up
Search      menu
عمران :: مقاله بتنهاي توانمند PDF
QR code - بتنهاي توانمند

بتنهاي توانمند

بتنهاي توانمند و ويژه

سالهاي زيادي است که از بتن بعنوان يک ماده ساختماني مهم و با تحمل فشارهاي بالا جهت ساخت و ساز انواع سازهها استفاده ميشود. ضعف اين ماده مهم و پر مصرف ساختماني در مقابل کشش با قرار دادن آرماتور تا حد زيادي جبران شده است. در سالهاي اخير و با بررسي دوام سازههاي بتني مسلح بويژه در مناطق خورنده و سخت براي بتن نظر اکثر کارشناسان و دست اندرکاران کارهاي بتني به اين مسأله جلب شده است که مقاومت به تنهايي نميتواند جوابگوي کليه خواص مربوط به بتن بخصوص دوام آن باشد و لازم است در طراحي بتن براي مناطق مختلف علاوه بر مسأله مقاومت و تحمل بارها در طول مدت بهرهدهي، پايايي و دوام آن نيز مد نظر قرار گيرد. در حال حاضر با اضافه نمودن مواد مختلف بتن و تغييرات در طرح اختلاط ميتوان به بتنهايي دست يافت که بدون تغيير قابل ملاحظه در مقاومت آنها از نقطه نظر دوام به بتنهايي با دوام بالا دست يافت. مسأله محيط زيست و آلودگي آن نيز در سالهاي اخير نظر جهانيان را بخود معطوف ساخته است. کاربرد مواد و مصالحي که در ساخت آن آلودگي کمتري به محيط منتقل گردد و همچنين برداشت مصالح طبيعي که کمتر محيط را تخريب نمايد، مورد توجه خاص قرار دارد. در اين راستا محدوديت کاربرد سنگدانهها، دستيابي به مواد جديد و نيز استفاده از مواد زائد کارخانهها و آلايندههاي محيط زيست در بتن در رأس برنامههاي تحقيقاتي پارهاي از کشورهاي جهان قرار گرفته است.
علاوه بر خود بتن و مصالح تشکيل دهنده آن در سالهاي اخير بر روي آرماتور مصرفي در سازههاي بتني مسلح نيز تحولاتي صورت گرفته است. بعنوان مثال و براي پرهيز از خطر خوردگي آرماتور، از فولادهاي ضد زنگ و نيز آرماتورهاي ساخته شده با الياف مختلف پلاستيکي و پليمري در محيطهاي بسيار خورنده استفاده ميشود. کار بر روي عملکرد دراز مدت چنين موادي هنوز ادامه دارد.
در مقاله اخير به چند مورد از بتنهاي جديد که چند سالي است از آنها در صنعت ساخت و ساز براي سازههاي بتني استفاده ميشود اشاره شده و مواد جديد مورد استفاده در بتن که تحقيقات روي آنها هنوز ادامه دارد، نيز بيان خواهد شد. بعنوان مثال بتنهاي با مقاومت زياد و بتنهاي توانمند و با عملکرد بالا در اين خصوص جايگاه ويژهاي دارند. کاربرد الياف و مواد مختلف در بتن براي افزايش نرمي آن و مقاومت در مقابل بارهاي ضربهاي و نيروهاي ناشي از زلزله مورد ديگري از بتنهاي خاص ميباشد. با نگرشي عميق به مسأله دوام بتن و ضمن تأمين مقاومت لازم، کاربرد بتنهاي با کارايي بالا که اجراي آن را نيز آسان ميسازد در برنامه کار مراکز بسياري قرار گرفته و برخي از اين بتنها با اضافه کردن افزودنيهاي مختلف به آنها، اينک وارد صنعت بتن شدهاند.
● بتن با مقاومت زياد
امروزه بر اساس تکنولوژي رايج بتن، ساخت بتنهاي با مقاومتهاي فشاري زياد و دور از انتظار که ميتواند براي طراحي سازههاي اجرايي رايج مورد استفاده قرار گيرند، امکانپذير ميباشد. اگر چه اغلب آييننامههاي بتن هنوز مقاومت بتن مورد استفاده در سازهها را به MPa ۶۰ محدود ميکنند، اما آييننامههاي جديد اخيراً حدي بالاتر از MPa ۱۰۵ را نيز در نظر گرفتهاند ] ۱ [. ساخت بتنهاي با مقاومت زياد و در حد MPa ۱۲۰ و کاربرد آن در ساختمانهاي بلند در کشورهاي پيشرفته دنيا رواج يافته است. اين مقاومت با اضافه نمودن مواد ريز و فعال به سيمان تا حدي افزايش يافته که بتنهايي با مقاومتهاي فشاري بين MPa ۲۰۰ و MPa ۸۰۰ و مقاومتهاي کششي بين MPa ۳۰ و MPa ۱۵۰ در نمونههاي آزمايشگاهي بدست آمده است. براي دستيابي به چنين مقاومتهايي لازم است تغييراتي در طرح اختلاط داده و از مواد و افزودنيهاي جديدي استفاده نمود.
از عوامل مهم در رسيدن به چنين مقاومتهايي استفاده از سنگدانههاي مقاوم و کاهش حداکثر اندازه سنگدانه در مخلوط بتني براي همگني بيشتر آن ميباشد. همچنين با استفاده از مواد بسيار ريزدانه و با اندازههاي کمتر از دهم ميکرون ميتوان مجموعهاي متراکمتر و با تخلخل بسيار کم که بالاترين وزن مخصوص را خواهد داشت، تهيه نمود. در بتنهاي با مقاومت زياد بايستي تا حد ممکن نسبت آب به سيمان (w c) را کاهش داد (امروزه حتي نسبت ۱۸ ۰ = w c استفاده شده است) که در اين حالت بعضي دانههاي سيمان هيدراته نشده بصورت مواد ريزدانه پرکننده، دانسيته را افزايش داده و در نتيجه سبب افزايش مقاومت ميشوند. بديهي است براي تأمين کارايي چنين مخلوطهايي با آب بسيار کم لازم است از روان کننده ها، فوق روانکننده ها و پخش کننده ذرات ريز در بتن استفاده نمود. براي افزايش نرمي چنين بتنهايي (با افزايش مقاومت شکنندگي و تردي بتن افزايش مييابد) ميتوان به آنها اليافهاي کوتاه اضافه نمود. در ساخت چنين بتنهايي (مقاومت در حد فولاد و بالاتر) از روشهاي سخت شده تحت فشار و دما براي عمل آوري بتن و تأمين مقاومت اوليه زياد استفاده ميگردد.
● بتن هاي با کارايي بسيار زياد (بتن خود متراکم)
امروزه در بعضي کشورهاي جهان و بويژه در ژاپن بتن جديدي با کارايي بسيار بالا که نياز به لرزاندن نداشته و خودبخود متراکم ميگردد ساخته شده و در برخي پروژهها اجرا شده است. با داشتن کارايي بسيار زياد اين بتن در اجرا، خطر جدايي سنگدانهها و خمير را نداشته و در عين حال از مقاومت زياد و دوام نسبتاً بالايي برخوردار است. در طرح اختلاط اين بتن، موارد زير در نظر گرفته شده است.
ميزان شن در اين بتن حدود ۵۰ درصد حجم مواد جامد بتن بوده و در آن ماسه به ميزان
۴۰ درصد حجم ملات استفاده شده است. نسبت آب به مواد ريزدانه و پودري بر اساس خواص مواد ريز بين۹ ۰ تا ۱ انتخاب ميشود. براي تعيين ميزان نسبت آب به سيمان و مقدار فوق روان کننده مخصوص مصرفي با استفاده از روش ميز رواني، مقدار بهينه با آزمون و خطا تعيين ميگردد ]۲و۳[.
● بتن با سنگدانه بازيافتي
امروزه با توجه به پيشرفت جمعيت و مشکل فضا در شهرهاي بزرگ براي ساخت و ساز لازم است ساختمانهاي قديمي بتني تخريب و بجاي آن ساختمانهاي بلند جديد احداث شوند. در کشور ژاپن و چند کشور اروپايي که زمين و فضاي لازم براي ايجاد بنا ارزش ويژهاي دارد و همچنين براي جلوگيري از مسائل محيطزيستي که از تخريب ساختمانها ناشي ميشود و کاربرد مصالح آن در بناي جديد تحقيقات وسيعي در ساخت بتن با سنگدانه بازيافتي (خورد کردن بتن قديم و استفاده از آن بعنوان سنگدانه در بتن جديد) در حال انجام است. بعنوان مثال در کشور هلند هر سال حدود ۱۰ ميليون تن مصالح ناشي از تخريب ساختمانهاي بتني که حدود ۳ ۱ حجم بتن مورد نياز در ساخت ساختمانهاست، توليد ميشود. قرار است نيمي از اين مصالح در بتنهاي جديد استفاده شوند. در حال حاضر تحقيقات روي ميزان جمعشدگي و خزش و دوام اين بتنها ادامه دارد تا در قرن بيست و يکم کاربرد وسيعتر آن را امکانپذير سازد.
بتنهاي با نرمي بالا
امروزه کاربرد بتن با نرمي بالاتر که بتواند تغيير شکلهاي زياد را بدون شکست تحمل نمايد، مورد توجه قرار گرفته است. تحقيقات وسيعي در خصوص تأمين نرمي لازم در بتن با اليافهاي مختلف و حتي حذف آرماتور در حال انجام ميباشد. هدف از کاربرد الياف در بتن افزايش مقاومت کششي، کنترل گسترش ترکها و افزايش طاقت (Toughness) بتن ميباشد تا قطعه بتني بتواند در مقابل بارهاي وارده در يک مقطع ترک خورده تغيير شکلهاي زيادي را پس از نقطه حداکثر تنش تحمل نمايد.
بتن با الياف مختلف در سالهاي اخير در سازههاي عمدهاي چون روسازي راهها و فرودگاهها، بتن پيهاي عظيم با تغيير شکلهاي زياد و بويژه در پوشش بتني تونلها بکار رفته است. در ساخت پوشش تونلها بتن اليافي با پاشيدن بر جداره شکل ميپذيرد. اخيراً براي حذف ترکها در پوشش تونلهايي که بصورت چند تکه پيش ساخته اجرا ميشود از بتن بدون آرماتور و تنها الياف استفاده شده و اين نوع بتن سبب حذف ترکها در حين عملآوري و حمل و نقل قطعات و نصب آنها براي کامل کردن مقطع تونلهاي مترو شده است.
در نوع بسيار جديد بتن اليافي که ميتوان با آن به حداکثر نرمي در بتن رسيد از روش ريختن دوغاب روي الياف (SIFCON) استفاده ميشود. در اين روش ابتدا الياف ريخته شده و سپس فضاي بين آنها با ملات دوغابي پر ميشود. ميزان الياف در اين بتن حدود ۱۰ درصد ميباشد که حدود ۱۰ برابر ميزان الياف در بتنهاي اليافي متداول است. با اين مصالح لايههاي محافظي بدون ترک و تقريباً غير قابل نفوذ ميتوان ايجاد نمود. بعلت نرمي زياد اين قطعات ظرفيت تغيير شکلپذيري اين قطعات به ميزان ظرفيت دالهاي فولادي ميرسد. مقاومت فشاري اين نوع بتن حدود ۱۱۰-۸۵ مگاپاسکال و مقاومت خمشي حدود ۴۵-۳۵ مگاپاسکال ميباشد. از اين قطعات نه تنها ميتوان بعنوان لايههاي محافظ کوچک استفاده نمود، بلکه در باندهاي فرودگاه در برابر ضربات عملکرد خوبي نشان ميدهند. در کارهاي تعميراتي دالها ميتوان از آنها بعنوان لايه روي بتن قديم و بدون درز و در زماني کوتاه استفاده نمود ]۴[.
● آرماتورهاي غير فولادي در بتن
در سالهاي اخير استفاده محدودي از آرماتورهاي غير فلزي آغاز گشته است هر چند تحقيقات بر روي کاربرد وسيعتر آنها و عملکرد دراز مدت اين نوع آرماتورها ادامه دارد. اين آرماتورها که معروف به آرماتورهاي با الياف پلاستيکي (FRP) هستند از الياف مختلفي چون الياف شيشهاي (GFRP)، الياف آراميدي (AFRP) و الياف کربني (CFRP) در يک رزين چسباننده تشکيل شده اند.
خاصيت عمده اين آرماتوها که سبب کاربرد آنها شده است، مقاومت در برابر خوردگي آنهاست که ميتواند در محيطهاي بسيار خورنده دوام دراز مدتي داشته باشند. علاوه بر اين مقاومت بالا، مقاومت به خستگي بالا، ظرفيت بالاي تغيير شکل ارتجاعي، مقاومت الکتريکي زياد و هدايت مغناطيسي پايين و کم اين مواد از مزاياي آنها شمرده ميشود. البته اين مواد معايبي چون کرنش گسيختگي کم و شکننده بودن و خزش زياد و تفاوت قابل ملاحظه ضريب انبساط حرارتي آنها در مقايسه با بتن را به همراه دارند ] ۵[.
اخيراً از الياف مختلف شبکههايي بافته شده و بصورت يک شبکه آرماتور در سطح بتن براي کنترل ترک و کم کردن عرض آن و همچنين در ديوارهاي نماي بتني از آن استفاده ميکنند. تحقيقات روي کاربرد صفحات اليافي بجاي صفحات فولادي براي تقويت قطعات خمشي و تيرها و دالها بويژه در پلها ادامه دارد. اين صفحات بارزينهاي اپوکسي به نواحي کششي از خارج اتصال داده ميشوند. کاربرد صفحات با الياف کربني براي اين تقويت بيشتر رايج گشته و در چندين پل در ژاپن و در بعضي کشورهاي اروپايي از آن استفاده شده است ]۶[.
بتنهاي ابداعي
در بعضي موارد با تغيير در مواد تشکيل دهنده بتن و با روشهاي ابداعي ميتوان پارهاي از خواص نامطلوب بتن را حذف نمود. اين امر منجر به پيدايش بتنهاي خاص با خواص ويژهاي ميگردد. بعنوان مثال تغييراتي است که ميتوان در ترکيب بتنهاي با مقاومت زياد که اين روزها کاربرد بيشتري پيدا ميکنند را نام برد. بتنهاي با مقاومت بالا معمولاً با سيمان زياد و نسبت آب به سيمان کم و اضافه و جايگزين نمودن سيمان با دوده سيليس ساخته ميشوند. در حين عمل هيدراسيون سيمان و سخت شدن اين بتنها چون آب داخل بتن کافي نيستَ، مقداري آب از سطح خارجي به قسمت داخلي براي تکميل عمل فوق ميرسد. بنابراين بتن هاي با مقاومت زياد در ساعت اوليه سخت شدن دچار جمعشدگي ذاتي قابل ملاحظهاي ميشوند. ممکن است اثرات منفي ديگري نظير حساسيت به ترکخوردگي بيشتر در اين بتنها مشاهده شود. اين معايب را ميتوان با روش سادهاي برطرف نمود. در يک عمل ابداعي ميتوان حدود ۲۵ درصد از حجم سنگدانه را با سنگدانه سبک وزن قبلاً خيس شده جايگزين نمود. اين سنگدانهها باعث ايجاد ذخيره آب در بتن شده و محيطي با عملآوري مرطوب فراهم ميسازند. نتيجه اضافه کردن سنگدانه پيش اشباع شده به بتن با مقاومت زياد، کاهش جمعشدگي ذاتي و کم شدن و حذف ترکهاي مويي خواهد بود. همچنين تراکم و دانسيته بالاي بتنهاي با مقاومت زياد سبب کاهش مقاومت در برابر آتش اين بتنها ميشود که بعنوان يک عيب محسوب ميشود. در دماي بالا آب شيميايي خمير سيمان بخار شده ولي به علت متراکم بودن بتن با مقاومت زياد نميتواند از آن خارج شود. در نتيجه پوشش بتني بصورت ورقه جدا شده و ظرفيت بارپذيري ستون کاهش مييابد. در يک کار ابداعي ميتوان الياف پروپيلني به بتن اضافه نمود. در دماي بالا الياف ذوب شده و کانالهايي براي فرار و خروج بخار آب از بتن فراهم ميسازند و از ورقه ورقه شدن بتن جلوگيري بعمل ميآورند ]۷[.
● نتيجهگيري
در سالهاي اخير تحول عظيمي در تکنولوژي بتن و پيدايش بتنهاي جديد صورت گرفته است. اين تحولات به پيدايش بتنهاي با مقاومت بسيار زياد، بتنهاي با نرمي بالا، بتنهاي با آرماتورهاي غيرفلزي، بتن با کارايي بسيار زياد، بتن با سنگدانههاي بازيافتي و بتنهاي ابداعي منجر شده است. بايد اذعان نمود که نتايج تحقيقات سالهاي آخر قرن حاضر و ادامه آنها در قرن جديد ميتواند نگرش تازهاي به بتن بعنوان يک ماده ساختماني پرمصرف بدهد. اين نتايج منجر خواهد شد تا ديدگاه بتن بعنوان تنها يک ماده با مقاومت فشاري خوب به کلي دگرگون شده و خواص جديد بتنهاي نوين نظر اکثر دست اندرکاران پروژههاي عظيم عمراني را در جهان بخود معطوف سازد.

سالهاي زيادي است که از بتن بعنوان يک ماده ساختماني مهم و با تحمل فشارهاي بالا جهت ساخت و ساز انواع سازه ها استفاده مي شود. ضعف اين ماده مهم و پر مصرف ...

خوردگي يکي از مؤثرترين فاکتورها در تعيين عمر اقتصادي براي ساختمانها مي باشد. خوردگي نتيجه يک سري فعل و انفعالات شيميايي در بتن و آرماتور ها مي باشد. د ...

علل مختلفي که باعث فرسودگي و تخريب سازه هاي بتني مي شوند - علائم هشدار دهنده که کار مرمت را الزامي مي دارند. ۱) علل فرسودگي و تخريب سازه هاي بتني (CAU ...

در دهه گذشته شاهد تئوريزه شدن موضوعات مختلفي در صنعت بتن بوديم. بيشترين تمرکز بر روي بتن هاي با مقاومت بالا (HSC) صورت گرفت.محققان توانستند مقاومت بتن ...

دانلود نسخه PDF - بتنهاي توانمند