up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله انديکاسيون ها PDF
QR code - انديکاسيون ها

انديکاسيون ها

جايگذاري سوند ادراري در مردان

انديکاسيون ها
از جايگذاري سوند ادراري در مردان براي مقاصد تشخيصي و درماني استفاده مي گردد. در جنبه درماني مي توان از سوند براي کاهش فشار مثانه در بيماران دچار احتباس ادراري حاد يا مزمن در نتيجه وضعيت هايي چون انسداد مجاري ادراري زير مثانه يا مثانه نوروژنيک استفاده نمود. در مبتلايان به هماچوري آشکار ممکن است سوندگذاري و سپس شست وشو براي خارج کردن خون و لخته ها از مثانه لازم گردد. در جنبه تشخيصي مي توان از جايگذاري سوند ادراري جهت گرفتن نمونه ادرار غيرآلوده براي آزمون هاي ميکروب شناختي، اندازه گيري برون ده ادراري در بيماران به شدت ناخوش يا طي اقدامات جراحي و يا اندازه گيري حجم ادرار باقي مانده پس از ادرار کردن در صورت عدم دسترسي به روش هاي غيرتهاجمي (مثل سونوگرافي) استفاده کرد.
نبايد از سوند گذاري به عنوان درمان روتين بي اختياري ادراري استفاده نمود. در صورت امکان بايد از اقدامات کمتر تهاجمي (مثل پد بي اختياري، سوندگذاري متناوب يا سوندهاي پوشاننده پنيس(۱)) بهره گرفت تا از ايجاد عوارض ناشي از سوند پايدار جلوگيري به عمل آيد. به علاوه در برخي بيماران، جراحي براي تصحيح بي اختياري يا استفاده از داروهاي ضد موسکاريني مي تواند مفيد باشد.
● کنترا انديکاسيون ها
تنها کنترا انديکاسيون مطلق جايگذاري سوند ادراري عبارت است از آسيب به پيشابراه (چه تاييد شده و چه مشکوک). آسيب به پيشابراه معمولا در بيماراني وجود دارد که دچار تروماي قابل ملاحظه به لگن يا شکستگي لگن شده اند. يافته هاي فيزيکي مرتبط با آسيب به پيشابراه عبارتند از وجود خون در مئاتوس پيشابراه و هماچوري آشکار (که در بيش از ۹۰ موارد گسيختگي پيشابراه يافت مي شود)، هماتوم پرينه و «بالا بودن
(high riding)» غده پروستات. ممکن است بالا بودن غده پروستات در اثر وجود هماتوم بزرگ لگن مخفي شود يا در صورتي که بيمار به خاطر تندرنس ناحيه، مايل به انجام معاينه دقيق نباشد، ناديده گرفته شود. در صورت شک به آسيب به پيشابراه، استفاده از اورتروگرافي رتروگراد قبل از سوندگذاري اجباري است. کنترا انديکاسيون هاي نسبي جايگذاري سوند ادراري عبارتند از تنگي پيشابراه، جراحي اخير پيشابراه يا مثانه و مقابله يا عدم همکاري بيمار.
۱) آمادگي
وسايل مورد نياز براي جايگذاري سوند ادراري غالبا در يک مجموعه آماده موجودند. اين مجموعه نوعا حاوي دستکش استريل، محلول ضدعفوني کننده، پارچه [شان] استريل، سوند فولي، لوبريکان استريل، فورسپس و پنبه توپي، آب مقطر جهت پر کردن بالون و لوله و کيسه جمع آوري ادرار است. ديگر تجهيزات مورد نيازي که غالبا در اين مجموعه آماده نيستند، عبارتند از ليدوکايين غليظ، نوارچسب يا وسيله ديگري براي ثابت کردن سوند به بيمار و گاه محلول ضدعفوني کننده.
انواع سوندهاي ادراري با اندازه هاي مختلف موجود است. بيشتر از سوند فولي (سوندي با مجراي دو گانه و نوک مستقيم) استفاده مي گردد. نوک سوند کوده (caude&#۰۳۹;) نيمه سفت و خميده است و جايگذاري سوند را در بيماران دچار بزرگي پروستات تسهيل مي نمايد. سوندهاي سه مجرايي (سه راه) مسيري اضافه براي شست وشوي مثانه دارند. بيشتر سوندها داراي يک بالون احتباسي در انتهاي ديستال خود هستند که وقتي با آب پر شود، سوند را در محل خود در مثانه نگه مي دارد.
براي بيشتر مردان، اندازه مناسب سوند ۱۶ يا ۱۸ فرنچ است. ممکن است در بيماران دچار تنگي پيشابراه، سوندهاي کوچک تر (۱۴ ۱۲ فرنچ) و در بيماران مبتلا به بزرگي پروستات، سوندهاي بزرگ تر (۲۴ ۲۰ فرنچ) جهت جلوگيري از گره خوردن (kinking) سوند در هنگام عبور از پيشابراه پروستاتي، لازم باشد. در بيماران دچار هماچوري آشکار نيز بايد از سوندهاي بزرگ تر استفاده نمود تا از انسداد مجرا توسط لخته هاي خون و متعاقبا احتباس ادراري پيشگيري شود.
بسياري از سوندها از لاتکس ساخته شده اند؛ البته انواع سيليکوني نيز براي مبتلايان به حساسيت يا آلرژي به لاتکس موجودند. سوندهاي داراي پوشش آلياژ نقره در مقابل رشد باکتري مقاوم هستند و در بيماران پرخطر از نظر ابتلا به عفونت مي توان از آنها استفاده نمود.
۲) سوندگذاري
تمام وسايل را وارسي کنيد و در ميز کنار تخت در دسترس قرار دهيد. براي بررسي تماميت کارکرد دريچه، موقتا بالون احتباسي را باد کنيد و سوند را به لوله روي کيسه جمع آوري وصل کنيد.
بيمار را روي برانکارد در وضعيت خوابيده به پشت قرار دهيد و اگر ختنه نشده است، پره پوس را کاملا عقب بکشيد. با يک سرنگ بدون سوزن ۱۵ ۱۰ ميلي ليتر ليدوکائين غليظ را وارد مئاتوس پيشابراه نماييد تا مخاط بي حس و پيشابراه متسع گردد؛ در اين صورت سوندگذاري تسهيل مي شود. پس از تزريق ليدوکائين نوک پنيس را چند دقيقه فشار دهيد تا ژل در پيشابراه باقي بماند.
جايگذاري سوند ادراري تحت شرايط استريل انجام مي گيرد و در ادامه کار بايد هميشه دستکش استريل به دست داشت. پس از پوشاندن ناحيه عانه و پروگزيمال ران ها با پارچه، شفت پنيس را با دست غيرغالب خود بگيريد و پنيس را در حالت کشيده با زاويه قائمه نسبت به صفحه بدن بيمار نگه داريد. اکنون اين دست غيراستريل محسوب مي شود و نبايد پنيس را رها يا وسايل استريل را لمس کند. گلنس پينس را با حرکت چرخشي و با استفاده از پنبه توپي آغشته با ماده ضد عفوني کننده پاک کنيد.
قبل از داخل کردن سوند، نوک آن را با ژل استريل يا ليدوکائين غليظ لغزان کنيد. در صورت استفاده از سوند کوده، نوک آن را در وضعيت ساعت ۱۲ بالا بگيريد تا عبور آن از لوب مياني غده پروستات تسهيل گردد. سوند را به ملايمت وارد مئاتوس کنيد و آن را در پيشابراه به آهستگي به سمت پروگزيمال برانيد. اگر در اين مرحله با مقاومت زيادي مواجه هستيد، سوند را به زور نرانيد زيرا اين رويکرد احتمالا ناموفق خواهد بود و ممکن است به تروماي پيشابراه بينجامد. در فاصله ۲۰ ۱۶ سانتي متري که ناحيه اسفنکتر خارجي است، ممکن است مقاومتي احساس گردد. از بيمار بخواهيد اسفنکتر را شل کند و نفس عميقي بکشد؛ اين کار ممکن است عبور سوند را تسهيل نمايد. سوند را تا سطح قسمت باد کردن بالون پيش برانيد.
ورود ادرار به لوله جمع آوري کننده، به معناي مناسب بودن موقعيت سوند است. اگر ژل لغزان ساز کاتتر را مسدود کرده يا مثانه خالي باشد، ممکن است جرياني ايجاد نگردد. سوند را با سالين پاک کنيد؛ بازگشت آزاد ادرار يا سالين، مناسب بودن موقعيت سوند را تاييد مي کند. سپس بالون را با ۱۰ ميلي ليتر آب باد کنيد (ظرفيت بالون در انواع سوندهاي مختلف ممکن است فرق داشته باشد؛ براي دانستن حجم مناسب قسمت باد کرده را در انتهاي ديستال سوند وارسي کنيد). فقط بايد از آب استفاده نمود چرا که هوا ممکن است از بالون نشت کند و سالين ممکن است کريستاليزه شود و باعث کارکرد نادرست دريچه يا انسداد مجرا شده، مانع خالي شدن مناسب گردد. بسيار مهم است که بالون هنگامي پر شود که کاتتر به طور کامل جايگذاري شده است تا از باد شدن آن در داخل پيشابراه اجتناب گردد.
سرانجام سوند را به عقب بکشيد تا بالون مقابل جدار مثانه قرار بگيرد. در بيماران ختنه نشده، جهت پيشگيري از پارافيموز (paraphimosis) اطمينان حاصل نماييد که پره پوس به موقعيت آناتوميک خود برگشته است. با نوارچسب يا يک وسيله تثبيت کننده ديگر، سوند را به ران يا جدار قدامي شکم بيمار ثابت کنيد و کيسه جمع آوري را آويزان قرار دهيد.
۳) رفع مشکل
در بيماران دچار بزرگي پروستات ممکن است در فاصله ۲۰ ۱۶ سانتي متري، مقاومت در برابر راندن سوند ايجاد گردد. در اين بيماران سوندگذاري موفق با سوند کوده حاصل مي شود. در صورت در دسترس نبودن سوند کوده، مي توان از سوند فولي و بزرگ (۲۴ ۲۰ فرنچ) استفاده نمود. بايد از استفاده از سوندهاي کوچک پرهيز نمود زيرا ممکن است درصورت مواجهه با مقاومت گره بخورند.
اگر در اثر فيموز شديد يا تنگي مئاتوس نتوان سوند را وارد نمود يا اگر حين وارد کردن سوند مقاومت زيادي وجود داشته باشد، بايد به مشاوره اورولوژي اقدام نمود. اگر سوند در پيشابراه گره بخورد و ترشح خوني ديده شود، امکان دارد پيشابراه سوراخ شده باشد. در اين صورت بايد سوند را درآورد و ديگر تلاشي در جهت راندن سوند ننمود و اقدام به مشاوره اورولوژي کرد.
● عوارض
عفونت هاي مجاري ادراري پس از جايگذاري سوند ادراري شايع هستند و در ۱۰ ۳ بيماران به ازاي هر روز داشتن سوند رخ مي دهند. هر چند بسياري از عفونت ها تنها باکتريوري بي علامت هستند، در برخي موارد، پيلونفريت، باکتريمي و اوروسپسيس ايجاد مي گردد. امکان ايجاد بيماري خطرناک يا مرگ واقعا وجود دارد زيرا معلوم شده است که عفونت هاي بيمارستاني مجاري ادراري، زمان بستري در بيمارستان را ۳ روز افزايش مي دهند و ميزان مرگ و مير را در بيماران داراي سوند ۳ برابر مي کنند. بيماراني که در معرض خطر بيشتري براي عفونت هاي مرتبط با سوند قرار دارند، عبارتند از سالمندان، ديابتي ها و مبتلايان به نارسايي زمينه اي کليه يا بيماري هاي پيشرفته تهديدکننده حيات.
موثرترين راه براي پيشگيري از عفونت هاي مجاري ادراري، اجتناب از سوندگذاري در حد امکان است. در صورت ضرورت سوندگذاري، اقدامات پيشگيرانه عبارتند از استفاده از روش سوندگذاري کاملا آسپتيک، بسته نگه داشتن سيستم جمع آوري ادرار با دقت و کاهش مدت سوندگذاري. استفاده روتين از آنتي بيوتيک هاي پروفيلاکتيک مفيد نيست و تکثير گونه هاي مقاوم را باعث مي گردد. البته براي بيماران پرخطر از نظر ابتلا به عفونت و بيماراني که تحت برخي اقدامات تهاجمي از جمله رزکسيون پروستات از طريق پيشابراه و پيوند کليه قرار دارند، بايد درمان آنتي بيوتيکي مدنظر قرار گيرد.
ديگر عوارض سوندگذاري عبارتند از پارافيموز و تروما به پيشابراه و مثانه. گاه ممکن است در اثر انسداد مجراي دوم يا کارکرد نادرست دريچه، خالي کردن بالون احتباسي مقدور نباشد. در صورت معيوب بودن دريچه، بريدن بازوي کناري و برداشتن دريچه ممکن است مشکل را حل کند. در صورت عدم موفقيت اين کار، مشاوره اورولوژي انديکاسيون دارد چرا که ممکن است لازم باشد بالون از طريق سوپراپوبيک و تحت هدايت سونوگرافي سوراخ شود.

● مقدمه دستيابي به يک مسير داخل وريدي محيطي مهارتي ضروري براي تمام پزشکان است. اگرچه اين امر يکي از آسان ترين اقدامات تهاجمي در نظر گرفته مي شود، تبحر ...

مشاهده حنجره و حلق بخش مهمي از يک معاينه کامل سر و گردن است. اگر چه موقعيت اين ساختمان ها اغلب مانع از مشاهده مستقيم آنها مي شود، اما در شرايط باليني ...

بالون پمپ داخل آئورتي(IABP)وسيله اي جهت افزايش جريان خون عضله قلب و کاهش بار قلبي از طريق فرايند «کانترپالسيشن» مي باشد. خونرساني قلب در مرحله دياستول ...

هم اکنون بيش از ۲۶ ميليون آمريکايي از اگزما رنج مي برند. متاسفانه اين رقم هر سال رو به افزايش است. در مورد پوست هاي متورم و قرمز رنگ خارش داري که تجوي ...

رينوکونژونکتيويت آلرژيک، به خصوص در کشورهاي توسعه يافته، بيماري مزمن و شايعي در کودکان است. اين بيماري نه تنها باعث علائم در بيني (از جمله احتقان و عط ...

پيشابراه ، مثانه ، کليه ها و پروستات ، همگي مستعد ابتلا به عفونت هستند . اغلب عفونت هاي دستگاه ادراري ( UTI ) سبب ايجاد علائم موضعي مي شوند اما تظاهرا ...

دانلود نسخه PDF - انديکاسيون ها