up
Search      menu
داروها :: مقاله تاريخ مصرف دارو PDF
QR code - تاريخ مصرف دارو

تاريخ مصرف دارو

وقتي که دارو، زباله مي شود

به دلايل متعدد، برخي از داروها غيرقابل مصرف و زايد مي شوند: تاريخ مصرف بعضي از آنها تمام مي شود، جايگاه شان را در درمان بيماري ها از دست مي دهند، رژيم درماني بيمار تغيير مي کند و ساير دلايل.
حتي اگر زيان مالي و آسيب اقتصادي حاصل از اين وضعيت را درنظر نگيريم، اين داروها براي جامعه و نيز براي محيط زيست مضر هستند. در اين مقاله، خطرات حاصل از اين ترکيبات دارويي غيرقابل استفاده مورد بحث قرار مي گيرد. همچنين قوانين و آيين نامه هاي وضع شده از سوي دولت ها براي جمع آوري و معدوم کردن داروهاي غيرقابل مصرف از ديدگاه هاي گوناگون بررسي مي شود.
طرح مسالهسالانه در ايالات متحده نزديک به پنج هزار تن دارو و مکمل، دور ريخته مي شود. اين گروه مواد شامل ترکيبات انساني و دامي هستند.
بنابراين ترکيبات مذکور نه تنها داروهاي نسخه اي بلکه ترکيباتي مانند مکمل هاي غذايي، خوش بوکننده ها و بسياري اقلام ديگر را شامل مي شود. رديابي کردن دقيق موادي که در اين فهرست قرار دارند، دشوار است و فقط بخش کوچکي از ترکيبات دور ريخته شده در مصارف خانگي و مراکز تجاري کوچک قابل مطالعه است. به علاوه، حجم وسيعي از ترکيبات دارويي و مکمل هاي رايج، بي مصرف در خانه بيماران تلمبار شده و بيماران نسبت به دور انداختن داروهايي که با مشقت و به قيمت بالا آنها را تهيه کرده اند، رغبتي ندارند.
بر طبق بررسي ها، بيش از نيمي از بيماران براي معدوم کردن داروهاي غيرقابل مصرف خود آنها را در سطل زباله مي ريزند، يک سوم بيماران آنها را به طور مستقيم در داخل چاه توالت خالي مي کنند و در حدود يک درصد از بيماران داروهاي غيرقابل مصرف شان را به داروخانه مي برند. بنابراين تنظيم برنامه اي سازمان يافته براي تعيين اينکه چه بايد بر سر داروهاي غيرقابل مصرف بيايد، لازم است.
آسايشگاه سالمندان منبع اصلي داروها و ترکيبات مکمل غيرقابل مصرف هستند. متاسفانه اطلاعاتي درباره ميزان داروهاي تلف شده در مراکز نگهداري معلولان و مراکز بازتواني موجود نيست، حال آنکه آمارهاي اين مراکز را نمي توان ناديده گرفت.
● آسيب شناسي جامعه
داروهاي غيرقابل مصرف، خطرات زيادي براي جامعه دارند.يکي از واضح ترين اين خطرات، احتمال مسموميت تصادفي با داروست، به طوريکه دومين علت مرگ و مير تصادفي در آمريکاست. خوردن داروهاي ضد درد، شايع ترين علت مسموميت دارويي در بزرگسالان است و پس از مسموميت با ترکيبات آرايشي و تميز کننده هاي خانگي، در مسموميت هاي کودکان زير شش سال، جايگاه سوم را دارد. وجود داروهاي بي مصرف در خانه فرصتي را براي استفاده نابجاي اين داروها از سوي برخي افراد ايجاد مي کند.
● آسيب شناسي محيط زيست
در سال ۱۹۷۷ ميلادي، مجموع ۱۲۶ ماده شناخته شده شيميايي از سوي انجمن بين المللي آب سالم (CWA) به عنوان آلاينده هاي اصلي آب اعلام شدند. متاسفانه از سال ۱۹۷۷ تاکنون تنها تغييرات مختصري از سوي آژانس حفاظت از محيط زيست آمريکا در فهرست مذکور ايجاد شده است. آژانس حفاظت از محيط زيست آمريکا، معيارهايي را براي تعريف آب سالم وضع کرده است. بر اساس اين معيارها، ميزان غلظت ترکيبات شيميايي خاص که براي انسان يا آبزيان خطري به همراه ندارند، تعيين شده است. هرچند که اين معيارها از لحاظ قانوني قابل استناد نيستند، اما مي توان از آنها به عنوان استانداردي علمي براي سنجش کيفيت آب استفاده کرد. هرچند که در سه دهه اخير روي آلاينده هاي اصلي و آسيب ناشي از اين آلاينده ها تمرکز شده است، اما گروه بزرگي از مواد شيميايي شامل ترکيبات دارويي و آرايشي کمتر در ميان آنها مورد توجه قرار دارند.
داروها در محيط زيست بر خلاف بسياري از ديگر ترکيبات، تعيين و کنترل ميزان ترکيبات دارويي که وارد محيط زيست مي شوند، بسيار دشوار است. فاضلاب کارخانه ها منبع اصلي اين آلودگي هاست. سيستم هاي تصفيه موجود هم بيشتر براي زدودن فضولات انساني است و نه مواردي مانند ترکيبات دارويي. بنابراين برخي از ترکيبات دارويي يا آرايشي ناخواسته از سيستم هاي تصفيه عبور مي کنند و وارد آب درياچه ها، رودخانه ها و نهرها مي شوند. راه ديگري که براي ورود مواد شيميايي و ترکيبات دارويي به منابع آبي وجود دارد، دفع و انهدام نامناسب و ناکافي داروهاي تاريخ مصرف گذشته است.
در مطالعه اي، ۳۰۱ بيمار مورد بررسي قرار گرفتند. بيش از ۳۵ درصد از آنان معتقد بودند که براي دفع داروهاي بي مصرف، بهتر است که آنها را در داخل چاه توالت خالي کرد و ۲۱ درصدشان فکر مي کردند که بايد داروهاي غيرضروري را داخل سينک ظرف شويي بريزند.
وجود ترکيبات دارويي و متابوليت هاي آنان در آب، به عنوان خطري بالقوه مورد توجه محافل علمي است. البته در بيشتر موارد غلظت اين ترکيبات دارويي کم بوده، ولي تماس طولاني مدت، حتي در مدت زمان کوتاه مي تواند کشنده باشد.
برطبق مطالعات اخير، تغيير شکل مواد شيميايي و ترکيبات دارويي از سوي سيستم هاي تصفيه، به نوع فاضلاب، شرايط جوي منطقه و تکنولوژي به کار رفته براي تهويه بستگي دارد. به نظر مي رسد روش هاي سنتي تصفيه آب آشاميدني براي جداسازي مواد شيميايي و ترکيبات دارويي چندان کارآمد نيست. روش هايي مانند اکسيداسيون، کلرزني، استفاده از کربن فعال شده و فيلترهاي چند لايه اي در جداسازي آنتي بيوتيک ها و برخي ديگر از ترکيبات دارويي توانا هستند.
برخي از مواد شيميايي و ترکيبات دارويي يافت شده در رودخانه ها و نهرها، براي ارگانيسم هاي آبزي مضرند و حتي در غلظت هاي اندک، توليد مثل و رشد آنها را تحت تاثير قرار مي دهند. براي مثال، حتي مقادير بسيار جزيي استروژن، اثر مونث سازي روي ماهي هاي نر دارد، يعني بر توانايي توليدمثل و تکثير برخي از گونه هاي ماهي اثر منفي دارد. به علاوه، داروهايي که روي ميزان سروتونين، نوراپي نفرين و دوپامين موثرند، تکثير صدف ها را متوقف کرده و تکامل ماهي ها و فوک هاي دريايي را به تاخير مي اندازند. اما خطرآفرين ترين اثر مواد شيميايي و ترکيبات دارويي روي محيط زيست، تاثيرگذاري آنها بر زندگي ارگانيسم هاي آبزي کوچک است. زيرا اين جانوران کوچک دوره عمر کوتاهي دارند و چند نسل از آنها تحت تاثير اين ترکيبات دارويي قرار مي گيرند.
● قوانيني براي دفع داروها
بي شک قوانيني که در حال حاضر در جوامع براي دفع داروها از سوي عموم مردم وجود دارد، ناقص است. در برخي از ايالات آمريکا، دور ريختن داروهاي نسخه اي به وسيله خود مردم ممنوع است. برطبق قوانين برخي ديگر از ايالات آمريکا نيز پس گرفتن داروهاي بي مصرف خانگي از سوي داروخانه ها ممنوع است. به عبارت ديگر، FDA قانوني در اين زمينه وضع نکرده و هر ايالت بر اساس قوانين و صلاحديد خود عمل مي کند. در مجموع، اين سازمان داروسازان و ساير کارکنان بخش درمان را از بازپس گرفتن داروها از مصرف کنندگان خانگي برحذر داشته است.
ايده هايي براي دفع مواد شيميايي و ترکيبات دارويي غير قابل مصرف وجود دارد. بسياري از کشورهاي جهان هم اکنون امکانات دفع زبانه هاي پرخطر را دارند و با استفاده از آنها مصرف کنندگان مي توانند به راحتي به دفع زباله هاي خود بپردازند. برخي از اين مراکز ممکن است مواد شيميايي و ترکيبات دارويي غير قابل مصرفي را که درباره دفع آنها هيچ اطلاعي ندارند يا شرايط لازم براي دفع بي خطر آنها را دريافت نکرده اند، نپذيرند.
سازمان هايي به وضع مقررات در زمينه دفع ايمن مواد شيميايي و ترکيبات دارويي غيرقابل مصرف پرداخته اند. يک پيشنهاد آن است که داروها از بسته بندي شان خارج شده و با زباله هاي معمول خانگي مانند تفاله قهوه مخلوط شود. FDA توصيه کرده مردم داروهاي ناخواسته خاص را که احتمال سوء مصرف آنها بالاست، از طريق چاه توالت دفع نکنند. اين مراقبت ها احتمال انحراف در مصرف دارو و سوءاستفاده را کاهش مي دهند، ولي هنوز هم خطر آلوده شدن محيط زيست به دنبال ورود مواد شيميايي و ترکيبات دارويي وجود دارد.
داروهايي که از سوي FDA روش دفع در چاه توالت برايشان پيشنهاد شده است، عبارت اند از: فنتانيل سيترات، مورفين سولفات، متيل فنيديت، فنتانيل پوستي، مپريدين، اکسي کدون، ترکيب اکسي کدون و استامينوفن، آتازاناوير سولفات، گاتي فلوکساسين و استاوودين. درباره بقيه مواد شيميايي و ترکيبات دارويي، تکنيک هاي جديدتري به کار مي روند. برنامه دفع برخي از اين داروها به گونه اي تنظيم شده است که دارو زير نظر يک داروساز در درون ظرف محافظت شده اي انداخته شود، به طوري که حتي کارکنان داروخانه هم نتوانند به محتويات ظرف دسترسي يابند. پس از پرشدن ظرف، آن را به جايگاه مطمئني براي دفع ايمن دارو منتقل مي کنند. برنامه هايي از اين قبيل، ميزان مواد شيميايي و ترکيبات دارويي وارد شده به آب هاي دفعي و خاک را کاهش مي دهند.

روز اول دسامبر (دهم آذرماه) هرسال روز جهاني پيکار با ايدز نامگذاري شده است. در اين روز به جهانيان هشدار داده مي شود که در برابر اين بيماري واگيردار و ...

سويا از انواع حبوبات است که محل کشت اوليه آن در آسيا بوده اما توليد انبوه آن در ايالات متحده آغاز شد. سويا را مي توان يک دانه همه کاره ناميد که از آن ...

● اکديان اکديان، قومي سامي نژاد بودند که در شهر اکّد زندگي مي کردند. شهر اکّد شهري بود در کرانه باختري رود فرات و ميان شهرهاي سيپّار و کيش قرار داشت. ...

ايريدولوژي، شکلي از تشخيص بيماري است. که در آن، رنگها و ساير خصوصيات الياف قدامي عنبيه براي اطلاع در مورد سلامتي بيمار، معاينه مي شوند. متخصصان مشاهدا ...

▪ نام علمي:Celery, parsley ▪ انگليسي:Apium graveolens ▪ از خانواده:Umbelliferae کرفس گياهي علفي و دو ساله و از تيره چتريان به ارتفاع ۲۰ تا ۶۰ سانتي مت ...

چون هر سه پيشوا در زمان واحد وارد عمل شدند و با پادشاهي سکا به رهبري «ايشپاکاي» و پادشاهي ماننا به رهبري «آخسري» متحد بودند، قيام کنندگان توانستند در ...

آجر از قديمي ترين مصالح ساختماني است که قدمت آن بنا به عقيده برخي از باستان شناسان به ده هزار سال پيش مي رسد.در ايران بقاياي کوره هاي سفال پزي و آجر پ ...

«آيا مي دانستيد با خوردن دانه هاي سيبي که ما هر عدد را ۱۰۰هزار تومان مي فروشيم، ضريب هوشي شما ۸۰درصد افزايش پيدا مي کند؟» مي گوييد اين آگهي واقعيت ندا ...

دانلود نسخه PDF - تاريخ مصرف دارو