up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله توده هاي نفوذي PDF
QR code - توده هاي نفوذي

توده هاي نفوذي

ساختهاي اوليه توده هاي نفوذي

تقسيم بندي توده‌هاي نفوذي
در زمين شناسي ساختماني ، توده‌هاي نفوذي را بسته به وضعيت آنها نسبت به سنگهاي مجاور، به دو دسته، توده هاي هم شيب و نا هم شيب تقسيم مي‌کنند. هر يک از اين گروهها، بسته به شکل و ابعاد توده، خود به گروههاي کوچکتري تقسيم مي‌شوند. معمولا در مجاورت توده نفوذي با سطح لايه بندي طبقات رسوبي يا شيستوزيته سنگهاي دگرگوني مجاور موازي باشد آن را توده نفوذي هم شيب و در غير اينصورت، ناهم شيب مي‌گويند.
توده هاي نفوذي هم شيب (Concordant)
مهمترين توده هاي نفوذي هم شيب، يعني آنهايي که موازي سطح لايه بندي يا شيستوزيته سنگهاي اطراف‌اند، به شرح زير است:
سيل ها (Sills)
سيل ها، که به نام ورقه نيز خوانده مي‌شوند، توده هاي نفوذي لايه اي شکل‌اند که به موازات لايه بندي يا شيستوزيته طبقات مجاور، تشکيل مي‌شوند. گسترش سيل ها در بعضي موارد فوق العاده زياد و ممکن است به چندين هزار کيلومتر مربع برسد. نکته جالب آن است که در بسياري حالات، ضخامت سيل نيز تقريبا ثابت باقي مي‌ماند. بديهي است سن سيل، همواره از سن سنگهاي ميزبان خود، کمتر است.
از نظر وضعيت، سيل ممکن است به حالت افقي، قائم و يا مايل ديده مي‌شود و بديهي است در هر حالت، تابع مشخصات لايه هاي اطراف خود مي‌باشد. ضخامت سيل از چند سانتي متر تا چند صد متر ممکن است تغيير نمايد. سيل ها ممکن است، ساده، مکرر، مرکب و يا تفريق شده باشند.
لاکوليت (Laccoliths)
لاکوليت ها توده هاي نفوذي عدسي شکل هستند که در فصل مشترک لايه ها نفوذ کرده طبقات رويي را به صورت گنبد در مي آورند.
با توجه به تعريف لاکوليت در مي‌يابيم که لاکوليت ها مشابه سيل ها هستند با اين تفاوت که گسترش عرضي لاکوليت ها فقط چند برابر ضخامت آنهاست در صورتيکه در مورد سيل، ممکن است به چندين صد برابر برسد اصولا هر نوع توده نفوذي در حد فصل سيل و لاکوليت ممکن است يافت شود .
در حالت ايده‌آل، ماگما از قسمت مرکزي لاکوليت نفوذ مي‌کند و بدين ترتيب، لاکوليت متقارن است، در صورتي که اين امر لزوما در همه حالات ديده نمي‌شود و در بعضي موارد ممکن است ماگما از کناره لاکوليت نفوذ کند. سنگهاي آذرين تشکيل دهنده لاکوليت معمولا از نوع متوسط و بازي‌ (مثل آندزيت، نفلين سيينيت ) مي‌باشد.
لوپوليت ها (Lopoliths)
لوپوليت ها توده ها نفوذي وسيعي‌اند که در نتيجه نفوذ ماگما در ساختمانهاي تشتکي شکل به وجود مي‌آيد. لوپوليت ها نيز در حالت ايده‌آل از قسما مرکزي تغذيه مي‌شوند و شيب فصل مشترک آنها با سنگهاي ميزبان به طرف داخل است. اما هميشه به اين حالت نيستند و تنها وسعت زياد و حالت تشتکي شکل، آنها را از سيل ها متمايز مي‌سازد.
فاکوليت ها (Phacoliths)
فاکوليت ها توده هاي نفوذي کوچکي هستند که به شکل عدسي، در خط‌الراس تا قديس ها و يا در خط‌القعر ناوديس ها تشکيل مي‌شوند.
بايستي توجه داشت که تنها در حالاتي فاکوليت ها جزء ساختمانهاي اوليه سنگهاي آذرين به شمار مي‌آيند که سنگها، قبلا به صورت تاقديس يا ناوديس چين خورده باشند و در حالتي که يک توده نفوذي مثل سيل، همراه با طبقات ميزبان خودچين بخورد، ساختمان حاصله را بايستي در گروه ساخت هاي ثانويه، طبقه بندي کرد. در بسياري حالات، ماگماي تشکيل دهنده فاکوليت از نوع بازي مي‌باشد.
توده هاي نفوذي ناهم شيب (Discordant)
توده هاي نفوذي ناهم شيب، آنهايي‌اند که نسبت به امتداد لايه بندي يا شيستوزيته سنگهاي اطراف موازي نيستند مهمترين ساخت هاي اين گروه به شرح زير است:
دايک ها (Dikes)
دايکها، توده هاي نفوذي لايه اي شکلي اند که طبقات اطراف خود را قطع مي‌کنند. دايکها غالبا در نتيجه تزريق ماگما در داخل شکستگي سنگها به وجود مي‌آيند. در حقيقت فرق دايک و سيل، تنها در نحوه قرار گرفتن اين توده ها نسبت به طبقات اطراف است و در مورد آنها نيز همانند سيل ها، مي توان انواع ساده، مکرر و مرکب و تفريق شده را تشخيص داد.
ضخامت دايکها معمولا چند سانتي متر تا چند متر است ولي در بعضي موارد مي‌توان داکهاي خيلي نازک يا خيلي ضخيم را نيز مشاهده کرد. گسترش دايکها نيز متفاوت است و در بعضي موارد مي‌توان تا چندين کيلومتر يک دايک را تعقيب کرد.
دايکهاي حلقوي (Ring dikes)
دايکهاي حلقوي، در نتيجه نفوذ ماگما در شکستگي هايي که به شکل مخروط هاي متحدالمرکز قرار گرفته‌اند، تشکيل مي‌شوند. مقطع اين دايکها اغلب دايره يا بيضي است و فصل مشترک آنها با سنگهاي دربرگيرنده، شيب‌دار يا به حالت قائم است. قطر اينگونه دايکها نيز متغير و به طور متوسط حدود 10 کيلومتر است و دايکهاي به قطر 20 کيلومتر نيز ديده شده است. ضخامت متوسط اين دايکها را مي‌توان 500 متر در نظر گرفت.
دودکش هاي آتشفشاني (Volcanic Vents)
قسمت هايي از ماگما را که در داخل دودکش آتشفشاني منجمد مي‌شود، بايستي جزو توده هاي نفوذي ناهم شيب منظور کرد. فصل مشترک دودکشهاي آتشفشاني با سنگهاي اطراف، اغلب به حالت قائم و يا با شيب زياد است. مقطع آنها نيز غالبا دايره‌اي و گاهي نيز به حالت غير مشخصي است. قطر دودکش هاي آتشفشاني متفاوت است. و از چندين 10 متر تا 5 1 کيلومتر تغيير مي‌کنند.
باتوليت ها (Batholiths)
باتوليت‌ها توده‌هاي نفوذي بزرگي هستند که قسمت بالايشان به شکل گنبد است. براساس مطالعات انجام شده، گسترش باتوليت ها با عمق زياد مي‌شود. به عبارت ديگر، فصل مشترک اين توده‌هاي نفوذي با سنگهاي اطراف، به طرف خارج توده، شيب دارد.گسترش باتوليت‌ها زياد و عموما بيش از 100 کيلومتر مربع است. جنس سنگهاي تشکيل دهنده باتوليت، معمولا سنگهاي اسيدي و بخصوص گرانيت و گرانوديوديت مي‌باشد.
استوک‌ها (Stooks)
استوک ها نيز توده‌هاي نفوذي مشابه باتوليت‌هااند ولي وسعت آنها از 100 کيلومتر مربع کمتر است. شکل کلي استوک‌ها نامنظم است و در بعضي موارد، به حالت کم و بيش استوانه‌اي ديده مي‌شوند.
ماگماي تشکيل دهنده استوک‌ها معمولا از نوع متوسط تا بازي است.

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

مقدمه توده‌هاي آذرين بر حسب اينکه در اعماق و يا در سطح زمين انجماد حاصل کرده‌ باشند. شکلهاي مختلفي بخود مي‌گيرند. شکل توده‌هاي آذرين نفوذي در اين حالت ...

چرخه کنوني انرژي ، از نظر بوم شناختي ، مسائل و مشکلات پيچيدهاي را پديد ميآورد. از همين رو جايگزيني آن با چرخههاي غير آلاينده ، امري حياتي و اجتناب ناپ ...

از اول تا ۱۲ دسامبر در شهر پزنان در لهستان گردهمايي سازمان ملل درباره آب و هوا برگزار شد. در همان زمان از سوي سازمان هواشناسي بين المللي زنگ خطري دربا ...

در مرز مشترك دو توده(Interaction Zone) انكلاوهايي از ديوريت با ابعاد سانتيمتري تا متري در داخل سنگهاي گرانيتي يا مونزونيتي ديده مي شود. مرز قطعات ديور ...

تغييرات رخسارهاي سنگ شناسي در لايهها ممکن است سبب تجمع نفت و گاز شود. اين تغييرات در جهات عرضي و قائم لايهها ميتواند صورت بگيرد. شکل مخازن چينهاي بستگ ...

نفتگير چينه اي حد و مرز نفتگير چينه‌اي از تبديل سنگهاي تراوا و نفوذپذير به سنگهاي غير تراوا و يا کمتر تراوا مشخص مي‌شود اين تغييرات بطور معمول در ارتب ...

دانلود نسخه PDF - توده هاي نفوذي