up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله تلسکوپ PDF
QR code - تلسکوپ

تلسکوپ

انواع تلسکوپ (1)

تلسکوپ شکستي
در تلسکوپ شکستي ، يک عدسي ، نور را جمع مي کند. و تصويري از جسم به وجود مي آورد. اين عدسي که در جلوي آن است، عدسي شيئي ناميده مي شود. يک يا چند عدسي کوچک ديگر که چشمي نام دارد، براي ديدن تصوير بدست آمده از شي به کار مي رود. در تلسکوپ شکستي ، عدسي شيئي تصويري از جسم به وجود مي آورد و عدسي چشمي آن را درست مي کند.
▪ آنچه که در مورد تلسکوپ شکستي بدانيم:
شايد ندانيد که اخترشناسان ، هميشه مايل به استفاده از درشتنمايي هاي بسيار زياد نيستند. در يک تلسکوپ ، چشميهاي گوناگون ، درشتنمايي هاي گوناگون ايجاد مي کنند. ولي هر قدر تصوير يک ستاره را درشت تر کنيم، باز هم چيزي جز يک نقطه نوراني نخواهيم ديد! قطر شيئي بزرگترين تلسکوپ شکستي جهان ، ۱.۱ متر است. مسائل زياد سبب مي شوند که ساختن تلسکوپ هاي بزرگتر ، اخترشناسان از آينه خميده استفاده مي کنند و تصوير جسم را بعد از تابش نور آن ، به دست مي آورند.
تلسکوپ اشعه ايکس
در بالاي جو ، تلسکوپ هاي ديگري زمين را دور مي زنند، که مخصوص پرتوهاي X و فرابنفش هستند.
آنها براي تشريح منظره آسمان در پرتوهاي X و فرابنفش ، يافته هاي خود را به صورت پيامهاي راديويي به زمين مي فرستند.
تلسکوپهاي بازتابي
نام نيوتون با اختراع اين تلسکوپ قرين است. در تلسکوپ باز تابي کار عدسي شيي را يک آينه انجام مي دهد. به جاي عدسي آينه اي کاو موجب همگرايي نور ورودي مي شود. تصويري که توسط آينه تشکيل مي شود با يک چشمي که اساساً همان چشمي تلسکوپ نوع شکستي است مشاهده مي شود.
▪ نقره اندود کردن آينه :
بر خلاف آينه هاي خانگي، نقره بر روي آينه تلسکوپ يعني بر سطح کاو آن قرار داده مي شود. و شيشه صرفاً تکيه گاه نقره به شمار مي رود. قرار داشتن نقره بر سطح پيشين شيشه جذب نور را از ميان مي برد. نور از شيشه نمي گذرد و بر اثر جذب قسمتي از شدت خود را از دست نمي دهد. اشکال کار اين است که لايه نقره اي بي حفاظ پس از مدتي کدر مي شود و بايد هراز چند گاه آينه را مجدداً نقره اندود کرد.
در سالهاي اخير، فرايند آلومينيومي کردن به تدريج جانشين نقره اندود کردن شده است اخيراً پي برده اند که بخار آلومينيوم چون بر شيشه بنشيند سطح درخشاني را پديد مي آورد که از بسياري لحاظ بر سطح نقره اي برتري دارد. اندودن بايد در خلاء انجام گيرد آلومينيومي که به اين طريق اندود شود کدر نمي شود. در نخستين برخورد با هوا روي آن را لايه نازک شفاف و بسيار سختي از اکسيد آلومينيوم مي پوشاند که آلومينيوم زيري را از هر کنش متقابلي با هوا مانع مي شود. خصيصه برتر ديگر اندود آلومينيوم آن است که نور فرا بنفش را منعکس مي کند. نقره منعکس کننده بسيار بدي براي اين اشعه که طول موج آن کوتاه است به شمار مي رود. ولي نقره نور فرو سرخ را بهتر منعکس مي کند. نقره به طور کلي از نظر بازتاب تا حدي بهتر است نقره در بهترين شرايط ۹۵ درصد کل نور و آلومينيوم فقط ۹۰ درصد آن را منعکس مي کند.
● طرح نور شناختي تلسکوپ
آينه در انتهاي تحتاني لوله سوار مي شود. نور بازتاب تصوير را در وسط اشعه ورودي تشکيل مي دهند. براي آنکه بتوان اين تصوير را مشاهده کرد بايد آن را نقل مکان داد. معمولاً اين کار به يکي از دو راه که به وسيله نيوتون و همصر فرانسويش کاسگرن ابداع شده اند انجام مي شود.
در روش نيوتون اشعه همگراي نور پيش از رسيدن به صفحه کانوني بوسيله آينه اي تخت قطع مي شود. اين اينه اشعه را از بدنه لوله به چشمي هدايت مي کند. در پاره اي موارد به جاي آينه، منشور منعکس کننده به کار مي رود.
در روش کاسگرن آينه اي کوژ کار منحرف کردن نور را انجام مي دهد . اشعه همگرا توسط آينه اي کوژ قطع مي شود و از سوراخي که در شي ايجاد شده به کانون آورده مي شود يکي از امتيازات اين روش قابليت انعطاف در فاصله کانوني شيئ است. چون مجموعه کاملي از آينه هاي کوژ به همراه شيئ به کار مي رود فواصل کانوني متعددي در اختيار ما قرار مي گيرد. به
برخي از منعکس کننده ها هم به سيستم نيوتوني و هم به سيستم کاسگرن مجهز است.
آينه يا منشور کوچک لاجرم مانع قسمتي از نور ورودي مي شود. اين کاهش نور، نسبتاً کوچک است و کسر بسيار کوچکي از کل نوري را که بر شيئ مي تابد تشکيل مي دهد. اين مانع را نمي توان در چشمي ديد و همانطور که مي توان حدس زد مزاحم تصوير نمي شود.
● مقايسه تلسکوپ شکستي با بازتابي
جز شيئ و روش تغيير مسير نور منعکس شده تفاوت عمده اي ميان تلسکوپ شکستي و تلسکوپ بازتابي وجود ندارد. توان جمع آوري نور،توان تفکيک و توان بزرگنمايي و فرمولهاي آنها در هر دو مورد يکسان است. استقرار پايه ها نيز براي هر دو به يک صورت است.
هر تلسکوپ مزايا و اشکالات خود را دارد. هر کدام از اين دو براي پژوهش خاصي که مناسب آن است به کار مي رود.
▪ از نظر تاريخي، ابتدا تلسکوپ شکستي اختراع شد. در عمل نيز هنوز به دلايل زير مورد استفاده بسيار است:
۱) داشتن وضوح در تصويري که از عدسي ها به دست مي آيد.
۲) داشتن ديد وسيعتر.
۳) به هنگام کار کمتر در معرض صدمه ديدن بودن.
۴) آمادگي براي استفاده فوري.
▪ ولي تلسکوپ بازتابي که شيئ آن به جاي عدسي آينه است، روز به روز متداول تر مي شود. اين محبوبيت به علل زير است:
۱) عاري بودن از کجنمايي رنگي.
۲) کوتاه تر بودن لوله تلسکوپ در تلسکوپ هاي شکستي براي اجتناب از بازمانده قابل ايراد کجنمايي رنگي بايد نسبت کانوني ۱۵به کار رود.تلسکوپهاي بازتابي با نسبت کانوني ۵ نتايج قابل قبولي به دست مي دهند. در حاليکه طولشان فقط يک سوم است .
۳) نيازي نيست که شيشه آينه کامل و بي نقص باشد زيرا نور از سطح اندوده منعکس مي شود.
۴) فقط يک سطح بايد با دقت تمام شکل داده شود.
۵) هيچ نوري به خاطر عبور از شيشه جذب نمي شود.
۶) هزينه آن کمتر است.
تلسکوپ راديويي
ستارگان تنها اشعه مرئي نور گسيل نمي کنند. بلکه تشعشعاتي با طول موج کوتاهتر «پرتوx ) و بلند تر (گرما، موج راديويي) نيز از آنها ساطع مي شود. در حقيقت ستارگان نيز چون همه اجسام داغ در همه قسمتهاي طيف الکترومغناطيسي اشعه گسيل مي کنند. اما جو زمين فقط نسبت به نور و موج راديويي شفاف است. تمام اشعه ديگري که توسط ستارگان گسيل مي شود به ما نمي رسد زيرا که بخش اعظم آن بوسيله جو جذب مي گردد.
طول موج هاي نوري که مي توانند از جو بگذرند (دريچه نوري) تقريباً بين ۴۱۰ ۷ متر(بنفش) تا ۷ ۷۱۰متر (سرخ) قرار دارد.
موج راديويي که جو اجازه عبور به آنها مي دهد (دريچه راديويي ) داراي طول موجهايي بين۱۰۲ تا ۳۰ متر است. تلسکوپهاي نوري مطالعه جهان را با استفاده از اشعه اي که از دريچه نوري مي گذرد ميسر مي سازد. تلسکوپهاي راديويي اطلاعات ديگري از جهان حول و حوش را به کمک اشعه اي که از دريچه راديويي جو مي گذرد، فراهم مي آورند.
● شباهتها و تفاوتهاي تلسکوپ راديويي با تلسکوپ بازتابي
▪ مشابهت هاي ميان تلسکوپ راديويي با تلسکوپ بازتابي عبارتند از:
۱) هر دو داراي آينه اي هستند که معمولاً به شکل سهميوار است.
۲) در هر دو از استقرار معدل النهاري استفاده مي شود.
۳) هر دو براي جمع آوردن انرژي اجرام سماوي مورد مطالعه بکار مي رود.
۴) هر دو چنان طرح مي شوند که تا حد امکان توان تفکيک بزرگي داشته باشند.
▪ تفاوتها عبارتند از :
الف) آينه نوري که يک تلسکوپ بازتابي از شيشه اي ساخته شده که لايه نازکي از آلومينيوم بر آن اندود شده است در حالي که آينه راديويي از شبکه اي سيمي يا از ورقه هاي فلزي که به دقت بريده شده اند ساخته شده است.
ب) بعضي از تلسکوپهاي راديويي (از جمله تلسکوپ راديويي به قطر ۳۰۵ متر در آره سي بو ، پوئر ريکو) پايه ندارند. و تنها در مواقعي مي توانند مورد استفاده قرار گيرند که شي مورد مطالعه در موضعي مناسب براي رصد باشد. تلسکوپهاي راديويي ديگر (مثلا تلسکوپي به قطر ۹۱ متر در گرين بنک،ويرجينياي غربي) را تنها مي توان از حيث ارتفاع از افق تغيير جهت داد و فقط موقعي قابل استفاده است که شي در نصف النهار مکان يا نزديک به آن باشد.
پ) زمين کلاً تواني در حدود يکصد وات را از چشمه هاي راديويي قوي دريافت مي کند. از اين مقدار فقط وات را تلسکوپهاي راديويي غول پيکر دريافت مي کنند. تواني که يک تلسکوپ راديويي جمع مي کند بايد يک تريليون مرتبه يا بيشتر تقويت شود تا ثبات بتواند آن را ثبت کند.
ت) کمترين زاويه اي که تلسکوپهاي راديويي مي توانند از هم تفکيک کنند (توان تفکيک ) بسيار بزرگتر از اين زاويه در تلسکوپهاي نوري است (يعني نمي توان به جزئياتي در حد تلسکوپهاي نوري دست يافت).

تلسکوپ وسيله اي است براي ديدن اجرام آسماني با فاصله ي زياد به طور واضح. در تلسکوپ پرتوهاي موازي نور که از يک فاصله بسيار دور مانند ستاره مي آيند همگرا ...

ستاره شناس چيني در سال ۱۶۷۵ ميلادي با مدل کره سماوي و اسطرلاب اغلب گاليله را نخستين کسي مي‌‌دانند که از تلسکوپ براي مشاهدات نجومي بهره گرفت. تا آن زما ...

نگاه اجمالي هزاران سال بود که مطالعه ستارگان فقط از راه چشم انجام مي‌گرفت. خوشبختانه ، عدسي سازان آلماني در اوايل قرن هفدهم ميلادي (قرن يازدهم شمسي) ت ...

تلسکوپ ها نور اجرام سماوي را جمع آوري کرده با متمرکز نمودن امواج نوري يک تصوير تشکيل ميدهند. امروزه اکثر ستاره شناسان از تلسکوپ به تنهائي استفاده نميک ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

ماه تنها قمر طبيعي زمين و تنها جرم آسمانيست که انسان بر روي آن حضور داشته است. ماه روشن ترين جرم در آسمان شب است اما نوري از خود توليد نمي کند در عوض ...

● رصدخانه هاي مهم جهان الف) رصدخانه پولکوفو روسيه. يکي از معروفترين و قديمي ترين رصد خانه هاي دنيا است و در گذشته، اغلب آن را «پايتخت ستاره شناسي دنيا ...

براي دومين بار، پژوهشگران موفق شدند مولکول هاي آلي را در اطراف سياره اي مشتري مانند و داغ در خارج از منظومه شمسي کشف کنند. اين بدان معني است که فراوان ...

دانلود نسخه PDF - تلسکوپ