up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله برنج PDF
QR code - برنج

برنج

دستور العمل فني آبياري تناوبي برنج رقم محلي هاشمي

● مقدمه
برنج يکي از مهمترين منابع تامين غذاي نيمي از مردم ايران است. برنج در ايران بعد از گندم به عنوان مهمترين غله به شمار مي آيد به طوريکه سرانه مصرف هر ايراني بالغ بر ۳۸ کيلوگرم در سال مي باشد. استانهاي شمالي گيلان و مازندران با در اختيار داشتن ۷۰ درصد سطح زير کشت کل کشور از مناطق مهم برنج خيز مي باشند. طبق آمار دفتر برنج سازمان جهاد کشاورزي استان در سال ۸۲ مساحت شاليزارهاي استان گيلان به حدود ۲۰۰ هزار هکتار و توليد شالي آن به حدود يک ميليون تن در سال بر آورد مي شود. کشت رقم محلي هاشمي به علت کيفيت بالا ،مرغوبيت،عطر و طعم بسيار خوب،قيمت مناسب و بازارپسندي در بين شاليکاران اين استان رواج بسياري دارد. اگر چه سهولت اجراء ، حذف و يا کاهش هزينه هاي اضافي ناشي از آبياري متناوب ، کنترل بهتر علف هرز و آرامش رواني شاليکار، اطمينان از فراهم بودن مهمترين عامل تاثيرگذار در کشت، از مزاياي روش معمول کشت برنج يعني ايجاد کرتهاي کوچک و غرقاب نمودن آن تا ارتفاع مناسب در طول فصل رويش مي باشد ولي عدم زهکشي ميان فصلي، اثرات منفي زيست محيطي و مصرف بالاي آب از معايب آن به شمار مي رود.
يکي از روشهاي موجود براي کاهش مصرف آب در کشت برنج قطع موقت آبياري و تغيير روش آبياري از حالت سنتي به روش غرقاب دائم به روش آبياري متناوب با اعمال دور آبياري مناسب مي باشد(۵). ولي همواره يافتن دورآبياري مناسب که ضمن کاهش مصرف آب تغييري در ميزان عملکرد ايجاد نکند، مسئله مهيا بوده است. اين نشريه سعي دارد بر اساس تحقيقات انجام يافته توسطمحققين موسسه تحقيقات برنج کشور اولا به پرسش فوق جواب مناسبي ارائه نموده،سپس به بررسي اثرات جانبي اين تغيير در روش آبياري بپردازد(۱،۲،۳و۴). نقش آب در کشت برنج محدود به تامين نياز آبي گياه نمي شود. آب به عنوان يک عامل مهم و موثر در کنترل علفهاي هرز شاليزار شناخته شده است. وضعيت غرقاب نه فقط رشد علفهاي هرز را کاهش مي دهد بلکه کارايي علف کش ها را بالا مي برد.
● خزانه
خزانه برنج به قطعه زمين کوچکي گفته مي شود که در داخل زمين اصلي يا خارج از مزرعه قرار داشته و محل پرورش نشاي اوليه تا زمان انتقال به زمين اصلي استو به همين دليل از اهميت خاصي برخوردار است. وجود نشاء سالم منجر به بوته هاي قوي و در نتيجه باعث محصول بيشتر مي شود. به منظور برخورداري از باران اوائل فصل بهار بهتر است که در ابتداي سال به آماده سازي خزانه پرداخت ولي به دليل حساسيت ارقام برنج نسبت به تنش سرما و از بين رفتن نشاء ها در اثر سرماي اوائل بهار و کمک به زودرس کردن نشاء ها ، بهتر است خزانه با نايلون پوشانيده شود. آب در خزانه با حل کردن مواد غذايي خاک و انتقال آن به نشاء و کنترل دما و جلوگيري از سرمازدگي آن دو نقش عمده را در خزانه ايفا مي کند لذا به جز مواقع زهکشي موقتي که به منظور تحريک ريشه ها انجام مي گيرد بايد آب به طور دائم در پاي بوته ها در جريان باشد. براي آگاهي از نحوه ايجاد يک خزانه مناسب مي توان به نشريه مديريت زراعي خزانه هاي برنج انتشارات موسسه تحقيقات برنج کشور مراجعه نمود.
● آماده سازي زمين
روش معمول آماده سازي بستر برنج شخم اوليه و ثانويه با تيلر و سپس گلخرابي با پيشکاول مي باشد. بدين ترتيب ضمن بوجود آوردن سطحي صاف و مناسب براي کشت برنج با به هم زدن و از بين بردن ساختمان خاک لايه اي بسيار سفت و مقاوم در برابر نفوذ آب در کف شاليزار ايجاد مي شود که در حفظ آب و ايجادايستابي در شاليزار استان گيلان حدود ۵ ميليمتر در روز مي باشد. اين مقدار بسته به بافت خاک و مقدار رس موجود در خاک مي تواند متفاوت باشد. لذا براي حفظ آب و جلوگيري از افت بي رويه و غير ضروري آن در شاليزار شخم مناسب از اهميت ويژه اي بر خوردار مي باشد.
بر اساس آمار موجود در اداره هواشناسي کشاورزي رشت متوسط ۸ ساله بارندگي در ماههاي اسفند، فروردين و ارديبهشت به ترتيب ۱۱۵،۸۴،۶۶ ميليمتر است که با مجموع ۲۶۵ ميليمتر ۲۱ درصد بارندگي ساليانه را تشکيل مي دهد. بنابراين براي بهره برداري از بارندگي هاي بهاره مي توان شخم اول را در اواخر اسفند سال قبل و يا اوائل بهار انجام داد.
پس با انجام آماده سازي و تسطيح و يا در مواردي که ناچار به جابجايي زياد خاک مي شويد از تخليه آب داخل کرتها به مدت ۲۴ ساعت خودداري گردد تا در طي اين مدت با ته نشين شدن مواد معلق داخل آب ضمن حفظ خاک داخل کرتها تسطيح بهتري بدست آيد.
تسطيح مناسب زمين از اهميت زيادي بر خوردار است لازم است در تسطيح زمين دقت کافي به عمل آيدتا از عدم يکنواختي که خود باعث اتلاف آب مي شود جلوگيري گردد. عدم يکنواختي مزرعه باعث دور بودن بوته هاي که روي نقاط مرتفع کاشته شده اند از آب مي شود.
● نشاء
معمولا ۲۵ -۳۰ روز پس از بذر پاشي در خزانه وقتي که نشاء ها ۳ – ۲ برگي هستند، اقدام به انتقال آنها به زمين اصلي مي شود. براي نشاء کاري ابتدا آب درون کرتها تخليه شده سپس نشاء کاري با فاصله مناسب که از طرف محققان و مروجان توصيه مي شود انجام مي گيرد . فاصله مناسب کاشت ارقام محلي ( مانند هاشمي ) ۲۰ در ۲۰ سانتيمتر به تعداد ۴-۳ بوته مي باشد.
در صورت کشت مکانيزه بايد فاصله توسط دستگاه رعايت گردد در غير اين صورت مي توان از مارکر استفاده نمود. در صورتيکه هيچکدام از وسايل فوق در اختيار نباشد به صورت حدودي و تقريبي فاصله مناسب رعايت گردد. براي اينکه گياه فرصت استقرار خود در مزرعه را داشته باشد و به منظور تقويت رشد ريشه اغلب اوقات شروع آبياري به روز بعد از نشاکاري موکول مي شود.
● آبياري
به منظور جلوکيري از هر گونه تنش خشکي در ابتداي رشد امکان استقرار مناسب نشاءها و جلوگيري از رشد علف هاي هرز تا دو هفته پس از نشاء کاري سطح مزرعه غرقاب نگه داشته شود. ارتفاع آب براساس توصيه هاي موسسه بين المللي تحقيقات برنج – ايري ۵ سانتيمتر (۷-۳ سانتي متر ) مي باشد. پس از اين دوره مي توان به انجام آبياري تناوبي اقدام نمود. بدين نحو که پس از بستن تمامي خروجي هاي کرت و بعد از هر آبياري تا ارتفاع ۵ سانتيمتر به مدت ۸ روز آبياري متوقف مي شود و بعد از بازگشت اين دوره هشت روزه، در روز نهم آبياري بعدي تا ارتفاع ۵ سانتيمتر انجام مي گيرد. مي توان با استفاده از پوشش پلاستيکي روي مرزها را پوشاند تا از اتلاف آب از طريق مرزها جلوگيري کرد. لازم است اين پوشش در دو طرف مرزها تا عمق ۳۰-۲۰ سانتي متر داخل خاک فرو رود.
▪ غرقاب دائم
▪ آبياري تناوبي
به دليل حساسيت زياد برنج به تنش آبي در زمان گلدهي لازم است ، طي اين دوره ( به مدت يک هفته ) آبياري تناوبي اعمال نگردد تا از هر گونه افت و کاهش محصول جلوگيري گردد.
در طي اين مدت تمام مزرعه به صورت غرقاب دائم آبياري شود. ۱۰ روز قبل از برداشت آبياري قطع گردد تا درهنگام درو به راحتي بتوان در مزرعه رفت و آمد نمود و محصول برداشت شده را به بيرون از زمين انتقال داد. در صورت مشاهده آبدزدک، مي توان با استفاده از روش طعمه مسموم (سبوس برنج ، سم کارباريل پودر وتابل ۸۵%) و يا سموم مشابه مانند گرانول ۱۰ درصد ديازينون را به ميزان ۱۵ کيلو گرم در هکتار روي مرزها پاشيد و با آن به مبارزه پرداخت.
ديگر مراحل زراعي مثل کود پاشي و مبارزه با بيماريها به صورت عرف منطقه انجام مي گيرد. همانطوريکه مي دانيم آب در برنج علاوه بر تامين نياز گياه وظايف ديگري از جمله کنترل علف هرز را به عهده دارد و قطع ايستابي و خشک کردن زمين باعث رشد علف هاي هرز خواهد شد. لذا براي کنترل علف هرز مي توانيد از روش مرسوم منطقه که استفاده از علف کش هاي معمول به مقدار توصيه شده استفاده کنيد. در اين صورت با توجه به آزمايش انجام يافته توسط نگارندگان در موسسه تحقيقات برنج کشور اعمال اين روش ضمن صرفه جويي در آب مصرفي هيچگونه کاهش عملکردي را در پي نخواهد داشت.

برنج يکي از گياهان مخصوص کاشت در نواحي مرطوب استوايي و مناطق نسبتا“ گرم و معتدل است و در مناطقي که بارندگي ساليانه حدود ۱۰۰۰ ميليمتر است ، بخوبي از خو ...

برنج تنها غله مستعد رشد در خاک غرقابي است، زيرا خود قادر است محيط اطراف ريشه اش را اکسيده کند. طبيعت داراي چندين منفعت براي سازگاري ريخت شناختي و تنکا ...

برنج هايي که رنگ زير پوسته آن ها، سرخ، ارغواني يا سياه، حاوي مقادير زيادي از رسوبات رنگيزه هاي آنتوسيانين در لايه هاي مختلف پريکارپ، پوشش دانه و آلورن ...

علفهاي هرز برنج و آفات مهم برنج: اين علفها شامل سوروف ، اويار سلام ، قاشق واش ، تير كمان آبي ، بندواش ، سل واش و …….. ميباشند كه هزينه مبارزه با اين ع ...

عامل بيماري قارچP.oryzae) Pyricularia grisea ) با فرم جنسي Magnaporthe grisea از گروه آسکوميست است. سال 637 درچين آنرا تب برنج Rice fever مي ناميدند. ...

● مقدمه براي رسيدن به هدف هاي وزارت جهادکشاورزي و در طرح کم کردن مصرف سم هاي شيميايي، قرار شده است که هر سال حدود هشت درصد از مصرف سم ها براي گياهان ک ...

برنج دومين غله مهم جهان است كه در ايران نيز از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد، به طوري كه قسمت عمده اي از غذاي مردم، بخصوص در استان هاي گيلان و مازندر ...

آزولا بطور ناخواسته در چند سال گذشته وارد اكوسيستم هاي آبي شمال كشور شد و به سرعت پراكنش پيدا كرد. آزولا داراي مزايا و معايبي است كه در اين نوع فعاليت ...

دانلود نسخه PDF - برنج