up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله تاريخ و معناي کربلا PDF
QR code - تاريخ و معناي کربلا

تاريخ و معناي کربلا

آنگاه که کربلا به باغ هاي بهشت مي پيوندد

بنا بر نقل مشهور حضرت امام حسين (ع)، در روز۲ محرم سال۶۱ هجري قمري وارد کربلا شد.
براساس احاديث صحيح وارده خداي سبحان به زمين کربلا قداست و شرافتي خاص بخشيده که به هيچ جاي ديگر زمين حتي مکه معظمه نبخشيده است. امام سجاد فرمود: خداوند بيست و چهار هزار سال پيش از آنکه کعبه را بيافريند و حرم قرارش دهد زمين کربلا را حرمي امن و مبارک قرار داد و آنگاه که خداي متعال زمين را به لرزه درآورد و تکانش دهد زمين کربلا همانگونه که هست نوراني و پاکيزه بالا برده مي شود و در برترين باغ از باغ هاي بهشت و برترين خانه آن جاي مي گيرد که جز پيامبران در آن منزل نکنند و کربلا در ميان باغ هاي بهشت همانند ستاره براي ساکنان زمين مي درخشد و نور آن چشم بهشتيان را خيره مي سازد و ندا مي دهد منم سرزمين مقدس پاکيزه و مبارک که سيدالشهدا و سرور جوانان بهشت را دربر گرفته ام. (المزار شيخ مفيد ص۳۴)
تربت مقدس کربلا شفابخش است؛ امام صادق فرمود: تربت مزارحسين بزرگترين درمان هر دردي است. روايات مربوط به فضيلت کربلا تنها به آنچه شيعيان از ائمه اطهار نقل کرده اند محدود نمي شود بلکه در بسياري از کتاب هاي ديگر فرق مختلف اين حقيقت تبيين شده است.
ملاجلال سيوطي نزديک به بيست روايت از علماي بزرگ اهل تسنن مانند بيهقي، ابي نعيم و... در باب فضيلت تربت کربلا نقل کرده است.
البته تمسک به قداست تربت مزار اولياي الهي امري عقلاني و عادي و مرسوم در ميان همه مذاهب خاصه مسلمانان است چنان که علامه سمهودي از بزرگان عامه در کتاب وفاءالوفاء مي نويسد: هنگامي که پيامبر وفات يافت مردم از تربت شريف آن حضرت مي گرفتند تا اينکه عايشه دستور داد مقابل شان ديوار کشيدند. درون ديوار سوراخي بود که از آن تربت مي گرفتند پس عايشه فرمان داد که آن را هم بستند. (وفاءالوفاء ج۱ ص۳۸۵)
امام صادق فرموده است فاطمه زهرا دختر رسول خدا تسبيحي داشت که نخ آن پشم بود و شمار تکبيرات را روي آن گره زده بود و آن را با دست مي چرخاند و تکبير و تسبيح مي گفت پس از آنکه حمزه بن عبدالمطلب به شهادت رسيد حضرت با استفاده از تربت وي تسبيح درست کرد و مردم نيز چنين کردند و چون حسين به شهادت رسيد به خاطر فضيلت و برتري تربت وي مردم به آن روي آوردند.
تاريخ و معناي کربلا
اگرچه پس از شهادت جانسوز حضرت امام حسين شهر کربلا شهرتي جهاني و دائمي يافت وليکن کربلا شهري است که سال هاي قبل از ظهور اسلام به همين نام مشهور بوده است. از برخي روايت ها نيز چنين برمي آيد که قدمت نام کربلا به روزگار آدم ابوالبشر مي رسد و بلکه طبق روايت اميرالمؤمنين در آسمان ها به نام کرب وبلاء يعني سرزمين اندوه و گرفتاري مشهور است. (امالي شيخ صدوق، مجلس۸۷)؛ از اين احتمال که نام کربلا مرکب از دو واژه کوربابل يعني مجموعه روستاهاي بابلي باشد چنين برمي آيد که کربلا در آن روزگار مادر شهر چندين روستا بوده است که از آن جمله نينوا، کوشک، بابلي، نواويس، حير، غين التمر و ديگر روستاهاي متعدد واقع در فاصله ميان صحرا و ساحل فرات مي باشند.
کربلا از جمله زمين هاي عراق بود که در دوران ابوبکر در سال دوازدهم به تصرف مسلمانان درآمد. کسي که اين سرزمين را فتح کرد خالد بن عرفطه بود که از سوي سعد بن ابي وقاص به عنوان پيشقراول فرستاده شد. او براي مدتي آنجا را مقر و اردوگاه خويش قرار داد و پس از رسيدن به اهداف نظامي به دليل بدي آب و هوا آنجا را ترک گفت و به کوفه رفت.
پس از گسترش شهر کوفه کربلا پيوسته يکي از روستاهاي فراوان پيرامون آن به شمار مي رفت و هيچ کس جز به مناسبتي نادر از آن ياد نمي کرد مانند عبور اميرالمؤمنين همراه سپاهي که عازم حمله به شام بود و يا اخباري که راويان از رسول خدا و اميرالمؤمنين درباره کشته شدن سيدالشهدا در آن سرزمين و قتلگاه آن حضرت نقل کرده اند.
کربلا در غرب نهر فرات و در کناره دشت در وسط منطقه رسوبي معروف به سرزمين سودا واقع است در شمال غربي آن شهر انبار در شرق آن شهر باستاني بابل و در غرب آن صحراي غربي در جنوب غربي آن شهر حيره پايتخت منذري ها قرار دارد. کربلا در مرزهاي صحرا واقع است و بدويان حجاز و شام براي تأمين آذوقه به آنجا روي مي آوردند. تا چندي پيش وضعيتش همين بوده است. از آنجا تا العين فاصله چنداني نيست و العين واحه اي است پر درخت و پر آب و شهر العين يکي ازشهرهاي مهم در منطقه صحرا بوده است.
علماي فرهنگ نويس، مورخان و جغرافيدانان و بزرگان که درباره تاريخ بلاد و شهرها تحقيق نموده و کتاب نوشته اند در ريشه واژه کربلا و نيز در اشتقاق و معناي آن اختلاف نظر دارند. برخي بر اين باورند که اين کلمه ريشه عربي محض دارد و گروهي ديگر بر اين باورند که ريشه اش غيرعربي است و گروهي ديگر گفته اند که ريشه اين واژه آميزه اي از عربي و غيرعربي است.
ياقوت حموي گويد کربلا به معناي سستي در گام ها است. لذا در زبان عرب گفته مي شود: جاء يمشي مکربلاً (با گام هاي سست آمد)؛ بنابراين ممکن است که به دليل سست بودن زمين آن به اين نام خوانده شده باشد و گفته مي شود کربلت الحنطه (گندم را غربال کردم) آنگاه که آن را پاکيزه سازي. بنابراين ممکن است که به دليل پاک بودن اين سرزمين از سنگريزه و درختان انبوه آن را کربلا خوانده باشند و کربل: نام گياه ترشک است.
بدين روي ممکن است که اين نوع گياه در اينجا بسيار مي روييده بدين سبب به اين نام خوانده شده است.دکتر مصطفي جواد در مقاله اي زير عنوان «کربلا قديما» در «موسوعه عتبات المقدسه» مي نويسد: علامه هبه الدين شهرستاني نوشته است که کربلا مأخوذ از واژه کوربابل به معناي مجموعه اي از روستاهاي بابلي مي باشد و کشيش لغت شناس، انستاس کرملي، گويد آنچه از خواندن کتاب هاي پژوهشگران به ياد داريم اين است که کربلاء مرکب از دو واژه کربل و ال به معناي حرم خداوند يا حرم مقدس خداوند است. (لغه العرب ج۵، ص۱۷۸)
حائر سرزميني داشت گسترده که در جهات شمال غرب و جنوب به رشته تپه ها و صخره هاي پيوسته به هم منتهي مي گشت. مدخل شرقي آن يعني آنجايي که امروزه زائران به زيارت بارگاه حضرت عباس مي روند و در نظر بيننده به صورت يک نيم دايره جلوه گر بود.نام هاي ديگر نيز وجود دارد که بر سرزمين قتلگاه حسين اطلاق مي گردد. برخي از آنها از باب اطلاق کل بر جز بر کربلا اطلاق مي شود مانند طف برخي ديگر نام روستاهاي نزديک کربلا است که بر اين شهر اطلاق شده و شايد از باب ارتباط نزديکي و همسايگي باشد مانند نينوا يا غاضريه. برخي نيز نام هايي است که بر اثر گذشت زمان بر کربلا اطلاق شده و در زبان روايت نيز آمده است مانند عمورا. مهمترين اين نام ها به شرح زير است:طف يا طفوف از مکان هايي که اعراب از قديم در نزديک کربلا مي شناختند طف است. ياقوت حموي گويد طف در لغت به معناي زمين هاي مشرف عربستان بر ريف (سرزمين سبز) عراق است اصمعي گويد از آن رو طف ناميده شده که به ريف نزديک است... ابوسعيد گويد طف ناميده شده چون بر عراق مشرف است... طف زمين است از ناحيه کوفه در راه خشکي که حسين بن علي در آن جا کشته شد و آن سرزمين صحرايي است نزديک ريف و چند چشمه آب در آن جاري است از جمله صيد، قطقطانه، رهيمه، عين جمل و مانند اينها.
اين چشمه ها به مأموران پادگان هاي واقع در پشت خندق شاپور تعلق داشت. مأموران اين خندق را ميان خود و اعراب و ديگران کنده بودند چون روز ذي قار فرا رسيد و خداوند اعراب را به وسيله پيامبرش پيروزي بخشيد. چند حلقه از آن چاه ها را پرکردند و برخي از آن ها در دست ايرانيان باقي ماند. پس از آن هنگامي که مسلمانان به سوي حيره پيشروي کردند ايرانيان همه آن چاه ها را که در دستشان بود پرکردند و گريختند و آنها که در دست اعراب بود باقي ماند... پس از آن که قادسيه و مدائن نيز فتح شد زمين هاي اين چشمه ها که ايرانيان از آنجا جلاي وطن کردند به دست مسلمانان افتاد.يکي ديگر از نام هاي اين زمين مقدس نينوا است. ياقوت حموي گويد و در سواد کوفه ناحيه اي است که به آن نينوا گفته مي شود و کربلا که حسين بن علي در آن جا کشته شد بخشي از آن است. (معجم البلدان ج۴ ص۳۵ ۳۶)
طبري در توصيف حرکت کاروان حسيني از منزلگاه قصر بني مقاتل به سوي نينوا مي گويد امام حسين چون شب را به صبح آورد فرود آمد و نماز صبح گزارد و با شتاب سوار شد و همراه يارانش به سمت چپ مي راند و مي خواست که آنان را پراکنده سازد. باز حربن يزيد مي آمد و آنان را بازپس مي زد و حسين نيز او را باز پس مي زد. هنگامي که حر با شدت هرچه تمام آنان را به سوي کوفه باز پس زد از فرمانش امتناع کردند و طرفين به دفع يکديگر پرداختند. آنان پيوسته در حرکت بودند تا به نينوا جايي که حسين در آن فرود آمد رسيدند. (تاريخ الطبري ج۴ ص ۳۰۸).

روز اول دسامبر (دهم آذرماه) هرسال روز جهاني پيکار با ايدز نامگذاري شده است. در اين روز به جهانيان هشدار داده مي شود که در برابر اين بيماري واگيردار و ...

پول انسان بايد در بيت المال خشك باشد. اگر مي‌خواهيم بذل و بخشش بکنيم، بايد از پول خود انجام دهيم. نوشتن يک شماره تلفن کوچک بر روي يک تکه کاغذ بزرگ، سخ ...

● اکديان اکديان، قومي سامي نژاد بودند که در شهر اکّد زندگي مي کردند. شهر اکّد شهري بود در کرانه باختري رود فرات و ميان شهرهاي سيپّار و کيش قرار داشت. ...

ايريدولوژي، شکلي از تشخيص بيماري است. که در آن، رنگها و ساير خصوصيات الياف قدامي عنبيه براي اطلاع در مورد سلامتي بيمار، معاينه مي شوند. متخصصان مشاهدا ...

چون هر سه پيشوا در زمان واحد وارد عمل شدند و با پادشاهي سکا به رهبري «ايشپاکاي» و پادشاهي ماننا به رهبري «آخسري» متحد بودند، قيام کنندگان توانستند در ...

معناي توسل: المنجد، براي وسيله و توسل معنايي بسيار روشن و کاملاً منطبق با معناي شرعي آن ذکر مي کند: «وَسَّلَ تَوَسَّلَ الي اللَّه بعمل او وسيلة؛ يعني ...

آجر از قديمي ترين مصالح ساختماني است که قدمت آن بنا به عقيده برخي از باستان شناسان به ده هزار سال پيش مي رسد.در ايران بقاياي کوره هاي سفال پزي و آجر پ ...

1) تفسير آيات: «انّا زَيَّنا السَّماء الدُّنياء بِزينه الکَواکِب[i]» ما آسمان پائين را با ستارگان تزئين کرديم. در اين آيه مي گويد «آسمان پائين را با ک ...

دانلود نسخه PDF - تاريخ و معناي کربلا