up
Search      menu
فنآوری اطلاعات :: مقاله تجارت الکترونيک PDF
QR code - تجارت الکترونيک

تجارت الکترونيک

جايگاه و تعريف تجارت الکترونيک

مقدمه
دسترسي تعداد زيادي از مردم جهان به شبکه جهاني اينترنت و گسترش ارتباطات الکترونيک بين افراد و سازمانهاي مختلف از طريق دنياي مجازي، بستري مناسب براي برقراري مراودات تجاري و اقتصادي فراهم کرده است. تجارت الكترونيك عمده ترين دستاورد به‌كارگيري فناوري ارتباطات و اطلاعات (ICT) در زمينه هاي اقتصادي است.
استفاده از اين فناوري موجب توسعه تجارت، تسهيل ارتباطات عوامل اقتصادي، فراهم كردن امکان فعاليت براي بنگاههاي کوچک و متوسط، ارتقاي بهره وري، کاهش هزينه ها و صرفه‌جويي در زمان شده است. فناوري ارتباطات و اطلاعات امكان افزايش قابليت رقابت‌پذيري بنگاهها را فراهم ساخته و همچنين به ايجاد مشاغل جديد منجر شده است.
بر اثر گسترش اين فناوري حجم تجارت الکترونيک در جهان روز به روز در حال رشد است. طبق تحقيقات منتشر شده توسط موسسه فارستر پيش‌بيني مي‌شود طي سالهاي 2006-2002 حجم تجارت الكترونيك به طور متوسط سالانه بيش از 58 درصد رشد كرده و از 2293 ميليارد دلار در سال 2002 به بيش از 12837 ميليارد دلار در سال 2006 بالغ شود.
يكي از ابزارهاي ضروري براي تحقق و گسترش تجارت الكترونيك ، وجود سيستم بانكداري الكترونيك است كه همگام با سيستم‌هاي جهاني مالي و پولي عمل و فعاليتهاي مربوط به تجارت الكترونيك را تسهيل كند. در حقيقت مي‌توان گفت كه پياده سازي تجارت الكترونيك ، نيازمند تحقق بانكداري الكترونيك است.
به همين دليل، استفاده از سيستم هاي الكترونيك در موسسات مالي و اعتباري جهان به سرعت رو به گسترش بوده و تعداد استفاده كنندگان از خدمات بانكداري الكترونيك روز به روز در حال افزايش هستند.
براساس گزارش تحقيقاتي موسسه Data Monitor (از مراکز برجسته تجزيه و تحليل اطلاعات بانکداري در اروپا) آمار استفاده‌کنندگان از سيستم‌هاي بانکداري الکترونيک در هشت کشور فرانسه، آلمان، ايتاليا، هلند، اسپانيا، سوئد، سوئيس و انگليس از 5 4 ميليون نفر در سال 1999 به حدود 22 ميليون نفر در سال 2004رسيده است. در سال 2005 بيش از 75 درصد شركتهاي فعال در كشورهاي توسعه يافته حداقل از يكي از خدمات بانكداري الكترونيك استفاده مي‌كنند. اين روند براي بانك ها هم يك فرصت و هم يك تهديد بشمار مي آيد.
ايران در زمينه تجارت و بانكداري الكترونيك ، کشوري جوان است و تا رسيدن به سطحي قابل قبول از آن، راه درازي در پيش دارد. ورود فناوري جديد در اين دو زمينه ، نيازهاي جديدي را در پردازش و تبادل داده‌ها ، ابزارها و زير ساختهاي مناسب پياده سازي آن ، و نيز نحوه ارايه خدمات بانكي نوين مطرح كرده است . با نگاهي به تجارب كشورهاي پيشرفته و رشد خدمات بانكداري الكترونيك مي‌توان نيازهاي در حال شكل‌گيري و روند افزاينده آن را در زمينه خدمات بانكي در ايران تا حد مناسبي پيش‌بيني كرد. نظر به روشهاي سنتي موجود در بانك‌هاي كشور و نارسايي اين روشها در ارائه خدمات جديد، تهيه زيرساختهاي مورد نياز در بانك‌ها از ضرورياتي است كه خوشبختانه مورد توجه مسئولان امر قرار گرفته است و فعاليتهاي گسترده اي در سيستم بانكي كشور براي ارائه بانكداري الكترونيك و ديگر خدمات نوين بانكي انجام شده است .
اشاره: توسعه دسترسي به شبکه گسترده جهاني(اينترنت) انقلابي را در زمينه ارتباطات «يک به يک» و «يک به چند» در همه نقاط دنيا ايجاد کرده است. به جرأت مي‌توان گفت که جهان هيچگاه شاهد چنين شتابي براي استفاده از يک پديده علمي نبوده است. دسترسي تعداد زيادي از مردم به شبکه جهاني اينترنت و گسترش ارتباطات الکترونيک بين افراد و سازمان‌هاي مختلف از طريق دنياي مجازي، بستري مناسب براي برقراري مراودات تجاري و اقتصادي فراهم کرده است و تجارت و بانکداري الکترونيک را مي‌توان از تبعات گسترش و نفوذ آن دانست. با توجه به اهميت موضوع بانکداري الکترونيک و روند صعودي رواج آن در ايران و جهان لازم دانستيم مروري سريع داشته باشيم بر مفاهيم اوليه در اين عرصه از جمله نسبت تجارت الکترونيک و بانکداري الکترونيک.
جايگاه تجارت الکترونيک
تجارت الکترونيک، عمده‌ترين دستاورد بکارگيري فناوري ارتباطات و اطلاعات (ICT) در زمينه‌هاي اقتصادي است. استفاده از اين فناوري موجب توسعه تجارت، تسهيل ارتباطات عوامل اقتصادي، فراهم کردن امکان فعاليت براي بنگاه‌هاي کوچک و متوسط، ارتقاي بهره‌وري، کاهش هزينه‌ها و صرفه‌جويي در زمان شده است. فناوري ارتباطات و اطلاعات امکان افزايش قابليت رقابت‌پذيري بنگاه‌ها را فراهم ساخته و همچنين به ايجاد مشاغل جديد منجر شده است.
بر اثر گسترش اين فناوري، حجم تجارت الکترونيک در جهان روز به روز در حال رشد است. طبق تحقيقات منتشر شده توسط موسسه فارستر پيش‌بيني شده بود طي سال‌هاي 2006-2002 حجم تجارت الکترونيک به طور متوسط سالانه بيش از 58 درصد رشد کرده و از 2293 ميليارد دلار در سال 2002 به بيش از 12837 ميليارد دلار در سال 2006 بالغ شود.
تعريف تجارت الکترونيک
براي تجارت الکترونيک به عنوان يکي از پديده‌هاي بزرگ قرن 21 تعاريف مختلفي ارائه شده است که از جمله آنها مي‌توان به اين موارد اشاره کرد: هدايت ارتباطات کاري و معاملات بر روي شبکه‌ها از طريق رايانه؛ خريد و فروش کالاها و خدمات و انتقال سرمايه‌ها از طريق ارتباطات ديجيتالي؛ کاربرد وسايل الکترونيک براي تبليغ، فروش، توزيع و پشتيباني محصولات.
اما اتحاديه اروپا در سال 1997 آن را به اين شکل تعريف کرد: تجارت الکترونيک بر پردازش و انتقال الکترونيک داده‌ها شامل متن، صدا و تصوير مبتني است. تجارت الکترونيک فعاليت‌هاي گوناگوني از قبيل مبادله الکترونيک کالاها و خدمات و تحويل فوري مطالب ديجيتالي و انتقال الکترونيک را در‌ بر دارد. تجارت الکترونيک که تا چندي قبل به تعداد معيني از شرکت‌ها محدود مي‌شد در حال ورود به عصر جديدي است که در آن تعداد زيادي مصرف کننده در شبکه حضور دارند.
به علاوه محتواي آن از حيطه مبادله داده‌هاي مربوط به سفارش دادن يا قبول سفارش فراتر رفته و فعاليت‌هاي عمده‌ تجاري از قبيل تبليغات، آگهي، مذاکرات، قراردادها و تسويه حساب‌ها را نيز در برگرفته است. از مجموعه تعاريف ارائه شده فوق مي‌توان نتيجه گرفت که زمينه‌هاي کاربرد تجارت الکترونيک بسيار گسترده‌تر از مبادله کالا و خدمات و وجوه است و در تعريف آن و تعيين سياست‌هاي مورد نظر بايد علاوه بر کاربردهاي بالفعل به کاربردهاي بالقوه آن نيز توجه داشت.
بانکداري الکترونيک
يکي از ابزارهاي ضروري براي تحقق و گسترش تجارت الکترونيک، وجود سيستم بانکداري الکترونيک است که همگام با سيستم‌هاي جهاني مالي و پولي عمل و فعاليت‌هاي مربوط به تجارت الکترونيک را تسهيل کند. در حقيقت مي‌توان گفت که پياده‌سازي تجارت الکترونيک، نيازمند تحقق بانکداري الکترونيک است. استفاده از سيستم‌هاي الکترونيک در موسسات مالي و اعتباري جهان به سرعت رو به گسترش بوده و تعداد استفاده‌کنندگان از خدمات بانکداري الکترونيک روز به روز در حال افزايش هستند.
براساس گزارش تحقيقاتي موسسه Data Monitor (از مراکز برجسته تجزيه و تحليل اطلاعات بانکداري در اروپا) آمار استفاده‌کنندگان از سيستم‌هاي بانکداري الکترونيک در هشت کشور فرانسه، آلمان، ايتاليا، هلند، اسپانيا، سوئد، سوئيس و انگليس از 5 4 ميليون نفر در سال 1999 به حدود 22 ميليون نفر در سال 2004رسيده است. در سال 2005 بيش از 75 درصد شرکت‌هاي فعال در کشورهاي توسعه يافته حداقل از يکي از خدمات بانکداري الکترونيک استفاده مي‌کنند.
تعريف بانکداري الکترونيک
براي شناخت هر پديده‌اي لازم است تا ابتدا تعريف مشخصي از آن پديده و عوامل و متغيرهاي مرتبط با آن ارائه کرد. براي بانکداري الکترونيک تعاريف گوناگوني ارائه شده که از آن جمله مي‌توان به تعاريف زير اشاره کرد:
- فراهم آوردن امکان دسترسي مشتريان به خدمات بانکي با استفاده از واسطه‌هاي ايمن و بدون حضور فيزيکي
- استفاده مشتريان از اينترنت براي سازماندهي، آزمايش و يا انجام تغييرات در حساب‌هاي بانکي خود و يا سرمايه‌گذاري و بانک‌ها براي ارائه عمليات و سرويس‌هاي بانکي.
- ارايه مستقيم خدمات و عمليات بانکي جديد و سنتي به مشتريان از طريق کانال‌هاي ارتباطي متقابل الکترونيک.
به طور کلي مي‌توان گفت بانکداري الکترونيکي عبارت است از فراهم آوردن امکاناتي براي کارکنان در جهت افزايش سرعت و کارايي آنها در ارائه خدمات بانکي در محل شعبه و همچنين فرآيند‌هاي بين شعبه‌اي و بين بانکي در سراسر دنيا و ارائه امکانات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري به مشتريان که با استفاده از آنها بتوانند بدون نياز به حضور فيزيکي در بانک، در هر ساعت از شبانه روز (۲۴ساعته) از طريق کانال‌هاي ارتباطي ايمن و با اطمينان عمليات بانکي دلخواه خود را انجام دهند.
به عبارت ديگر بانکداري الکترونيکي استفاده از فناوري‌هاي پيشرفته نرم‌افزاري و سخت‌افزاري مبتني بر شبکه و مخابرات براي تبادل منابع و اطلاعات مالي به صورت الکترونيکي است که مي‌تواند باعث حذف نياز به حضور فيزيکي مشتري در شعبه بانک‌ها شود.
سرويس‌هاي بانک الکترونيک
بانکداري الکترونيک شامل سيستم‌هايي است که مشتريان موسسات مالي را قادر مي‌سازد تا در سه سطح اطلاع‌رساني، ارتباط و تراکنش از خدمات و سرويس‌هاي بانکي استفاده کنند:
الف - اطلاع رساني: اين سطح ابتدايي‌ترين سطح بانکداري اينترنتي است. بانک اطلاعات مربوط به خدمات و عمليات بانکي خود را از طريق شبکه‌هاي عمومي يا خصوصي معرفي مي‌کند.
ب - ارتباطات: اين سطح از بانکداري اينترنتي امکان انجام مبادلات بين سيستم بانکي و مشتري را فراهم مي‌آورد. ريسک اين سطح در بانکداري الکترونيک بيشتر از شيوه سنتي است و بنابر‌اين، براي جلوگيري و آگاه ساختن مديريت بانک از هرگونه تلاش غيرمجاز براي دسترسي به شبکه اينترنتي بانک و سيستم‌هاي رايانه‌اي به کنترل‌هاي مناسبي نياز است.
ج – تراکنش: اين سيستم متناسب با نوع اطلاعات و ارتباطات خود، از بالاترين سطح ريسک برخوردار است و بايد سيستم امنيتي قوي بر آن حاکم باشد. در اين سطح مشتري در يک ارتباط متقابل قادر است تا عملياتي چون پرداخت صورتحساب، صدور چک، انتقال وجه و افتتاح حساب را انجام دهد.
شاخه‌هاي بانکداري الکترونيک
بر حسب امکانات و نيازهاي بازار بانکداري الکترونيک در زير شاخه‌ها و انواع مختلفي ارائه مي‌شود که شامل:
1-بانکداري اينترنتي
2- بانکداري مبتني بر تلفن همراه و فناوري‌هاي مرتبط با آن
3- بانکداري تلفني
4- بانکداري مبتني بر نمابر
5- بانکداري مبتني بر دستگاه‌هاي خودپرداز
6- بانکداري مبتني بر پايانه‌هاي فروش
7- بانکداري مبتني بر شعبه‌هاي الکترونيکي
کانال‌هاي بانکداري الکترونيک
براي ارائه خدمات بانکداري الکترونيک کانال‌هاي متعددي وجود دارد که برخي از آنان عبارتند از: رايانه‌هاي شخصي، کمک پردازنده‌هاي شخصي، کيوسک، شبکه‌هاي مديريت يافته، تلفن ثابت و همراه و ماشين‌هاي خودپرداز.
در روش شبکه‌هاي مديريت يافته، بانک‌ها براي ارتباط با مشتريان خود از شبکه‌هايي که قبلاً ايجاد شده استفاده مي‌کنند. در روش اينترنت با رايانه‌هاي شخصي، بانک از طريق ايجاد يک پايگاه اينترنتي و معرفي آن به مشتريان، با‌ آنها ارتباط متقابل برقرار کرده و ارائه خدمت مي‌کند. در روش بانکداري تلفني، تلفن (اعم از تلفن ثابت و همراه) وسيله ارتباطي بانک با مشتريان خود بوده و از اين طريق خدمات بانکي عرضه مي‌شود.
با استفاده از ماشين‌هاي خودپرداز نيز بانک‌ها مي‌توانند خدمات متنوعي از قبيل برداشت نقدي، سپرده‌گذاري، انتقال وجوه، پرداخت صورتحساب وغيره را به مشتريان خود ارائه دهند.

مقدمه: فناوري بي سيم (wireless) به دليل قدرت ارتباطي و در دسترس قرار دادن اينترنت به صورت فراگير، امروزه به يكي از مهمترين فناوريها تبديل شده است .ظهو ...

مفهوم دولت الکترونيک در سالهاي اخير به دليل تاثير مهم آن بر جنبه هاي مختلف زندگي انسان مورد توجه زيادي قرار گرفته است. دولت الکترونيک، يک دولت ديجيتال ...

● مقدمه: پدافند در مفهوم کلي، دفع، خنثي کردن و يا کاهش تاثيرات اقدامات آفندي دشمن و ممانعت از دستيابي به اهداف خودي است. پدافند به دو بخش تقسيم ميشود ...

چكيده تجارت الكترونيكي را مي توان انجام هرگونه امورتجاري بصورتon-line وازطريق اينترنت بيان كرد ، اين تكنيك در سالهاي اخير رشد بسياري داشته است .در آين ...

آموزش الکترونيکي ارائه کنندگان : سيامک اهتمام رشته کامپيوتر _ سخت افزار ارائه شده به گروه فني و مهندسي کامپيوتر دانشکده فني و مهندسي دانشگاه آزاد اسلا ...

از نظر لغت شناسي واژه پدافند از دو جز پد و آفند تشکيل شده است.در فرهنگ و ادب فارسي پاد يا پد پيشوندي است که به معاني ضد،متضاد،پي،و دنبالبوده و هر گاه ...

. مقدمه اينترنت يك شبكة عظيم اطلاع رساني و يك بانك وسيع اطلاعاتي است كه در آينده نزديك دسترسي به آن براي تك تك افراد ممكن خواهد شد. كارشناسان ارتباطات ...

با ظهور کتاب هاي الکترونيکي تقريبا سه سالي مي شود که صنعت چاپ و نشر دچار تغيير و تحولات عظيمي شده است.کتاب الکترونيکي اطلاعات ذخيره شده يک کتاب در قال ...

دانلود نسخه PDF - تجارت الکترونيک