up
Search      menu
صنعت و مکانیک :: مقاله ايمني صنعتي PDF
QR code - ايمني صنعتي

ايمني صنعتي

در محيط هاي صنعتي با وجود ماشين آلات و ابزار فراوان، غالبا کارگران در معرض خطرات گوناگون قرار دارند، با پيشرفت فن آوري و افزايش کاربرد ماشين آلات در توليد نيز مخاطرات و احتمال بروز حوادث در اين گونه محيطها فزوني مي گيرد.
ايمني صنعتي علمي است که در پيشگيري از بروز حوادث در محيط کار به ياري انسان مي شتابد و همواره در راستاي حفاظت و حراست از نيروي کار و سرمايه گام بر مي دارد.
● تعاريف و محتوا
اصولا ايمني صنعتي رشته اي است گسترده که به مجموعه تدابير، اصول و مقرراتي گفته مي شود که با به کارگرفتن آنها مي توان نيروي انساني و سرمايه را در برابر خطرات گوناگون در محيطهاي صنعتي به گونه اي مؤثر و کارا نگه داري کرد و به اين وسيله يک محيط کار بي خطر و سالم براي افزايش کارايي کارکنان بوجود آورد.
ايمني
تعريف ايمني عبارت است از ميزان درجه دور بودن از خطر، واژه (Hazard) که در تعريف علمي ايمني آمده است، در واقع شرايطي است که داراي پتانسيل رساندن آسيب به کارکنان، تجهيزات و ساختمانها، از بين بردن مواد يا کاهش کارايي در اجراي يک وظيفه از پيش تعيين شده مي باشد.
هنگامي که (Hazard) وجود دارد امکان وقوع اثرات منفي ياد شده وجود خواهد داشت.
کلمه (Danger) گوياي قرارگرفتن در معرض يک (Hazard) است، يه اين ترتيب ايمني متضاد (Danger) بوده است، و در صدد حذف خطرات بالفعل موجود در محيط کار مي باشد.
ايمني به طور صد در صد و متعلق وجود ندارد و عملا هم هيچگاه حاصل نخواهد شد از اينروست که گفته مي شود ايمني حفاظت نسبي در برابر خطرات است.
● منظور از ايمن و غير ايمن چيست؟
يک مکان، يک کار معين و يا يک دستگاه زماني ايمن انگاشته مي شود که احتمال خطر مرگ، مجروح شدن و يا ابتلا به بيماري براي کسانيکه در آنجا بوده يا با آن دستگاه کار مي کنند در حد قابل قبول پايين باشد. به طور کلي، ميتوان چنين گفت که ميزان خطر قابل قبول با پايين آمدن سطح ايمني، افزايش و با افزايش سطح ايمني کاهش مي يابد. در واقع بهداست حرفه اي بيماريها را کاهش مي دهد و ايمني صنعتي به کاهش تمام خطرات مي پردازد.
● مهندسي ايمني صنعتي
با توجه به تعريف ايمني، مهندسي ايمني عبارت است از مقررات يا نظامي که براي کاهش وقوع حوادث از طريق حذف يا کنترل خطرات بکار مي روند ) در مهندسي ايمني صنعتي مسائلي که ايمن کردن محيط کار مورد توجه قرار مي گيرند عبارتند از: الف- پيشگيري از حوادث ب- عوامل انساني ج- طراحي و جا نمايي دستگاهها و تجهيزات د – مديريت و راهبري ايمني ه – آموزش و – بازرسي
حيطه فعاليت مهندسي ايمني امروزه گسترده تر شده است و به شاخه ها و گرايشهاي گوناگون دانشگاهي گسترش يافته است که عبارت است از :
۱) مديريت خطر
۲) پيشگيري از خطرات
۳) مهندسي آتش سوزي
۴) کنترل خطر
● مديريت و راهبري ايمني
مديريت، مسئول ايمني و بهداشت کارکنان است، همانگونه که يک مدير براي بهره وري وسود آوري مسئوليتي سنگين دارد، در مورد ايمني و بهداشت نيز چنين وضعيتي صادق است توليد از دست رفته ممکن است از طريق بهبود مديريت مجددا بدست آيد. اما هيچ راهي براي جبران تلفات انساني که در نتيجه بروز حوادث حاصل مي شود، وجود ندارد. اين نکته مورد توافق متخصصان علم مديريت است که تنها ۱۵ درصد از مشکلات سازمان يا کارخانه ممکن است بوسيله کارکنان حل و کنترل شود، در صورتيکه ۸۵ درصد اين مشکلات را مي توان از طريق مديريت مهار کرد.
▪ عوامل اصلي در مديريت ايمني
۱) برنامه ريزي ايمني
۲) سازماندهي ايمني و فعاليت هاي آن
۳) هدايت برنامه هاي ايمني
۴) کنترل عملکرد ها و نتايج حاصله
● بهداشت و ايمني
بهداشت به معناي مصون داشتن کارکنان از بيماري و سالم نگهداشتن وضعيت جسماني و رواني آنهاست ايمني به معناي محافظت کردن کارکنان از آسيبهاي مربوط به حواد کاري است. اين عوامل حائز اهيمت است، زيرا کارکناني که از سلامتي برخوردارند و در محيطي ايمن کار مي کنند ثمر بخش ترند. به اين دليل مديران آينده نگر، حامي برنامه هاي پيشرفت بهداشت و ايمني هستند. امروزه به دليل ملاحظات قانوني تمام سازمانها موظف به مراقبت بهداشت و ايمني کارکنان خود هستند.
ايمني در افزايش بهره وري
لازم به ذکر است که اصول ايمني و بهداشت حرفه اي نيز علاوه بر اثرات غير مستقيم بر بهره وري و بازده اقتصادي واحدهاي صنعتي، بطور مستقيم بر اين موارد تأثير دارد.
بطور کلي خسارات مالي يا جاني، عواقب و پيامدهاي منفي تمامي حوادث صنعتي را تشکيل مي دهند.
بنابراين وقوع حوادث يا سبب آسيب ديدن دستگاهها و تجهيزات مواد خام، مصولات يا محيط کار مي شود و يا صدمات غير قابل جبران جسمي و جاني را به همراه خواهد داشت.
▪ مزاياي توجه به رعايت اصول ايمني و بهداشت حرفه اي به شرح زير است :
براي کارگر
۱) افزايش روحيه
۲) کاهش فشار کار
۳) کاهش جراحات و صدمات
۴) کاهش حوادث
۵) افزايش راحتي
۶) افزايش حفظ رفاه و سلامتي
۷) افزايش سطح بهداشت کار
براي کارفرما
۱) کاهش حوادث
۲) افزايش کيفيت محصول
۳) افزايش کارايي کارکنان
۴) کاهش خطاها
۵) کاهش مخارج درماني کارگران
۶) استفاده بهتر از نيروي انساني
۷) کاهش مخارج توليد.
● حفاظت و ايمني
▪ وظيفه مديريت در امر حفاظت و ايمني در محيط کار چيست؟
لازم است مديران و کارفرمايان به اهميت و ارزش حفاظت صنعتي پي ببرند. بايد از زيانهاي مادي ناشي از حوادث صنعتي (اعم از مستقيم و غير مستقيم) آگاهي داشته باشند مضافا از همه مهمتر به ارزش و منزلت عامل انساني و سلامت او توجه کند. لازم است مديريت بر تمام کارکنان و محيط کار تأثير داشته باشد وعوامل ايمني محيط را که در کم کردن حوادث مؤثرند به نحو مطلوب بشناسند و کوشش و توان خود را در حفظ و سلامت کارکنان و ماشين آلات به نحو مطلوب مصرف کند.
ايمني محيط کار
ايمني شرايطي است که منابع انساني را از عوامل مضري که مي تواند سلامتي آنان را به خطر اندازد، مصون مي دارد مسئوليت عمده ايمن سازي محيط کار به عهده مديران سطوح بالاي سازمان بويژه مديران پرسنلي است. البته اهميت همکاري کليه کارکنان را در محيط امن نمي توان ناديده گرفت.
بعبارت ديگر ايمني کار عبارت است از : فراهم آوردن موجباتي که از بيماريها و حوادث ناشي از کارهاي صنعتي جلوگيري مي کند. يعني هر چه تعداد حوادث ناشي از کار کمتر باشد مي توان گفت که ايمني بيشتري در محيط کار وجود دارد.
▪ حوادث ناشي از کار
هر سال ميليونها حادثه ناشي از کار در دنيا اتفاق مي افند. برخي از اين حوادث باعث مرگ و برخي ديگر موجب از کار افتادگي موقت مي شوند که ممکن است ماهها دوام يابد. حوادث ناشي از کار سبب ناراحتي افراد بشر و زيانهاي اقتصاد مي گردند. و جامعه متحمل خسارات فراوان مي شود. به همين جهت جلوگيري از آنها وظيفه اي مهم و اساسي است.
الف) تعريف حادثه
آنچه انسان را ناخواسته از مسير زندگي طبيعي منحرف ساخته و براي او ناراحتي جسمي و رواني و يا خسارات مالي ايجاد نمايد، حادثه ناميده مي شود. در دايره المعارف سازمان بين المللي کار ، حادثه چنين تعريف شده است : (( حادثه عبارت است از يک اتفاق پيش بيني نشده و خارج از انتظار که سبب صدمه و آسيب گردد )) تعريف حادثه ناشي از کار عبارت است از حادثه اي که در حين انجام کار و به سبب آن براي بيمه شده اتفاق مي افتد. مقصود از حين انجام کار تمامي اوقاتي است که بيمه شده در کارگاه، مؤسسات وابسته، ساختمانها و محوطه آن مشغول کار باشد، يا بدستور کارفرما در خارج از محوطه کارگاه مأمور انجام کاري مي شود. ضمنا تمام اوقات رفت و آمد بيمه شده از منزل به کارگاه و بالعکس جزء اوقات کار محسوب مي شود.
▪ دلايل ايجاد حوادث
حوادث معمولا نتيجه شرايط و يا عمليات نامطمئن و نا ايمن است شرايط نا ايمن شامل استفاده از تجهيزات بد طراحي شده و غير مجهز، محيط پر خطر به عنوان نمونه، ليز بودن زمين بدليل ريختن آب، يا ابزار و تجهيزات قديمي و مستهلک است. عمليات نامطمئن و نا ايمن است از سوي کارکنان و بدليل استفاده نامناسب از ابزار و تجهيزات است. بايد توجه داشت که تمام عمليات غير ايمن منتهي به حادثه در محيط کار نمي شود و تمام حوادث به آسيب و صدمه ختم نخواهد شد بسياري از مسئولين رسيدگي و بررسي حوادث معتقدند که اکثر حوادث در نتيجه خطاي انسانها بوجود مي آيند. البته حوادثي نيز بدليل نقص ابزار و تجهيزات يا محيط کاري نا ايمن رخ داده است. اما در بيشتر موارد به مزاياي ايمني ابزار و تجهيزات و محيط مطمئن از سوي کارکنان توجهي نشده ، يا توصيه هاي ايمني و احتياط هاي لازم ناديده گرفته شده اند.
ب) انواع روش طبقه بندي حوادث
حوادث ناشي از کار را مي توان به روشهاي گوناگوني طبقه بندي نمود :
۱) حوادث بر حسب افراد بوجود آورنده طبقه بندي مي گردند، مانند : مدير ، استاد کار و کارگر
۲) حوادث را بر حسب علل آنها طبقه بندي مي نمايند. مانند: ماشين آلات ترابري ، انفجار و آتش سوزي و مواد سمي
۳) حوادث را بر حسب کيفيت عملي که باعث حادثه گرديده، طبقه بندي مي کنند، مانند: برداشتن حفاظ از روي دستگاه، عدم احتياط لازم هنگام کار و راه اندازي دستگاه بدون اجازه.
۴) حوادث را بر اساس شرائط محيط بوجود آورنده طبقه بندي مي کنند، مانند: عدم روشنايي کافي، تهويه نامناسب، سر و صدا در محيط کار
ج) روشهاي پيشگيري از حوادث
۱) وضع مقررات قانوني
۲) تعيين اصول و ميزانها
۳) بازرسي
۴) تحقيقات فني
۵) تحقيقات پزشکي
۶) تحقيقات روانشناسي
۷) تحقيقات کاري
۸) آموزش
۹) راهنمايي و تشويق
۱۰) مزاياي مالي
۱۱) تشکيل کميته حفاظت و بهداشت کار در کارگاه

در چه مواقعي بايد براي كاركنان كلاه ايمني تهيه نمود؟ 1) در مواقعي كه احتمال افتادن اشيا از بالا و برخورد آنها با سر وجود داشته باشد ، 2) احتمال اين وج ...

● رويکرد غيراختصاصي تعديل ايمني بي کفايتي سيستولي قلب با فعال شدن سيستم ايمني همراه است. در بررسي هاي پيش باليني، تزريق مجدد خون اتولوگ که در خارج بدن ...

Electrical safety -بخش HSE : بخش تدوين کننده دستورالعملها و قوانين HSE در کارخانجات و ناظر براجراي آنها . واحد HSE : واحد اجراي قوانين و دستورالعملهاي ...

ايمني هومورال ، همان ايمني عمومي است که توسط مولکولهاي مشخصي موسوم به پادتن‌ها صورت مي‌گيرد. مقدمه هر ماده‌اي که بطور اختصاصي ايمني ويژه‌اي را پس از و ...

در صنعت برق اگر ايمني رعايت نشود ، خطر برق گرفتگي حتمي است. بنابراين قبل از دست زدن به سيم يا ادوات برقي جهت تعمير و يا هر گونه بازرسي بايستي حتماً جر ...

موتور هاي چند فاز موتورهاي چند فازه موتورهاي متناوبي هستند که به صورت دو يا سه فاز کار مي کنند . هر دو از لحاظ ساختماني مشابه بوده و فقط اتصال داخلي ک ...

پروفيباس(PROFIBUS) ، سيستم فيلدباس(Process Field Bus) سيستم پيشرفته اي در اروپا بوده و از پذيرش جهاني برخوردار مي باشد. حوزه کاربرد آن شامل اتوماتيک س ...

اصطلاح عمومي مخزن را مي توان از نظر ساختار به دو دسته کلي مخازن با اجزاء داخلي (مثل پوسته مبدل هاي حرارتي ، ظروف همزن دار ، برج تقطير و ... ) و مخازن ...

دانلود نسخه PDF - ايمني صنعتي