up
Search      menu
مدیریت و اقتصاد :: مقاله تعريف بهره وري PDF
QR code - تعريف بهره وري

تعريف بهره وري

بهره وري چيست ؟

تعريف بهره وري :
بهبود بهره وري موضوعي بوده است که از ابتداي تاريخ بشر و در کليه نظام هاي سياسي و اقتصادي مطرح بوده است . اما تحقيق در مورد چگونگي افزايش بهره وري بطور سيستماتيک و در چهار چوب مباحث علمي تحليلي از حدود ۲۳۰ سال پيش به اين طرف بطور جدي مورد توجه انديشمندان قرار گرفته است .
واژه « بهره وري » براي نخستين بار بوسيله فرانسوا کنه رياضيدان و اقتصادان طرفدار مکتب فيزيوکراسي ( حکومت طبيعت ) بکار برده شد . « کنه » با طرح جدول اقتصادي ، اقتدار هر دولتي را منوط به افزايش بهره وري در بخش کشاورزي مي داند . در سال ۱۸۸۳ فرانسوي ديگري بنام ليتره بهره وري را دانش و فن توليد تعريف کرد . با شروع دوره نهضت مديريت علمي در اوايل سال هاي ۱۹۰۰ ، فردريک ونيسلو ، تيلور و فرانک و ليليان گيلبريث به منظور افزايش کارائي کارگران ، درباره تقسيم کار ، بهبود روش ها و تعيين زمان استاندارد ، مطالعاتي را انجام دادند . کارائي بعنوان نسبتي از زمان واقعي انجام کار به زمان استاندارد از پيش تعيين شده تعريف شد . بطور مثال اگر از کارگري در ۸ ساعت کار انتظار توليد ۱۰۰ واحد محصول را داشته باشيم اما در عمل کارگر مزبور ۹۶ واحد توليد کند گفته مي شود کارائي آن ۹۶% است .
اما واژه اي که به تدريج جنبه عمومي تر و کلي تر پيدا کرد و در ادبيات مديريت رايج گرديده « بهره وري» بود که در سال ۱۹۵۰ سازمان همکاري اقتصادي اروپا بطور رسمي بهره وري را چنين تعريف کرد :
( بهره وري حاصل کسري است که از تقسيم مقدار يا ارزش محصول بر مقدار يا ارزش يکي از عوامل توليد بدست مي آيد . بدين لحاظ مي توان از بهره وري سرمايه ، مواد اوليه و نيروي کار صحبت کرد . )
سازمان بين المللي کار بهره وري را چنين تعريف کرد است :
( بهره وري عبارتست از نسبت ساده به يکي از عوامل توليد از مين ، سرمايه ، نيروي کار و مديريت . )
در اين تعريف « مديريت » بطور ويژه يکي از عوامل توليد در نظر گرفته شده است . نسبت توليد به هر کدام از اين عوامل معياري براي سنجش بهره وري محسوب مي شود . در اطلاعيه تشکيل مرکز بهره وري ژاپن در سال ۱۹۵۵ در ارتباط از بهبود بهره وري چنين بيان شده است :
« حداکثر استفاده از منابع فيزيکي ، نيروي انساني و ساير عوامل به روش هاي علمي بطوي که بهبود بهره وري به کاهش هزينه توليد ، گسترش بازار ها ، افزايش اشتغال و بالا رفتن سطح زندگي همه آحاد ملت ، منجر شود . »
از ديد مرکز بهره وري ژاپن ، بهره وري يک اولويت و انتخاب ملي است که منجر به افزايش رفاه اجتماعي و کاهش فقر مي گردد . مرکز بهره وري ژاپن از زمان تأسيسش در سال ۱۹۵۵ نهضت ملي افزايش بهره وري در اين کشور را تحت سه اصل رهنمون ساز به جلو هدايت نموده که عبارتند از : افزايش اشتغال ، همکاري بين نيروي کار و مديريت و توزيع عادلانه و برابر ثمره هاي بهبود بهره وري در ميان مديريت ، نيروي کار و مصرف کنندگان .
افزايش قابل توجه بهره وري در تعدادي از کشور ها در دهه هاي اخير موجب شده است که ارتقاء شطح بهره وري ملي بعنوان يک اولويت در سطح کشور مطرح باشد . بطور مثال در دوره زماني (۱۹۷۴- ۱۹۶۷) کشور ژاپن بهره وري ملي خود را ۶ ۹۹% افزايش داد در حالي که در همان مدت مديريت بهره وري ملي در کشورهاي آلمان غربي و ايلات متحده امريکا به ترتيب ۳ ۴۳ و ۲۵ ۲۹% افزايش يافت .
در اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوايل دهه ۱۹۸۰ مرکز بهره وري امريکا تعريف زير را ارائه داد :
قيميت تعديل شده سود = بهره وري
تعريف ديگري از بهره وري به شرح زير شده است :
▪ استنير : معيار عملکرد و يا قدرت و توان هر سازمان در توليد کالا و خدمات .
▪ استيگل : نسبت ميان بازده به هزينه عمليات توليدي .
▪ ماندل : بهره وري به مفهوم نسبت بين بازده توليد به واحد منبع مصرف شده است که با سال پايه مقايسه مي شود .
▪ ديويس : تغيير بدست آمده در مقدار محصول در ازاء منابع مصرف شده .
▪ فابر يکانت : يک نسبت هميشگي بين خروجي به ورودي .
در سال هاي ۱۹۷۴ و اواخر ۱۹۸۴ « سومانث » سه تعريف اساسي ( و سپس چهارمي در سال ۱۹۸۷ ) را درباره بهره وري در ارتباط با سازمان ها يا شرکت ها به شرح زير ارائه داد :
بهره وري جزئي :
نسبت ارزش و مقدار محصول به يک طبقه از نهاده را گويند . مثلاً محصول به ازاء هر نفر ساعت ( معيار بهره وري نيروي کار ) يا ارزش و مقدار محصول توليد شده به ازاء هر تن مواد اوليه مصرفي ( بهره وري مواد ) يا بهره درآمد توليد شده به ازاء هر ريال سرمايه ( بهره وري سرمايه ) و نظاير آن .
بهره وري کلي عوامل توليد :
عبارتست از : نسبت خالص محصول بر مجموع نهاد هاي نيروي کار و سرمايه . معمولاً به جاي خالص محصول ، ارزش افزوده و در مخرج کسر مجموع ارزش هاي نيروي کار و سرمايه را قرار مي دهند . اين معيار براي برخي از کالا هاي مصرفي نظير تلوزيون ، ويدئو و کامپيوتر که ۶۵% هزينه توليد آنها مواد مصرفي تشکيل مي دهد معيار مناسبي نمي باشد .
بهره وري کلي :
نسبت کل ارزش محصول توليد شده به مجموع ارزش کليه نهاده هاي مصرفي است . اين شاخص تأثير مشترک و همزمان همه نهاده ها و منابع ( از قبيل نيروي انساني ، مواد و قطعات ، ماشين آلات ، سرمايه و نظاير آن ) در ارتباط با ارزش محصول بدست آمده را اندازه گيري مي کند .

▪ با نام علمي: Sanseveria sp ▪ و نام خانواده: liliaceae گياهي بومي مناطق گرمسيري آفريقاي جنوبي است و بصورت بوته اي رشد مي کند. داراي انواع سبز يا ابلق ...

با نام علمي: Sanseveria sp و نام خانواده: liliaceae گياهي بومي مناطق گرمسيري آفريقاي جنوبي است و بصورت بوته اي رشد مي کند. داراي انواع سبز يا ابلق با ...

ماري كوري در سال ۱۸۶۷ با نام ماريا اسكلو دووسكا در ورشو پايتخت لهستان متولد شد او در سن ۱۹ سالگي به پاريس رفت تا در آنجا به تحصيل در رشته شيمي بپردازد ...

بعد از اختراع ليزر در سال 1960 ميلادي، ايده بكارگيري فيبر نوري براي انتقال اطلاعات شكل گرفت .خبر ساخت اولين فيبر نوري در سال 1966 همزمان در انگليس و ف ...

فناوري DSL و نقش آن در ارتباطات صوتي و داده اي همزمان مقدمه: به دنبال پيشرفت دانش و فناوري اطلاعات و ارتباطات وگسترش شبكه‌هاي اطلاع رساني واينترنت ب ...

واژه يارانه (Subsidy)، در لغتنامه بطور کلي کمک رايگان و اعانه (مالي) دولت به مردم در زمانهاي معين معنا شده است و عبارتست از نوعي حمايت دولت از قشر خاص ...

بحران مالي ۲۰۰۸ که ظرف دو سال، بسياري از صنايع و بخش هاي اقتصادي جهان را به ورطه نابودي کشاند، از طريق مؤسسات پولي و مالي آمريکايي که قادر به وصول اقس ...

اگر شما فرهنگ را هدايت نکنيد ، فرهنگ شما را هدايت مي کند . فرهنگ به معناي ارزشهاي مشترک ميان افراد يک گروه است. اين گروه ميتواند يک خانواده ، يک سازما ...

دانلود نسخه PDF - تعريف بهره وري