up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله بازتاب شناسي PDF
QR code - بازتاب شناسي

بازتاب شناسي

معرفي رفلکسولوژي(بازتاب شناسي)

بازتاب شناسي چيست؟
بازتاب شناسي يا رفلكسولوژي يك هنر ظريف و شكلي از درمانهاي شفابخش طب كل نگر است و نبايد آنرا با ماساژ كف دست و پا اشتباه گرفت بلكه يك نوع فشار درماني ويژه و معين مي باشد. اين رشته يك تكنيك قديمي است و براين اساس پايه ريزي شده كه نقاط بازتابي (رفلكس) در روي كف دستها و پاها وجود دارند كه با هر قسمت بدن اعم از عضله، عصب، غده و استخوان مطابقت دارند و فشار روي اين نقاط تورم يا احتقان را از بين مي برد و به آرامش اعصاب كمك مي كند و اين آرامسازي اعصاب هم به نوبهٔ خود انقباض عروقي را كاهش مي دهد بطوريكه خون و جريان عصبي با آزادي (راحتي) بيشتري جريان مي يابند و در نتيجهٔ بهبود جريان خون، سموم نيز از بدن خارج مي شوند.
● فلسفه بازتاب شناسي چيست؟
عدم تعادل بدن در طول جريان زندگي روزانه مي تواند سبب شود كه پيامهاي عصبي در هر جاي بدن مسدود (بلوكه) گردند و اين بدان معني است كه سرعت حركت پيامهاي عصبي به عضلات، اعضاء و غدد بدن تا حدودي كند مي شود . دانش رفلكسولوژي در جهت رفع اين انسداد مسيرها و بهبود ارتباطات عصبي عمل مي كند. همچنين آزادسازي اندورفينها را در بدن افزايش مي دهد و موجب افزايش سلامتي و نشاط و احساس خوب بودن در فرد مي گردد.
غالباً رفلكسولوژي را روي كف پا انجام مي دهند، ليكن روي كف دست هم كاربرد دارد. تقريباً در كف هر پا ۷۲۰۰ پايانهٔ عصبي وجود دارد. همچنين هر پا شامل ۲۶ استخوان كوچك، ۱۱۴ ليگامان و ۲۰ عضله مي باشد كه توسط بافت همبندي، عروق خوني و اعصاب به همديگر متصل گشته و توسط پوست پوشيده شده اند. اين اجزاء با دقت بسيار عالي با يكديگر سازگار شده اند و اين ساختمان پيچيده روي دو قوس اصلي تعادل يافته است. قوس اول از پاشنه پا تا قاعده انگشت كوچك و قوس دوم از پاشنه پا تا انگشت بزرگ (شست) امتداد مي يابد.
پاشنه پا قسمتي است كه فشار وزن بدن ما را تحمل مي كند و توسط لايه هاي محافظت كنندهٔ چربي براي جلوگيري از اصطكاك در بين استخوانها، در هر قدمي كه بر مي داريم، عايق كاري شده است. كف دست نيز كه مركب از ۲۷ استخوان مي باشد ممكن است در رفلكسولوژي مورد استفاده قرار گيرد (دستها و پاها نيمي از استخوانهاي بدن را شامل مي شوند).
در طب شرقي، نظير طب فشاري (Acupressure) و طب سوزني (Acupuncture) دريافته اند كه انرژي حياتي يا Chi از ميان مريدينها يا مسيرهاي انرژي (بخش طب سوزني را براي توضيح بيشتر و تصاوير مربوطه، ملاحظه نمائيد) جريان مي يابد و از مجموع ۱۲ مريدين اصلي ، ۶ عدد آنها در كف پا يافت مي شود.
در رفلكسولوژي ، اعتقاد بر اين است كه پاها macrocosm يا يك نقشه كوچك از كل بدن هستند .يعني تمام اعضاء و قسمتهاي مختلف بدن روي آنها منعكس شده و نظم و ترتيب قرار گيري بخشهاي بدن روي كف پاها دقيقاً مشابه نظم و ترتيب قرارگيري آنها در بدن است (تصوير) اين بازتابها را مي توان روي كف پا، انگشتان و در طول كناره داخلي و خارجي پا، پيدا كرد.
اگرچه اكثريت مردم با پاهاي سالم به دنيا مي آيند ولي تخمين زده مي شود كه تقريباً در ۸۰% بزرگسالان ، مشكلات پاها پيش خواهد آمد. گرچه مشكلاتي نظير ميخچه، پينه و موارد مشابه را غالباً ناشي از كفشهاي نامناسب مي دانند و ليكن اينها تنها بخشي از اختلالات هستند و بازتاب شناسي بر اين باور است كه مشكلات پاها با اختلالات دروني بدن مرتبط هستند.
● تاريخچه بازتاب شناسي چيست؟
تئوريهاي گوناگوني در مورد منشأ رفلكسولوژي وجود دارد و مبدأ آن ممكن است:
▪ طب شرقي در ۵۰۰۰ سال پيش باشد كه آن را با طب فشاري و سوزني كه مسير مريدنيها را دنبال مي كند، متصل سازد.
▪ مصر ۲۵۰۰ تا ۲۳۳۰ سال قبل از ميلاد باشد . يك تصوير نقاشي شده كه در آرامگاه پزشكي مصري بنام Ankahar يافت شده بود نشان دهندهٔ آن است كه رفلكسولوژي در اين تاريخ نيز وجود داشته است.
▪ سرخپوستان آمريكا، بويژه سرخپوستان چروكي معتقدند كه اين روش توسط اينكاها به ارث گذاشته شده. چروكي ها بر اين باورند كه پاها روي زمين راه مي روند و از اين طريق، روح شما را به جهان متصل مي گردانند
بهر حال آغاز و مبدأ آن هر جا كه بوده ، رفلكسولوژي ادامه پيدا كرد تا اينكه در اروپا و آمريكا رشد نمود و تكامل يافت. آقاي Harry Bond در كتاب خود بنام منطقهٔ درماني در ۱۵۸۲ نحوهٔ عمل رفلكسولوژي را بويژه در روي طبقه پادشاهي و مرفه جامعه مورد بحث قرار داد. آقاي H. Head نيز در ۱۸۹۰ مناطقي را روي پوست كشف كرد. وي متوجه شد چنانچه عضوي كه توسط اعصاب به اين ناحيه از پوست مرتبط مي شود دچار بيماري گردد، اين بخش پوست ، حساسيت بيشتري به فشار پيدا مي كند.
دكتر Ivan Pavlou (سالهاي ۱۹۳۶ ۱۸۴۹) از رفلكسولوژي به عنوان پايه اي براي تحقيق مشهورش بر روي بازتابهاي وضعي استفاده نمود. دكتر A. Cornelius آلماني در سال ۱۹۰۲ متوجه شد كه درد خود وي كه ناشي از يك عفونت بود بعد از فشار دادن كف پا تخفيف يافت. وي در كار پزشكي خود به تحقيق بر روي فشار كف پا ادامه داد. در ايالات متحده، دكتر ويليام فيتزجرالد، در اوايل سال ۱۹۰۰ نشان داد كه مي تواند جراحيهاي كوچک را، بدون ناراحتي براي بيمارانش، با اعمال فشار بر روي كف دستهايشان انجام دهد. دكتر J. Riley، در سال ۱۹۱۹ كتاب منطقه درماني آسان شده را منتشر كرد و در آن نمودارهايي با جزئيات كامل چاپ نمود. وي محل نقاط رفلكس در كف پاها را ترسيم كرده بود. خانم اونيس اينگهام (۱۹۷۴ ۱۸۶۹) كه مادر بازتاب شناسي مدرن ناميده شده است از كارهايي كه در باب «منطقه درماني» در گذشته انتشار يافته بود در درمانهاي خود استفاده كرد و نقشه كل بدن را بر روي كف پاها تكميل نمود. ميراثي كه وي درخصوص رفلكسولوژي برجا گذاشته بود توسط Dwigt Byers برادرزاده وي تداوم يافت. وي انستيتوي بين المللي رفلكسولوژي را در شهر «سن پترزبورگ» در روسيه راه اندازي كرده است.
● چه تحقيقاتي در اين زمينه وجود دارد؟
با وجود آنكه مقالات داستان گونه اي در زمينهٔ رفلكسولوژي وجود دارد ولي تعداد اندكي گزارش مبتني بر تحقيقات و مطالعات علمي نيز در اين زمينه وجود دارد، كه در مجلات مستقل به چاپ رسيده اند تا متخصصين علوم سلامتي را قادر سازند كه در زمينهٔ تأثير رفلكسولوژي تصميم آگاهانه اي بگيرند. مطالعات قليلي در كشورهاي غير انگليسي زبان انجام گرفته است و ترجمهٔ انگليسي كاملي از اين تحقيقات در دست نيست تا تجزيه و تحليل مطمئني را از متدولوژي (روش شناسي) كار تحقيقي انجام شده ارائه کند.
بعلاوه گزارشاتي كه در كتاب Grey Literature آمده است نشان ميدهد كه رفلكسولوژي مي تواند درمان موثري باشد. اما اين مطالعات هم كوچك هستند و در آنها به ميزان كافي از جزئيات متدولوژي كار انجام شده، گزارشي ذكر نشده است.
مسئله انتخاب روش تحقيق مناسب براي تصميم گيري در مورد اثر بخشي رفلكسولوژي بايد مورد نظر قرار گيرد. همكاري بين رفلكسولوژيست ها و محققين با تجربه مسئله اي است ضروري تا بتوان مطالعات پر كيفيت مورد نياز براي تصميم گيري در مورد ميزان تأثير بازتاب شناسي را انجام داد. مجمع تحقيقاتي طب مكمل كه در سال ۱۹۸۳ بنيان گذاشته شده ،كمكهاي مالي، علمي و پشتيباني را از متخصصين طب مكمل كه در اين زمينه تحقيقاتي را انجام مي دهند بعمل مي آورد. مطالعاتي كه در زمينهٔ رفلكسولوژي انجام مي شود مي بايست بخوبي توسط مجلاتي كه در دسترس اكثر متخصصين قرار دارند چاپ شوند. البته به عقيدهٔ لين (۱۹۹۶) مطالعه و تحقيق بصورت دوسوكور در زمينهٔ رفلكسولوژي كار بسيار مشكلي است چون عنصر روان تني در هر فردي خاص خود اوست.
۱) نظرات موافق (Pro):
▪ Falcco و Oleson در ۱۹۹۳ يك آزمون كنترل با دارونما كه براي تحقيق در مورد توانايي رفلكسولوژي براي كاهش آشفتگي قبل از قاعدگي انجام داده بودند گزارش نمودند كه در نتيجهٔ اين مطالعه، ۳۵ نفر از افراد به ميزان معني داري نسبت به گروه كنترل، كاهش علائم پيش از قاعدگي را نشان دادند و اين نتايج در بررسي ۲ ماه بعد نيز باقيمانده بود. اين مطالعه بعدها توسط Vickers و همكاران در سال ۱۹۹۶ به دليل كيفيت تحقيق، مورد انتقاد قرار گرفت.
▪ Kovaks و همكاران در ۱۹۹۳ يك آزمون دوسوكور با استفاده از رفلكسولوژي براي درمان كمردرد انجام دادند. آنان بهبود قابل ملاحظه اي در درد، انقباضات عضلاني و سهولت حركت در گروه تحت درمان را گزارش كردند و اكثريت بيماران توانستند مصرف داروهاي مسكن تجويز شده توسط پزشك را قطع كنند و در طي دورهٔ تحقيق نيز بدون علامت باقي ماندند.
▪ Dobbs در سال ۱۹۸۵ استفاده از رفلكسولوژي در مراقبت از ۷ بيمار مبتلا به سرطان كه در فاز انتهايي بيماري قرار داشتند را توصيف نمود. گزارشات فردي وي براين موضوع اشاره داشت كه تمامي بيماران احساس كرده بودند كه كيفيت زندگيشان با رفلكسولوژي بهتر شده بود و اين بهبودي صرفاً نتيجهٔ رفلكسولوژي نبود بلكه به دليل افزايش ارتباط و تماس بيماران با متخصصين رفلكسولوژي بود.
▪ McGrath , Motha در سال ۱۹۹۴ مطالعه اي را بر روي ۶۴ خانم باردار براي تعيين اثر رفلكسولوژي بر روي زايمان انجام دادند. نتايج نشان دهندهٔ آن بود كه درمان رفلكسولوژي منجر به كاهش زمان زايمان و نشانه هاي جسمي تجربه شده توسط مادران باردار، گشته بود. اين مطالعه، اگر چه با نتايج مثبتي همراه بود ولي در آن از گروه كنترل استفاده نشده بود.
۲) نظرات مخالف (CON):
▪ Ibsen , Sorenson (در ۱۹۹۳) نگراني خود را در مورد بيماران ديابتيكي كه براي زخم و عفونت پا درمان شده بودند، اظهار كردند. آنان يك گزارش موردي (Case report)، در مورد يك بانوي ديابتيك درمان شده با بازتاب درماني را كه بعداً مجبور شدند پايش را قطع كند، منتشر نمودند. انجام اين كار توانست زندگي راحت تري را براي اين خانم فراهم آورد. در اين تحقيق تمايل نادرست به استفاده از بازتاب درماني به عنوان تنها درمان براي اين بيمار مبتلا به بيماري مزمن، مطرح شد.
● موارد استفاده از رفلكسولوژي براي درمان يا بهبودي چيست؟
رفلكسولوژي تمامي گروههاي سني از نوزادان تا افراد مسن را مي تواند درمان كند. بازتاب درماني مي تواند بيشتر براي متعادل سازي كل بدن استفاده شود تا براي بهبود و شفاي اختلالات خاص، ليكن با كاربرد مناسب، بازتاب درماني مي تواند قدرت شفابخشي خود بدن را افزايش دهد. افرادي كه بازتاب درماني را انجام ميدهند پيشنهاد مي كنند كه درمان هفتگي رفلكسولوژي مي تواند اكثريت مشكلات را در ابتدا متوقف كند و احتمال يك بهبودي سريع را زياد كند. بازتاب درماني گردش خون به نواحي اي از بدن را افزايش مي دهد كه جذب مواد مغذي و حذف مواد زائد را زيادتر مي كنند.
▪ همچنين رفلكسولوژي داراي اثرات زير مي باشد:
۱) متعادل سازي تمام سيستمهاي يازده گانه بدن، بطوريكه بدن بتواند خود را شفا دهد.
۲) موجب تحريك آن نواحي از بدن و ذهن كه عملكرد صحيح ندارند و آرام سازي نواحي پرفعاليت مي شود.
۳) ديدگاه ذهني مثبت را تقويت مي کند (تندرستي عبارتست از هماهنگي فعل و انفعال انرژي ها در داخل بدن، افكار منفي و احساسات منفي جريان آزادانه اين انرژيها را محدود كرده و سبب تورم و احتقان آنها در بدن مي گردد كه اگر تصحيح نشوند سرانجام بصورت بيماري تظاهر مي كنند).
۴) بيرون كردن و رفع احساسات سركوب شده ناشي از فشارها و استرس، آرام سازي بدن و تغيير وضع زندگي (متخصصين اين رشته بر اين باورند كه ۸۵% تمام بيماريهاي امروزي بشر به نوعي مرتبط با استرس است).
۵) آرامش بدن (آرا مسازي بدن).
۶) با افزايش آزادسازي اندورفين ها به كنترل درد كمك مي كند.
۷) عملكرد سيستم ايمني را افزايش داده و جريان لنفاتيك را بهتر مي كند.
۸) تندرستي بدن را در حالت متعادل نگه مي دارد.
۹) سطوح تمركز را افزايش مي دهد.
۱۰) گردش خون و جريان عصبي را بهبود مي بخشد.
۱۱) در نواحي احتقان كه معمولاً بصورت درد احساس مي شوند، موجب احساس رهايي مي گردد.
● واكنشهاي احتمالي كه ممكن است پس از درمان رفلكسولوژي اتفاق بيافتد کدام است؟
۱) افزايش ادرار. از آنجا كه كليه ها تحريك مي شوند، ادرار بيشتري توليد مي شود و اين ادرار به دليل سموم بيشتري كه دارد، ممكن است تيره تر بوده و بوي تندتري داشته باشد.
۲) تعداد دفعات حركات روده اي بيشتر مي شود.
۳) تشديد وضعيت پوستي، بويژه در مواردي كه سركوب شده باشند و تعريق شديد همراه با خارج شدن سمومي كه از طريق منافذ پوستي كف پاها، آزاد مي شوند.
۴) بهبود قوام پوست و تركيب نسجي آن همراه با بهتر شدن جريان گردش خون كه موجب بهبود قوام و تركيب نسجي پوست مي شود.
۵) ترشحات غشاءهاي مخاطي در بيني، دهان و برونشها افزايش مي يابد.
۶) تغييرات الگوي خواب، مثلاً خواب بيشتر يا عميقتر يا خواب آشفته.
۷) سرگيجه يا حالت تهوع.
۸) بروز موقت بيماري كه قبلاً سركوب شده بوده، بدليل اينكه بدن فرآيند طبيعي شفاي خود را آغاز مي كند.
۹) افزايش ترشحات تناسلي بانوان.
۱۰) احساس تب.
۱۱) خستگي يا افزايش انرژي.
۱۲) سر دردها.
۱۳) افسردگي و تمايل شديد به گريه كردن.
اين واكنشها به عنوان بخشي از درمان ارزيابي مي گردند و اغلب بيانگر اين است كه سموم از بدن پاك و ترميم و شفا حاصل مي شود.
● در طي يك جلسه رفلكسولوژي چه اتفاقي مي افتد؟
اصولاً متخصصين بازتاب درماني اجازه طبابت يا تشخيص بيماري را ندارند.
▪ ويزيت شامل مراحل زير است:
۱) تهيه تاريخچه فردي دقيق با در نظر گرفتن جزئيات انجام مي شود كه شامل سوال از مشكل اصلي بيمار، داروهايي كه دريافت مي كند (شامل ويتامينها و داروهاي گياهي)، طول مدت مشكل بيمار، تاريخچه سلامتي و اينكه آيا بيمار تحت درمان پزشكي هست يا خير.
۲) بيمار در وضعيتي راحت روي صندلي مي نشيند يا تكيه ميدهد و كف پا را در مقابل درمان كننده قرار مي دهد.
۳) تمامي لباسهايي كه روي اندام تحتاني فشار وارد مي كنند، شل مي شوند ولي بيرون آورده نمي شوند (بيمار برهنه نمي شود).
۴) كفش، جوراب و يا جوراب هاي ساق بلند خارج مي شوند.
۵) ابتدا كف پاها با يك پارچه ضدعفوني كننده، خشك و با پنبهٔ هيدروفيل كه در يك مادهٔ گندزدا خيس شده، حمام داده مي شود و يا از يك حمام پا (Foot Spa) همراه با يك مادهٔ گندزداي ملايم استفاده مي شود و در آخر هم پا كاملاً خشك مي گردد.
۶) سپس كف پاها از نظر درجه حرارت، رنگ، لكه يا خال، قوام عضلاني، وضعيت پوست و ديگر آسيبهاي احتمالي معاينه مي شوند.
۷) از انگشتان شست و نشانه براي كار روي پاها استفاده مي گردد. در ابتدا روي تمام كف پا و سپس روي نواحي كه بنظر مي رسد با مشكل بيمار ارتباط بيشتري دارند، با تمركز خاصي كار انجام مي شود. اين اعمال فشار انسدادهاي انرژي را كه جلوي جريان آن را مي گيرند (و موجب ايجاد درد و بيماري مي گردند) برطرف مي كند. اگر اشكال دروني باشد، ناحيه رفلكس و مريدينهاي مربوط به آن قسمت، بويژه به فشار و اصطكاك بيش از حد حساس مي شوند. نواحي پينه بسته يا ميخچه يا ديگر تغييراتي كه در پاها ايجاد ميشوند، در رفلكسولوژي اهميت خاصي دارند.
۸) هر جلسه درماني حدود ۶۰ ۳۰ دقيقه به طول مي انجامد.
بازتاب شناسي قدرت شفابخشي بدن را فعال مي كند بنابراين بعضي واكنشها بدليل آن است كه با اين درمانها بدن خودش را از دست سموم خلاص مي كند، اجتناب ناپذير هستند. بعضي از اين واكنشها به عنوان بحران سلامتي نيز مطرح مي شوند كه در واقع يك فرآيند پاكسازي مي باشد و شدت آن به ميزان عدم تعادل بدن بستگي دارد.
۹) دورهٔ درمان معمولاً بين يك تا دوازده هفته بوده و بسته به وضعيت و طول مدت زماني كه عارضه وجود داشته است تغيير مي كند و عارضه اي كه سالهاست رشد كرده و تكامل يافته است با يك درمان منفرد تصحيح نخواهد شد.
● آيا در درمان بازتاب شناسي خطري وجود دارد؟
۱) هيچ خطري وجود ندارد، اما اگر نشانه هاي بيماري، شديد يا طولاني مدت هستند بايد با يك پزشك مشورت كرد.
۲) موارد عدم تجويز آن شامل آسيب و جراحت پا و يا حالات پاتولوژيك واگيردار در پاها مي باشد. (در اين حالت روي دستها كار انجام مي شود).
۳) در بيماريهاي ترومبوتيك (گرفتگي و لخته در عروق) اندامهاي تحتاني و موارد ديابت بايد احتياطهايي را در نظر گرفت.
۴) عفونتهاي حاد به دليل افزايش جريان خون، مي توانند شديدتر شوند. در اين حالت توصيه مي شود كه احتياط نمائيد.

هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. ديد کلي هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه ت ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

سنگ شناسي سنگ شناسي آذرين ريشه لغوي سنگهاي آذرين ، Igneous rocks نام خود را از واژه Ignis گرفته‌اند که در لاتين به معناي آتش است. ديد کلي اين سنگهاي ...

● ٓبازتاب شناسي چيست؟ بازتاب شناسي يا رفلکسولوژي هنري ظريف و شکلي از درمانهاي شفابخش طب کل نگر است که نبايد آنرا با ماساژ کف دست و پا اشتباه گرفت بلکه ...

شيوه زندگي سريع و صنعتي امروز روزانه سهم بزرگي از جان و روان ما را معطوف مسائلي کرده است که در معناي زندگي نمي گنجند. کارشناسان امور زيستي و روانشنا ...

در اين پروژه ما اثرات قارچRhizoctonia solani را بر روي گياهچه ي لوبيا و ويژگي هاي بيماري زايي و مرفولوژيکي آن را مورد بررسي قرار داديم که اثرات شامل گ ...

همه ما سرزمين هند را به تنوع عقايد و مکاتب گوناگون مي شناسيم. اين موضوع در زمينه علم پزشکي هم کاملا مصداق دارد. ارائه روشهاي متفاوت جهت درمان بيماريها ...

دانلود نسخه PDF - بازتاب شناسي