان اقيانوسي اطلس ، اقيانوس اطلس را دو قسمت کرده و عموما به موازات حاشيه‌هاي قاره‌اي واقع در شرق و غرب اين اقيانوس ، قرار دارد. اين تيغه ، در جهت سطح اقيانوس بالا آمده و در برخي از نقاط مانند ايسلند ، از سطح آب بالا مي‌زند. پهناي اين تيغه ، بين 1500 تا 2000 کيلومتر بوده و شيبي ملايم و رو به پايين ، آن را از محور مرکزي دور مي‌سازد. وقوع زمين لرزه‌هاي کم عمق ، فورانهاي آتشفشاني بازالتي و همچنين وجود دره‌اي کافتي به پهناي 25 تا 50 کيلومتر و يک تا دو کيلومتر عمق ، مشخص کننده ستيغ اين تيغه ميان اقيانوسي است. گسل‌هاي تراديسي ، باعث ايجاد انحراف و قطعه قطعه شدن تيغه و دره محوري آن مي‌شوند. از روي قله ، اين تيغه دراز و نا آرام است که صفحات حوضه آتلانتيک ، به سمت شرق و غرب واگرا مي‌شوند.
تيغه‌هاي بي لرزه
اين نوع تيغه‌ها نيز شيميايي گرمايي هستند. با اين وجود برخلاف تيغه‌هاي ميان اقيانوسي که گرما در تمام طول آنها بيرون مي‌زند، فقط در آخرين نقطه تيغه بي لرزه که در ضمن مرتفع ترين نقطه آن نيز به شمار مي‌آيد، فعاليت آتشفشاني رخ مي‌دهد. به عنوان مثال از اينگونه تيغه‌ها ، مي‌توان از جزاير هاوايي نام برد. جزيره آتشفشاني و فعال هاوايي ، سر آغازه اين جزاير زنجيره‌اي به شمار مي‌آيد که در بالاي يک تيغه بي لرزه ساخته شده‌اند. اين تيغه بي لرزه را مي‌توان در جهت شمال غربي ، تا آن سوي جزاير آتشفشاني غير فعالي مانند مولوکايي و اواهو پيگيري کرد.
اين جزاير در نهايت در 2000 کيلومتري هاوايي ، به جزايري متشکل از آداکهاي مرجاني به نامهاي ميدوي و کيوره رسيد. در جزيره کيوره ، ارتفاع تيغه کاهش يافته و پس از اينکه جزيره را 500 کيلومتر ديگر پشت سر مي‌گذارد، به سمت شمال مي‌چرخد. در اينجا ، تيغه از روي سطح آب ناپديد مي‌شود، اما مسير آن بوسيله يک سري قله‌هاي زيردريايي که تا شمال اقيانوس آرام قابل پيگيري هستند، مشخص مي‌شود.
کوههاي دريايي و ژرفناهاي عميق دريا
کوههاي دريايي ، بر روي تيغه‌هاي اقيانوسي و در کف درياها ديده مي‌شوند، ژرفناهاي عميق دريايي نيز در کف دريا و امتداد حاشيه برخي از قاره‌ها ، آشکار مي‌گردند. برخي از کوههاي دريايي داراي شکل مخروطي شاخصي هستند که نشانه کوههاي آتشفشاني است و در واقع ، اين کوهها نيز آتشفشاني هستند و بعضي ديگر ، مخروطهايي با قله‌هاي مسطح مي‌سازند. عميق ترين نقاط اقيانوسها ، در ژرفناهاي عميق دريايي قرار دارند. اکثر اينگونه ژرفناها ، در اطراف حاشيه اقيانوس آرام واقع شده‌اند. پهناي آنها که معمولا طرحي قوسي دارند، به 300 کيلومتر و طول آنها به 2400 کيلومتر نيز مي‌رسد. در مقايسه با کف اقيانوس ، ژرفناها 2 تا 3 کيلومتر پايين تر قرار مي‌گيرند. اين پديده‌هاي ژرف نشان دهنده همگرايي صفحات در نقاطي هستند که پوسته اقيانوسي به زير توده‌هاي قاره‌اي و يا پوسته اقيانوسي ديگري رانده مي‌شود.

ديد کلي نقشه‌هاي توپوگرافي نقشه‌هايي با مقياس‌هاي بزرگ و کوچک هستند که براي نشان دادن خصوصيات فيزيکي سطح زمين بکار مي‌روند. اين نقشه‌ها براي مطالعات ز ...

يک نقشه توپوگرافيک ، چيزي نيست جز تعدادي خطوط ساده که گاه به صورت پيچ در پيچ و گاه به صورت صاف کشيده شده اند . به اين خطوط ، خطوط حد فاصل يا Contour l ...

۱) صحراهاي قطبي : اين صحراها شامل نواحي وسيعي مي باشند که بوسيله يخ پوشيده شده اند و به علت پايين بودن درجه حرارت و سرماي زياد ناحيه خيلي خشک مي باشند ...

● لجن هاي لايه روبي مقادير بسيار زيادي از روسوبات بستر دريا ، به منظور استفاده هاي مختلف بر روي خشكي يا جلوگيري از انسداد كانالهاي كشتيراني ، لايه روب ...

خاک ها مخلوطي از مواد معدني و آلي مي باشند که از تجزيه و تخريب سنگ ها در نتيجه هوازدگي بوجود مي آيند که البته نوع و ترکيب خاک ها در مناطق مختلف بر حسب ...

خاک ها مخلوطي از مواد معدني و آلي مي باشند که از تجزيه و تخريب سنگ ها در نتيجه هوازدگي بوجود مي آيند که البته نوع و ترکيب خاک ها در مناطق مختلف بر حسب ...

جنگل داري عبارتست از به کارگيري مجموعه اي از علوم و فنون که درجهت شناخت جوامع متنوع جنگلي، آگاهي از کيفيت و کميت آن ها، پرورش توده هاي جنگلي، بهره برد ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

دانلود نسخه PDF - توپوگرافي