up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله باغهاي معلق PDF
QR code - باغهاي معلق

باغهاي معلق

از باغهاي معلق تا گلخانه هاي بدون خاک

بدون شک نام باغ هاي معلق در ليست عجايب هفتگانه جهان را شنيده ايد، باغ هايي که به صورت معلق در بابل قديم وجود داشته است. مارکوپولو هم در سفرنامه خود به جزيرهايي که در برخي درياچه ها به صورت معلق حرکت مي کردند و مملو از گل و گياهان بودند اشاره کرده است. اما به راستي چگونه ممکن است باغي معلق باشد و گل و گياه آن ريشه در خاک نداشته باشند؟ امروزه به اين روش کشاورزي هيدروپونيک يا کشاورزي بدون خاک گفته مي شود که در زمان هاي خيلي دور استفاده مي شد اما اکنون بعد از گذشت قرن ها دوباره ياد آن زنده شده است. هيدروپونيک، يک کلمه ترکيبي يوناني است: hybroبه معناي آب و ponos به معناي کار يا فعاليت. در دوران جنگ جهاني دوم، ارتش آمريکا براي تهيه مواد غذايي تازه براي سربازانش در انگلستان، اروپا، افريقا و آسيا از روش هيدروپونيک استفاده کرد. اکنون اين روش که در غرب اصطلاحا growoolناميده مي شود، در سطح وسيعي به اجرا درمي آيد و يکي از بخش هاي به ويژه فعال در اين زمينه، صنعت پرورش گلهاي بريده در استرالياست. با توجه به اظهارات محققان و دانشمندان مبني بر اين که براي تشکيل حدود يک سانتي متر خاک، حدود ۱۰۰تا ۳۰۰سال زمان لازم است، مي توان به اهميت کشاورزي بدون خاک پي برد.
اهميت نياز به مواد غذايي با افزايش جميعت کره زمين در سال هاي اخير بيش از پيش مورد توجه قرار گرفت اما همزمان با اين افزايش، ميزان زمين قابل کشت نيز کاهش يافته است. تغييرات آب و هوايي، بيابان زايي، بالا آمدن سطح آب درياها، تجاوز شهرها به زمين هاي کشاورزي همزمان با سير افزايش جمعيت کره زمين و لزوم تامين غذا، و به تازگي، سوخت زيستي براي آنها، اين اراضي را سخت تحت فشار قرار داده است. اين مساله سبب شده است که پژوهشگران براي حل کمبود خاک بطور جدي به راهکار کشاورزي بدون خاک رو کنند. کشاورزي هيدروپونيک روشي است که در آن به جاي خاک براي کشت از بستر آب يا بسترهاي خنثي مانند ماسه، پشم شيشه، پشم سنگ و غيره که فقط حکم نگهدارنده ريشه را دارند استفاده مي شود و عناصر مورد نياز براي رشد گياه از طريق محلول و به صورت دستي به گياه تزريق مي شود.
● تاريخچه هيدروپونيک(کشاورزي بدون خاک)
هيدروپونيک در کره زمين مربوط به زماني است که دراقيانوس ها گياهان بدون وجود خاک در حال رويش بودند وکشت هيدروپونيک در زمين به زمان اهرام مصر تعلق دارد. اما بسياري از افراد معتقدند که هيدروپونيک از بابل قديم شروع شده و نمونه آن در باغ هاي معلق وجود داشته که در ليست عجايب هفت گانه قديم است. مارکوپولو در سفرنامه خود نوشته که در درياچه اي جزيره هايي وجود داشته که روي آب دائم در حال حرکت بوده اند و اين جزيره ها در اصل همان کرجي هايي است که مملو از گل ها و ميوه هاي مختلف است وهم چنين به خاطر رشد نامحدود گياهان در کرجي ها به باغ هاي معلق تشبيه شده اند. باغ هاي معلق در حقيقت يک سيستم ماهرانه هيدروپونيک بوده که استفاده از آب شيرين مواد غذايي غني را به دنبال داشته است.
البته توسعه کشت بدون خاک تحت شرايط کنترل شده CEAسريع نبوده است. نخستين کاربرد کشاورزي بدون خاک تحت شرايط کنترل شده به پرورش خيار خارج از فصل براي امپراطور رومي تيبريوس با استفاده از سنگ شفاف يا ميکا در قرن اول ميلادي نسبت داده مي شود. نخستين بار يک استاد دانشگاه در کاليفرنيا به نام دکتر و.ف.گريکه کلمه هيدروپونيک را در دهه ۱۹۲۰به کار برد. او توانست شيوه اي را که دو دانشمند آلماني به نام ساکس در سال ۱۸۶۰و کنوب بين سالهاي ۱۸۶۱و ۱۸۶۵پديد آورده بودند، به يک روش توليد تجاري تبديل کند. با الهام از روش دکتر گريکه، تحقيق در مورد اين شيوه کشاورزي در سراسر دهه هاي ۱۹۳۰و ۱۹۴۰نيز ادامه يافت. بعد از گذشت سالها با فراوان شدن پلاستيک، هيدروپونيک بار ديگر مورد توجه قرار گرفت، در اواخر سال هاي ۱۹۶۰محققان مرکز تحقيقات گلخانه اي انگلستان(GCRI)روش( technique film nutrient(NETيا لايه نازک موادغذايي را ابداع کردند که آن نيز بهبود کيفيت هايي را به دنبال داشت. بعد از نزديک به ۲۰سال که از توجه واقعي به سيستم تجاري حقيقي هيدروپونيک گذشته است، امروزه توجه زيادي به اين سيستم(کشاورزي درشرايط محيطي کنترل شده) معطوف شده است. به خصوص در مناطقي که مساله آلودگي آب هاي زير زميني يا ضايعات محلول هاي غذايي و مواد ضدعفوني کننده اهميت دارد. کارشناسان بخش آب خاک کشاورزي در اين رابطه نظرات متفاوتي ارائه کرده اند.محقق بخش آب و خاک کشاورزي مرکزتحقيقات کشاورزي ورامين در رابطه با کشاورزي بدون خاک در گفتگويي با ابرنا گفت: تشکيل هر يک سانتي متر مربع خاک نياز به زمان بسيار طولاني دارد و در واقع حفظ و نگهداري خاک هم از لحاظ فيزيکي و هم شيميايي بسيار مشکل است. مهدي صادقي پور مروي افزود: کشاورزي سنتي قدمتي تاريخي دارد و در اين روش از کشاورزي، براي حفظ خواص فيزيکي و شيميايي خاک به آن مواد آلي اضافه مي کردند. وي ادامه داد:اما بعد از گذشت زمان و افزايش جمعيت، مواد آلي جوابگوي نياز خاک از لحاظ تامين عناصر مختلف از جمله فسفات، آهن، منگنز، روي، سرب و غيره نبود که به ناچار کودهاي شيميايي مورد استفاده قرار گرفتند.
به گفته وي، بعد از دهه ۳۰که کودهاي شيميايي وارد ايران شد، بر روي خصوصيات فيزيکي و شيميايي خاک اثرات نامطلوب گذاشته است. اين محقق بخش آب و خاک اضافه کرد: به دنبال اين اثرات نامطلوب برروي خاک و محصولات کشاورزي، تحقيقات بر روي روش هاي ديگر کشاورزي آغاز شد که کشاورزي بدون خاک يا هيدروپونيک و کشاورزي ارگانيک يعني استفاده از طبيعت براي تقويت خاک، از نتايج آن است. صادقي توضيح داد: در کشاورزي هيدروپونيک به جاي خاک از يک سري مواد پرکننده که فقط حجم دارند و مانند اسفنج هستند استفاده مي شود که اين مواد از بقاياي گياهي مانند درختاني که در حال پوسيدن هستند(تورب) به دست مي آيند. اين مواد اسفنجي قادر هستند، آب مورد نياز گياه را به مدت طولاني در خود حفظ کنند و کم کم به گياه پس دهند.
البته اين مواد فاقد عناصر شيميايي مانند فسفر، ازت، پتاسيم، منگنز و عناصر مورد نياز گياه هستند و اين عناصر بايد به صورت دستي به مواد اسفنجي تزريق شوند. تحقيقات در خصوص نحوه اضافه کردن عناصر مورد نياز به گياه نشان داد که بهترين زمان تزريق عناصر هر دو روز يکبار است. صادقي معتقد است که کشت بدون خاک جايگزين بسيار خوبي براي توليد بيشتر است اما به شرطي که در شرايط کنترل شده انجام شود. اين محقق بخش آب و خاک ادامه داد: با توجه به کمبود خاک، آلودگي و ديگر عوامل مضر براي کشاورزي، اين روش بسيار مناسب است اما مشروط بر اين که در مصرف کودهاي شيميايي، حد مجاز آن رعايت شود. يک عضو هيات علمي بخش تغذيه گياه و حاصلخيزي خاک موسسه تحقيقات خاک و آب نيز در اين خصوص گفت: کشاورزي هيدروپونيک به دو روش برروي آب و بستر خنثي مانند ماسه، پشم شيشه، پشم سنگ و غيره انجام مي شود. دکتر سعيد سماوات گفت: در روش کشاورزي بدون خاک تمام عناصر جذب گياه مي شود اما گياهي که در خاک طبيعي کشت مي شود با توجه به جاذب بودن خاک، نمي تواند به راحتي عناصر مورد نياز خود را تامين کند.
همچنين آلودگي هايي که ممکن است از طريق خاک به گياه وارد شود از طريق کشاورزي بدون خاک امکان پذير نيست و گياه سالم است اما به شرطي که از مواد محلول براي تامين عناصر مورد نياز گياه در حد مجاز استفاده شود. به گفته وي، در ايران گلخانه هاي متعددي به روش هاي ريشه در آب و بستر خنثي به کشاورزي هيدروپونيک مشغول هستند که بايد با توجه به افزايش جمعيت و نياز جامعه به صيفي و سبزي، اين مراکز کشاورزي توسعه يابند. مهندس مجيد بصيرت عضو هيات علمي موسسه تحقيقات خاک و آب نيزدر ارتباط با هيدروپونيک گفت:اين روش درايران تا حدي بومي سازي شده و دست اندرکاران اين روش سعي کردند تا آنرا با امکانات موجود در ايران سازگار کنند. وي افزود: روش هيدروپونيک در کشورهاي خارجي به صورت بسته (close)است يعني اينکه باقي مانده محلول غذايي بعد از استفاده گياه، بعد از کنترل کيفيت مجددا وارد چرخه مصرف مي شود. به عبارت ديگر اين روش پساب ندارد. اما در ايران روش هيدروپونيک به صورتباز (open)است يعني وقتي محلول غذايي مورد استفاده گياه قرار مي گيرد باقيمانده آن به پساب تبديل مي شود و مجدد وارد چرخه مصرف نمي شود. وي اظهار داشت: روش هيدروپونيک در تهران، هشتگرد، پاکدشت، اصفهان، يزد، مرکزي و خراسان رضوي مورد استفاده قرار مي گيرد که بيشتر از اين روش براي توليد گل استفاده مي شود. به گفته اين محقق داخل کشور گل آنتريوم ۱۰۰درصد به روش هيدروپونيک توليد مي شود. به گفته بصيرت حدود ۵۰تا ۶۰درصد گل رز و ژربرا و حدود پنج درصد خيار و گوجه فرنگي در کشور به روش هيدروپونيک توليد مي شود. وي گفت: البته طي چند سال اخير توليد توت فرنگي به اين روش نيز توسعه يافته و اکنون حدود ۵۰تا ۶۰درصد توت فرنگي به روش هيدروپونيک توليد مي شود.

در باغ ايراني گلها را معمولا پاي درختان در حاشيه خيابانها مي کاشتند. ايرانيان از گلهايي استفاده مي شد که علاوه بر زيبايي داراي خواص مفيد ديگري نظير عط ...

در باغ ايراني گلها را معمولا پاي درختان در حاشيه خيابانها مي کاشتند. ايرانيان از گلهايي استفاده مي شد که علاوه بر زيبايي داراي خواص مفيد ديگري نظير عط ...

در باغ ايراني گلها را معمولا پاي درختان در حاشيه خيابانها ميکاشتند. ايرانيان از گلهايي استفاده ميشد که علاوه بر زيبايي داراي خواص مفيد ديگري نظير عطر ...

سالهاست که روانکاري به روش روغن افشاني به عنوان يک روش روانکاري موثر در بسياري از صنايع به حساب مي رود و از کاربردهاي وسيعي برخوردار است. يک سيستم واح ...

در مقالة حاضر، طرحي ارائه شده است که شوري خاک را در مزارعِ تحت آبياري تخمين زده و راهکارهاي مديريتي ارائه مي دهد. اين تحقيق بر اساس بررسي مدلهاي آبيار ...

چاي (Camellia sinensis) يکي از نوشيدنيهاي عمده و ساده درجهان بالاخص در کشور ما مي باشد. مصرف سرانه چاي در کشور حدود ۷ ۱ کيلوگرم بوده و حدود ۶ ۱ برابر ...

● مقدمه هوايي که از آن تنفس مي کنيم مملو از موجودات بسيار ريز است که با باد به حرکت درمي آيند. قارچ ها، باکتريها، ويروسها و گياهان براي انتقال گرده ها ...

آن طور که از نوشته هاي مورخان يوناني به دست مي آيد، در حدود ۳۰۰۰ سال قبل، اطراف خانه بسياري از ايرانيان را باغ احاطه کرده بود و واژه پرديس به همان باغ ...

دانلود نسخه PDF - باغهاي معلق