up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله ام اس PDF
QR code - ام اس

ام اس

ام.اس ، بيماري سيستم اعصاب مرکزي

ام.اس يا مالتيپل اسکلروزيس، به نوعي بيماري اتوايميون سيستم عصبي مرکزي يعني اعصابي که شامل مغز و طناب نخاعي است، گفته مي شود.
فرضيه کلي در باره ايجاد اين بيماري اين است که سيستم ايمني که بطور ژنتيکي صدمه ديده قادر به تمييز بين پروتئين هاي ويروسي و ميلين بدن خود فرد نبوده و لذا آنتي بادي هايي توليد مي کند که به بدن حمله مي کنند.
بعبارت ديگر بدن نسبت به خودش حساسيت پيدا مي کند و اين همان حالتي است که اتوايميونيتي گفته مي شود. به لحاظ تئوريک اين شرائط زماني پيش مي آيد که سيستم ايمني بدن بواسطه فاکتورهاي ژنتيکي يا محيطي و يا هردو صدمه ببيند و درنتيجه به بافت هاي خودي حمله کند.
اين ويژگي بيماري هاي اتوايميون است و در مورد ام.اس سيستم ايمني به بافت هايي که ميلين مي سازند حمله مي کند.
با خراب شدن عايق ميليني، سيگنال هاي منتقل شده از يک سلول عصبي به ديگري در سراسر سيستم اعصاب مرکزي صدمه مي بيند.
از ويژگي هاي اوليه اين بيماري تخريب ميلين است. ميلين پوشش چربي است که تارهاي عصبي را مي پوشاند و متشکل از لايه هاي سلولي تخصص يافته اي بنام اليگودندروسيت است که در مغز و طناب نخاعي تشکيل مي شوند.
تخريب اين پوشش ميلين طي بيماري نشانه اصلي ام.اس است نتيجه اين روند بنام دي ملينيشن بصورت قطعات متعددي از بافت سخت بنام پلاک است.(اسکلروزيس از کلمه يوناني اسکلروس به معني سخت مي آيد).
ديگر ويژگي مهم اين بيماري تخريب آکسون هاست که فيلامان هاي بلندي هستند که ايمپالس هاي الکتريکي را از يک سلول عصبي به نواحي دورتر حمل مي کنند.
تخريب اين فيلامانها عامل اصلي درناتواني دائمي است که در بيماري ام.اس روي مي دهد.
● علائم
▪ نشانه ها ، شدت و دوره بيماري ام.اس بسته به محل پلاک ها و حد دي ميلينيشن متفاوت است.
▪ نوريت و ديگر مشکلات چشمي از علائم بيماري ام.اس هستند.
▪ نوريت چشمي (التهاب اعصاب چشم) در ۱۶ درصد بيماران روي مي دهد. در اين حالت بينايي معمولا در يک چشم تار مي شود.
▪ درد يا نيستاگموس (حرکت يا انقباض غير ارادي چشم) ممکن است رخ دهد. در بسيار ي از بيماران اين اولين نشانه ام.اس است.
▪ در ۲۰ درصد افراد ي که دچار اين مشکل مي شوند، ام.اس در عرض دو سال پس از شروع پيشرفت مي کند. در ۴۵ تا ۸۰ درصد افراد، اين بيماري طي مدت ۱۵ سال ايجاد مي شود.
▪ خستگي از ديگر علائم بيماري ام.اس است که به هنگام عصر بيشتر مي شود و ممکن است با افزايش درجه حرارت بدن همراه باشد.
▪ تغيير در حس هاي دست و پا نشانه ديگري از بيماري است. بيماران ممکن است سنگيني ، ضعف يا ناتواني در دست و پا ، سوزش و يا بي حسي بويژه در پا را تجربه کنند.
▪ عدم هماهنگي اعضاي بدن با يکديگر نيز از علائم بيماري است.
▪ نشانه لرميت: يک حس الکتريکي که به طرف پايين و پشت پاها ايجاد مي شود و با خم کردن گردن به جلو ايجاد مي شود.
▪ حالت اسپاسم و انقباض در اعضاي بدن و بالاخره اختلال در کار مثانه از ديگر علائم مالتيپل اکلروزيس هستند.
● علائم بعدي
▪ علاوه بر نشانه هاي ذکر شده ، يکسري از علائم هستند که با گذشت زمان و پيشرفت بيماري ظاهر مي شوند. از آن جمله مي توان به موارد زير اشاره کرد:
▪ عدم تعادل و سرگيجه، رعشه، درد در ناحيه صورت، نشانه هاي مربوط به اسپاسم،شامل مشکلاتي که طي حملات رخ مي دهد مانند سوزش و خارش پوست، درد، مشکلات گفتاري، و ارتعاش که معمولا به مدت چند ثانيه تا چند دقيقه روي مي دهند.
ساير علائم شامل مشکل در بلع، نشانه هايي مربوط به دستگاه گوارش، اداري و دستگاه تناسلي، تغييرات خلقي، و بالاخره افسردگي که بسيار شايع است.
● علل بيماري
علت بيماري ام.اس همچنان جزء ناشناخته ها باقي مانده است. فاکتورهاي ژنتيکي نقش مهمي در ايجاد اين بيماري دارند.
اما احتمالا هيچ ژن واحدي مسئول ايجاد آن نيست. بلکه رايج ترين تئوري اين است که افرادي به اين بيماري مبتلا مي شوند که حسايت ژنتيکي دارند و در معرض برخي حملات محيطي (يک ويروس يا توکسين) که سد مغز – خون را تخريب مي کنند، قرار مي گيرند. فاکتورهاي ايمني در سلولهاي عصبي به هم مي رسند و ايجاد پاسخ ايمني و حمله التهابي به ميلين و آکسون ها را تحريک مي کنند.
برخي از متخصصان معتقدند ام.اس يک بيماري واحد نيست بلکه در بردارنده بيماري هاي متعددي است که علل متفاوتي دارند.
برخي از تحقيقات حاکي از اين است که همه بيماري هاي اتوايميون اساسا به يک اختلال ژنتيکي مربوط مي شوند. اما سوالات بسياري در اين مورد بدون پاسخ باقي مانده است.
● فاکتورهاي ژنتيکي
فاکتورهاي ژنتيکي احتمالا در حساس کردن فرد به روند بيماري که منجر به ايجاد مالتيپل اسکلروزيس مي شود ، نقش دارند.
با اينحال احتمال اينکه فردي همه فاکتورهاي ژنتيکي شرکت کننده در بيماري ام.اس را به ارث ببرد کمتر از ۵ درصد است. اکنون تکنيک هاي پيشرفته اي بنام تکنو لوژي microarray براي اسکن صدها ژن و تشخيص آن گروهي که بيشترين احتمال در مورد دخالتشان در ايجاد ام.اس وجود دارد ، در دسترس اند.
● عوامل عفوني زا
عوامل عفوني زا و بيش از همه ويروسها مظنونين مهم تحريک پاسخ خود ايمني در افرادي هستند که به لحاظ ژنتيکي به ام.اس حساس اند.
دلائل متعددي در باره اين ايده وجود دارند که از جمله تشابه ويروس به ميلين است. برخي ويروس ها بطور قابل توجهي شبيه پروتئين ميلين هستند و بنابراين ممکن است باعث اشتباه سيستم ايمني شوند.
بطوري که سلول هاي T به جاي آنتي ژن ويروسي به حمله خود به پروتئين هاي خودي ادامه مي دهند. دراين حالت بيش از يک آنتي ژن دخالت دارد که برخي از آنها باعث تحريک بيماري مي شوند و برخي به ادامه روند آن کمک مي کنند.
البته با آنکه بسياري از ميکروارگانيسم هاي عفوني زا مورد بررسي قرار گرفته اند، هيچ عامل خاصي بعنوان عامل اصلي مسبب بيماري شناخته نشده است.
شايد بيماران ام.اس تحت تاثير ارگانيسم هاي مختلف قرار گيرند و عفونت در برخي افراد و نه در همه منجر به ايجاد بيماري شود.
ارگانيسم هايي که بيشتر مورد ظن هستند عبارتند از: هرپس ويروس ۶ (نوعي ويروس هرپس که باعث سرخجه مي شود) که مشخص شده در بيماران مبتلا به نقص سيستم ايمني (التهاب مغز) ايجاد انسفاليت ميکند.
از ديگر عواملي که بنظر مي رسد در بيماري ام.اس نقش داشته باشند، کلاميديا پنومونيه، ويروس اپشن بار، ويروس سرخک، آدنو ويروس ، ويروس پوليو و رتروويروس هستند.
● تست هاي تشخيصي
در سال ۲۰۰۱ هيئت بين المللي متخصصان معيارهايي را تحت عنوان معيارهاي مک دونالد براي تشخيص ام.اس در مراحل اوليه ارائه دادند.
آنها از حضور علائم خاص ، آزمايش مايع نخاع ، و با استفاده از پيشرفت هاي صورت گرفته در تصوير برداري رزونانس مغناطيسي براي تشخيص لزيون هاي داخل سيستم عصبي مرکزي و بررسي آنها با گذشتزمان، استفاده مي کنند.
اين معيارها بنظر مي رسد اعتبار زيادي براي تشخيص بيماري در مبتلايان به مراحل و يا حالت هاي مختلف آن دارند.
از آنجا که علائم ام.اس با نشانه هاي ساير بيماري ها تشابه دارد ابتدا بايد ابتلا به ساير بيماري ها مانند سکته مغزي ، الکليسم، اختلالات هيجاني، بيماري لايم، سندرم خستگي مزمن ، فيبروميالژيا ، ايدز و برخي بيماري هاي اتوايميون خاص مانند لوپوس اريتماتوز) منتفي شود.
▪ ناتواني گسترده
در حال حاضر پزشکان و محققان از تستي بنام مقياس حالت ناتواني گسترده براي تعيين شدت نشانه ها استفاده مي کنند. اين تست همچنين براي تعيين وضعيت بيماري ، و سنجش تاثير درمان مورد استفاده قرار مي گيرد.
مقياس از صفر تا ۱۰ که نشانگر شديدترين حالات بيماري است در نظر گرفته مي شود.
▪ تست هاي آزمايشگاهي
اساسا روش آزمايشگاهي ويژه اي براي تشخيص ام.اس وجود ندارد. اما برخي آزمايشات لازم پيش از تشخيص را مي توان انجام داد.
آناليز مايع مغزي نخاعي که مستلزم گرفتن نمونه از مايع نخاع با استفاده از يک سرنگ درناحيه کمر (نخاع) از نظر وجود يک پروتئين غير طبييعي ، قطعات کوچک ميلين ، يا گلبولهاي سفيد خون به تشخيص کمک مي کند.
برا ي مثال سطوح بالاي ايمونوگلوبولين جي، براي تشخيص حائز اهميت است و مي تواند شاخص پيشرفت بيماري باشد.
(ايمونوگلوبولين ها زنجيره هاي پروتئيني هستند که بخشي از سيستم ايمني محسوب مي شوند).
از ديگر تست هاي آزمايشگاهي ، آزمايش ادرار است که مي تواند افزايش سطوح ماده اي بنام ماده شبه پروتئيني پايه ميلين را نشان دهد. اين ماده با تخريب آکسون ها به هنگام پيشرفت بيماري افزايش مي يابد.
همچنين انجام تست هاي خاصي براي کوررنگي نيز ممکن است در پيگيري اثر ام.اس بر چشم موثر باشد.
اما بهرحال نه ميزان و نه تعداد لزيون هاي در حال رشد، الزاما بيانگر شروع فوري يا بدتر شدن نشانه ها و يا پيشرفت ام.اس پيشرونده ثانويه نيست.
تشخيص حفره هاي سياه بنام حفره هاي سياه نشانگر پيشرفت بيماري است. اين لزيون ها در مغز تشکيل مي شوند و سيگنال هايي رابر اسکن ام.آر.آي مي فرستند.
● درمان
بسياري از داروهايي که براي درمان ام.اس تحت تحقيق قرار دارند ايمونوساپرسانت يامحدود کننده سيستم ايمني هستند که فاکتورهاي خاص سيستم ايمني که در روند التهابي دخالت دارند را بلوکه مي کنند.
هر يک از اين داروها ممکن است اثرات جانبي زيادي از جمله حساسيت به عفونت را در پي داشته باشند. بدليل محدود بودن مطالعات انجام شده دلائل کافي براي تاثير قطعي اين داروها وجود ندارد.
اما بهرحال استفاده از اين داروها در برخي افراد مبتلا به ام.اس حاد سودمند است.
از ميان عوامل ايمونوساپرسانت يا روش هايي که مورد تحقيق قرار گرفته اند و تاييد قطعي در زمينه تاثير آنها و يا اثرات جانبي احتمالي ارائه نشده است روش پرتو دهي لنفوئيد، سولفاسالازين ،سيکلوسپورين،آسيکلووير و ميلين گاوي خوراکي هستند.
داروهايي که علائم بيماري را کاهش مي دهند همراه با داروهاي جديد شايد به وضعيت بيمار راتثبيت و روند بيماري را کند کنند.
خدمات توانبخشي ارائه شده توسط متخصصين و پرستاران مراکز ام.اس ، درمانگر هاي فيزيکي، درمانگرهاي شغلي و بالاخره خدمات مشاوره براي کمک به بيماران در انجام فعاليت ها ي روزانه بطور مستقل از ديگر روشهاي موثر در بهبود وضعيت اين افراد است.

ويتامين ها وموادمعدني : هرچند درضمن فرايند حرارتي ، پاره اي از ويتامين هاي موجود درشير كاهش مي يابند ، اما بعضي از اين تركيبات به وسيله باكتري هاي ماس ...

منشا فشار اسمزي حرکت ذرات جسم حل شونده است،در تمام محلولها فشار اسمزي را مي بينيم و مي توان اين فشار اسمزي را به وسيله قانون وانت هوف محاسبه کرد فشار ...

بامبو که در زبان فارسي به ني خيزران شهرت دارد گياهي است که در دامنه کوه ها و تپه هايي که داراي رطوبت ۶۵ تا ۹۰ درصد باشد روئيده يا کشت ميشود . ميزان رط ...

اغلب کودکان به علل مختلف و در زمان هاي گوناگون دچار اسهال مي شوند، اما آنچه جاي اميدواري است اين است که اسهال هاي عفوني معمولاً طولاني مدت نيست و بيش ...

شنوايي که فرآيند بسيار پيچيده اي است، به هماهنگي بخش هاي مختلفي از گوش و دستگاه عصبي نياز دارد. گوش ما از ۵ بخش اصلي تشکيل شده که عبارتند از: گوش بيرو ...

هزينه کراتينه کردن موي شما در آرايشگاه به طور متوسط ۷۰۰هزار تومان مي شود؛ يعني بايد اين مبلغ را بپردازيد تا موهاي تان از حالت فر و وز درآيد و صاف شود. ...

پوست تان را در مقابل آفتاب بيمه کنيد . . . مواجهه با نور خورشيد براي بدن مزايا و معايبي دارد که به طول زمان و تعداد دفعات مواجهه، شدت نور و حساسيت پوس ...

شايد شما هم نکاتي را درباره رژيم غذايي مديترانه اي شنيده باشيد به ويژه که در مطالعات سال هاي اخير تاثيرات مفيد اين نوع رژيم غذايي بر سلامتي،در مطالعات ...

دانلود نسخه PDF - ام اس