up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله تالاب گاوخوني PDF
QR code - تالاب گاوخوني

تالاب گاوخوني

پوشش گياهي تالاب گاوخوني

پوشش گياهي تالاب گاوخوني شامل گونه هاي متفاوتي ميباشداز جمله ني، لوئي ،مرغ، بارهنگ آبي، علف بوريا، جگن و جلبک وبعضي از گونه هاي ديگر گياهان آبزي. ضمناً در سواحل اين تالاب درختچه هائي وجود دارند که عمدتاً بدين قرار ميباشد:گز، تاغ ، ريش بز، کاروان کش، اشنا.
تنوع و ارزش هاي دارويي گونه هاي گياهي تالاب مجموع گياهان جمع آوري شده از منطقه که مورد شناسايي قرار گرفته اند بالغ بر۶۵ گونه گياهي است که در ۱۶ تيره (خانواده) و ۵۴ سروه (جنس ) قرار ميگيرند. تيره اسفناج (چغندر) با داشتن بيش از ۱۷ گونه گياهي بيشترين فراواني و تنوع گياهي را دارد در حالي که تيره هاي پيچک صحرايي، افدراسه، شمعداني و... هريک با داشتن حداقل يک گونه گياهي کمترين تنوع گياهي را شامل ميشوند. در ذيل مهمترين تيره هاي گياهي با ذکر برخي از گونه هاي موجود در آن به طور مختصر معرفي شده اند.
● تيره اسفناج:
گياهان اين تيره غالباً علفي و نمک دوست هستند که در بيشتر مناطق شور کويري و خشک جهان از جمله در کنارة درياها، باتلاقها و مردابهاي شور به خوبي رشد کرده و اجتماعات قابل ملاحظه اي را تشکيل مي دهند. تالاب گاوخوني هم به خاطر داشتن حاشيه هاي مرطوب و شور زيستگاه مناسبي براي رشد بسياري از گونه هاي شور است و طالب زمينهاي داراي کلرونيترات اين تيره ميباشد. به نحوي که تنوع گونه هاي گياهي متعلق به اين تيره درمقايسه با تيره هاي ديگر سهم بيشتري در ترکيب روئيدنيهاي منطقه ايفا ميکند. از گونه هاي متعلق به اين تيره که در جوامع گياهي مختلف منطقه به خوبي قابل مشاهده هستند ميتوان به گونه اي از جنس لارک، سلمه تره، کورنولاکا، ژيرژنسونيا، گنگ، آغنه
هالوستاکسين(قعر)، سالسولا، خبته، شور(شيرمال)، اشنان(ايشنون)، سياه شور (کاندول) اشاره کرد.
از بين گياهان ذکر شده، از جنس لارک (آنابازيس) آلکالوئيدي به نام آنابازين (ايزومرنيکوتين) که داراي خاصيت حشره کشي بسيار قوي وسمي ميباشد استخراج مينمايند. گونه هاي مختلف سالسولا (چشموک، زارق، سرمه) گلهاي رنگ رنگ چشم نوازي دارند در ايجاد فضاي سبز مناطق کويري واز خاکستر بعضي از گونه هاي آن به علت داشتن مواد قليايي فراوان به جاي سود ميتوان استفاده کرد. بعلاوه اين گياهان داراي خواص درماني بوده واعضاي آن داراي اثر ملين ومدر است. از انواع سالسولا ماده اي به نام سالسولين نيز استخراج ميکنند که پائين آورنده فشار خون ميباشد هم چنان درزمانهاي گذشته از بخشهاي هوايي و خرد شده گياه اشنان جهت شستن لباس استفاده ميشده است.
● تيره گز:
گونه هاي مختلف گز بيشتر در کنار آبهاي شور، زمينهاي شوره دار و کنار رودخانه ميرويند و شامل درخچه ها و يا درختاني با برگهاي نوک تيز، سوزني و ياپولک مانندي است که به طور فشرده روي يکديگر قرار ميگيرند و از لحاظ ظاهري تشکلي شبيه سرو دارند. در شمال غربي تالاب گاوخوني در مجارر آبراهه هاي متعددي که به تالاب ختم ميشوند پوشش فراوان، تراکم، متنوع با ارتفاع قابل ملاحظه اي از گونه هاي گز (گزستان) رشد مينمايند.
برخي از انواع درختچه ها گز داراي تانن فراوان ميباشد که اثر قابض داشته به علاوه مدر، اشتها آور و مقوي ميباشد. ۵ گونه مختلف از انواع گز شامل شوره گز، گز گلبرگ نازک، گز چهار مارگي در اين بخش از تالاب وجود دارند.
متاسفانه در زمانهاي گذشته اهالي مناطق مجاور درختچه هاي گذران ناحيه را که بصورت بيشه زارهاي متراکمي بودند جهت تهيه زغال وهم چنين سوخت به طور بي رويه قطع مينمودند که امروزه با منسوخ شدن اين امر خسارات گذشته تا حدود زيادي ترميم شده وسيماي جنگلي خود را دوباره باز يافته است.
● تيره کاسني:
اين تيره داراي ۱۰گونه مختلف در منطقه است که بيشتر برروي ارتفاعات و دامنه کوههاي مجاور که کمتر تحت تاثير شوري تالاب قرار ميگيرند رشد مينمايند. اين گياهان با گلهاي رنگارنگ خود مناطر زيبايي رادر اوايل فصل بهار در اين مناطق ايجاد کرده در مدت کوتاهي خزان ميشوند.
از گونه هاي متعلق به اين تيره که در مناطق مذکور رشد مي کنند ميتوان به درمنه، شکر تيغال، گياهي به نام محلي تلچه، گل بابونه، سنسيو اشاره کرد.
گونه درمنه از گياهان خوشخوراک است که ميتواند در چراي دام موثر باشد. ازاين گياه اسانسي بر عليه سويه هاي مختلف باکتر يائي وقارچي تهيه ميشود.
● تيره پيچک صحرائي:
اين تيره فقط داراي يک گونه در منطقه است که در سير آبرفتي که در زمستان توسط آب پوشيده ميشود در خاکهاي شور استقرار پيد ميکند وميتوان آن را در مجاور آبراهه هايي که در نتيجه انشعاب رودخانه زاينده رود و در محل ورود به تالاب به وجود آمده است و به نام محلي ليواش معروف است.
● تيره شب بو:
۷ گونه مختلف از اين تيره در منطقه شناسائي شده اند.
بسياري از گونه هاي تيره شب بومصرف غذايي يا ارزش دارويي دادند. اکثر آنها داراي گلوکوزيد گوگردي هستند که در استخراج اسانسهايي گوگردي کار برددارند. گياهان دارويي در اين تيره بسيار و از گذشته دور مورد استفاده قرار ميگرفته اند هم چنين بسياري از گونه هاي اين تيره زينتي هستند.
گياهي بانام محلي شلغمي، گونه اي از جنس تره تيزک (چاله حموم)، ۲ گونه از جنس اسيتريگموستموم، از گونه هاي متعلق به اين تيره در تالاب گاوخوني هستند .
● تيره ريش بز :
تنها گونه متعلق به اين تيره در منطقه ريش بز (ارمک،افدرا) ميباشد که به علت شکل ظاهري انشعابات ساقه گياه بر اين نام معروف است. اين گياه رامي توان در ارتفاعات بالاي کوه سياه بخوبي مشاهده کرد که از تراکم پوشش نسبتا خوبي برخوردار است. بردباري اين گياه نسبت به شوري کم است و از اين رو در مجاور درياچه رشد نمي کند.
اين گياه خوشخوراک بوده وجهت تامين علوفه دام استفاده ميشود. گونه هاي مختلف افدرا کم وبيش داراي آلکالوئيدي معروف به نام افدرين هستند که مصرف وسيعي در پزشکي دارد. افدرين استخراج شده شبيه آدرنالين عمل مي کند ومحرک مغزو اعصاب، از بين برنده خستگي وناراحتي، افزايش دهنده فشار خون، آرام کننده حرکات روده اي تسکين دهنده و معالجه کننده روماتسيم مي باشد. يکي از قديمي ترين گياهان دارويي جهان است اغلب اشخاص شايد بارها از داروي بدون نسخه سرما خوردگي که داراي ماده شيميايي پزودو افدرين است استفاده کرده اند بدون اينکه بدانند بنيان اين دارو از گياه دارويي افدرا ميباشد که احتمالا بيشتر از ۵۰۰۰ سال سابقه شفابخشي دارد. زنان باردار، مادران شيرده، اشخاص بافشار خون بالا، بيماران قلبي و...مي بايست در مصرف آن محتاط باشند.
● تيره شمعداني:
گونه اي از شمعداني تنها گياه اين تيره در منطقه است که در خاکهاي لومي که داراي مقاير شن، رس وسيلت به تقريب يکسان ميباشد رشد ميکند و در نواحي صخره اي پوشيده شده توسط درمنه نيز ميتوان آن را مشاهده کرد. اين گياه داراي گلهايي به رنگ متمايل به قرمز است.
تيره گنديان: اين تيره شامل گونه هاي ني، چمن شور، جاروپيغمبري(نيسي)، ارموپيروم ميباشد که بيشتر گياهاني علفي، يک ساله ياچند ساله ميباشند واز لحاظ تامين علوفه دام اهميت دارند. چمن شور که در بخش جنگل زار بخوبي رشد ميکند و يا جارو پيغمبري که درارتفاعات و جامعه گياهي درمنه وجود دارد هريک جهت چراي دام بکار مي روند.
از بين گونه هاي مختلف اين تيره گياه ني از فراواني بيشتري نسبت به ساير گونه ها برخوردار بوده و پوششهاي متراکمي را در ناحيه شمال غربي تالاب بوجود ميآورند. بهره برداري از گياه ني امروز در بسياري از تالابهاي کشور وجهان جهت مصارف گوناگون متدوال است به نحوي که ميتوان ازآن در ساخت بخشهايي از خانه، ديوار پيش ساخته موسوم به کانتکس، تهيه خمير مقواوکاغذ، نئوپان وعلوفه استفاده کرد. از مشخصات جالب توجه ديگر در مورد ني اينست که برگهاي اين گياه در هنگام پوشيده شدن توسط آب، اين شرايط را تحمل نکرده وسريع ميريزند بنابراين معيار خوبي است که حد اکثر بالا آمدن آب در تالاب را نشان ميدهد.
● تيره شب خسب:
گهورک(جغجغه ياکيليوني) گونه متعلق به اين تيره است که در خاکهاي رسوبي، ميان محصولات زراعي و زمينهاي شور ودر مسير رودخانه و آبراهه هاي منتهي به تالاب رشد ميکند.
● تيره گل جاليز:
گونه اي از گل جاليزدر اطراف تالاب و بر روي زمينهاي شني رشد ميکند. فاقد کلروفيل ميباشد و بيشتر انگل ريشه درختچه هاي گز در منطقه است.
جالب است بدانيم که برخي از گونه هاي گل جاليز به عنوان تونيک، مقوي، رفع کننده ناراحتيهاي خون ودرمعالجه عقيمي بکار ميرود.
● تيره پروانه آساها:
گياهان از اين تيره که در محدوده تالاب گاوخوني وجود دارند عبارت اند از: خارشتر، شيرين بيان(مجو) وسه گونه از گياه گون که بيشتر بر روي زمينهاي شني وخشک حاشيه اي رشد مينمايند.
خارشتر گياهي است خار دار که در بيشتر نقاط خشک وبياباني ايران رويش ميکند واز سر شاخه هاي آن جهت چراي دام استفاده ميشود.
از ريشه گياه شيرين بيان هم ترکيبات گليسيريزين به دست ميآورند که مصرف دارويي دارد و از قديم ريشه آن به صورت دم کرده براي درمان برخي از بيماريها متداول بوده است. اين گياه در بوشهر وفارس با نام مهک، تهران و شمال ايران با نام شيرين بيان، کرمان (متکي) و اصفهان ميجو يا مژو معروف است و در کتب طب سنتي قديم سوس (به معناي ريشه شيرين) معرفي شده است. از عصاره شيرين بيان و عرق آن همچنين مشروب غيرالکلي فرح بخشي درست ميکنند که به آن کوکو (coco) ميگويند. برداشت ريشه يا ساقه اين گياه براي مصارف دارويي ميبايست در سال سوم در فصلي که برگهاي آن درحال ريختن است انجام گيرد زيرا در اين مرحله از رشد گياه ريشه آن حداکثر ماده گليسيريزين را دارد.
● تيره علف هفت بند:
اسکنبيل و کاروانکش دو گونه اين تيره هستند که در نقاط شني رشد مينمايند. از اسکنبيل جهت تثبيت تپه هاي شني حاشيه تالاب ميتوان استفاده کرد.
● تيره سيب زميني:
تنها گونه اين تيره در منطقه گرگ تيغ (اشک) است که بخاطر تيغ هاي مشهورش به اين نام خوانده ميشود. کاربرد اين گياه در مناطق کويري و خشک در ايجاد حصارهاي طبيعي است.
● تيره چتريان(جعفري):
گونه اي از جنس آنقوزه ، گياهي بانام محلي خولگي، خار خروسک، شومانيا از جمله گياهان اين تيره هستند که در منطقه رويش مينمايند.
● تيره قيچ:
سه گونه از اين تيره در منطقه رشد مينمايند که شامل اسپند، خارخسک(نخودي)، قيچ مي باشند.
اسفند يا اسپند که در کتب طب سنتي قديم بانام حرمل آمده است وحشي است خاصيت دارويي داشته که از دانه آن به عنوان تب بر،کاهنده درد معده و در معالجه کرمهاي روده در مردان استفاده ميشود. جوشانده برگ آن براي درمان رماتيسم و ريشه آن براي کشتن برخي از حشرات موذي مفيد است.
خارخاسک که بانامهاي ديگري همچون هنج و خارسوهوک نيز معروف است جهت افزايش شير، از بين بردن انگلهاي شکم، معالجه آبسه ها، اسهال خوني، درمان التهاب و برفک دهان به کار ميرود.
قيچ که در اغلب نقاط به کلمه قيچ معروف است و با نامهاي ديگري همچون آغاجي ،زرين چو،قره قان و کچ نيز خوانده ميشود گياهي است چند ساله بصورت درختچه هاي کوچک که در ارتفاعات مشرف به تالاب از جمله دامنه کوه سياه رويش ميکند.

● استعدادهاي ارزشمند اقتصادي و منابع پرانرژي گستردگي مرزهاي کشور، موقعيت جغرافيائي، تنوع آب وهوائي کاملاً متفاوت ايران، اقليم ها و زيستگاه هاي منحصربه ...

● استعدادهاي ارزشمند اقتصادي و منابع پرانرژي گستردگي مرزهاي کشور، موقعيت جغرافيائي، تنوع آبوهوائي کاملاً متفاوت ايران، اقليمها و زيستگاههاي منحصربهفرد ...

اصطلاح تالاب براي مردم مختلف،معاني متفاوتي دارد.درحقيقت نزديک به ۵۰ تعريف از تالاب امروزه مورد استفاده قرارمي گيرد.اين تعارف را مي توان دردو گروه اصلي ...

سرسبزي و لطافت، شادابي، طراوت، زيبائي و ابهت همگي نعمت و سخاوت پروردگارند که مرهون نزولات آسماني و گستره هاي آبي در خطه گيلان مي باشند. رودها و رودخان ...

جلگه رودشت ، از جمله مناطق روستايي بسيار قديم زاينده رود است که گنجينه هاي ارزشمندي از سنن مديريتي اعم از مديريت بر طبيعت و بر جوامع انساني در آن نهفت ...

پوشش گياهي تالاب گاوخوني شامل گونه هاي متفاوتي مي باشداز جمله ني، لوئي ،مرغ، بارهنگ آبي، علف بوريا، جگن و جلبک وبعضي از گونه هاي ديگر گياهان آبزي. ضمن ...

تالاب شادگانيکي از شگفتيهاي تالاب شادگان، داشتن همزمان آب شور، شيرين و لب شور است، که اين ويژگي تنوع زيستي بي نظيري را موجب شده است. تالاب بين المللي ...

● تاريخچه آب ماده اي است که حيات بدون آن ميسر نيست. بشر در دوره نو سنگي سعي در مهار آب داشته است و بر روي الواحي که از ۴ هزار سال قبل از ميلاد از سومر ...

دانلود نسخه PDF - تالاب گاوخوني