up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله بيابان لوت PDF
QR code - بيابان لوت

بيابان لوت

کلّيات طبيعي بيابان لوت

بيابان لوت در جنوب شرقي ايران واقع شده است و در حدود ۸۰۰۰۰ کيلومتر مربع وسعت دارد. از شمال به کوه شاه، ارتفاعات جنوبي خوسف ( در جنوب بيرجند ) و کوه ناي بند، و از مغرب به کوههاي کرمان و از جنوب به جاده بم – زاهدان و از مشرق به کوههاي سيستان و بلوچستان محدود است.
● ناهمواريها و ديگر عوارض طبيعي:
علاوه بر ارتفاعاتي که در حاشيه لوت قرار گرفته در داخل آن نيز تک کوههايي قرار دارد که ارتفاع آن قابل توجه است. مرتفع ترين کوههاي اطراف، کوه کرمان است که در حدود ۴۰۰۰ متر از سطح دريا ارتفاع دارد. ارتفاع تک کوههاي داخلي از۱۲۷۰ تا ۱۷۳۰ متر است. به علت وجود کوههاي مذکور در اطراف و همچنين وجود تک کوههايي در حواشي لوت منطقه اي که تحت عنوان لوت مورد بررسي قرار مي گيرد خود از دو منطقه مشخص ناهمواري تشکيل شده است. يکي منطقه وسيع و بالنسبه هموار مرکزي که بيشتر به صورت دشت است و ديگر پايکوهها و برجستگيهاي منفرد در حواشي لوت. چون حداکثر ارتفاع لوت در مجاور پايکوه است، لذا شيب زمين از اطراف دشت ( پايکوهها ) به سمت مرکز لوت مي باشد. و از طرف آنجا که ارتفاع زمين در مجاور پايکوهها در همه جا يکسان نيست، لوت به شکل يک چاله نامتقارن در آمده است.
دشت لوت از لحاظ شکل ناهمواري و پراکندگي عوارض جغرافيايي مي توان به سه قسمت ذيل تقسيم کرد:
۱)لوت شمالي:
قسمت شمالي لوت، دشت بالنسبه مرتفع وسيعي است که ارتفاع متوسط زمين در قسمت شمالي آن در حدود ۱۰۰۰ متر (بين رود شور و بصيران) و در قسمت جنوبي آن بيش از ۵۰۰ متر است، اين دشت ريگي و شني است و حد جنوبي آن را بريدگيهاي نا منظم لبه دشت مشرف به چاله رود شور بيرجند تشکيل مي دهد. سطح وسيعي از لوت شمالي را تک کوهها و تپه هاي پراکنده رسوبي و آتشفشاني پوشانيده است. توده هاي ماسه اي در اين منطقه به صورت پراکنده و به مقدار کم وجود دارد که ارتفاع آن اغلب بين ۲۰ تا ۴۰ سانتيمتر است.
۲)لوت مرکزي:
قسمت مرکزي لوت، وسيعترين و همچنين قسمت دشت لوت است. حد جنوبي لوت مرکزي خطي است که آبادي کشيت را که در مغرب لوت واقع شده است به آبادي گرگ که در مشرق لوت قرار گرفته، وصل مي کند. لوت مرکزي مشخص ترين واحد جفرافيايي است که در آن نمونه هاي کامل انواع مختلف عوارض بياباني ديده مي شود، از آنجمله است:
▪ دشتهاي بالنسبه مرتفع پايکوه در حاشيه شرقي و غربي که از لحاظ پوشش گياهي نسبتاً غني است.
▪ کلوتها kalut در حاشيه شرقي: در فاصله ۴۰ کيلومتري شرق و شمال شرقي شهداد، ناهمواريهاي خاصي به نام کلوت وجود دارد. اين کلوت ها شيارهاي طولي عميقي است که به صورت رشته دالانهاي تقريباً موازي دذر جهت شمال غربي- جنوب شرقي، قسمتي از حاشيه شمال شرقي دشت لوت را در سطحي به عرض متوسط۸۰ کيلومتر و طول متوسط ۱۴۵ کيلومتر در برگرفته است.
در تشکيل اين عارضه طبيعي که از لحاظ شکل ناهمواري در نوع خود در دنيا بي نطير است، عامل فرسايشي آبي و بادي شديدي دخالت داشته است. پست ترين نقطه دشت لوت در مشرق معدن نمک(گود نمک) در داخل کلوتها واقع شده و ارتفاع آن از سطح دريا ۱۸۷ متر است.
▪ تپه ها وتوده هاي ماسه اي مشرق لوت مرکزي که به آنها حتي کوههاي ماسه اي مي توان گفت جهت شمالي- جنوبي دارد و سطح قابل توجهي از لوت را به عرض متوسط ۵۲ کيلومتر و طول متوسط ۱۶۲.۵ کيلومتر پوشانيده است. قسمت اعظم اين ماسه هاي شرقي لوت که ساکنين حواشي لوت به آنها ريگ مي گويند پوشش گياهي داردولي غربي آن بکلي فاقد گياه است.
▪ دشت بالنسبه صاف شني و ريگي (هاماداهاي) مرکزي که در بين توده هاي ماسه اي، در مشرق و کلوتها در مغرب کوير لوت واقع شده است. مرز جنوبي آن را چاله انتهايي شور گز هامون تشکيل مي دهد. ادامه اين دشت در جنوب کلوتها و حوزه انتهايي شور گز هامون، در سطح وسيعي پوشيده از رشته هاي موازي ماسه است. در اين دشت نسبتاً صاف مرکزي، تنها يک عارضه کاملاً مشخص وجود دارد و آن ارتفاعات آتشفشاني ملک محمد است. ارتفاع دشت از سطح دريا در جنوب کوه ملک محمد ۴۴۶ متر و در شمال چاله شور گز هامون که نسبت به کوه ملک محمد جنوبي تر و در جنوب شرقي کلوتها واقع شده ۲۷۰ متر است. قسمت اعظم دشت مذکور در سطحهاي وسيع بکلي گياه ندارد.
▪ چاله هاي انتهايي و کويري مسيلها و رود هاي حوزه آبگير دشت لوت که در سطح آنها گياه بندرت ديده مي شود.
۳)لوت جنوبي:
قسمت جنوبي لوت، که به آن لوت زنگي احمد هم گفته مي شود، دشت وسيعي است که مرز شمالي آن خطي است که آبادي کرک در مشرق لوت را به آبادي کشيت در مغرب لو ت وصل مي کند و حد جنوبي آن ارتفاعات آذر بين شمال بم و شاهراه بم – زاهدان است. اين قسمت از لوت از دشتهاي هموار تشکيل شده است و فقط در شمال شرقي روستا يا واحه شاهرخ آباد که تقريباً در ۴۰ کيلومتري شمال فهرج در داخل لوت واقع شده، چند چاله يا دق ديده مي شود. مسيلهاي زيادي از جنوب و جنوب شرقي و مشرق لوت جنوبي وارد اين قسمت از لوت ( لوت زنگي احمد) مي شود.
پوشش گياهي در لوت جنوبي کاملاً جلب توجه مي کند: اگر دو حاشيه شرقي و غربي لوت مرکزي زا ناديده بگيريم، لوت جنوبي پر گياه ترين قسمت چاله لوت است و پوشش گياهي بيشتر در قسمتهاي شمالي و مرکزي و غربي جنوب غربي متمرکز است. اما قسمت جنوب شرقي و جنوبي آن از لحاظ پوشش گياهي فقير و حتي سطحهاي وسيعي بکلي فاقد گياه است. در ين قسمت يعني جنوب شرقي و جنوبي که تقريباً همه جا هامادا است گياه تک تک در مسيلهاي آن ديده مي شود. در جنوب لوت جنوبي، دشت بم و نرماشير واقع شده که قسمتي از چاله لو ت را تشکيل مي دهد. اين دشت از جنوب به ارتفاعات آذرين جبال بارز، شاهسواران و بزمان محدود است. سطح اين دشت را ماسه هاي روان و تپه هاي ماسه اي تثبيت شده بطور پراکنده پوشانيده است. اين قسمت از چاله لوت را که از مناطق کشاورزي و مسکوني مهم حو اشي لوت بشمار مي رود از لحاظ پوشش گياهي بويژه درختهاي جنگلي ( کهور ) نسبت به ساير قسمتهاي چاله لوت غني است.

بيابان يکي از اکوسيستمهاي اصلي خشکي مي‌باشد که از زمينهاي بوته‌زاري تشکيل شده است که در آنها گياهان بسيار پراکنده‌اند و بوسيله خاک لخت و شني از هم جدا ...

واژه دشت لوت اصطلات جغرافيايي که تاکنون به اين خطه پهناور نسبت داده شده است عبارت‌اند از: چاله لوت (چاله لوت در کتاب ژئومرفولوژي کاربردي –بيابان – فرس ...

لاله از پرطرفدارترين و مشهور ترين گيا هان پيازداري است كه در چند قرن گذشته در سرتاسر جهان دلباختگان بسيار يافته است. اما قدمت و محبوبيت آن در ايران به ...

طفلک پلوتون، چه کسي توپي با قطر ۲۳۰۶ کيلومتر که يک پنجم قطر زمين هم نميشود و جرم فقط دو هزارم جرم زمين را يک سياره ميداند؟ پلوتون حتي از هفت ماه منظوم ...

بيابانک, نام متأخر ناحيه اي قديمي در دشت کوير و نيز دهستاني به همين نام در استان اصفهان . ناحية بيابانک . ناحيه اي قديمي (تقريبا برابر با بخش خور و بي ...

اجازه مي خواهم از تشريح عوامل بيابان زايي نظير بوته کني، چراي مفرط و خارج از فصل دام در مراتع ، تبديل مراتع به ديمزار، برداشت بي رويه آب از سفره هاي آ ...

بيابان زايي سوّمين چالش پيش روي بشر در هزاره ي سوّم لقب گرفته و به جرأت مي توان ادعا کرد که بيش از هر عامل مستقّلِ مخرّب و کاهنده ي ديگري، مقبول ترين ...

با توجه به توضيحات عنوان شده خاکها از نظر قابليت اراضي وسريهاي داراي محدوديت در استان تهران وهمچنين با درنظر گرفتن تعاريف موجود از بيابان و شرايط اکول ...

دانلود نسخه PDF - بيابان لوت