up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله تاريخچه باغباني PDF
QR code - تاريخچه باغباني

تاريخچه باغباني

تاريخچه باغباني در دنيا

بنام خدا
تاريخچه باغباني در دنيا :
بزرگ‌ترين مسئله‌اي كه بشر هميشه در طول تاريخ چند هزارساله‌اش با آن روبرو بوده قحطي و كمبود مواد غذايي است و به اين دليل، در زمان‌هاي قديم، پايه و اساس اجتماع‌ها را كشاورزي تشكيل مي داده است. البته بايد در نظر داشت كه در هيچ مرحله‌اي از تاريخ، از جمع‌آوري مواد گياهي خوراكي به طور كامل صرف نظر نشده است و هنوز هم در بسياري از نقاط دنيا، گياهان خودرو، دست كم در سطح محلي، از نظر مواد غذايي داراي اهميت هستند. براي مثال مي‌توان از جنگل‌هاي پسته خودرو در اطراف سرخس خراسان، بوته‌زارهاي تمشك وحشي در مازنداران، جنگل‌هاي زردآلوي وحشي در تركيه و بوته‌‌زارهاي زغال اخته آبي رنگ(Blueberry) در آمريكا نام برد. مطالعه سنگ‌نوشته‌ها، حجاري‌ها و اسناد تاريخي نشان مي‌دهد كه فن باغباني از آغاز كشاورزي تا كنون دوران‌هاي مشخصي را به شرح زير طي نموده است.
1- مصر و بين‌النهرين قديم :
اين دوران حدود 35 قرن (از حدود 3500 سال قبل از ميلاد تا حدود ميلاد مسيح) طول كشيد. از ويژگي‌هاي اين دوره ايجاد سيستم‌هاي آبياري پيشرفته و نيز شناسايي و استفاده از گياهان دارويي، ادويه‌اي و عطري زيادي است. مصريان قديم، بسياري از گياهان باغباني را شناخته و كشت مي‌كردند. براي مثال مي توان از ميوه‌ها: خرما، انگور، زيتون، انار، موز، ليمو و انجير، و از سبزي‌ها: خيار، عدس، سير، تره، پياز، كاهو، نعناع، تربچه، كاسني و انواع هندوانه و خربزه را نام برد. در همين دوره، ساكنين كلده، بابل و آشور نيز با ايجاد آبراهه‌هاي بسيار دقيقي، كه كف و ديواره آنها را با آجر مفروش بود، حدود شصت‌و پنج هزار كيلومتر مربع زمين را در بين‌النهرين به زير كشت برده بودند. مجموعه گياهي مربوط به هفتصد سال قبل از ميلاد كه آشوري ها باقي مانده حاوي بيش از نهصد گياه مختلف است كه حدود دويست‌و پنجاه عدد از آن‌ها گياهان باغباني است. اين افراد درختان نخل و انجير را با موفقيت كشت مي‌كردند، و نيز از ديگر شواهد به دست آمده، چنين بر مي‌آيد كه آن‌ها در باره جنسيت در گياهان و تأثير گرده‌افشاني در تشكيل ميوه و همچنين از تلقيح مصنوعي خرما و بر دادن انجير آگاهي داشته‌‌اند.
2- يونان قديم :
برخلاف مصريان و اهالي كلده و آشور، يونانيان چندان علاقه‌اي به جنبه عملي كشاورزي نداشتند، ولي در عوض به جنبه‌هاي عملي آن، يعني گياه‌شناسي و به ويژه طبقه‌بندي گياهان و تاريخ طبيعي، مي‌پرداختند. از تئوفراستوس، كه به نام پدر گياه‌شناسي نيز معروف است، نوشته‌هاي زيادي باقي مانده كه حاوي مطالب گوناگون در مورد علوم مختلف گياهي است.
3- روم قديم :
امپراطوري روم قديم حدود يك هزار سال (از حدود پانصد سال پيش از ميلاد تا حدود پانصد سال پس از ميلاد مسيح) بر بخش مهمي از دنياي آن روز حكمفرمايي داشت. روميان، بر خلاف يونانيان، توجه زيادي به كشاورزي داشتند و اين فن، سهم مهمي از اقتصاد آنان را به خود اختصاص داده بود. خدمت مهم روميان به كشاورزي و به ويژه باغباني عبارت‌ از دريافت دانسته‌ها و يافته‌هاي يونانيان و مصريان باستان، و بيشترين استفاده عملي از آن‌ها بود. روميان از پيوند زدن، تناوب، مصرف كود دامي، بهره‌برداري از انبار سرد و نيز گلخانه‌ اطلاع داشته، بسياري از ميوه‌ها و سبزي‌ها را كشت مي‌كردند. در شهر روم كشت گياهان زينتي متداول بود، و در آن دوره اين رشته از باغباني پيشرفت زيادي نمود. در اين زمان ثروتمندان رومي، در اطراف شهر باغ‌هايي داشتند كه مزين به آب نماها، مجسمه‌هاي فراوان و خيابان‌بندي‌هاي منظم بود، كه در آنها درختاني مانند: سيب، گلابي، انجير، زيتون و انار، و نيز گل‌هايي مانند زنبق، گل سرخ (از آنجا كه گلهاي بسياري از گونه‌هاي Rose كه در فارسي «گل‌سرخ» ناميده شده، رنگ‌هايي غير از سرخ دارند، اطلاق«گل سرخ»به اين گل با اشكال مواجه است. مثلاً برخي از گونه‌ها يا ارقام را كه رنگ زرد دارند بايد «كل سرخ زرد» بناميم.) بنفشه، ميمون، شقايق، جعفري، سوسن و مينا كشت مي‌شدند. در اين زمان بود كه براي اولين بار پيشه باغباني پديد آمد، بدين معنا كه عده‌‌اي با نگهداري از باغ ديگران مزد دريافت مي‌كردند.
4- قرون وسطي و عصر اسلام :
با سقوط روم، در اواخر قرن پنجم ميلادي، دنياي غرب از نظر علوم و فنون گامي عظيم به قهقرا برداشت و ازجمله باغباني نيز دچار افت كيفي فراواني گرديد. گسترش قلمرو اسلامي و پيشرفت چشمگير علمي مسلمانان به تقريب هم‌زمان با افول تمدن اروپا و قرون وسطي بود. در ميان علوم مختلف، دانش فلاحت (كشاورزي) نزد مسلمانان از اهميت والايي برخوردار بوده است. شواهد تاريخي نشان مي‌‌دهند كه از يك سو دستورهاي اسلامي داير بر پاداش نيك دو جهاني كشت و كار و از سوي ديگر گسترش قلمرو اسلامي كه داراي تفاوت‌هاي اقليمي و آب و هوايي شديد بودند، همچنين نياز به غذا، ساختن دارو، مصارف صنعتي و ايجاد آباداني و خرمي، عوامل بسيار اساسي در پيشبرد دانش كشاورزي در ميان مسلمين بوده است. از آن جمله: احداث باغ و درختكاري در ميان مسلمين تا آنجا گسترش داشت كه برخي از شهرها و نواحي آن زمان، به واسطه باغ‌ها و رياحين مشهور خود در تاريخ ثبت شده‌اند براي مثال: باغات طايف، نخلستان‌هاي مدينه، باغ‌هاي متعدد در عراق به ويژه در حومه بغداد، نخلستان‌‌هاي كوفه و باغ‌هاي مثمر و غير مثمر در دمشق را مي‌توان نام برد. در آن زمان، سمرقند و سند را با صفاترين گردشگاه‌هاي روي زمين مي‌دانسته‌اند و بخارا را به واسطه درختان و گل‌هاي آن، دلكش‌ترين شهر و به نام شهر باغ‌ها مي‌شناختند. علاوه بر اين، قصرهاي خليفه‌ها و اميران آنان از اندلس گرفته تا چين داراي باغ‌هاي بسيار زيبا با طراحي ويژه خود بوده است كه با توجه به ساختار ويژه آن‌ها، ميتوان آن‌ها را باغ‌هاي دوره اسلام يا باغ‌هاي اسلامي ناميد. به طور كلي، در قلمرو اسلامي از اندلس، شام، عراق، ايران، هند تا ساير كشور‌ها، مسلمانان علاوه بر توليد محصول‌هاي باغي، درختان غير مثمر و ايجاد فضاي سبز در درون قصرها به ايجاد باغ‌هاي گياه‌شناسي و گلكاري نيز مي پرداخته‌اند. در اين راستا، نه تنها بذر و نهال ارقام مختلف گياهان را در باغ‌هاي گياه شناسي جمع مي‌كردند، بلكه دانشمندان اين رشته مطالعه‌ها و توصيه‌هايي پيرامون افزايش، شناخت درختان، قلمه‌‌زدن، پيوند زدن، حركت شيره نباتي و حتي كنسرو كردن ميوه‌ها داشته‌اند كه ازميان آن‌ها ابن عوام را مي‌توان نام برد. در اين دوره گل‌هايي مانند: ياسمن و لاله (كه توسط مسلمين به اروپا راه يافت) و همچنين درختاني مانند: انار، انبه، انجير، انگور، پرتقال، خرما، زيتون، زردآلو، ليمو، ليموشيرين، هلو و نارنج را مي‌شناختند و كشت مي‌كردند.
در زمان جنگ‌هاي صليبي و رويارويي نيروهاي غرب و اسلام، صليبيون علوم مختلفي را از مسلمانان كسب كردند و در واقع اولين سنگ‌هاي بناي رنسانس اروپا گذاشته شد. در دانش كشاورزي نيز اروپايي‌ها با بردن ارقام درختان و گل‌ها و گياهان زراعي و تعميم آن در كشورهاي خود و همچنين بهر‌ه‌گيري از كتاب‌هايي كه توسط مسلمين نوشته شده بود بهره وافري بردند. هرچند كه بيش از جنگ‌هاي صليبي نيز به سبب تجارت و داد و ستد مسلمين با غرب شناخت و كاشت برخي از درختان ميوه به ديگر نقاط جهان، از جمله اروپا رسيده بود. بهر‌حال بسياري از پيشرفت‌هاي شگرف در اين رشته هم مديون آن دسته از دانشمندان اسلامي است كه با گردآوري‌هاي خود در راه پيشبرد كشاورزي نقش داشته‌اند. برخي از اين كتاب‌ها عبارتند از: الفلاحه النبطيه تأليف ابن وحشيه،الفلاحه تإليف ابن عوام،النبات تإليف ابوحنيفهدنيوري،الجامع في الادويه المفرده تإليف ابن بيطار، كتاب النبات و الشجر، تأليف ابي زيبد سعد بن اولي الانصاري، كتاب صفه‌النخل، كتاب صفه الزرع، كتاب النبات تأليف القاسم‌بن معين، كتاب الفلاحه و العماره تأليف محمدبن اسحق الاهواري، كتاب ‌النبات، كتاب الزرع، كتاب النخله تأليف ابي حاتم السيد حستاني، كتاب الروضه‌الزهر تأليف الفتح بن خاقان بن احمد، كتاب النبات، كتاب البستان، كتاب الروضه، كتاب الزهر، كتاب الاشجار، تأليف جابربن حيان و كتاب النبات و الشجر، تأليف عبدالملك بن قريب الاصمعي.
5- دوره رنسانس اروپا و آغاز عصر جديد تا اواخر قرن نوزدهم ميلادي :
در اوايل قرن چهاردهم ميلادي با آغاز رنسانس دراروپا،‌ اروپايي‌ها با استفاده از يافته‌ها و اختراع‌هاي دانشمندان اسلامي، به تجديد حيات وترقي و تعميم دادن علوم و فنون مختلف پرداختند. كشاورزي و باغباني نيز از اين جريان بر كنار نماند. و به ويژه درايتاليا و فرانسه، باغباني پيشرفت فراواني نمود. كشف دنياي جديد درسال 1492 ميلادي باعث شد كه گياهان باغباني جديدي به گنجينه موجود در دنياي قديم اضافه گردد و فن باغباني به ويژه در بخش سبزيكاري با دريافت گياهاني مانند: گوجه‌فرنگي، سيب‌زميني ، لوبيا و كدو رونق بسيار بگيرد. از مهمترين نوآوري‌ها و يافته‌هاي اين دوره مي‌توان:
1- كشف ياخته (سلول) توسط رابرت هوك (1703-1665) (Robert Hook)
2-كشف دوباره جنسيت درگياهان توسط رودلف كامراريوس (Rudolph Camerarius) (1665-1721)
3-طبقه‌بندي علمي گياهان توسط كارل لينه (1778-1707) (Carl von Linne)
4-ابداع روش كشت خطي محصول‌هاي يك ساله توسط جتروتال (Jethro Tull) (1731)
5-مطالعه‌هاي توراثي گرگورمندل (Gregor Mendel) (1884-1882) را نام برد.
6- يكصد سال بعد :
گفته شده كه پيشرفت كشاورزي در يكصد سال گذشته، بيش از پيشرفت آن در يك صد قرن قبل از آن بوده است. دليل عمده اين پيشرفت و ترقي سريع، از يك سو، جايگزيني ماشين‌هاي كارآمد‌تر و به ويژه تراكتورهاي ديزلي، به جاي افزارها و وسايل شخم‌زني اوليه و از سوي ديگر، پيشرفت‌هاي عظيم علمي و فني دراروپا وآمريكاست. سهم مهمي از اين پيشرفت مربوط به متخصصين بهنژادي گياهان (اصلاح نباتات) است كه با ايجاد ارقام جديد، زارعين را قادر ساختند كه تراكم بوته را درواحد سطح بالا برده،‌در ضمن از كود‌هاي شيميايي به مقدار بيشتري استفاده كنند، و در نتيجه محصول بيشتري به دست آورند. به عنوان نمونه مي‌توان از گوجه فرنگي نام برد كه ميزان متوسط محصول آن در آمريكا كه تا سال 1940 حدود 12 تن در هكتار بود به دليل معرفي ارقام جديد و نيز به كار بردن فناوري (تكنولوژي) پيشرفته، در حال حاضر به طور متوسط به بيش از 45 تن درهكتار رسيده است. اوايل قرن نوزدهم، در آمريكا هر زراع فقط براي چهار نفر، قدرت توليد غذا داشت. اين رقم در ريال 1940 تنها بالغ به 11 نفر شده بود، ولي در اثر پيشرفت سريع علوم در سال‌هاي پس از جنگ دوم جهاني، به ويژه كشف انواع سم‌هاي آلي كشاورزي مانند علف‌كش‌ها و نيز ساخته شدن ماشين‌هاي پيشرفته‌تر و كاراتر، در سال 1967 به 37 نفر رسيد و در حال حاضر به 57 نفر رسيده است.
در كشورهاي پيشرفته يكي از علوم كه مهم‌ترين اثر را در پيشرفت كشاورزي، و به ويژه باغباني داشته، علم شيمي است. امروزه، با ساخته شدن انواع كود‌هاي شيميايي، آفت‌كش‌هاي آلي و به ويژه تنظيم‌كننده‌هاي رشد گياهي، نه تنها ميزان توليد محصول در واحد سطح بالا رفته بلكه بسياري از كارها، مانند كنترل علف‌هاي هرز، تنك كردن گل و ميوه، برداشت محصول و حتي هرس كردن، با مواد شيميايي مختلف انجام مي‌شود و به اين ترتيب يك باغدار با كاركمتر غذاي بيشتري فراهم مي‌آورد.
تاريخچه باغباني در ايران :
گفته مي شود كه ايران يكي از اولين كشورهاي دنياست كه درآن كشاورزي و تمدن شروع شده و انسان اوليه براي نخستين بار در فلات ايران به كشت و زرع و پرورش دام، دست زده است. همچنين گفته مي‌شود كه مهاجرت آريايي‌ها به ايران بر خلاف مشهور، مهاجرتي چوپاني و در جستجوي چراگاه‌هاي جديد نبوده، بلكه مهاجرتي دهقاني و در جستجوي زمين بهتر براي كشاورزي بوده است (به نظر مي‌رسد منظور درخت آسوريك كه از زمان ساسانيان باقي مانده (ترجمه ماهيار نوابي، بنياد فرهنگ ايران) و در آن از رجزخواني يك بز در برابر نخل سخن مي‌رود- نمايشگر اختلاف بين دامداران و كشاورزان اوليه است، اينكه منظومه به نفع بز كه قادر به حركت (كوچ) است پايان مي‌پذيرد « به چراي كوه‌ها شوم تو كوفته‌اي ايدر، چو ميخ جولاهان» حاكي از ديرينگي ريشه‌هاي اين منظومه است در آغاز ايجاد باغ‌هاي باستان). حفاري‌هايي كه در اطراف كاشان انجام شده است نشان مي‌‌دهد كه در شش هزار سال پيش، ايرانيان متمدن بوده و سيستم زراعي پيشرفته‌اي داشته‌اند.
در حفاري‌هاي نقطه‌هاي مختلف ايران مشخص گرديده كه در حدود 3300 سال پيش از ميلاد مسيح درخت را در ري، دامغان و كاشان به طرز مشابهي نقاشي مي‌كرده‌اند و بنابراين در آن زمان از لحاظ باغباني ميان نقاط مختلف ايران رابطه برقرار بوده است. دين زرتشت به كشاورزي اهميت فراوان داده و در اوستا(ونديداد-فصل چهارم) آمده است كه سومين جايي كه زمين شادمان‌ترين است، آنجاست كه يكي از خداپرستان بيشترين غله را كشت كند و بيشترين گياه وميوه را بكارد. پطروشفسكي از استراسبون روايت مي‌كند كه در قرن اول پيش از ميلاد مسيح، ايرانيان تمامي درختان ميوه‌اي را كه در يونان وجود داشته به استثناي زيتون كشت مي‌كرده‌اند. گزنفون از قول سقراط نقل كرده است كه در دوره هخامنشيان باغ‌هايي در ايران وجود داشته كه آن‌ها را پارديس يا پرديس (اين كلمه در زبان‌هاي رايج اروپايي به صورت پاراديس (Paradice) آمده و به معناي بهشت است) مي‌ناميده‌اند و در آنها درختان داراي ارتفاع مساوي و روي خط‌هاي منظم كشت شده را به وسيله چرخ چاه‌هاي بزرگي كه توسط گاو گردانده مي‌شدند آبياري مي‌نمودند. از ميوه‌هاي مهم اين زمان مي‌‌توان انگور، خرما و انجير را نام برد.
با حمله اسكندر مقدوني، كشاورزي ايران رو به افول گذاشت و بسياري از كاريزها، باغ‌ها و مزرعه‌هاي اطراف آن‌ها از بين رفت و اين وضع تا زمان به حكومت رسيدن اردشير بابكان ادامه يافت. ساسانيان به احياي قنات‌ها و تشويق و توسعه زراعت وباغباني و دامپروري همت گماشتند و ايران دوباره آباد شد. همچنانكه پطروشفسكي هم متذكر شده، در كتاب پهلوي بوندهشن (Bundahishan) كه مربوط به زمان ساسانيان است و امروزه آن را بن دهش مي‌ناميم، از كشت انواع ميوه مانند پرتقال، خرما، انگور، سيب، به، ليمو، انار، هلو، انجير، فندق، سنجد، بادام، توت، گلابي، پسته، زردآلو، گردو و شاه بلوط و نيز انوع سبزي و گل مانند تره تيزك، تره، گشنيز، خيار، نرگس، ياسمن، نسترن، لاله، بنفشه، هميشه بهار، سوسن، تاج خروس، گل سرخ و گل زعفران صحبت رفته است.
پس از ساسانيان، تا زمان حمله مغول، كشاورزي ايران به تناوب دچار ركود (در زمان بني‌اميه) و رونق (درزمان بني‌عباس و حكومت‌هاي محلي) گشت. ابومنصور موفق الهروي (قرن چهارم هجري) در كتاب خود الابنيه في حقايق الادويه از تعداد زيادي از گياهان باغباني نام برده است. بنا به گفته ابومنصور درآن زمان از سبزي‌ها: اسفناج، باقلا، خربزه، هندوانه، بادنجان، ريحان، پياز، سير، نخود فرنگي، هويج، شنبليله، تره تيزك، نخود ايراني، كاهو، چغندر، ترخون، عدس، ترب، نعناع، كدو، خيار، كرفس، گشنيز، لوبيا چشم بلبلي، ماش، كاسني، مارچوبه، جعفري و شويد در ايران كشت مي شده است. فهرست اسامي ميوه‌هايي كه ابومنصور ذكر كرده است مشابه فهرست بوندهشن مي‌باشد، با اين تفاوت كه او زيتون، شفتالو، زغال‌اخته، گيلاس وآلبالو، ازگيل و زالزالك را نيز جزو ميوه‌هاي رايج ذكرمي‌كند.
در زمان ديلميان باغباني ايران به بيشترين پيشرفت خود رسيد و براي اولين باركشت مركبات در اطراف درياي خزر آغاز گشت. جالب اينجاست كه در اين دوره، برخي از انواع سبزي مثل مارچوبه و گل كلم به مقدار زياد در ايران كشت ومصرف ميشدند ولي بعد‌ها كشت آنها منسوخ شد و با وجود آنكه به تازگي دوباره برخي كشاورزان آنها را توليد مي‌كنند، هنوز مصرف آن‌ها همگاني نشده و جزو گياهان تفنني محسوب مي‌شوند.
در اثر حمله مغول، همراه با ويران شدن ايران، باغباني نيز از رونق افتاد و وضع بدين صورت بود تا آن كه غازان‌خان تيموري (اواخر قرن هفتم و اوايل قرن هشتم هجري قمري) همت به آبادي كشور و توسعه كشاورزي گماشت. در قلمرو وي انواع درختان ميوه و سبزي‌ها در تمام نقاط كشت مي‌شدند و باغباني آنقدر رونق داشت كه از اصفهان انواع ميوه به هندوستان و آسياي صغير و از كرمان خرما به ساير كشورها صادر مي‌گشت. در ايران دوره اقليد و سورمق مركز توليد برگه زردآلو و خراسان ناحيه مهمي براي كشت انواع ميوه به شمار مي آمد. از زمان غازان‌خان (سال 700 هجري قمري) كتابي به نام «كتاب در علم فلاحت و زراعت» كه نويسنده آن ناشناس است باقيمانده كه درسال 1323 هجري قمري توسط عبدالغفار خان نجم‌‌الدوله با چاپ سنگي منتشر شده است. بنا به گفته پطروشفسكي در كتاب فوق كه داراي فصل هاي زيادي است، درباره نگهداري تخم‌ها، غلات و اينكه كدام درخت و گياه از تخم مي‌رويد وكدام را بايد به صورت نهال كاشت، ويژگي‌هاي انگور و ديگر درختان بارده و بي‌بار، انواع گياهان زينتي و شرايط كود (زبل) دادن صحبت گرديده و به هر گياهي، بخشي تخصيص يافته است. نويسنده در اين كتاب به مشاهده‌ها، تجربه‌ها و امتحان خويش در قلمه زدن(Cutting) پيوند زدن انواع درختان بارده و بي‌بار و نيز بذرافشاني، نهال كاري و كاشت درختان استناد كرده و چنين بر مي‌آيد كه شخصاً آزمايش هاي فني زيادي دركشاورزي انجام داده است. دانشمندان اين سرزمين با وجود مطالعه درباره ويژگي‌هاي دارويي گياهان، به كارهاي به طور كامل فني نيز مي‌پرداختند و دستگاه‌هايي براي بهره‌برداري از آب تهيه نمودند كه از آن جمله مي‌توان چرخ‌ چاه خودكار (چرخ آب عين) را مثال آورد كه محمد حافظ اصفهاني در قرن دهم هجري قمري جزو چهارده اختراع خود ذكر كرده، مي نويسد: «هشتم- چرخاب عين است كه آب از چاه عميق، در غايت آساني كشيده مي‌شود و دلو كه بر لب چاه رسيد خود، خالي مي‌گردد- بي‌حركتي و عملي از خارج» با اين همه، پس از غازان‌خان تا اوايل قرن دهم هجري، يعني شروع حكمراني صفويان، دوباره كشاورزي ايران سيري نزولي را طي نمود كه دليل اصلي آن عدم وجود يك حكومت مركزي و ضعف نيروهاي محلي و جنگ‌هاي مداوم بين آن‌ها بود.
با چيره شدن صفويان بر سراسر ايران و تشكيل يك حكومت مركزي با قدرت، بار ديگر كشاورزي ايران رونق گرفت. هرچند كه با وجود تمام كوشش‌ها، حتي در زمان شاه‌عباس نيز، به رونق پيش از حمله مغول نرسيد. در اين زمان در تمام ايران درختان ميوه به ويژه زردآلو، هلو، به، بادام، انجير، انار و انگور كشت مي‌شدند. كشت خرما در خوزستان، فارس، كرمان و سيستان مرسوم بود و خرماي ايران (به ويژه خرماي جهرم) بهترين خرماي جهان به شمار مي‌آمد و مقدار زيادي از آن به هندوستان صادر مي‌شد. كشت مركبات در مازندران و زيتون در مازندران و خوزستان معمول بود. در اين دوره خرماي كرمان، پياز خراسان، انار يزد و شيراز، و نيز پرتقال مازندران به خارج از كشور صادر مي‌گشت. اوژن فلاندن كه در آن دوره به ايران آمده بود، در سفرنامه خود مي‌نويسد: زراعت ايران مانند زراعت اروپا است. از زمان صفويان نيز كتاب‌هاي كشاورزي مختلفي باقي‌مانده كه مهم‌ترين آن‌ها ارشاد الزراعه، تأليف فاضل هروي در سال 921 هجري قمري است كه در سال 1322 هجري قمري توسط عبدالغفار خان نجم‌الدوله با چاپ سنگي منتشر شده است.

روز اول دسامبر (دهم آذرماه) هرسال روز جهاني پيکار با ايدز نامگذاري شده است. در اين روز به جهانيان هشدار داده مي شود که در برابر اين بيماري واگيردار و ...

● کشت گلخانه اي هر يک از گياهان براي داشتن رشد مطلوب نياز به شرايط خاصي از نظر شدت نور ، دماي روزانه ، دماي شبانه ، ميزان رطوبت نسبي هوا و رطوبت خاک د ...

ايريدولوژي، شکلي از تشخيص بيماري است. که در آن، رنگها و ساير خصوصيات الياف قدامي عنبيه براي اطلاع در مورد سلامتي بيمار، معاينه مي شوند. متخصصان مشاهدا ...

اگر شما يک گلدان در آپارتمان يا باغچه اي کوچک در حياط منزلتان داريد مي توانيد از باغباني لذت ببريد. براي اين که به طور اصولي باغباني را بياموزيد به کم ...

آجر از قديمي ترين مصالح ساختماني است که قدمت آن بنا به عقيده برخي از باستان شناسان به ده هزار سال پيش مي رسد.در ايران بقاياي کوره هاي سفال پزي و آجر پ ...

اگر شما يک گلدان در آپارتمان يا باغچهاي کوچک در حياط منزلتان داريد ميتوانيد از باغباني لذت ببريد. براي اينکه بهطور اصولي باغباني را بياموزيد به کمي اط ...

آن طور که از نوشته هاي مورخان يوناني به دست مي آيد، در حدود ۳۰۰۰ سال قبل، اطراف خانه بسياري از ايرانيان را باغ احاطه کرده بود و واژه پرديس به همان باغ ...

● واژگان ▪ سيستم: مجموعه اي ست که در آن تمام اجزاي تشکيل دهنده ي آن با هم در ارتباط هستند و به صورت يکپارچه عمل مي کنند و اجزاء به صورت مجزا ومنفک از ...

دانلود نسخه PDF - تاريخچه باغباني