up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله امامت جماعت PDF
QR code - امامت جماعت

امامت جماعت

چرا زن، مرجع تقليد نمي شود؟

۱) امامت:
امامت دو گونه است، يکي امامت ظاهري، سياسي، اجتماعي و ديگري امامت باطني و معنوي. وَ أَسْبَغَ عَلَيْکُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً و نعمت هاي ظاهر و باطن خود را بر شما تمام کرد؛ روايت وارده از موسي بن جعفر(ع) در تفسير آيه شريفه، که نعمت ظاهره را به امام ظاهر و نعمت باطنه را به امام باطن تفسير نموده است.(۱)
آنچه در تاريخ ديده مي شود اين است که «زن» امام ظاهري و سياسي و اجتماعي نبوده است. اما آيا زنان به خاطر «زن بودن» نمي توانند امام ظاهر و سياسي باشند؟ يا اين که در شرايط سياسي و اجتماعي گذشته اين امر پذيرش اجتماعي نداشته است؟
به جد مي توان احتمال داد که امامت ظاهري و سياسي مناسب حيات روحي و معنوي بانوان نباشد. و اما امامت باطني و معنوي که به معناي دستگيري و هدايت حقيقي از باطن و مقام ولايت است. مطمئناً بانوان بزرگواري داراي اين مقام بوده اند مانند: فاطمه زهرا(سلام الله عليها) که داراي مقام ولايت حقيقي و معنوي است.
۲) مرجعيت تقليد:
براي بررسي اين مطلب لازم است دو مقدمه را ذکر نماييم:
۱) دانشمندان علم «اصول فقه» مي گويند احکام دوگونه است:
الف) احکام واقعي
ب) احکام ظاهري.
احکام واقعي، احکامي است که شارع مقدس قرار داده است و احکام ظاهري، احکامي است که مجتهد از طريق ادله و اصول به آن دست مي يابد. در موارد بسياري اين دو عين يکديگرند، ولي درپاره اي از شرايط ممکن است آنچه که مجتهد فهميد با حکم واقعي الهي مطابق نباشد. وظيفه ما اين است که از احکام ظاهري تبعيت نماييم، زيرا، راهي به سوي احکام جز از طريق ادله ظاهري از جمله فتواي مجتهد نداريم. پس اگر بعداً معلوم شد که اين احکام ظاهري با احکام واقعي مطابق بوده که خيلي خوب است و ما همانگونه عمل کرده ايم که شارع مقدس خواسته است. و اگر مطابق نبود ما در نزد شارع مقدس معذور هستيم؛ زيرا راهي را که او به ما نشان داده بود رفته ايم.
به جد مي توان احتمال داد که امامت ظاهري و سياسي مناسب حيات روحي و معنوي بانوان نباشد. و اما امامت باطني و معنوي که به معناي دستگيري و هدايت حقيقي از باطن و مقام ولايت است. مطمئناً بانوان بزرگواري داراي اين مقام بوده اند مانند: فاطمه زهرا(سلام الله عليها) که داراي مقام ولايت حقيقي و معنوي است.
حال اگر اصابت به واقع نکرده و ما را به مقصود نهايي شارع مقدس نرسانده است تقصيري متوجه ما نيست بلکه چه بسا به خاطر همين تبعيت از فرمان شارع مأجور هم باشيم. مقصود از بيان اين مقدمه اين است که احکامي که در دست ما است ولو بايد در عمل همينگونه رفتار نماييم، اما در پاره اي از موارد مانند آنجا که اختلاف بين فقها وجود دارد، مي توان احتمال داد که حکم واقعي الهي به گونه اي ديگر باشد.
۲) مرجعيت تقليد گرچه توفيقي الهي است و خالي از عنايات امام زمان(عج) نيست، اما قبل از آن که يک منصب اجتماعي باشد و بيشتر از آن، يک مسؤوليت سنگين الهي و اخروي است و چه بسيار بوده اند بزرگاني که با اجتماع شرايط از مرجعيت گريزان بودند.(۲)
بنابراين اگر هم چنين مسؤوليتي به شخصي واگذار نگردد در واقع بار آخرتي او سبک تر شده است.
پس از بيان اين دو مقدمه، ظاهراً نظر مشهور آقايان فقها اين است که زن نمي تواند مرجع تقليد براي همه اعم از زن و مرد باشد، اما بعضي از مجتهدين و صاحب نظران عقيده دارند که زن مي تواند مرجع تقليد براي همه باشد. حال ممکن است حکم واقعي الهي هر کدام از اين دو نظر باشد. هر گروه از اين آقايان، نظري را که به آن رسيده اند براساس ادله شرعي و روش متعارف اجتهادي است و نظر و فتواي آنان مستند به منابع و مباني شرعي است. اگر نظر اول، حکم واقعي الهي باشد مي توان احتمال داد که فلسفه و علت اين حکم در مقام تشريع، رعايت حال بانوان و کاستن از بار مسؤوليت آنان باشد و اين که مرجعيت تقليد و تکاليف اجتماعي که به دنبال مرجعيت مي آيد مناسب حال بانوان و در طريق کمال خاص آنان نيست؛ زيرا ويژگي هاي روحي و رواني و معنوي بانوان به غير از ويژگي هاي روحي و رواني و معنوي مردان است و هر کدام کمالات خاص خود و طريق و راه مناسب براي رسيدن به آن کمالات را دارند.
نه زنان به خاطر ويژگي هاي متفاوت با مردان دچار کمبود و کاستي اند و نه مردان به خاطر ويژگي هاي متفاوت با زنان دچار کمبود و کاستي هستند، نه کمالات خاص بانوان کمال براي آقايان است و نه کمالات خاص آقايان کمال براي بانوان است
نه زنان به خاطر ويژگي هاي متفاوت با مردان دچار کمبود و کاستي اند و نه مردان به خاطر ويژگي هاي متفاوت با زنان دچار کمبود و کاستي هستند، نه کمالات خاص بانوان کمال براي آقايان است و نه کمالات خاص آقايان کمال براي بانوان است. اينها دو موجود انساني هستند و شرايط و ويژگي ها و کمالات و راه هاي متفاوتي دارند که همديگر را در اين جهان تکميل مي نمايند و نيازهاي هم را برطرف مي کنند. و اگر هم حکم واقعي الهي اين باشد که بانوان مي توانند مرجع تقليد براي همه زنان و مردان باشد فهميده مي شود که اين امر منافات با ساختمان روحي و معنوي بانوان ندارد. (۳)
امامت جماعت
بعضي از مراجع امامت زن براي جماعت زنان را جايز مي دانند، بنابراين نمي توان قاطعانه گفت که منصب امام جماعت در اسلام براي زنان قرار داده نشده است.
پي نوشت:
۱. ر.ک: الميزان، علامه طباطبايي، ج ۱۶، ص ۲۵۲.
۲. ر.ک: مقدمه علامه سيد محمد حسين حسيني طهراني بر کتاب شريف «توحيد علمي و عيني» بخش مربوط به احوالات جناب «سيد احمد کربلايي».
۳. براي آگاهي بيشتر ر.ک: نظام حقوق زن در اسلام، شهيد مطهري.

امامت هديه اي الهي براي همه آحاد امت است تا به مدد آن در صراط مستقيم قرارگيرند. امام ضامن اجراي احکام قرآن، مشعل هدايت در شب هاي تيره و وفروغ يقين افر ...

يکي ازشگفتيهاي عصر امامت شيعه ، امامت امام جواد(ع) است. امام جواد(ع) هنگام شهادت پدر بزرگوارش امام رضا(ع) حدود هشت سال سن داشت (۱). و بنابر آنچه از پي ...

امام سجاد(ع) امام زين العابدين(عليه السلام) در مدت امامت خويش، سخت ترين دوران عمر خويش را سپري نمود به گونه اي که، عقل آدمي از درک آن عاجز و ناتوان اس ...

سخن از حسين(ع) و قيام او نامكرر است، هر چند تشنه از ره رسيده را سيراب كند. غبار زمان را كنار مي زنيم تا ببينيم حسين كه بود و چه كرد.حادثه عاشورا مختص ...

ابوجعفر، امام محمدباقر (ع) پنجمين آفتابي است که بر افق امامت، جاودانه درخشيد، زندگيش سراسر دانش و ارزش بود، از اين رو باقر العلوم ناميده شد، يعني شکاف ...

مختار بن ابو عبيده بن مسعود ثقفي در سال اول هجرت، در طائف تولد يافت. در دوران خلافت عمر، همراه پدر به مدينه آمد. پدرش در يوم الجسر که مسلمانان با ايرا ...

با نماز بيني شيطان را به خاک بماليد در اهميت و ارزش نماز سخن زياد گفته شده به طوري که در روايات از بزرگان ديني داريم که فرمودند نخستين چيزي که بنده بر ...

نماز يکي از صورت‌هاي عبادت‌ است که در برخي از اديان وضع شده اشت. فهرست مندرجات [۱ پيرامون واژه •۲ نماز در دين يهود •۳ نماز در دين اسلام •۴ نماز در ...

دانلود نسخه PDF - امامت جماعت