up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله بيماري کتوز PDF
QR code - بيماري کتوز

بيماري کتوز

بيماري کتوز در نشخوار کنندگان

کتوز با درجات مختلف مي تواند در تمام گونه هاي حيوانات به علت هاي متفاوتظاهر شود. اما در حيوانات مزرعه اي يک مشکل مشخصي مي باشد، مخصوصا در گاوهاي شيري، در ميشهاي انتهاي دوره آبستني و در بزهاي انتهاي دوره آبستني و هم ابتداي دوره شيردهي مشاهده مي گردد. بنابراين کتوز يس عامل محدود کننده براي حيوانات نشخوار کننده مي باشد که ارتباطي با از دست دادن انرژي در زمان آبستني دارد. به خصوص در مورد آبستني هاي چند قلو در گوسفند و بز آنهم زماني که توليد شير بالايي در ابتداي دوره شيرواري وجود دارد.
عبارت استونوميا acetonemia در ابتدا براي مشخص شدن اين اختلال بکار برده مي شد بطور کاربردي اين مطلب صحت کمتري دارد زيرا استونوميا افزايش استون در خون است، در صورتيکه بقيه کتون بادي ها نيز در خون افزايش مي يابند.
کتوز به عنوان يک بيماري متابوليکي است که مربوط به افزايش کتون بادي ها در خون مي باشد اين کتون بادي ها شامل BHBA، استواستيک اسيد و استون مي باشد. استون مگر در مورد کتوز شديد براي حيوانات اهميت کمي دارد ولي باعث ايجاد بوي استون در تنفس، ادرار و شير حيوانات کتوز ي مي شود. استون به نسبت ۵% در ساعت از استواستات ايجاد مي گردد.
مقدار کمي کتون در خون حيوانات نرمال يافت مي گردد که نسبت BHBA به استات بعلاوه استون حدود ۷ به ۱ است در صورتيکه در حيوانات مبتلا به کتوز اين نسبت به ۱ به ۱ مي گردد.
● وقوع بيماري :
فقدان اطلاعات در مورد وقوع بيماري در زمان آبستني در گوسفند وجود دارد. Baird پيشنهاد کرد که وقوع در گاوهاي شيري در آمريکا و اروپاي غربي رنجي برابر تا ۱۵% دارد. وقوع کتوز در گاوهاي مسن بيشتر است و گاوهاي مشخصي روند مبتلا شدن به کتوز را اغلب در ابتداي زايمان تکرار مي نمايند. وقوع در زمستان و ابتداي بهار افزايش مي يابد که به علت زايمان در طول اين دوره زماني مي باشد. کنوزيس اوليه در گاوهاي شيري در طول ۸ هفته شيرواري پس از زايمان وقتي که پيک شيردهي است و دريافت انرژي با مصرف آن هم خواني ندارد مشاهده مي گردد. حدود ۳ هفته بعد از زايمان زمان بحراني خطر مي باشد.
● نشانه ها:
نشانه هاي قابل رويت کتوز کاملا مشخص نيست و مي تواند تفاوت هايي داشته باشد. برخي از نشانه هاي کتوز عبارتند از:
گاوهاي کتوز ي ظاهري کسل و لاغر دارند. معمولا انقباضات شکمبه منظم نيست و محتويات شکمبه سخت تر شده و مدفوع خشک مي گردد. ابتدا نسبت به خوردن دانه غلات و سپس سيلو بي ميل مي گردند. که متعاقب آن گاو به خوردن علوفه خشک روي مي آورد. بعضي وقت ها، پاهاي عقبي نامتناسب مي گردند. در بعضي موارد انحنايي در ستون فقرات شکل مي گيرد متعاقب کاهش مصرف غذا، کاهش توليد و کاهش وزن مشاهده مي گردد. يک بوي استون مانندي در تنفس و شير تازه قابل تشخيص است. در زمان پس از مرگ عارضه کبد چرب مشاهده مي گردد.
● گاوهاي مبتلا شده به کتوز :
بالا رفتن کتون بادي ها بعنوان يکي از نشانه هاي کتوز يس است. مقدار نرمال کتون بادي ها تا زير ۱۰ ميلي گرم در دسي ليتر است. مقادير بالاتر از ۱۰ ميلي گرم حيوان را به سمت کتوز حاد هدايت مي نمايد. سطح کتون شير حدود نصف خون است و سطح کتون در ادرار ۴ برابر خون مي باشد. اين مطلب ادرار را براي تشخيص کتوز مناسب مي کند.
گاوها با توليد بالا تست ادراري مثبتي را در ابتداي دوران شيرواري از خود نشان مي دهند که اغلب نيازي به درمان آنها نيست. تست شير محافظه کارانه تر است اما تست ادرار در مورد بروز مشکل دقيق تر است. بخاطر اين که سيستم پستاني براي سنتز چربي شير BHBA استفاده مي نمايد سطح اين ماده در شير کمتر از خون مي باشد که حدود ۲ ميلي گرم در دسي ليتر شير ثابت مي ماند. سطوح استون و استواستات در خون و شير به سمت مشابه شدن پيش مي رود. تست هاي کمي براي کتون بادي ها بر اساس پيدايش يک رنگ ارغواني با نيترو پروسايد سديم مي باشد که BHBA را اندازه نمي گيرد.
دومين تغيير اصلي در خون به دنبال بالا رفتن کتون ها، کاهش گلوکز خون مي باشد. سطوح نرمال در نشخوارکنندگان حدود ۵۰ ميلي گرم در دسي ليتر است. دومين تغيير اصلي در خون به دنبال بالا رفتن کتون ها، کاهش گلوکز خون مي باشد. سطوح نرمال در نشخوار کنندگان حدود ۵۰ ميلي گرم در دسي ليتر است. مقادير زير ۴۰، غير نرمال تلقي مي گردد. در وضعيت هاي غير نرمال مثل استعمال تيروکسين، بيماري گاو چاق، عفونت هاي مشخص و ديابت ممکن است حالت نرمال يا بالا رفته اي از گلوکز را در راستاي بالا رفتن کتون ها رخ دهد. در صورتي که اين مطلب کتوز تيپيک و اوليه نيست.
وقتي که گلوکز خون و انسولين کاهش مي يابند، تجزيه چربي در بافتهاي چربي افزايش مي يابد و اسيدهاي چرب فرار به داخل خون آزاد مي گردند که منبع بزرگي از کتونها در گاوهاي کتوزي مي باشند. FFA توسط کبد در مقادير ثابت و مشخصي جذب مي گردد ولي در غير اين سطوح تجزيه چربي عامل مهمي در کتوز محسوب مي شود. اهميت گلوکز در کنترل تجزيه چربي با ارتباط منفي بالاي بين گلوکز و ( -۰ ۹۲) FFA قابل مشاهده است.
افزايش اسيدهاي چرب فرار يک معيار اندازه گيري مقدار تجزيه چربي ها در بافت هاي چربي يا متابوليسم چربي بدن مي باشد و به صورت کمپلکس اسيد چرب با آلبومين انتقال مي يابند. توالي رخدادها شامل کاهش گلوکز (و کاهش انسولين)، افزايش متابوليسم چربي و بالا رفتن اسيدهاي چرب فرار خون مي باشد. در گاوهاي نرمال حدود ۴۰% از کتون ها از اسيدهاي چرب فرار وقتي که کتوز حاد است ناشي مي گردد و وقتي که يک گاو غذا نمي خورد ۱۰۰% کتونها از اسيدهاي چرب آزاد ايجاد مي گردد. منبع اصلي ديگر بوتيرات شکمبه است که البته زماني که گاو غذا نمي خورد توليد نمي گردد در شرايط کتوزي ارتباط (همبستگي) بين گلوکز خون و کتون ها منفي است(۰ ۶۸-) و يک همبستگي بين FFA و کتون ها وجود دارد(۰ ۸۵+)، ديگر چربي هاي خون؛ تري گليسريدها، کلسترول ها و فسفوليپيدها نيز کاهش مي يابند.
توالي حوادث اتفاق افتاده در کتوز به قرار زير است:
۱) گلوکز خون کاهش مي يابد. کاهش گلوکز خون باعث کاهش توليد شير مي شود. زيرا براي ساختن شير نياز به لاکتوز مي باشد که با خون در تعادل اسمزي است.
۲) فعاليت ليپاز در بافت هاي چربي افزايش مي يابد. علت آن پاسخ به کاهش انسولين و شايد ديگر هورمون ها باشد که منجر به بالا رفتن سطوح بافتي cyclic AMP خواهد شد.
۳) آزاد شدن اسيدهاي چرب فرار به داخل خون که به صورت کمپلکس FFA و آلبومين انتقال مي يابند.
۴) جذب کبدي FFA افزايش مي يابد.
۵) افزايش جذب پستاني FFA.
۶)مسير متابوليسم FFA در کبد تغيير مي کند.
راه مکن شامل: استري شدن تري گليسريدها و تعدادي از فسفوليپيدها، اکسيداسيون CO۲ و اکسيداسيون کتون بادي ها است. Bergman گزارش کرد که حدود ۳۰% جذب FFA توسط کبد در گوسفندهاي تغذيه شده نرمال تبديل به کتون بادي مي گردد اما اين افزايش حدود ۸۱% در حيوانات کتوزي است.
۷) مقدار چربي کبد افزايش مي يابد. اگر چه درصد اسيدهاي چرب استري شده کاهش مي يابد کل استري شدن شايد به علت جذب ۵-۱۰ برابر بيشتر، افزايش يابد.
۸) تري گليسيريد هاي خون کاهش مي يابند. زيرا مقدار چربي کبد بالاست و مقدار آن در خون پايين مي باشد که بيانگر وجود مشکل در آزاد سازي آن از کبد است. پاسخ مکانيسمي براي تغيير در مسير FFA در کبد مشخص نيست افزايش سطوح FFA کبد براي پروسس و کاهش نسبي اگزاالواستات، منجر به کاهش اکسيداسيون شده و آنها را به کتوژنوسيس و استري شدن مجبور مي کنند.
●منشاء تنظيم و مصرف کتون بادي ها:
پيش ماده هاي اصلي کتون بادي ها در نشخوار کنندگان اسيدهاي چرب آزاد حاصل از تجزيه چربي بدن و اسيد بوتيريک توليد شده در شکمبه يا ايجاد شده در سيلو مي باشد. در تغذيه حيوانات حدود نصف BHBA و يک چهارم استواستات از بوتيرات مي آيد و مابقي از اسيدهاي چرب آزاد تامين مي گردد، و در حيوانات کتوزي که غذا نمي خورند بوتيرات نقشي در توليد آنها ندارد. جايگاه اصلي تشکيل کتون بادي ها در نشخوارکنندگان کبد و ديواره اپي تليوم شکمبه و شيردان مي باشد.
هم BHBA و هم استواستات توسط اين بافت ها توليد مي گردند اما BHBA يک ماده غالب توليد شده در ديواره شکمبه مي باشد. ديگر بافت ها نظير شش، کليه، غدد پستاني و بعضي از ماهيچه ها قادر به ايجاد کتون بادي ها مي باشند ولي توليد خالص آنها نيستند. بيشتر بافتها مي توانند کتون بادي ها را مصرف نمايند. مسير شامل تبديل به استواستيل کوآ بوده که مي تواند يک استيل کوآ تشکيل دهد و سپس در چرخه کربن اکسيداسيون پيدا کند يا اين که براي نشر چربي يا تشکيل ديگر مواد بکار رود بافت مغز و اعصاب در حيوانات نرمال شايد کتون بادي ها را مصرف نمايند اما دلايلي مبني بر اين است که پس از يک هفته آداپتاسيون يا گرسنگي کتون بادي ها مصرف مي گردند. مصرف کتون بادي ها در کتوز افزايش نمي يابد بلکه توليد آنها بيشتر از مصرفشان مي باشد. ماکزيمم مصرف کتون بادي ها در زماني که حدود ۲۰ ميلي گرم در دسي ليتر خون، مصرف آن را افزايش نمي دهد.
●درمان:
الف)تزريق وريدي گلوکز: ۵۰۰ سي سي محلول لوکز ۴۰% تزريق مي گردد که سريعا يک منبع خارجي از گلوکز را فراهم مي آورد.
مضرات آن عبارتند از:
۱) مقداري از آن وارد ادرار شده و دفع مي گردد.
۲) امکان آزادسازي انسولين و بدنبال آن کاهش گلوکز خون از سطح نرمال پس از ۲ ساعت اتفاق مي افتد بنابراين تنظيم فشار اسمزي سريعتري در حيوانات وجود دارد اما تزريق آهسته و به ميزان ۲۰۰ سي سي گلوکز درمان ايده آلي را انجام مي دهد.
ب) هورمون ها: گلوکوکورتيکوئيد يا ACTH براي سالهاي زيادي بعنوان درمان کتوز استفاده مي شده اند.
عمل اصلي گلوکوکورتيکوئيد تحريک گلوکونئوژنوس از اسيدهاي آمينه است که منجر به افزايش گلوکز خون مي گردد. ACTH آزاد سازي گلوکوکورتيکوئيد را از غده فوق کليوي با تحريک آن انجام مي دهد. گلوکوکورتيکوئيدها باعث جلوگيري از مصرف گلوکز در بافت هاي ماهيچه اي و چرب مي گردند. ضرر آن تغيير در بالانس هورموني بدن و در نتيجه استفاده از پروتئين بدن مي باشد تکرار درمان با گلوکوکورتيکوئيد فعاليت آدرنال را کاهش داده و مقاومت بدن را کاهش مي دهد.
Fox دريافت که دوز لازم گلوکوکورتيکوئيد برابر ۱gr کورتيزون در داخله عضله يا داخل وريدي و يا ۲۰۰ تا ۸۰۰ واحد ACTH داخل عضله است.
ج) پيش سازه هاي خوراکي گلوکز: دو ماده خوراکي عموما استفاده مي گردند. ابتدا پروپيونات سديم استفاده مي گردد و به تدريج پروپلين گليکول جايگزين آن مي گردد. دوز معمول اين مواد ۲۵۰ تا ۵۰۰ گرم در روز است(ترجيحا دوبار در روز) که اين دوز ۵ تا ۱۰ روز تکرار مي گردد براي گاوهايي که غذا نمي خورند بايد از طريق سرنگ به آنها خورانده شود. در حضور پيروات و اگزاالواستات، پروپلين گليکول به گلوکز تبديل مي گردد يکي از فوايد مواد خوراکي تهيه يک منبع گلوکز خارجي طولاني مدت مي باشد. شکر و ملاس به عنوان منبع گلوکز موثر نيست زيرا به صورت گلوکز جذب نشده و در شکمبه به VFA تبديل مي گردند.
●توصيه هاي براي پيش گيري از کتوز:
الف) از چاقي گاوها در هنگام زايمان جلوگيري شود که به اين منظور گاو در زمان خشک غذاي نگهداري دريافت نمايد.
ب) کنترل کنسانتره جيره در دوران خشک و افزايش آن در انتهاي دوره خشک و در ادامه پس از زايمان.
پ) استفاده از علوفه با کيفيت بالا پس از زايمان به ميزان حداقل ۱ ۳ ماده خشک مصرفي براي تغذيه کامل گاو و جلوگيري از کاهش چربي شير لازم است.
د) از تغييرات سريع در جيره پس از زايمان پرهيز کني
ه) سطوح استاندارد پروتئيني، ويتاميني و مواد معدني به همراه انرژي بايد بالا برده شود.
و) جلوگيري از تغذيه سيلوهاي علوفه غلات با رطوبت بالا، چون مقدار بوتيريک اسيد را بالا مي برد.
ز) ماکزيمم مصرف را از طريق بالا بردن مطبوعيت غذا و جلوگيري از استرس ايجاد نماييم.
ح) در گله هاي دچار مشکل تا ۶ هفته پس از زايمان هر هفته شير بايد تست شود و پروپلين گليکول به ميزان ۲۵۰-۱۲۵ گرم در روز به گاوهاي مسئله دار داده شود.
ط) انتخاب بر اساس ظرفيت و اشتهاي بالا در گاوها انجام پذيرد.

مقدمه اينکه بدانيم واقعاً بيماريم يا خير، کار راحتي نيست. برخي افراد ممکن است بيماري خاصي نداشته و سالم باشند، اما در کل، احساس خوبي نداشته باشند. برخ ...

سِل يک بيماري عفوني قابل انتقال مي باشد.که توسّط باکتري به نام ميکوباکتريوم توبرکلوزيس ايجاد مي شود. نام ديگرميکوباکتريوم توبرکلوزيس باسيل کخ است زيرا ...

پسوريازيس (psoriasis) يا داء الصدف يک بيماريِ مزمن پوستي است که در آن مناطقي از پوست ضخيم و قرمز شده، با پوسته هاي سفيدِ نقره اي پوشيده مي شود. ضايعات ...

روزگاري بود که عشاق، سلطان قلب ها بودند. بعدها شاعران صاحبان قلب ها شدند و امروز نوبت پزشکان است که بر قلب ها حکمفرمايي کنند. وقتي بيماري هاي قلبي عرو ...

صرع عبارت است از يک نوع اختلال در کار مغز که مشخصه آن عبارت است از حملات صرعي ناگهاني و تکرارشونده ، حملاتي کوتاه مدت از رفتار غيرطبيعي و نامناسب ، تغ ...

توضيح‌ كلي‌عبارت‌ است‌ از يك‌ بيماري‌ مزمن‌ همراه‌ با حملات‌ مكرر خس‌خس‌ و تنگي‌ نفس‌. اين‌ بيماري‌ در تمام‌ سنين‌ مي‌تواند وجود داشته‌ باشد اما 50% ا ...

کارشناسان حوزه سلامت معتقدند، کشيدن سيگار نه تنها افراد سيگاري را در معرض انواع بيماري ها از جمله سرطان ريه و بيماري هاي قلبي قرار مي دهد، بلکه سلامت ...

ديابت يکي از مشهورترين و قديمي ترين بيماري هاست و شايد به همين دليل است که باورهاي نادرست فراواني به اين بيماري تعلق دارد. اگر شما نيز به ديابت مبتلا ...

دانلود نسخه PDF - بيماري کتوز