up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله انتقال آب اندام گياه PDF
QR code - انتقال آب اندام گياه

انتقال آب اندام گياه

فرايند انتقال آب از اندام پايين گياه به اندام هوايي

گياهان جهت انجام فعاليتهاي خود علاوه بر نور و co۲ و مواد غذايي به مهمترين ماده بنام آب احتياج دارند. آب ماده اي است که علاوه بر شرکت در متابوليسم گياه نقش عمده اي در انتقال (transfer ) مواد غذايي در شيره خام و همچنين مواد توليدي گياه در شيره پرورده ايفا مي کند.
در گياهان راههاي متعددي جهت جذب آب وجود دارد، مانند جذب از طريق اندام هوايي ، ولي عمده ترين و مهمترين راه جذب از طريق ريشه و خاک مي باشد.
▪ عوامل متعددي در انتقال آب از خاک به ريشه دخالت دارند، که شامل:
الف) نيروي مکش که توسط برگهاايجاد مي گردد.
ب) فزوني نيروي اسمزي سلولهاي تارهاي کشنده بر نيروي اسمزي محلول خاک.
ج) جذب فعال و يا جذب متابوليسمي آب که آنرا جذب غير اسمزي مي نامند.
د) خاصيت مويينگي آوندهاي جوب و پيوستگي و چسبندگي ملکولهاي آب.
گياهان جهت انجام فعاليتهاي فيزيولوژيک خود احتياج فراوان به آب دارند که کم يا زياد شدن اين ماده تاثير شديدي بر فرآيند فتوسنتز گياه دارد. تقريبا حدود ۹۵% حجم واکوئول در سلول را آب تشکيل مي دهد و گياه جهت انجام حداکثر فعاليت خود نياز به حداکثر آب در واکوئول دارد. واکوئول در سلولهاي جوان داراي ديواره قابل ارتجاع مي باشد که قادر به جذب آب زيادي هستنداين جذب آب بر ديواره واکوئول فشار وارد مي کند که اين فشار، فشار تورژسانس ناميده مي شود پس اوج فعاليت متابوليکي گياه در حداکثر فشار تورژسانس مي باشد که در اين حالت فدرت مکش در سلول صفر مي باشد زماني که اين فشار کاهش يافت يعني مقدار آب درون واکوئول کم شد به نسبت فعاليت متابوليکي گياه کاهش مي يابد اين حالت کاهش فشار در واکوئول و جمع شدن واکوئول را پژمردگي يا پلاسموليز مي نامند همين پلاسموليز باعث انتقال آب از سلولهاي مجاور به واکوئول گرديده تا کمبود آب در واکوئول جبران شود و منجر به حالت مکش در اندام هوايي گياه خواهد شد که در ادامه اشاره مي شود .
زمانيکه حالت پژمردگي بوجود آمد اگر آب در اثر شرايط مختلف به واکوئولها نرسد پژمردگي خفيف و يا شديد ( غير قابل برگشت و کمبود مرگ آور ) رخ خواهد داد. از جمله عوامل کمبود آب مي توان به نبود آب در اطراف ريشه ، سرعت تبخير و تعرق بالا ( دفع آب بيشتر از جذب آب توسط ريشه) بر اثر گرماي شديد ، و يا شکست آب در آوندهاي چوب اشاره کرد که شکست آب در آوندهاي چوب موجب مرگ گياه مي شود. در بعضي موارد صداي شکست آب در آوند قابل شنيدن است.
در موارد خفيف پلاسموليز، که آب در اختيار گياه قرار نمي گيرد گياه جهت حفظ رطوبت خود اقدام به بستن روزنه هاي هوايي و يا در موارد شديد تر لوله کردن برگها و يا در مواردي که گياه نياز ببيند ( کمبودي که براثر شرايط معمولي محيط ايجاد مي شود) اقدام به کوچک کردن برگها ( برگهايي شبيه خار ) مي نمايد و با برطرف شدن کمبود آب گياه اقدام به باز کردن برگها و روزنه ها مي نمايد.
نحوه بستن روزنه ها و لوله شدن برگها از پيچيدگي زيادي برخوردار است که علاوه بر کمبود آب، جابجايي يونها بين واکوئول و محيط بيرون واکوئول نيز از اهميت ويژه اي برخوردار است.
▪ نحوه انتقال آب از ريشه به برگها
۱) فشار ريشه اي :
همان طور که در مقدمه ذکر گرديد فشاري که بر اثر جذب فعال آب در ريشه صورت مي گيرد فشار ريشه اي ناميده ميشود ( شيب نيروي اسمزي). فشار ريشه اي بدون ترديد پديده اي است فعال و اختصاصات فيزيولوژيک سلولهاي آندودرمي، عامل اصلي برقراري اين فشار محسوب مي شود.
در درختان بلند فشار ريشه اي در قياس با مکش اندامهاي هوايي از قدرت کمتري برخوردار مي باشد و قادر به تامين آب مورد نياز درختان نمي باشد. در صورتي که مکش اندامهاي هوايي نباشد اين فشار نمي تواند آب را از تنه گياهان به بالا هدايت نمايد.
خاصيت فشار اسمزي و يا جذب فعال همانطور که از نامش پيداست در اثر جابجايي يونها در دوطرف ديواره ريشه صورت مي گيرد و اين جابجايي نياز به انرژي دارد.
۲) فشار منفي يا مکش برگي:
راه اصلي انتقال آب در گياهان مکشي است که برگها ايجاد مي نمايند همانطور که ذکر شد زماني که واکوئول در حالت تورژسانس کامل است مکش صفر مي باشد و با خارج شدن سلول از اين حالت موجب ايجاد مکش در گياه مي شود و سلول به سلول اين حالت تا آوندهاي چوب ادامه دارد و آوندهاي چوب مانند يک لوله مويين آب را از ريشه به برگها منتقل مي نمايد
علت مکش بوجود آمده در سلولهاي برگ را مي توان تبخير و تعرق آب از برگها دانست که موجب خارج شدن واکوئول از حالت تورژسانس و ايجاد مکش و فشار منفي مي شود. در مواردي که گرما به شدت موجب تبخير و تعرق مي شود گياه در حالت تدافعي قرار مي گيرد و روزنه هاي خود را بسته در ادامه اين حالت برگها بصورت لوله اي در مي آيند که خود موجبات کاهش فتوسنتز در گياه مي شود. در حالتي که بشود از اين امر جلوگيري نمود مي تواند در اکثر زمانها شاهد فتوسنتز و رشد گياه بود. در گياهان تا حدودي که دما اجازه دهد گياه با تبخير و تعرق، هواي اطراف خود را مرطوب و خنک مي کند پس با اين شيوه مي تواند در صورتي که آب به طور فراوان در اختيار گياه قرار داشته باشد از پلاسموليز واکوئولهاي سلولي روزنه هاي هوايي جلوگيري کرد و با تبخير و تعرق فراوان دماي اطراف گياه را تعديل نمود، ولي در مواردي نيز کمبود آب در اطراف ريشه موجبات کاهش رشد گياه را فراهم مي نمايد و گياه قادر به انتقال آب به اندام هوايي نيست پس مي توان با دراختيار قرار دادن آب به گياه بدون دخالت ريشه از اين معضل جلوگيري نمود و ديگر حالت پژمردگي شديد و يا شکست آب در آوندهاي چوب نخواهيم داشت.
۳) خاصيت مويينکي آوندهاي چوب
آوند هاي چوب در گياهان با خاصيت مويينگي خود آب را از ريشه به طرف برگها و اندام هوايي منتقل مي نمايد و با حالت پيوستگي مولکولهاي آب، ستوني از آب به صورت پيوسته درون آوند ايجاد مي شود و تنها در صورتي اين ستون شکسته مي شود که دراثر عواملي، يک حباب هوا در ستون ايجاد شود و ديگر اين ستون قادر به ترميم و انتقال آب نيست.
همين خاصيت انتقال غيرفعال در آوند چوب است که مي توان گياهان هرز و هر گياه ديگررا با سم سيستميک از بين برد و تا قبل از اينکه سموم از ريشه به اندام هوايي نرسد و بر گياه اثرننمايد اين انتقال متوقف نمي گردد و وقتي به برگها رسيد و گياه از بين رفت انتقال متوقف مي گردد.
● خلاصه:
▪ اگر بشود آب را به طور دائم و کامل در اختيار گياه قرار داد مزيتهاي ذيل را در بر خواهد داشت:
افزايش راندمان آبي و کاهش تلفات آب در اثر خارج شدن از منطقه ريشه
افزايش تبخير و تعرق و تعديل نمودن هواي اطراف گياهان.
جلوگيري از شکست آب در آوندهاي چوب
حالت تورژسانس کامل سلولهاي برگ و انجام دائمي و کامل فتوسنتز.
ايجاد فضايي مرطوب و مناسب جهت رشد ميکروارگانيسمها در اطراف درختان و خاک منتطقه جهت اصلاح و تقويت خاک منطقه.
مبارزه با آفات و بيماريها به روش سيستميک.

مقدمه آب ماده اي فراوان در کره زمين است. به شکل هاي مختلفي همچون دريا ، باران ، رودخانه و... ديده مي‌شود. آب در چرخه خود ، مرتباً از حالتي به حالت ديگ ...

رودخانه رسوباتي را که با خود حمل مي کند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي مي گذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيها ...

رودخانه رسوباتي را که با خود حمل ميکند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي ميگذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيها ر ...

رودخانه‌ رسوباتي را که با خود حمل مي‌کند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي مي‌گذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيه ...

گياه بامبوي خوش يمن، طي مدت کوتاهي توانسته است جايگاه ارزشمندي بين فروشگاه هاي گياهان آبي بادي و دوستداران آنها بازکند. اگر هنوز موفق به خريدن اين گي ...

گياه صبر زرد با نام علمي (آلوئه ورا) Aloevera از جمله با ارزش ترين گياهان نادر دنياست. که صدها سال پيش از ميلاد مورد توجه و استفاده بشر بوده است. از د ...

کاشت زعفران در ايران از قدمت ۱۰۰۰ساله برخوردار است . اين گياه رنگي و گرانبهاي چندين ساله ، بدون ساقه است و پياز دارد و چون درخاک کوير به عمل مي آيد، ب ...

در دنيا ۴۵۰ گونه گياه گوشتخوار متعلق به ۱۵ جنس و شش خانواده نهان دانگان دولپه اي وجود دارد که در اينجا ذکر يکي از آنها متعلق به خانواده Draseraceae مي ...

دانلود نسخه PDF - انتقال آب اندام گياه