up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله اکولوژِي طبيعي PDF
QR code - اکولوژِي طبيعي

اکولوژِي طبيعي

هر يک از شاخه‌هاي علوم براي خود موضوع خاصي دارند و اساس دليل تمايز شاخه‌هاي مختلف تفاوت در موضوعات مورد بحث آنهاست.
هر يک از شاخه‌هاي علوم براي خود موضوع خاصي دارند و اساس دليل تمايز شاخه‌هاي مختلف تفاوت در موضوعات مورد بحث آنهاست. بر اين اساس مجموعه دانسته‌هاي انسان درباره موجود زنده و اختصاصات آنها در چهارچوب دانش زيست شناسي جمع بندي مي‌گردند. اما به دليل وسعت موضوع شاخه‌هاي فرعي زيست شناسي انتظام يافته و هر يک از شاخه‌ها ، موجودات زنده را در اشلهاي مختلف بررسي و تحقيق مي‌نمايد. اکولوژي را با عبارات زير مي‌توان تعريف کرد: مطالعه روابط متقابل بين موجودات زنده و محيط ، مطالعه ساختمان و کيفيت وقوع پديده‌هاي زيستي در طبيعت ، مطالعه ساختمان و نحوه عملکرد طبيعت و مطالعه ساختمان و فيزيولوژي طبيعت.
مباحثي که در اکولوژي مطرح مي‌شود به صورت زير است. توليد و تجزيه اکوسيستمها ، جريان ماده و انرژي در اکوسيستمها ، چرخه‌هاي بيوژئوشيميايي ، هرمهاي اکولوژيک و زنجيره‌هاي غذايي، انواع زيستگاهها ، آلودگيهاي زيست محيطي …. اکولوژي از بين دانشهاي بشر تنها رشته‌اي که به عواقب علم و تکنولوژي مي‌انديشد و نگران افزايش علم و دخالت انسان در محيط است. جمعي اکولوژي را “علم ضد علم” ناميده‌اند چون سعي دارد نقش ترمز را روي ماشين علم و قدرت انسان بازي کند.
● تقسيمات اکولوژي
اکولوژي را بر مبناي شرايط مطالعه به دو بخش مي‌توان تقسيم کرد.
▪ اتواکولوژي (Autoecology)
از ديد مکتب فرانسوي اگر يک موجود زنده به تنهايي در ارتباط با محيط مطالعه شود و هيچگونه رابطه‌اي با موجودات زنده ديگر در محيط نداشته باشد اين نوع مطالعه اتواکولوژي است. مثلا گياهان در مناطق نزديک قطب يا در بيابانها در فواصل بسيار دور از همديگر رشد و زندگي مي‌کنند و عملا هيچگونه ارتباط زيستي اعم از حمايت يا رقابت با همديگر ندارند، مطالعه در چنين محيطهايي داخل بحث اتواکولوژي قرار دارد. در مکتب آمريکايي اگر موجود زنده‌اي به حالت منفرد و يا عده‌اي از افراد متعلق به يک گونه واحد در رابطه با محيط بررسي شوند اين مطالعه اتواکولوژي است.
▪ سين اکولوژي (Synecology)
وقتي موجود زنده در کنار موجودات زنده ديگر اعم از اينکه به گونه واحد يا گونه‌هاي متعددي متعلق باشند، زندگي کند، مطالعه اکولوژي چنين موجودي در محدوده بحثهاي سين اکولوژي مي‌باشد. يا به عبارت ديگر اگر موجود يا موجودات زنده در جمع ساير موجودات زنده مورد بررسي قرار گيرد. مطالعه از نوع سين اکولوژي است. مثلا مطالعه يک درخت بلوط يا درختان بلوط در يک جنگل و در جمع ساير گياهان و جانوران.
● تفاوت اکولوژي و فيزيولوژي گياهي
تفاوت اساسي اکولوژي و فيزيولوژي گياهي اين است که دانش فيزيولوژي اثرات فرد فرد عوامل محيط را در شرايط آزمايشگاهي بر روي پديده‌هاي حياتي بررسي مي‌کند. به اين معني که کليه عوامل محيط را مصنوعا و در يک حد ثابت در آزمايشگاه ايجاد مي‌نمايد و آنگاه اثرات نوسان يک عامل را بر روي پديده‌هاي زيستي مطالعه مي‌کند. ولي دانش اکولوژي اثرات عوامل محيط را در شرايط طبيعي در روي موجودات زنده بررسي مي‌نمايد.
فرق اساسي شرايط آزمايشگاهي و طبيعت در اين نکته است که وقتي يکي از عوامل محيط در طبيعت تغيير مي‌کند، عده اي از عوامل و شرايط ديگر محيط به تبعيت از همان عامل نوسان مي‌کنند. به همين لحاظ دشواري بسيار مهم مطالعات اکولوژي پيچيدگي شرايط مطالعه است. به علاوه اکولوژي به اثرات موجودات زنده در روي محيط نيز عميقا توجه دارد.
● مباحث مورد بحث در اکولوژي عمومي
▪ اکوسيستم
کليه موجودات زنده يک ناحيه مفروض را که با محيط فيزيکي خود در کنش متقابل هستند. بطوريکه جريان انرژي در آن موجب پيدايش ساختمان مشخص تغذيه‌اي ، تنوع زيستي و گردش مواد گردد و چرخه دقيقا يا تقريبا بسته براي انتقال مواد بين محيط و موجودات زنده برقرار گردد که تثبيت و انتقال انرژي خورشيد را ممکن سازد، اکوسيستم ناميده مي‌شود. مباحثي که در داخل اکوسيستم بحث مي‌شود شامل اين موارد است. اجزاي اکوسيستم ، فاکتورهاي محيطي و شيميايي در اکوسيستم ، توليد و تجزيه در اکوسيستم ، جريان ماده و انرژي در داخل اکوسيستم ، توليدات غذايي در اکوسيستم ، زنجيره‌هاي غذايي و شبکه غذايي و هرمهاي اکولوژيکي.
● اصول کلي در مورد مطالعه محيط
يکي از اين اصول ميدان اکولوژي يا نيش اکولوژي مي‌باشد. منظور از ميدان اکولوژي يک موجود زنده مجموعه‌اي از شرايط محيط است که موجود زنده در طبيعت تحت آنها زندگي مي‌کند. در اين محدوده بايد دامنه نوسان محيط و اثرات آنرا در روي پديده‌هاي حياتي بررسي و مشخص کنيم. از اصول ديگر مي‌توان به عوامل محدود کننده اشاره کرد. در اين مورد دو قانون مينيمم و تحمل بحث مي‌شود.
قانون مينيمم مي‌گويد که عنصر غذايي که کمترين مقدار را در محيط زندگي جاندار حائز است ميزان رشد و نمو آن را تعيين مي‌کند. قانون مينيمم در طبيعت حکومت مي‌کند. قانون تحمل مي‌گويد که وفور و يا شدت عوامل اکولوژيکي مي‌توانند مرزها و امکانات رشد و زندگي جانداران را محدود و معين سازند. در اين مقوله تطابق موجودات زنده با عوامل محدود کننده ، شرايط مناسب يا Optimal در ارتباط با عوامل محدود کننده بحث مي‌شود.
● جمعيت
مفهوم و معناي کلمه جمعيت براي اذهان همه مردم آشناست. وقتي مي‌گوييم جمعيت ايران ، منظور همه ايرانياني است که در يک زمان معين در کشور ايران زندگي کرده يا مي‌کنند. از نظر اکولوژي نيز تعريف جمعيت اساسا بر اين مبنا است. جمعيت مجموعه افراد متعلق به يک گونه است که در يک فضاي معين و در يک زمان مشخص زندگي مي‌کنند. زندگي موجودات در حالت انفرادي و اجتماعي عميقا باهم تفاوت است. بررسي جوامع زنده بخش مهمي از دانش اکولوژي را تحت عنوان سين اکولوژي تشکيل مي‌دهد.
● آلودگيهاي محيط زيست
ورود هر نوع ماده خارجي به آب ، هوا و خاک به ميزاني که کيفيت فيزيکي ، شيميايي يا بيولوژيکي اجزاي محيط را تغيير داده و به حال موجودات زنده مضر باشد، آلودگي نام دارد. مباحثي مرتبط که در اکولوژي مطرح مي‌شود شامل مواد آلاينده طبيعي ، مواد آلاينده مصنوعي ، تقسيم بندي آلودگيها ، اثرات مواد آلاينده و آلودگي توسط مواد راديواکتيو مي‌باشد.
● زيستگاهها
زيستگاهها به مکانهايي اطلاق مي‌شود که موجود زنده گياهي و جانوري در آنجا زندگي مي‌کنند. فاکتورهاي زيادي تعيين کننده نوع زيستگاه موجودات زنده است. زيستگاهها ۴ نوع هستند: زيستگاههاي خشکي ، زيستگاههاي آبي ، زيستگاههاي هوايي و زيستگاههاي زيرزميني. که مطالعه اين محيطها و موجودات در آنها در محدوده علم اکولوژي قرار دارد.
● ارتباط اکولوژي با ساير علوم
اکولوژي با رشته‌هاي فيزيولوژي گياهي ، گياه شناسي ، جانور شناسي ، ژنتيک و ميکروبيولوژي در ارتباط است.

مقدار توليد گاز در کشورهاي جهان، کشورهاي قهوه‌اي‌رنگ و قرمزرنگ بالاترين توليد را دارند. گاز طبيعي که معمولاً گاز گفته مي‌شود نوعي سوخت فسيلي گازي شکل ...

● الياف طبيعي اليافي كه از منابع طبيعي مانند معادن، حيوانات و گياهان بدست مي آيند، در گروه الياف طبيعي قرار مي گيرند. مصريان باستان از كامپوزيتهاي الي ...

نگاه اجمالي يخچال‌ها توده‌هاي بزرگي از يخ و برف مي‌باشند که در مناطقي که آب و هوا سرد و يخبندان است تشکيل مي‌شوند. در اين نوع مناطق ريزش برف بيش از مق ...

آب در زندگي بشر اهميت بنيادي دارد. از اينرو آب را مايه حيات گويند. در روز گرم تابستان وقتي شير آب قطع مي شود ، ضرورت وجود آب در زندگي انسان نمايان مي ...

رويدادهاي طبيعي همواره در اطراف ما رخ ميدهند و تکرار اين رويدادها سبب ميشود از ديدن آنها چندان حيرت نکنيم و گاه بيتفاوت از کنار آنها بگذريم، ولي گاهي ...

ديد کلي بطور کلي توزيع و پراکندگي موجودات با اوضاع طبيعي ايران مناسبت دارند. به عبارت ديگر ، نظام آب و هوايي ، نظام خاک ، نظام پوشش گياهي ، نظام جانور ...

● باد خورشيدي دماي ذرات باد خورشيدي در نزديکي هاي زمين چيزي حدود ۱۰۰۰۰۰ کلوين است. به اين ترتيب ظاهراً زمين در لفافي از ذرات بسيار گداخته، و بسيار رقي ...

در چند دهه اخير ميزان اسيديته آب باران، در بسياري از نقاط کره زمين افزايش يافته و به همين خاطر اصطلاح باران اسيدي رايج شده است. براي شناخت اين پديده س ...

دانلود نسخه PDF - اکولوژِي طبيعي