up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله بارش شهابي PDF
QR code - بارش شهابي

بارش شهابي

بارش بادبادکي

بارش شهابي ربعي نخستين بارش شهابي زمستاني و آخرين بارش مهم و پربار سال خورشيدي و نخستين بارش سال ميلادي است. بارش شهابي ربعي از بارش هاي فعال و پربار سالانه است که در محدوده صورت فلکي ربع قابل مشاهده است.
صورت فلکي کوچک «ربع» در تقسيم بندي هاي جديد انجمن بين المللي نجوم (IAU) جزيي از صورت فلکي عوا (Bootes ) به شمار مي آيد. در واقع شهاب هاي بارش ربعي در صورت فلکي عوا قابل مشاهده هستند و مي توان آن را بارش عوايي نيز ناميد. اوج فعاليت اين بارش از ۱۱ تا ۱۵ دي ماه است و معمولاً از بامداد روز سيزدهم تا بامداد چهاردهم دي ماه پس از طلوع صورت فلکي ربع بيشترين تعداد شهاب ها ديده مي شوند. صورت فلکي کوچک ربع هم اينک جزيي از صورت فلکي عوا است. عوا از صورت هاي فلکي مشهور آسمان است که در زبان لاتين Bootes نام دارد. نام ديگر صورت فلکي عوا، گاوچران يا بزچران است که در آسمان بهاري در وضعيت مناسبي براي رصد قرار دارد. عوا در کنار صورت فلکي خرس بزرگ (دب اکبر) در شمال آسمان قرار دارد. در بعضي افسانه ها آمده است عوا مانند مردي در حال شخم زدن يا راندن يک ارابه است. در ديگر نوشته ها عوا را چوپان يا شکارچي مي دانند که خرس بزرگ را دنبال مي کند. درخشنده ترين ستاره اين صورت فلکي، ستاره سماک رامح است که در يوناني به معناي خرسبان است. سماک رامح که نزديک به هشتاد مرتبه از خورشيد پرنورتر است، روزگاري راهنماي تغيير فصول بود و براي يونانيان باستان اهميت بسزايي داشته است. هم اکنون نيز ظهور مجدد سماک رامح در اوايل شب مقدمه يي براي شروع بهار است.
منشاء بارش شهابي ربعي احتمالاً دنباله دارc ۱۴۹۱Y۱ است که البته در منشاء آن ترديد وجود دارد. در بررسي هاي اوليه يي که درباره منشاء اين بارش انجام شد، دنباله دار ۹۶ P Machholz منشاء بارش ربعي اعلام شد. مشخصه هاي مداري اين دنباله دار با شهاب هاي بارش ربعي تطابق دارند. در سال ۱۹۷۹ در مقاله يي عنوان شد که دنباله دار C ۱۴۹۱Y۱ در همان مدار شهاب هاي بارش ربعي قرار دارد و اين دنباله دار منشاء صحيح بارش ربعي است. نکته جالب توجه اينکه عرض توده ذرات بارش شهابي ربعي چندان گسترده نيست، با کمي جابه جايي توده، ممکن است بارشي ديده نشود. «پيتر جنسکينز» از موسسه SETI در مقاله يي در سال ۱۹۹۷ به تجزيه و تحليل بارش ربعي پرداخت. او نشان داد اين بارش خيلي جوان است و بيش از چند صد سال قدمت ندارد.
بررسي جابه جايي شهاب واره ها در چند صد سال گذشته مشخص کرد دو دنباله دار مذکور نمي توانند منشاء اين بارش باشند. ويژگي جالب اين بارش شيب زياد منحني فعاليت آن است، يعني اوج آن در مدت چند ساعت اتفاق مي افتد و به سرعت افت مي کند. «جنسکينز» اين اثر را مربوط به تمايل مداري زياد دنباله دار منشأ دانست. دو سال قبل يک گروه تحقيقاتي به سرپرستي وي در مقاله يي نشان دادند که منشاء بارش ربعي سيارک تازه کشف شده ۲۰۰۳ EH۱ است. او معتقد است اين سيارک بازمانده يا تکه يي از يک دنباله دار است. رصدها اين گفته را تاييد مي کند که احتمالاً اين سيارک بخشي از دنباله دار C ۱۴۹۱ Y۱ است که در ۵۰۰ سال قبل از آن جدا شد. رصدهاي انجام شده نشان مي دهد توزيع جرمي شهاب هاي اين بارش يکسان نيست. در نتيجه درخشندگي شهاب ها در بازه هاي زماني مختلف متغير است.
مدت زمان فعاليت اصلي بارش ربعي کمتر از ۲۰ ساعت است و هر سال تنها در عرض هاي معتدل و بالاي نيمکره شمالي زمين قابل مشاهده است. سرعت ورود شهاب واره هاي ربعي به جو زمين نسبت به شهاب هاي اسدي که تندترين شهاب واره هاي سقوط کننده در جو زمين هستند، حدود ۴۰ درصد کمتر است. براي ثبت آنها بايد دوربين خود را که داراي دکمه B است، روي ستاره قطبي تنظيم کنيد و شاتر دوربين را براي مدتي باز بگذاريد تا تصويري دور قطبي از آسمان بگيريد. ممکن است بتوانيد شهاب هاي ربعي را هنگام عبور از کنار ستاره قطبي نيز رصد کنيد. البته شهاب ها را در سراسر آسمان خواهيد ديد. در نقطه کانوني بسيار کمترند و احتمالاً در شعاع حدود ۳۰ تا ۵۰ درجه يي کانون بيشترين فراواني را دارند.
اوج بارش امسال همچون سال پيش در شامگاه ۱۴ دي خواهد بود. امسال اوج بارش شهابي ربعي در بامداد شنبه ۱۴ دي ماه رخ خواهد داد. کانون بارش پس از نيمه شب از افق شمال شرقي طلوع مي کند و در حدود ساعت ۵ بامداد به ارتفاع ۵۰ درجه مي رسد. همچنين نور ماه زمان اوج بارش، مزاحمتي براي رصد شما ايجاد نخواهد کرد. مختصات کانون بارش ربعي در بعد m۳۰ و h۱۵ و ميل ۴۹« است. جايي در افق شمالي آسمان در پايين صورت فلکي خرس بزرگ، بين صورت فلکي عوا و صورت فلکي اژدها که البته به عوا (گاوچران) از ديگر صورت ها نزديک تر است و به همين دليل جزيي از عوا به حساب مي آيد. ZHR (Zenithal Hourly Rate) بارش ربعي امسال بين ۱۰۰ تا ۱۲۰ شهاب در ساعت خواهد بود. ZHR ميانگين بارش شهاب در طول يک ساعت است که با اين حروف اختصاري نشان داده مي شود. در واقع ZHR تعداد شهاب هاي قابل مشاهده براي يک نفر در مدت يک ساعت است. در سايت انجمن بين المللي شهاب به نشاني www.imo.net مي توانيد از آخرين آمارها و داده هاي رصدي بارش شهابي ربعي مطلع شويد زيرا اين ميزان براي هر منجمي در نقاط مختلف متفاوت مي تواند باشد اما تفاوت آنها با يکديگر اندک است. شهاب هاي ربعي سرعت بالايي ندارند. سرعت ورود شهاب هاي ربعي به جو زمين ۴۱ کيلومتر بر ثانيه است. شهاب هاي ربعي سرعت نسبتاً کمي دارند و درخشان ترين آنها به رنگ آبي، زرد و مايل به سبز ظهور مي کند. منطقه بارش ربعي در آسمان حدود ۱۰ درجه شمالي ستاره بتا عوا است که در سر بادبادک قرار دارد. صورت فلکي عوا شبيه به يک بادبادک است.

بارش مغزي BRAIN STORMING يکي از شناخته شده ترين شيوه هاي برگزاري جلسات هم فکري و مشاوره بوده و کاربرد جهاني دارد. اين روش داراي مزايا و ويژگيهايي من ...

بارش مغزي BRAIN STORMING يکي از شناخته شده ترين شيوه هاي برگزاري جلسات هم فکري و مشاوره بوده و کاربرد جهاني دارد. اين روش داراي مزايا و ويژگيهايي من ...

● مقدمه وقتي ذرات گرد وغباري که در فضاي بين سيارات قرار دارند وارد جو زمين مي شوند در اثر سرعت بالا و اصطکاک شديد به وجود آمده مي سوزند و به صورت شهاب ...

بارشهاي ساليانه همواره مورد توجه بوده اند چرا كه در پهنه آسماني كه گهگاه شهابي عبور مي كندو نظر بيننده را به خود جلب مي نمايد، در شبهاي بارش، شهابها ب ...

بارش هاي شهابي زيادي طي سال اتفاق مي افتد که از اين بين چند بارش شهابي به علت تعداد شهاب ها از اهميت بيشتري برخوردار هستند که به معرفي آنها مي پردازيم ...

صورت فلکي جوزا يا دو پيکر از صورت فلکي منطقع البروجي است که خورشيد در تيرماه در آن قرار دارد. بنابراين بهترين زمان براي ديدن اين صورت فلکي ، فصل زمستا ...

● مقدمه : صورت فلكي اسد با نام اختصاري Leo در صور فلكي منطقه البروجي است .اين صورت فلكي در فصل بهار در نيمكره شمالي ودر پاييز در نيمكره جنوبي قابل مشا ...

گاهي نرخ شهابهاي بارشهاي شهابي از سالي تا سال ديگر تغيير مي کنند. اين تغييرات ساليانه در بيشينه فعاليت مي تواند به شرايط بالاي جو و به خصوص تغييرات چگ ...

دانلود نسخه PDF - بارش شهابي