up
Search      menu
تغذیه و خوراکیها :: مقاله برنج PDF
QR code - برنج

برنج

علفهاي هرز برنج

علفهاي هرز برنج و آفات مهم برنج:
اين علفها شامل سوروف ، اويار سلام ، قاشق واش ، تير كمان آبي ، بندواش ، سل واش و …….. ميباشند كه هزينه مبارزه با اين علفها بخش اعظمي از اقتصاد كشاورزي برنج را شامل ميگردد .
مهمترين آفات برنج در ايران
از مهمترين آفات برنج كه ساليانه خسارات هنگفتي را بر جاي مي گذارد كرم ساقه برنج ( Chilo Suppressalis ) مي باشد . اين آفت ، حشره اي است كه براي اولين بار در سال 1351 در مزارع تنكابن و رامسر طغيان كرد و در مدت كوتاهي با افزايش جمعيت و ايجاد خسارت اقتصادي شديد نظر همگان را جلب نمود .
كرم ساقه خوار برنج كه بعنوان يكي از خطرناكترين آفات برنج در دنيا بشمار مي آيد ، در زمستان بصورت لار و كامل در داخل ساقه هاي خشك برنج و يا علفهاي هرز اطراف مزرعه بسر مي برد و در حدود اوايل ارديبهشت ، هنگاميكه حداقل دماي هوا ، 10 درجه سانتيگراد باشد ، شفيره ها در داخل ساقه هاي باقيمانده برنج سال قبل و يا علفهاي هرز مزرعه ، در اطراف سوراخهاي ايجاد شده توسط لاروها ، تشكيل ميگردد .
در حدود بيستم ارديبهشت ماه ، اولين پروانه ها ظاهر ميشوند كه در اواسط خرداد به حداكثر خود مي رسند . عمر پروانه ها ، حداكثر يك هفته است و در اين مدت بطور متوسط 230 عدد تخم توسط هر پروانه گذرانده ميشود . تفريخ تخمها در دماي حداقل 10 تا 12 درجه سانتيگراد بمدت 5 تا 11 روز بسته به دماي محيط انجام مي گيرد . اين كرم در طول سال 2 تا 3 نسل دارد و از زمان نشاء كاري تا هنگام برداشت برنج در مزارع فعاليت زيستي دارد . خسارات وارده طي نسلهاي دوم و سوم بيشتر است .
امروزه با كرم ساقه خوار برنج به سه طريق ، زراعي ، شيميايي وبيولوژيك مبارزه ميشود از راههاي اساسي براي مبارزه با اين ‌آفت ، ايجاد شبكه مراقبت و پيش آگاهي با استفاده از اطلاعات جوي است كه كمتر مورد توجه قرار گرفته است ، در صورتيكه ثابت شده است ، مراحل سيكل دگرديسي اين‌‌ آفت ، همبستگي بالايي را با دما و ساير پارامترهاي جوي دارد .
در مبارزه بيولوژيك ، از زنبور تريكو گراما براي پارازيته كردن تخم پروانه ساقه خوار برنج استفاده ميشود كه نحوه و زمان فعاليت اين زنبور نيز تابعي از شرايط جوي بويژه دما مي باشد .
ساير آفات برنج شامل شب پره يك نقطه اي برنج ، سرخوطومي برنج ، زنجره برنج ، كرم برگخوار برنج ومگس خزانه برنج مي باشند .
گونه هاي برنج:
برنج گياهي با تنوع ژنتيکي و توان سازگاري زيادي است. گونه زراعي مهم برنج Oriza sativa L. است که داراي 24=2n کروموزوم مي باشد، يک گونه زراعي ديگر به نام Oryza glaberrima steud وجود دارد، که در جنوب آفريقا کشت مي شود، اين گونه نسبت به گونه قبلي داراي قدمت و تنوع ژنتيکي کمتري است.
گونه هاي وحشي زيادي از جنس Oryza درجهان مشاهده شده که تتراپلوئيد و داراي28=2n کروموزوم مي باشند. ارقام و گونه هايO.nivara,O.rufipogon,Sharma,Shastry,Griff از خويشاوندان نزديک برنج زراعي O.sativa L. مي باشند. O.rufipogon برنج وحشي دائمي و O.nivara برنج وحشي يک ساله مي باشد.
O.sativaاز گونه هاي مهم برنج است که در قاره هاي آسيا، اروپا، آمريکا کاشته مي شود، برنج هاي زراعي ايران از اين نوع اند. اين گونه داراي انواع مختلف به شرح زير مي باشد:
1- نوع اينديکا (Indica )
از نوع هاي گرمسيري برنج است که درمقابل خشکي، بيماري و آفت مقاوم بوده و داراي ارقام مختلفي از نظر زمان رويش است. اين نوع، شامل برنج هاي دانه دراز و ساقه هاي بلند مي باشند که دربرابر ريزش دانه حساس هستند و درکشورهاي هندوستان، سري لانکا، تايلند و مالزي کشت مي شوند.
2- نوع ژاپونيکا (Japonica)
از نوع معتدل برنج بوده و درمقابل سرما مقاوم است. اين نوع شامل برنج هاي ساقه نسبتاً کوتاه و دانه گرد بوده و درکشورهاي چين، کره، ژاپن، کاليفرنيا و کشورهاي اروپائي کشت مي شود.
3- نوع جاوانيکا (Javanica)
از نوع هاي حد واسط برنج است. اين نوع برنج در کشورهاي اندونزي، فيليپين، تايوان و ژاپن کشت مي شود.
طبقه بندي واريته هاي برنج
واريته ها يا ارقام مختلف برنج از سوي سازمان خواربار و کشاورزي جهاني (FAO) به اشکال مختلفي طبقه بندي مي شود، که ازنظر طول دانه به چهار گروه زير تقسيم مي شوند:
الف- برنج هاي خيلي طويل که اندازه دانه آنها بيش از 7 ميليمتر هستند.
ب- برنج هاي طويل که بين 6 تا 7 ميليمتر طول دارند.
پ- برنج هاي متوسط که طول آنها بين 5 تا 99 5 ميليمتر است.
ت- برنج هاي کوتاه که طول آنها کمتر از5 ميليمتر است.
در ايران نيز برنج را براساس طول دانه به سه نوع دانه بلند، دانه متوسط و دانه کوتاه تقسيم بندي نموده اند. به برنج هايي که طول دانه آنها بين 61 6 تا 0 7 ميليمتر باشد دانه بلند گفته مي شود و از مرغوبترين نوع برنج محسوب مي شود، برنج هائي که طول آنها بين 51 5 تا 6 6 ميلي متر است دانه متوسط و به برنج هايي که طول آنها از 5 5 ميليمتر کمتر باشد، دانه کوتاه گفته مي شود، اين نوع برنج ها از نظر تجاري ارزش کمي دارند
سطح زير کشت برنج در ايران :
سطح زير کشت شلتوک در جهان، ايران و ده کشور عمده توليد کننده در سال 2003
کشور
سطح زير کشت(واحد هکتار)
جهان
150,938,100
چين
27,398,000
هند
44,000,000
اندونزي
11,600,000
بنگلادش
11,100,000
ويتنام
7,443,600
ميانمار
5,600,000
تايلند
11,000,000
ژاپن
1,680,000
فيليپين
4,095,000
برزيل
3,156,360
ايران
560,000
مأخذ: صفحه ابرمتني فائو
سطح زير کشت در ايران
برنج پس از گندم مهمترين محصول کشاورزي است و نقش بسيار بارز و چشمگيري در تغذيه مردم جهان و نيز کشورمان دارد و همينطور اين محصول پس از گندم بيشترين سطح اراضي کشاورزي را در جهان به خود اختصاص داده است . بر اساس آخرين آمار منتشر شده از سوي سازمان خوار و بار کشاورزي جهان، در آخرين سال مورد گزارش(2003) سطح کشت برنج جهان 150,938,100 هکتار بوده است .
بر اساس آخرين آمارگيري که درسال 81 انجام شده است سطح زير کشت برنج کشورمان 611238 هزار هکتار بوده است، که نسبت به سال گذشته 7 18 در صد افزايش داشته است و در سال 82 سطح زير کشت برنج کشورمان 583،773 هزار هکتار بوده است . با توجه به اينکه محصول برنج براي رشد و نمو و بازدهي، به آب و هوايي مرطوب و نسبتاً گرم و آب فراوان نياز دارد و مساعدترين منطقه براي کشت آن، سواحل جنوبي درياي مازندران است، بنابراين بيشترين سطح زير کشت برنج در استانهاي ساحلي درياي خزر قرار دارد.
بر همين اساس و بر اساس نتايج آخرين طرح آماري اجرا شده در سال 1382، بيشترين سطح در استان گيلان با 196،530 هکتار مي باشد. پس از گيلان که مقام اول را درسطح زير کشت دارا است، استانهاي مازندران، گلستان و خوزستان به ترتيب مقام دوم تا چهارم را به خود اختصاص داده اند. استان يزد با 13 هکتار کمترين سطح برنج درکل کشور را دارد. مازندران و گيلان جمعاً 5 68 درصد از سطح زير کشت شلتوک کل کشور را داشته و مهمترين مناطق کشت برنج به شمار مي آيند.همچنين مناطق اصلي کشت برنج مازندران، گيلان، فارس، خوزستان و گلستان بيشترين درصد از سطح کل کشور را به خود اختصاص داده اند.
جدول سطح زير کشت شلتوک کشور در سالهاي 82
استان
سطح زير کشت شلتوک(هکتار)
کل کشور
584،074
آذربايجان شرقي
2،285
آذربايجان غربي
110
اردبيل
157
اصفهان
15،327
ايلام
1،778
تهران
-
چهارمحال وبختياري
4،099
خراسان
2،053
خوزستان
50،022
زنجان
2،706
سيستان و بلوچستان
597
فارس
49،688
قزوين
3،554
کردستان
39
کرمانشاه
826
کهگيلويه و بوير احمد
8،777
گيلان
196،530
لرستان
3،286
مازندران
185،342
گلستان
56،586
يزد
13
مأخذ: وزارت جهاد کشاورزي (آمار مقدماتي
ساقه برنج راست ، استوانه‌اي و جز در قسمتي که گره‌ها وجود دارند تو خالي است. ارتفاع ساقه به 60 تا 200 سانتيمتر مي‌رسد. برنج علاوه بر ساقه اصلي ، 4 تا 5 ساقه فرعي دارد. برگهاي برنج به صورت متناوب در دو رديف در دو طرف ساقه قرار گرفته‌اند. برگ برنج داراي غلاف ، پهنک ، زبانک و گوشوارک است. همچنين برنج مانند گندم ، داراي گل آذين خوشه‌اي مي‌باشد که دانه‌ها در آن قرار مي‌گيرند.
برخلاف سنبلچه‌هاي گندم و جو و ذرت که فشرده و نزديک به هم هستند، سنبلچه‌هاي برنج به صورت غير فشرده روي محورهاي اصلي و فرعي گل آذين قرار مي‌گيرد. ميوه برنج داراي غلافي سفيد رنگ ، قهوه‌اي ، کهربايي ، قرمز يا بنفش است که اين ميوه را به همراه غلاف آن ، شلتوک مي‌نامند. براي قابل استفاده شدن برنج براي انسان ، بايد شلتوک را پوست کنند،
پيشينه برنج در ايران | کشت برنج در ايران:
پيشينه برنج در ايران | کشت برنج در ايران
موطن اصلي برنج آسياي جنوب شرقي است . به عقيده ب- م- ژوکوفسکي، هند و چين و اندونزي موطن اصلي برنج است.
شلتوک از هند و برمه ( ميانمار ) به تدريج به ساير نقاط جهان راه يافته است . کشت برنج که امروزه جزء لاينفک حيات ميليونها مردم در سراسر جهان است، درچين و هند سابقه اي هفت هزار ساله دارد و پس از آن کشورهاي تايلند، فيليپين، ژاپن، ويتنام، کره شمالي وجنوبي، مالزي و تايوان نيز در آسياي جنوب شرقي به اين مجموعه اضافه شده اند. در حال حاضر 90 درصد برنج دنيا در چين، هندوستان، ژاپن، کره، جنوب شرقي آسيا و جزاير مجاور اقيانوس آرام ( قاره آسيا ) و 10 در صد بقيه در ديگر قاره ها کشت مي شود.
کشت برنج در آسياي مرکزي در حدود قرن هفتم پيش از ميلاد رواج داشته است . برنج کاري از کشورهاي جنوبي تر آسيا که درآنها زراعت غلات رواج داشته، از حدود هزاره ششم تا پنجم قبل از ميلاد شروع و سپس به آسياي مرکزي آمد. درنيمه دوم هزاره سوم و ابتداي هزاره دوم، سطح زير کشت برنج افزايشي چشمگير يافت. باستان شناسان معتقدند که در اين دوره در اثر ادغام دو فرهنگ، تمدني شهر نشين در جنوب آسياي مرکزي به وجود آمد، اين دو فرهنگ شامل سومر و ايلام (عيلام ) در غرب و تمدنهاي باستاني دشت رود سند در جنوب بودند. بدون شک پيوند با هند به زراعت برنج آبي در آسياي مرکزي کمک کرد. براي تعيين تاريخ دقيق اين دوره هنوز شواهد باستان شناختي کافي به دست نيامده است .با ايجاد کانالها در دوره سلسله هخامنشي ( قرن ششم تاچهارم قبل از ميلاد ) که بر بخش وسيعي از آسياي مرکز ي تسلط داشت، توسعه کشاورزي تسريع شد و گندم، جو، ارزن و محصولات متعدد ديگري ازجمله انگور و احتمالاً برنج توليد مي شده است و درزمان پيشروي اسکندر به سوي هند (327 ق.م ) برنجکاري در باکتريا ( بلخ ) رواج داشت. کشت برنج درخاور ميانه، بابل و سوريه در قرن سوم تا دوم پيش از ميلاد و درمصر و اسپانيا در قرن هشتم ميلادي صورت گرفته است . اگر چه آقاي نقي بهرامي عقيده دارد که « شلتوک براي اولين بار در دوره پادشاهي خسرو انوشيروان ( 531 تا 579 ميلادي ) از هندوستان به ايران آورده شده است »، ليکن اي ،پ ،پتروشفسکي مورخ شهير روسي در بحث از تاريخ برنج معتقد است که «تاريخ کشت و گسترش برنج در ايران به طور کامل معين نشده است، اما کشت برنج درمقياس محدود، در پايان دوره ساسانيان (236 تا 651 ميلادي) و گسترش وسيع آن از قرن 10 ميلادي به بعد صورت گرفته است» .
پيشينه برنج درايران
بر اساس نظر لائوفر، کشت برنج درايران پس از تسلط اعراب به ايران، رونق گرفته است، به نظر وي، در دوره ساسانيان برنجکاري وجود نداشته است. م.و.پيگوليوسکايا با توجه به اسناد مکتوب، کشت برنج درايران را به دوره ساسانيان منتسب مي داند. پروفسور ام - جي - ميسون نيز در بحث از تاريخ گسترش شلتوک درکشورهاي خاورميانه مي نويسد که :کشت برنج در ايران از اوايل قرن اول ميلادي شروع شده است. اگر چه شلتوک در ايران، اوايل قرن اول ميلادي کشت مي شد، ليکن کشت و گسترش آن درسطح وسيع، به احتمال زياد از قرن 6 تا 7 ميلادي آغاز شده است.
کشت برنج در ايران
بيشترين کشت برنج در ايران در سه استان شمالي کشور گيلان، مازندران و گلستان که اطراف درياي خزر قرار دارند با 71 در صد سطح زير کشت از کل کشور انجام مي گيرد، و از مراکز عمده کشت و توليد برنج به حساب مي آيند. تنوع ارقام محلي و اصلاح شده آنها در اين استانها بسيار زياد است و کليه ارقام درشش گروه تقسيم شده اند. برنج دانه بلند مرغوب، دانه بلند پر محصول، دانه متوسط مرغوب، دانه متوسط پرمحصول، دانه کوتاه مرغوب ودانه کوتاه پر محصول.
به جز نواحي نيمه بياباني کوهپايه اي جنوب البرز، نواحي شرقي کرمان، حوزه اصفهان، سيرجان و نواحي بياباني داخلي و کناره جنوب، در ساير نواحي کشور نيز کشت برنج انجام مي گيرد. بنابراين علاوه بر استانهاي گيلان، مازندران و گلستان، در سه استان خوزستان، فارس و اصفهان نيز برنج کشت مي شود که کثرت ارقام محلي و اصلاح شده نيز در اين سه استان زياد است. پس از اين شش استان، يازده استان ديگر کشور نيز به کشت برنج اشتغال دارند که جمعاً 7 6 درصد از سطح زير کشت کل کشور را به خود اختصاص داده اند ولي تنوع ارقام در اين استانها قابل توجه نيست و بيشتر از يک يا دو رقم در آنجا کشت نمي شود. در ايران حدود 30 تا 40 سال قبل، برنج در بين خانوارهاي متوسط و کم درآمد، به عنوان غذايي گرانقيمت محسوب وبيشتر در ميهماني ها و عيدها مصرف مي شد. اما امروزه با تغيير فرهنگ غذايي، برنج نقشي اساسي درتأمين غذاي مردم کشور داشته وبه غذايي همگاني و ملي تبديل شده است. تهيه انواع پلوها همراه با خورشت، پلوهاي مخلوط، شيريني هاي برنجي، فرني، نان برنجي، رشته خوشکار، آرد برنج، شير برنج، نوعي آش کدو، حلواي برنجي، کوفته برنجي، شله زرد و غيره بيان از مصرف متنوع برنج درکشور دارد
با عمود كردن برگ ساقه برنج، مي‌توان محصول را بيشتر كرد :
پژوهشگران ژاپني دانشگاه توكيو با استفاده از يك فناوري كه سبب عمود شدن برگهاي ساقه برنج شد، توانستند كه محصول آن را به اندازه قابل توجهي بيشتر كنند.
برپايه گزارش علمي روزنامه ماينيچي ، با استفاده از عمود كردن برگهاي ساقه برنج، برگهاي پاييني ساقه هم بيشتر از نور خورشيد بهره برده وبه‌همين دليل بدون آنكه نياز به افزايش دادن اندازه كود باشد، محصول برنج بيشتر مي‌شود.
براساس اين گزارش، ساكاموتو يكي از پژوهشگران دانشگاه توكيو دراين‌باره گفت كه در اثر تغييراتي كه بگونه تصادفي در يك ساقه برنج انجام شده، آنان متوجه شده‌اند كه برگهاي آن بگونه عمودي رشد مي‌كنند.
به گفته‌وي، پژوهشگران ژاپني پس از بررسي ژن اين ساقه برنج متوجه شده‌اند كه فعاليت يك نوع ازآنزيم‌هايي كه سازنده يك گونه هورمون گياهي به نام براسينوترويد مي‌باشد، دچار دگرگوني شده است.
پژوهشگران ژاپني با استفاده از فناوري ژني اقدام به پرورش آزمايشي اين گونه ساقه برنج كردند كه نتيجه‌آن نشان داده كه محصول برنج نسبت به روشهاي كنوني ‪ ۳۰‬درصد بيشتر مي‌شود.
اين دستاورد پژوهشگران ژاپني قرار است درمجله علمي نيچير بايكو تكنولوژي منتشر شود.

برنج يکي از گياهان مخصوص کاشت در نواحي مرطوب استوايي و مناطق نسبتا“ گرم و معتدل است و در مناطقي که بارندگي ساليانه حدود ۱۰۰۰ ميليمتر است ، بخوبي از خو ...

برنج تنها غله مستعد رشد در خاک غرقابي است، زيرا خود قادر است محيط اطراف ريشه اش را اکسيده کند. طبيعت داراي چندين منفعت براي سازگاري ريخت شناختي و تنکا ...

برنج هايي که رنگ زير پوسته آن ها، سرخ، ارغواني يا سياه، حاوي مقادير زيادي از رسوبات رنگيزه هاي آنتوسيانين در لايه هاي مختلف پريکارپ، پوشش دانه و آلورن ...

ساقه برنج راست ، استوانه اي و جز در قسمتي که گره ها وجود دارند تو خالي است. ارتفاع ساقه به ۶۰ تا ۲۰۰ سانتيمتر مي رسد. برنج علاوه بر ساقه اصلي ، ۴ تا ۵ ...

عامل بيماري قارچP.oryzae) Pyricularia grisea ) با فرم جنسي Magnaporthe grisea از گروه آسکوميست است. سال 637 درچين آنرا تب برنج Rice fever مي ناميدند. ...

برنج از مهم‌ترين غلات است. نيمي از جمعيت جهان، شامل بيشتر آسياي شرقي، به برنج به عنوان يک غذاي اصلي وابسته هستند. برنج يکي از اجزاي سالم رژيم غذايي مي ...

کيفيت دانه برنج هاي معطر کيفيت دانه برنج به وسيله خواص فيزيکي و شيمي فيزيکي آن تعيين مي شود. خواص فيزيکي شامل اندازه و شکل دانه، راندمان تبديل، درجه ت ...

مواد غذايي دودي مانند برنج دودي يا ماهي دودي جزو‌ آن دسته از خوراکي‌ هايي هستند که شايد امروز مردم از سر تفنن هر از چندگاهي به سراغ آن ها مي ‌روند اما ...

دانلود نسخه PDF - برنج