up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله بارش PDF
QR code - بارش

بارش

بارش يا سرماي بهاري

امسال عجب سال غير قابل پيشبيني را حداقل از نظر تغييرات جوي در پيش داريم! به طوري که تغييرات آب و هوايي کاملا گيجات ميکند. حتما بارش برف هفته گذشته را آن هم در روزهاي پاياني اولين فصل بهار و البته پس از گذراندن سالي بسيار خشک و کم آب ديديد. وضعيت به گونهاي است که نميشود به خاطر اين بارشها که شايد بتواند کمي ما را از خطر خشکسالي و کمآبي پيش رو برهاند، خوشحال نبود و از طرف ديگر هم بسياري از محصولات کشاورزي بخصوص ميوههاي هستهدار در معرض خطر سرمازدگي قرار گرفتهاند.
در اينکه ايران با متوسط بارش حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ ميليمتر در سال نسبت به متوسط بارش دنيا که ۸۰۰ تا ۸۵۰ ميليمتر است، ذاتا سرزميني خشک محسوب ميشود و نسبت به خشکسالي آسيبپذير است هيچ شکي نيست اما مساله اينجاست که سال پيش رو بسيار بحرانيتر نيز خواهد بود، چراکه با وجود نشانههايي از بارشهاي بهاره و بهبود نسبي وضعيت بارش ،بازهم اين ميانگين کمتر از ۵۰ درصد ميانگين ۵۰ ساله اخير است که به اين ترتيب دور از انتظار نخواهد بود اگر ما به مرز بحران کمآبي و خشکسالي کشاورزي برسيم.
شايد برايتان جالب باشد که ابتدا نظر يکي از کارشناسان محيط زيست درخصوص ريزش ناگهاني برف در فصل بهار را بدانيد. اين کارشناس هفته گذشته در گفتگو با خبرگزاري مهر با بيارتباط خواندن اين بارش با تغييرات اقليمي در جهان، ميگويد: اين مسائل شامل استثناهاي جوي است و مربوط به تودهها و جبهههاي پرفشار و کم فشار در حوزه هواشناسي است که ميتواند به محيط زيست نيز آسيب برساند. بعلاوه مهاجرت گسترده برخي گونههاي حيات وحش به ارتفاعات و مکانهاي بلند، نتيجه تغيير اقليم در کره زمين است و به عقيده کارشناسان، اين جابهجايي زيستگاه از طرف حيوانات انسان، منشاء و داراي اثرات زيست محيطي جدي است.
● تغييرات جوي يا دخالت بشر
به عقيده برخي کارشناسان محيط زيست اگرچه تغييرات اقليمي در جهان پديده شناخته شدهاي است؛ اما گرماي هوا و ذوب شدن يخچالها و همين طور نوسانات ناگهاني جوي و ريزش برف و باران و توفانهاي سهمگين نتيجه دخالتهاي انساني در طبيعت است.
محققان در حوزه تغييرات اقليمي و تاثيرات آن بر محيط زيست به ۲ دسته تقسيم ميشوند: برخي معتقدند در طول تاريخ حيات کره زمين، چنين نوساناتي بوده و تغييرات اقليمي موجب گرم يا سرد شدن زمين در دورهاي از تاريخ بوده که امروزه بشر اين تغييرات را ثبت ميکند.
با اين حال، گروه ديگري معتقدند اين تغييرات کاملا منشاء انسانساز دارند و نظريه هميشگي بودن اين نوسانات را غير علمي ميدانند و بر اين باورند که اين تغييرات اقليمي در يک دوره زماني طولاني مدت مثلا ۱۰ هزار سال طول ميکشيده و با آنچه امروزه با سرعت و شدت در حال تخريب کره زمين است، تفاوتهاي زيادي دارد.
کما اينکه گرم شدن کره زمين که ناشي از انتشار گازهاي گلخانهاي است و تاثير بسزايي در شکلگيري بادها بر سطح درياها و سپس توفانها دارد، خود از عوارض زيست محيطي جدي ساخت دست بشر محسوب ميشود که حتي ميتواند خطراتي را نيز براي سازههاي کنار آبي به وجود آورد.
● تهديدي جدي براي کشاورزي
اگر به اقليم و نوع کشاورزي ايران نگاه کنيم، ميبينيم بيش از ۳۰ درصد اراضي ما کشت ديم است و ۷۰ درصد آن اراضي هم به کشت غلات اختصاص دارد. پس اگر تغييري در الگوي بارش به وجود آيد و افزايش دما صورت بگيرد، آسيبهاي ناشي از آن حتي قابل پيشبيني نيز نخواهد بود. مسلما در عمدهترين شکل آن امنيت غذايي کشور به خطر ميافتد و اين امنيت غذايي تبعات زيادي چون به خطر افتادن امنيت ملي،افزايش مهاجرت به شهرها و حاشيهنشيني و بزهکاريهاي اجتماعي، افزايش قاچاق و البته بيکاري دارد.
از طرفي، در اثر بالا رفتن دما ميوهها از بين ميرود يا در اثر سرما ميوهها يخ ميزند. همچنين در سالهاي اخير خشکسالي باعث شد گندم پيش از آن که به حد و اندازه مناسبي برسد، زرد شود و کشاورزان آن را درو کنند. بعلاوه ممکن است در ۱۰۰ سال آينده دما ۳۲ درجه سانتيگراد افزايش يابد. در حال حاضر، ممکن است متوسط دما افزايش نيابد، ولي حداکثر دما بالا برود. مثلا اگر قبلا نهايت دماي تهران در ۲۰ روز سال به بالاي ۳۵ درجه ميرسيد، الان در ۴۰ روز از سال به بالاي ۳۵ درجه ميرسد و اين مساله باعث ميشود شدت تبخير بالا برود، و ديگر در پشت سد آبي باقينميماند. پس مديريت منابع آب بايد از اولويتهاي کشور بخصوص در شرايطي باشد که به بحران آب در کشور بسيار نزديک شدهايم.
مسلما اگر برنامهريزي درستي داشته باشيم، ديگر هر جايي سد نميسازيم و سدها را در مناطق معين و مناسب ميسازيم و از شيوههاي جديدي براي مديريت منابع آبيمان استفاده ميکنيم. يعني اگر کانالکشي ميکنيم، ديگر براي انتقال آب از کانال باز استفاده نميکنيم؛ چون تبخير ميشود. به اين ترتيب بايد از آبياري تحت فشار يا کانالهاي سرپوشيده استفاده کنيم.
● مقابله با سرمازدگي بهاره
مسلما تغييرات جوي ناگهاني در بهار امسال ميتواند صدماتي را به محصولات کشاورزي وارد کند. ميوههاي هستهدار مانند هلو، آلبالو، گيلاس و زردآلو در مقايسه با ميوههاي دانهدار مانند سيب و گلابي، بيشتر در معرض خطر سرمازدگي قرار دارند.
آن طور که کارشناسان ميگويند، باغداران در مقابله با سرمازدگي بهاره کار زيادي نميتوانند بکنند و اين سرمازدگي آسيبهاي زيادي به ميوههاي بهاره که بيشتر هم نرسيده هستند، ميزند. با اين حال ميتوانند براي کاهش صدمات وارده به محصولات خود، ميوههاي ديرگل را کشت کنند تا به سرماي بهاره برخورد نکنند، هرچند گرماي غيرمنتظره آخرين روزهاي سال گذشته به نوعي گياهان را فريب داد. در مواقعي هم که سرما چندان شديد نيست، باغداران ميتوانند با آبياري باراني، دماي محيط را افزايش دهند و تا حدودي از صدمه ديدن ميوهها جلوگيري کنند زيرا دماي آب بيشتر از هواست و موجب تعديل دماي هوا ميشود.
● اپيدمي آسيب پذيري در کشور
متاسفانه سال گذشته فقط شدت سرما در کشور بيشتر بوده که اين امر خسارتهاي زيادي را به بخشهاي مختلف کشاورزي در کشور وارد کرده است و هم اکنون بر اثر خشکسالي، کشتهاي ديمي کشور ۲۰ تا ۵۰ درصد دچار خسارت شده است. از سوي ديگر، ميزان بارش در سال گذشته کمتر از ۵۰ درصد متوسط ۵۰ سال اخير بوده است که اين رقم معنايي جز خشکسالي ندارد.
در حال حاضر طي مطالعاتي که با همکاري مرکز ملي اقليمشناسي سازمان هواشناسي و دفتر ملي تغيير آب و هوا انجام شده است، استانهاي فارس، يزد، کرمان، سيستان و بلوچستان و قسمتي از اصفهان بيشتر از ديگر استانها درگير خشکسالي هستند. البته ۸۰ درصد اراضي ما در اقليم خشک و نيمهخشک قرار دارد و مشکل اصلي ما نيز همين مساله است.
تبعات ناشي از خشکسالي مقولهاي نيست که نتوان از آن جلوگيري کرد. بارها گفتيم و باز هم ميگوييم که آنچه نياز داريم آن که با هدف و برنامه جلو برويم، نه اين که يکدفعه ببينيم خشکساليهاي شديدي ايجاد شده و هيچ کاري هم نميتوانيم بکنيم. اما تمام اين برنامهها ظرفيتهاي قانوني، مالي، اداري، نيروي انساني و برنامههاي اجرايي ميخواهد. آموزش و تحقيقات نيز لازم دارد. البته با اين همه هنوز برنامههاي توسعه کشورمان منطبق بر موضوع برنامههاي تغييرات آب و هوايي آن هم به صورت برنامههاي دقيق درازمدت نيست. يعني اصولا هميشه در ايران برنامهها کوتاهمدت است و هر وقت اتفاقي ميافتد، تازه به فکر راهحل آن ميافتيم.

بارش مغزي BRAIN STORMING يکي از شناخته شده ترين شيوه هاي برگزاري جلسات هم فکري و مشاوره بوده و کاربرد جهاني دارد. اين روش داراي مزايا و ويژگيهايي من ...

بارش مغزي BRAIN STORMING يکي از شناخته شده ترين شيوه هاي برگزاري جلسات هم فکري و مشاوره بوده و کاربرد جهاني دارد. اين روش داراي مزايا و ويژگيهايي من ...

بارش شهابي ربعي نخستين بارش شهابي زمستاني و آخرين بارش مهم و پربار سال خورشيدي و نخستين بارش سال ميلادي است. بارش شهابي ربعي از بارش هاي فعال و پربار ...

● مقدمه وقتي ذرات گرد وغباري که در فضاي بين سيارات قرار دارند وارد جو زمين مي شوند در اثر سرعت بالا و اصطکاک شديد به وجود آمده مي سوزند و به صورت شهاب ...

اتمسفر مانند نهر يا رودخانه داراي فرآيندهاي طبيعي است که در تميز کردن آن نقش دارند. بدون چنين فرآيندهايي تروپوسفر سريعا به محيطي نامناسب براي زيست بشر ...

رويدادهاي طبيعي همواره در اطراف ما رخ ميدهند و تکرار اين رويدادها سبب ميشود از ديدن آنها چندان حيرت نکنيم و گاه بيتفاوت از کنار آنها بگذريم، ولي گاهي ...

در چند دهه اخير ميزان اسيديته آب باران، در بسياري از نقاط کره زمين افزايش يافته و به همين خاطر اصطلاح باران اسيدي رايج شده است. براي شناخت اين پديده س ...

چند بار تا به حال دوده خفه کننده ماشين ها را در خيابان ديده ايد؟ چرا در روز روشن آسمان آبي را نمي بينيد؟ فوران دوده از کارخانجات صنعتي چه فوايدي دارد؟ ...

دانلود نسخه PDF - بارش