up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله تغييرات اقليمي PDF
QR code - تغييرات اقليمي

تغييرات اقليمي

تغييرات اقليمي ؛معضل امروز ، بحران فردا

درياي خزر بزرگترين بدنه آبي محصور در خشکي است که با وسعت سطحي بيش از ۳۷۰ ميليون متر مربع حدود ۴۴% از آب هاي محصور در خشکي را در بر ميگيرد. باور بر اين است که درياي خزر در بر دارنده ذخاير نفتي حدود ۵۰ بيليون بشکه مي باشد که وجود اين ذخاير عظيم نفتي و تعدد راههاي عبور بين قاره اي و نزديکي نسبي آن با خليج فارس بر اهميت جغرافياي سياسي و نقش استراتژيک آن افزوده است.
حدود ۳۰۰ گونه از جانوران آبزي در اين دريا زندگي مي کنند که از جمله آنها مي توان شش گونه از بهترين گونه هاي ماهيان خاوياري که ارزش اقتصادي بالايي دارند را نام برد. تنوع زيست بوم غني منطقه شامل تالاب ها، جنگلها، رودخانه ها، دشت هاي گسترده و چراگاهها، خطوط زيباي ساحلي و دهانه رودخانه ها، موقعيت هاي مناسبي را براي اکوتوريسم فراهم کرده است که مي توانند جاذبه هايي بالقوه براي گردشگران باشند.
فعاليت هاي انساني تاثير شديدي بر آب و هواي محلي دارند. شبکه هاي گسترده آبياري و سدها سبب فرسايش خاک و کاهش منابع آبهاي زيرزميني مي شوند که اين مسئله هم مي تواند باعث تغيير کل رژيم آبي منطقه شود و هم دماي محلي و متعاقب آن بر توان بالقوه تبخير موثر باشد. فعاليت هاي اکتشاف نفت و گاز در درياي خزر، نه تنها باعث آلودگي آب و هوا مي شود بلکه به انتشار گازهاي گلخانه اي از جمله دي اکسيد کربن (CO۲) و متان (CH۴) که موثر در افزايش دماي کره زمين هستند را نيز سبب مي شود. کارشناسان تخمين مي زنند توليد سوخت هاي فسيلي در دريا و ساحل خزر سالانه معادل ۱۵ تا ۲۰ ميليون تن دي اکسيد کربن منتشر مي کنند، به اين ترتيب افزايش مورد انتظار در توليد سوخت، افزايش انتشار گازهاي گلخانه اي را به دنبال خواهد داشت و به دنبال آن تغييرات اقليمي و پيامدهاي ناخوشايندي به همراه خواهد آورد که اين تغييرات مي توانند تاثيرات مخربي همچون کاهش دسترسي به آب شيرين ، کاهش حاصلخيزي زمينهاي کشاورزي بر اثر طوفانهاي شن و به طور کل تاثيرات منفي بسياري بر فعاليت هاي اقتصادي کشورهاي حاشيه درياي خزر بگذارند.
● مقدمه :
پيشرفت فن آوري و دستيابي انسان به زندگي مدرن و پيشرفته امروزي به قيمت از بين رفتن و تخريب بسياري از منابع طبيعي و انقراض نسل تعداد زيادي از گياهان و جانوران تمام شده است. اما عليرغم پيشرفت بسيار سريع و غير قابل باور دانش بشري و حتي دستيابي انسان به کرات ديگر و اطلاعات حيرت آوري که از دورترين کهکشانها بدست آورده است، هنوز کره زمين، تنها سياره قابل سکونت براي انسان و ديگر موجودات زنده به شمار مي آيد!
رشدسريع و بي مهار جمعيت بشر، بهره برداري بي وقفه از معادن، قطع درختان و نابودي جنگلها، کشتار بي رحمانه حيوانات، تخريب مراتع و پوشش هاي گياهي طبيعي زمين و تبديل آنها به مزارع، استفاده بي رويه از سموم کشاورزي، آلودگيهاي منابع آبي و هوا ناشي از فعاليت هاي صنعتي و بسياري از فعاليت هاي نامطلوب ديگر انسانها از ساليان گذشته تا امروز، چرخه زيستي خانه مشترک همه موجودات زنده، زمين را با خطر مواجه ساخته است. شايد انسان هيچ وقت مثل امروز به فکر جبران خساراتي که به محيط زيست و سياره زمين وارد ساخته و همچنين حفاظت و مراقبت از منابع طبيعي و حياتي موجود بر روي اين کره خاکي نيفتاده باشد .
بد نيست بدانيد که جديد ترين و شايد بحراني ترين تهديد زيست محيطي عليه کره زمين، کاملا نامحسوس بوده و به چشم نمي آيد! اين تهديد ناشي از يک ماده سمي نيست! تشعشعات راديواکتيو هم نيست! بلکه در واقع موضوع به ظاهر ساده تغييرات آب و هوايي است. خطرات ناشي از اين موضوع به سختي قابل درک است و حتي ممکن است بيشتر شبيه يک شوخي به نظر برسد. اما، مسئله و نکته مهم اينجاست : در قرن آينده، سياره زمين گرمتر خواهد شد بطوريکه احتمالا طي ۳۰ يا ۴۰ سال آينده آب و هواي زمين بطور ميانگين ۵ ۴ درجه سانتيگراد گرمتر از آنچه امروز است خواهد شد.
ميزان تشعشعاتي که زمين از خورشيد دريافت ميدارد يا فصلهاي مختلف سال ، عرض جغرافيائي و وضع هندسي مدار گردش زمين به دور خورشيد در ارتباط است و هر گونه تغييري که در شدت و ضعف اين تشعشعات روي دهد، به دگرگونيهايي در دما و فشار جو زمين منتهي ميگردد و در نتيجه روي آب و هواي ميهن خاکي ما اثر ميگذارد.
باد که بر اثر اختلاف فشار توليد ميگردد و هواي سرد و گرم و همچنين بخار آب را از جائي به جاي ديگر پراکنده ميسازد، از وضع توپوگرافي زمين به شدت متأثر است و پراکندگي قارهها در شرايط اقليمي نقش آفريننده و کوهها موجبات تکائف و باروري بخار آب را فراهم ميسازند و اقيانوسها و درياها، شرايط اقليمي را به شدت تحت تأثير قرار ميدهند و همانند خازني دماي سطح زمين را در خويش ذخيره ميکنند و به آرامي آن را به هواي پيرامون خود منتقل ميسازند.
● اقليم استان مازندران :
▪ آب و هواي استان مازندران :
استان مازندران را بر اساس خصوصيات دما و بارش و توپوگرافي منطقه مي توان به دو نوع آب و هواي معتدل خزري و آب و هواي کوهستاني تقسيم کرد . آب و هواي کوهستاني خود بر دو نوع معتدل کوهستاني و سرد کوهستاني مي باشد .
۱) آب و هواي معتدل خزري :
اين نوع اقليم جلگه هاي غربي و مرکزي استان تا کوهپايه هاي شمالي البرز را شامل مي شود . در اين نواحي به دليل کمي فاصله کوهستان و دريا رطوبت تجمع مي يابد که بعنوان پيامد آن مي توان بارش هاي قابل ملاحظه و دماي معتدل را ذکر کرد.
ميانگين بارندگي ساليانه در نوار ساحلي استان برابر با ۹۷۷ ميليمتر است. توزيع مکاني آن از غرب به شرق با کاهش همراه است در حاليکه توزيع زماني آن وضعيتي کمابيش منظم دارد ( حداکثر بارندگي در پائيز و حداقل آن در بهار اتفاق مي افتد.)
در بررسي پارامتر درجه حرارت نيز مشاهده مي شود که به دليل رطوبت نسبي بالا و زياد بودن تعداد روزهاي پوشيده از ابر ، دماي هوا معتدل و دامنه دمايي محدود مي باشد که اين وضعيت منجر به تابستانهاي گرم و مرطوب و زمستانهاي معتدل با يخبندانهاي اتفاقي مي گردد .
۲) آب و هواي معتدل کوهستاني :
الف) آب و هواي معتدل کوهستاني: با افزايش تدريجي ارتفاع از اراضي جلگه اي به سوي دامنه هاي شمالي ارتفاعات البرز و فاصله از دريا ، تغييرات خاصي در آب و هواي استان پديدار مي گردد. در نوار ارتفاعي ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متر ، شرايط آب و هوايي کوهستاني حاکم است که از ويژگيهاي آن مي توان کاهش ميزان بارندگي ساليانه وهمچنين کاهش متوسط درجه حرارت ماهانه را ذکر کرد . علاوه بر آن زمستانهاي سرد همراه با يخبندانهاي طولاني و تابستانهاي کوتاه نيز از ديگر مشخصات اين اقليم است .
ب) آب و هواي سرد کوهستاني :
در نوار ارتفاعي بالاتر از ۳۰۰۰ متر که شامل قلل کوهستانهاي دامنه شمالي البرز مي شود ، دماي هوا به شدت کاهش يافته و يخبندانهاي طولاني ايجاد مي شود . در اين مناطق ريزش ها غالبا به صورت برف است که در دوره طولاني سرد سال روي هم انباشته شده و تا اواسط دوره کوتاه گرم سال نيز دوام دارند . در همين مناطق و در قله کوههاي دماوند ، علم کوه و تخته سليمان شرايط ايجاد يخچالهاي کوهستاني و انباشت دائمي برف فراهم شده است .
▪ توده هواهاي موثر بر آب و هواي مازندران :
موقعيت جغرافيايي ويژه استان مازندران بعنوان يکي از استانهاي ساحلي درياي خزرسبب شده است که در طول سال از اثرات آب و هوايي همسايگاني چون سرزمين پهناور سيبري ، درياي مديترانه و درياي خزر و فلات مرکزي ايران بهره مند شود . در طول فصول مختلف سال توده هاي هواي متعددي وارد استان ميشوند که عمده ترين آنها به قرار زير ميباشد .
الف) دوره سرد سال :
توده هواي قطبي قاره اي (cP) که ورود آن به استان از طريق گسترش زبانه سيستم پرفشار سيبري بر روي شمال شرق کشور مي باشد . اين توده هوا سرد و خشک بوده و با عبور از روي درياي خزر ضمن جذب رطوبت و گرما ناپايدار گشته و سبب بارشهاي قابل توجه بويژه در فصل پاييز ( بدليل اختلاف زياد دماي آب با دماي هوا ) در استان مي شود . شدت اين بارندگي بدليل طولاني بودن مسير حرکت توده هوا بر روي دريا در غرب استان بيشتر از ساير قسمتهاي استان ميباشد .
توده هواي قطبي دريايي تعديل يافته (mP ) با منشا اقيانوس اطلس که بعد عبور از روي جنوب اروپاي شرقي از طريق درياي سياه به شرق درياي مديترانه وارد و سپس از طريق ترکيه از سمت شمال غرب وارد ايران مي شود .
توده هواي آرکتيکي قاره اي (cA ) با منشا اسکانديناوي که بعد از عبور از روي اروپا و از دست دادن رطوبت مجددا از درياي سياه کسب رطوبت کرده واز طريق ترکيه وارد نوار شمالي کشور مي شود .
ب) دوره گرم سال :
توده هواي حاره اي دريايي تعديل يافته (mT ) با منشا آزورس (جزيره آزورس در اقيانوس اطلس) که بعد از عبور از روي درياي مديترانه و جنوب اروپا ، به شمال کشور وارد ميشود و گاهي نيز از طريق شمال آفريقا و عربستان ، نواحي جنوب و مرکز ايران را مورد تهاجم قرار ميدهد و به شمال نيز نفوذ مي کند جبهه هاي حاصل از اين توده هوا هنگام رسيدن به درياي خزر از اين دريا رطوبت کسب کرده و سبب بارندگي در سواحل جنوبي آن ميشوند . بعلاوه در اوج روزهاي گرم هنگامي که جت استريم جنب حاره به شمال درياي خزر نقل مکان مي کند توده هواي حاره اي قاره اي (cT ) که در مرکز ايران تشکيل مي شود و بسيار گرم و خشک مي باشد شمال کشور را نيز تحت تاثير قرار مي دهد .
▪ اقليم استان مازندران :
۱) بر اساس طبقه بندي هانسن ( Hansen ) اين استان در مدار معتدله گرم قرار گرفته است .
۲) به روش ضريب اعتدال ( Temperateness Index ) اين استان بسيار معتدل و فوق معتدل است (منظور از ضريب اعتدال بدست آوردن دوري يا نزديکي يک منطقه به منطقه معتدله است ) .
۳) بر اساس طبقه بندي دومارتن ( De Martounne ) نواحي غربي مازندران بسيار مرطوب ، نواحي مرکزي مازندران مرطوب و نواحي شرقي مازندران مديترانه اي و نواحي کوهستاني مازندران نيمه مرطوب مي باشد .
۴) بر اساس طبقه بندي دکتر کريمي ، نواحي غربي و مرکزي داراي اقليمي مرطوب با تابستان گرم و زمستان کمي سرد ، نواحي شرقي نيمه مرطوب با تابستان گرم و زمستان نسبتا سرد و نواحي کوهستاني مازندران داراي اقليم مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسيار سرد مي باشد .
▪ نگاهي به درياي خزر :
الف) تاريخچه، وضيعت جغرافيايي و آب و هوا :
در گذر زمان، درياي خزر با نام هاي بسياري شناخته شده و در پاره اي از موارد داراي چندين نام بطورهمزمان بوده است.
در گذشته دور اين دريا، اقيانوس هيرکانيان و اقيانوس تتيس ناميده مي شد اما در زمان هاي اخيرترنام هاي کاسپين، خزر، آستراخان، خوالي و مازندران،کاربرد بيشتري داشته است. اين نام ها همواره بيانگر نام قبايل و تيره هاي ساکن در اطراف دريا و يا نام سرزمين آن ها بوده است. کاسپين، يکي از دو اسم رايج و معمول مورد استفاده براي درياست؛ که از کلمه کاسپي ها گرفته شده است؛ قبيله اي از مردماني رنگ پريده که هزاران سال قبل در جنوب زندگي مي کردند. نام معمول ديگر، يعني خزر از خزر ها گرفته شده، مردمان ترک زبان نيمه چادر نشين از مرکز آسيا که در قرن هفتم ميلادي، نزديک درياي کاسپين و قفقاز قلمرو مستقلي تشکيل داده و بر سرزميني حکومت کردند که امروزه شرق اکراين و کريمه، آذربايجان و جنوب روسيه را شامل مي شود. قدرت خزرها، بعد از يک سري از جنگ ها رو به انقراض رفت. از نظر واژه شناسي، کلمه خزر به نظر مي رسد که وابسته به کلمه ترکي به معني سرگرداني است.
درياي خزر از تاريخ تکاملي قابل توجهي برخوردار است. درياي خزر باقيمانده تتيس قديمي، و يا دقيقأ بخشي از خليج کوچک پاراتتيس۳ است. حدود ۶۰-۵۰ ميليون سال پيش، اقيانوس تتيس به اقيانوس هاي اطلس و آرام متصل مي شد ولي به علت جابه جايي تدريجي قطعات قاره اي، اتصال خودش با اقيانوس آرام و بعدها با اطلس را از دست داد. بستر آب حدود ۵-۷ ميليون سال پيش به دوبستر آبي کوچکتر تقسيم شد که درياي سياه و درياي خزراند. قبل ازاينکه درياي خزر حدود ۸ ۱ ميليون سال پيش از اقيانوس هاي جهان جدا و منزوي شود،اين دو دريا بارها به هم وصل و از هم جداگرديدند.
در حال حاضر درياي خزر بزرگترين بدنه آبي محصوردرخشکي است، که حدود ۴۴% از آب هاي محصور در خشکي روي زمين را دربرميگيرد مي شود، با وسعت سطحي متغير بيش از ۳۷۰۰۰۰ کيلومتر مربع، وسعت بيشتري از درياچه هاي بزرگ آمريکا يا درياچه ويکتوريا در آفريقاي شرقي دارد.
ب) اهميت جغرافياي سياسي:
اهميت جغرافياي سياسي درياي خزر به زمان هاي گذشته در تاريخ بر مي گردد. شبه جزيره ابشرون در غرب درياي خزر، از اولين مراکز شناخته شده توليد نفت و محصولات نفتي است. کتاب مقدس دربردارنده اشاراتي به محصولات نفتي در منطقه باکو، در آذربايجان است و حتي مارکو پولو۲ در قرن ۱۳ به صادرات اگرچه کم شن هاي آغشته به نفت و به خوراک لذيذ درياي خزر، يعني خاويار اشاره کرده است. درياي خزر بخشي از جاده ابريشم نيز بوده است.
منطقه خزر درقرن بيستم، طي تحريم نفت در سال ۱۹۷۳ و درجنگ خليج فارس در سال ۱۹۹۱ اهميت جغرافياي سياسي خود را نشان داد. افزون بر اهميت سياسي مربوط به اقتصاد و منطقه جغرافيايي، ذخاير بسيار غني نفت و گاز درياي خزر و تعدد راه هاي عبور بين قاره اي و نزديکي نسبي آن با خليج فارس، درياي خزر را در هر گونه نقشه جغرافيايي سياسي جهاني درخشان مي کند.
ج) تنوع زيستي:
تنوع زيستي درياي خزر ناشي از تاريخ طولاني و انزواي جغرافيايي آن است. تعداد جانوران آبزي بومي، که بيش از ۳۰۰ گونه است، بسيارچشمگير است. بيش از ۱۰۰ گونه ماهي وجود دارد که تعدادي از آن ها شيرين آبند و براي تخم ريزي از درياي خزربه رودخانه ها مهاجرت مي کنند. بهترين گونه شناخته شده از اين ماهيان شش گونه و زير گونه ازماهي هاي خاوياري اند، که قرن ها منبع اقتصادي با ارزشي بوده اند. فک بومي درياي خزر يکي از تنها دو گونه فک آب شيرين در جهان است ( ديگري در درياچه بايکال يافت مي شود) و تنها پستانداري است که در درياي خزر زندگي مي کند. تالاب هاي ساحلي و گودال هاي کم عمق موقتي و دائمي که، بسياري از آن ها که شورآبند ، انواع گوناکوني از پرندگان را جذب مي کند. در کل دوره سال در درياي خزر و اطراف آن، پرندگان فراوانند، و شمار آن ها طي فصول مهاجرت وقتي بسياري از پرندگان راهي دلتاهاي پهناور و مناطق کم عمق و تالاب ها مي شوند، بسيار افزايش مي يابد.
د) منابع گاز و نفت :
از اواخر قرن ۱۹، نفت و گاز صنعتي مهم در درياي خزر بوده اند. باور بر اين است که درياي خزر در بردارنده ذخاير نفت و گاز قابل توجهي است، اگرچه ميزان و ارزش اين ذخاير در همه موارد برآورد نشده است. محل و مالکيت ذخاير نيزبحث برانگيزاست. ذخاير نفت حدود ۵۰ بيليون بشکه تخمين زده شده اند. ذخائر گاز طبيعي حتي بيشتر است و تقريباً ۳ ۲ ذخاير هيدروکربن را تشکيل مي دهد. اين ذخاير اغلب شرکت هاي بين المللي بزرگ نفتي را به خزر جذب کرده است که با هدف رساندن نفت وگاز به بازارهاي جهاني دست اندرکار مشغول بهره برداري نفت و گاز دريا و ساخت زير بنا و لوله گذاري براي حمل آن هستند. اکتشاف وتوليد نفت و محصولات نفتي در درياي خزر در حال افزايش است و هم اکنون به خوبي در باکو، هم در ساحل و هم در دريا و در تنگيز (در دريا) گسترش يافته است. انتظار مي رود توليد نفت به طور چشم گيري طي چند دهه آينده افزايش پيدا کنند. همراه با افزايش در توليد نفت افزايش قابل ملاحظه اي در حمل و نقل دريايي نيز قابل پيش بيني است. نفت خام و محصولات تصفيه شده و همچنين کالا و خدمات مرتبط با صنعت نفت و گاز از طريق دريا و احتمالاً لوله هاي در بستر کف دريا حمل خواهند شد.
ه) گردشگري زيست محيطي :
تنوع زيست بوم غني منطقه شامل تالاب ها، جنگل ها، رودخانه ها، دشت هاي گسترده و چراگاه ها، خطوط ساحلي زيبا ودهانه رودخانه ها، موقعت مناسبي را براي گردشگري زيست محيطي فراهم ميکند. کيلومترها از سواحل شني، تالاب هاي منحصر به فرد، جنگل هاي غني و نيز آثار تاريخي و مناظري نفس گيرانه ، زيبا و دلنشين در مناطق ساحلي جاذبه اي بالقوه براي گردشگران خواهند بود. طي فصول مهاجرت پرندگان ، تالاب هاي ساحلي مي توانند جاذبه اي مهم براي گردشگران باشند که مي بايست به مناطقي که بايد با دقت انتخاب گردند، هدايت شوند تا از زيبايي و فراواني منابع زيست محيطي حفاظت شده لذت ببرند. چنين گردشگري زيست محيطي که با دقت برنامه ريزي و مديريت شده باشد و امکانات بالقوه قابل ملاحظه اي هم براي توليد درآمد و هم ابزاري مناسب براي آموزش و آگاهي مردم علاقه مند داخلي و خارجي فراهم خواهد آورد. علي رغم وجود اين پتانسيل قوي گردشگري، در اين منطقه هنوز به قدر کافي برنامه ريزي نشده است و به دليل فقدان طرح، خدمات، سختي روند گرفتن ويزا و سختي دسترسي به اين مناطق بلا استفاده مانده است.
ر) نوسانات سطح درياي خزر :
درياي خزر از دوران پليوس حدود ۵ ميليون سال پيش، از درون تحليل ميرود که بر همين اساس بسياري از متخصصان خزر را به عنوان بزرگترين درياچه جهان مورد بررسي قرار ميدهند. مطالعات ژئومورفولوژيک و هيدرولوژيک خزر، بالا و پايين رفتن دورهاي و متناوب سطح آب را آشکار کرده که براي دانشمندان و ساکنان حاشيه خزر سوالات زيادي را مطرح کرده است. طي يک قرن، بين سالهاي ۱۸۸۰ و ۱۹۷۷ سطح آب دريا ۴ متر پايين آمد و از ۲۵ متر به ۲۹ متر پايينتر از سطح درياهاي آزاد رسيد. البته در کنار اين تغييرات، دورههاي کوتاهي نيز بوده است که آب دريا کمي بالا آمده است. طي اين مدت، مردم محلي به کاهش تدريجي سطح آب عادت کردند و انواع فعاليتها را بخصوص بعد از جنگ جهاني دوم در سواحل مانند ساخت بنادر، جادهها و ريلها، پيريزي خانهها و تسهيلات تفريحي انجام دادند. در اتحاد جماهير شوروي خشک شدن کامل و اسفانگيز درياي آزوف که يک حوزه آبريزي در کنار درياي سياه بود، همزمان با پايين رفتن سطح خزر، نگرانيها را به طور جدي درباره درياي خزر افزايش داد. اين نگراني بويژه بر بخش شمالي خزر که کمتر از ۲۵متر عمق دارد و عمق آن به طور چشمگيري نيز در حال کاهش بوده متمرکز بود. اين مساله به اتخاذ تصميمات عجولانه و نادرستي مانند احداث آببند براي بستن خليج قرهبغاز منجر شد.
ز) معکوس شدن نوسانات :
کارشناسان معتقدند معکوس شدن ناگهاني نوسانات سطح درياي خزر از سال ۱۹۷۷ و افزايش حدود ۲ متر در سطح آب، همگان را متعجب کرده است و باعث بروز مشکلات عديدهاي مانند سيلگرفتگي تسهيلات شهري، تخريب جادهها و ريلهاي راهآهن، خسارت به زيرساختهاي صنعتي در ساحل و دريا و نابودي برخي سواحل منطقه شد. دهها نفر در زمينهاي پاييندست جمهوريهاي آذربايجان، داغستان و دلتاي ولگا مجبور به مهاجرت شدند. تنها در آذربايجان خسارت ناشي از افزايش سطح آب دريا ۲ ميليارد دلار تخمين زده شده است. در قزاقستان پيشروي دريا بهطور مستقيم روي حدود ۲۰ هزار کيلومتر مربع اين سرزمين، ازجمله چاههاي متروکه نفت تاثير گذاشته است. هماکنون ميان کارشناسان، بحث درباره عواملي که موجب تغييرات سطح درياي خزر ميشود، ادامه دارد و دانشمندان عوامل زمينساختي حرکت پوسته زمين در زير سطح دريا يا عوامل ژئومورفولوژيک را در تغيير سطح آب منتفي نميدانند، اما اين فاکتورها در مقايسه با تغييرات آب و هوايي و تاثيرات مديريت انساني سطح آب درياي خزر، نقش کوچکتري بازي ميکنند. بررسيها نشان داده است که اکثر آبهاي ورودي دريا از رودخانههاي ساحلي نشات ميگيرند. کميت و کيفيت آب، بويژه در ولگا، متغيرهاي کليدي در تعادل درياي خزر هستند. به اين عوامل بايد بارش بيش از حد باران را نيز افزود. همچنين ممکن است آب از طريق نشت به زمين و جاري شدن به خليج قرهبغاز از دست برود، اما اين عوامل در مقايسه با تبخير طبيعي از سطح دريا چندان اهميتي ندارند.
س) نقش رودهاي ساحلي :
براساس گزارش برنامه محيط زيست درياي خزر، هماکنون هرساله ۳۰۰ تا ۳۱۰ کيلومتر مکعب آب درياي خزر از طريق رودخانهها تامين ميشود. رودخانه ولگا به تنهايي ۸۰ درصد از جريان آب ورودي خزر را به خود اختصاص ميدهد، اما به نحو قابل ملاحظهاي اين ميزان در قرن بيستم پايين آمده است. اين کاهش از حدود ۴۰۰ کيلومتر مربع در سال ۱۹۳۰ به ميزان ۲۶۰ تا ۲۷۰ کيلومتر مکعب در حال حاضر رسيده است که به دليل عوامل مختلف اقليمي و فعاليتهاي بشر از قبيل ساخت سدها براي توليد انرژي برق آبي است. کارشناسان تخمين ميزنند بارش باران ۱۳۰ کيلومتر مکعب سالانه به آب دريا ميافزايد. کاهش آب از طريق نفوذ به زمين کمتر از ۵کيلومتر مکعب را به خود اختصاص ميدهد و ميزان آبي که به درون خليج قره بغاز جريان مييابد، از زمان تخريب آببند آن حدود ۱۸ کيلومتر مکعب بوده است. همچنين در خصوص تبخير طبيعي دريا کاهشي بين ۳۵۰ تا ۳۷۵کيلومتر مکعب در سال برآورد شده است که بنابراين کاهش سطح آب درياي خزر بايد روندي افزايشي را ادامه دهد.
تغييرات آب و هوايي در منطقه خزر :
منطقه خزر به لحاظ اقليمي متنوع است. اين درياچه در شمال با رودخانههاي اورال و ولگا در شرق با دشتهاي خشک و نيمهخشک وسيع قزاقستان و ترکمنستان و در بخشهاي جنوب و غرب با رشتهکوههاي البرز و مناطق مرطوب قفقاز احاطه شده است. درياي خزر نقش مهمي را در فرآيندهاي اتمسفري، تعادل آب و هواي منطقهاي و اقليمهاي خرد بازي ميکند. بررسيهاي نشان داده است پديدههاي اقليمي در خزر به نوسانات آتلانتيک شمالي وابستهاند. اين متغيرها بر دما، رطوبت و طوفانهاي زمستاني سراسر اروپا از جمله حوزه آبريز ولگا و نيز بارشهاي سطح خزر تاثير ميگذارد. خشکساليهاي طاقتفرسا نيز بر بخشهاي مختلف منطقه در سالهاي اخير موثر بوده است. بهنظر ميرسد بروز اين خشکساليها مدلهاي علمي را تاييد ميکنند که علاوه بر نشان دادن افزايش دماي متوسط، رخدادهاي شديد آب و هوايي بسيار بيشتري را پيشبيني ميکنند. بررسيها نشان داده است خشکساليها هم بر توليد محصولات و هم بر سلامت دامها موثر است. براي مثال، گوسفند کاراکول ترکمنستان که از لحاظ اقتصادي و بهدليل توليدات پشم مهم است، نسبت به استرسهاي گرمايي حساس است.

اطلاعات اوليه يکي از پاسخها يا واکنشها که تحت تاثير برخورد پرتوها به بافتها يا اندامها ، ايجاد مي‌شود، تغييرات ژنتيکي است که براي آنها مفهوم آستانه کم ...

کارديوميوپاتي هيپرتروفيک يک بيماري پيچيده قلبي است که با علايمي همچون؛ افزايش ضخامت عضله قلب، سفتي بطن چپ، تغييرات دريچه ميترال و سلولهاي قلب همراه اس ...

در اين مبحث به شرح عواملي که سبب کاهش يافتن حاصلخيزي زمينهاي مورد کشت و در موارد فوق العاده حتي باعث ويراني آن مي شود، مي پردازيم تا ببينيم، خاک که يک ...

مقدمه در اين مبحث به شرح عواملي که سبب کاهش يافتن حاصلخيزي زمينهاي مورد کشت و در موارد فوق‌العاده حتي باعث ويراني آن مي‌شود، مي‌پردازيم تا ببينيم، خاک ...

اقليم به معني آب و هوايي كه در يك ناحيه در درازمدت حكمفرماست يكي از فاكتورهاي كليدي محيط زيست است كه با گذشت زمان دگرگون مي شود. يكي از تبعات دگرگوني ...

بر اساس گزارش آژانس ملي تغييرات جوي و اقيانوسي دولت ايالات متحده آمريكا، ميانگين غلظت دي اكسيدكربن در جو در سال ۲۰۰۵ به ۳۸۱ppm رسيد كه نسبت به سال ۲۰۰ ...

● مقدمه ▪ گرم شدن زمين اين پديده عبارتست از تغيير زمين در اثر فعاليتهاي بشري که با تغييرات طبيعي آن متفاوت است در طول ۱۰۰ سال گذشته کره زمين بطور غير ...

امسال عجب سال غير قابل پيشبيني را حداقل از نظر تغييرات جوي در پيش داريم! به طوري که تغييرات آب و هوايي کاملا گيجات ميکند. حتما بارش برف هفته گذشته را ...

دانلود نسخه PDF - تغييرات اقليمي