up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله الکترونگاتيوي PDF
QR code - الکترونگاتيوي

الکترونگاتيوي

الکترونگاتيويته ، ميزان توانايي نسبي يک اتم در يک مولکول براي جذب جفت الکترون پيوندي به سوي خود است.
● مقياس نسبي پاولينگ
مقياس نسبي الکترونگاتيوي پاولينگ ، متداول ترين مقياس و مبتني بر مقادير تجربي انرژيهاي پيوندي است. مقدار انرژي اضافي که از جاذبه متقابل بارهاي جزئيб+ و б- اضافه بر انرژي پيوند کووالانسي آزاد ميشود، به قدر مطلق б و به تفاوت الکترونگاتيوي دو عنصر پيوند شده بستگي دارد. در محاسبات الکترونگاتيوي تنها تفاوت الکترونگاتيويته عناصر تعيين ميشود. براي بنا کردن يک مقياس ، به اتم F (الکترونگاتيوترين عنصر) بطور دلخواه عدد ۴ نسبت داده شده است.
مقياس الکترونگاتيوي پائولينگ ، متداولترين مقياس و مبتني بر مقادير تجربي انرژيهاي پيوند است. مثلا انرژي پيوند Br-Br ، انرژي لازم براي تفکيک مولکول Br۲ به اتمهاي Br است. براي تفکيک يک مول از مولکولهاي Br۲به اندازه ۴۶+ کيلو کالري انرژي لازم است. انرژي پيوند H-H برابر ۱۰۴+ کيلو کالري بر مول است.
الکترونگاتيويته در به روشهاي متفاوتي تعريف شده است که برخي از آنها به اختصار توضيح داده مي شود.
الکترونگاتيويته پاولينگ
انرژي اضافي پيوند A-B نسبت به متوسط انرژي پيوندهاي A-A و B-B مي تواندبه حضور سهم يوني در پيوند کوالانسي نسبت داده شود.اگر انرژي پيوند A-B بطور قابل ملاحطه اي از متوسط پيوندهاي غير قطبي A-A و B-B متفاوت باشد ميتوان فرض کرد که سهم يوني در تابع موج و بنابراين اختلاف بزرگ در الکترونگاتيوي وجود دارد.
الکترونگاتيويته آلرد_روکر
در اين تعريف الکترونگاتيويته توسط ميدان الکتريکي بر سطح اتم مشخص ميشود. بنابرين الکترون در يک اتم بار موثر هستهاي را احساس مي کند. بر طبق اين تعريف عناصري با الکترونگاتيويته بالا آنهايي هستند با بار هستهاي موثر بزرگ و شعاع کوالانسي کوچک اين عناصر در نزديکي فلوئور قرار دارند.
الکترونگاتيويته موليکن
موليکن تعريف خود را بر پايه دادههاي طيفهاي اتمي نهاد. او فرض کرد که توريع دوباره الکترون در طي تشکيل تر کيب به گونهاي است که در آن يک اتم به کاتيون (توسط ار دست دادن الکترون) و اتم ديگر به آنيون (توسط گرفتن الکترون) تبديل ميشود. اگر يک اتم داراي انرژي يونيراسيون بالا و الکترونخواهي بالا باشد، احتمالا در هنگام تشکيل پيوند ، الکترونها را به سوي خود مي کشد. بنابراين به عنوان الکترونگاتيو شناخته مي شود. از طرف ديگر اگر انرژي يونش و الکترونخواهي آن ، هر دو کوچک باشد تمايل دارد تا الکترون از دست بدهد. بنابراين به عنوان الکترو پوزيتيو طبقه بندي شود. اين مشاهدات تعريف موليکن را به عنوان مقدار متوسط انرژي يونش و الکترونخواهي عنصر معرفي مي کند.
● تغييرات الکترونگاتيويته عناصر
الکترونگاتيويته عناصر با افزايش تعداد الکترونهاي والانس و همچنين کاهش اندازه اتم افزايش مييابد و در هر دوره از جدول تناوبي از چپ به راست و در هر گروه از پايين به بالا افزايش مييابد. فلزات ، جاذبه کمي براي الکترونهاي والانس دارند و الکترونگاتيوي آنها حاکم است، ولي نافلزات ، به استثناي گازهاي نجيب ، جاذبه قوي براي اينگونه الکترونها دارند و الکترونگاتيوي آنها زياد است.
بطور کلي ، الکترونگاتيوي عناصر در هر دوره از چپ به راست (با افزايش تعداد الکترونهاي والانس) و در هر گروه از پايين به بالا (با کاهش اندازه اتم) افزايش مي يابد. بنابراين، الکترونگاتيوترين عناصر ، در گوشه بالايي سمت راست جدول تناوبي (بدون در نظر گرفتن گازهاي نجيب) و عناصري که کمترين الکترونگاتيوي را دارند، در گوشه پاييني سمت چپ اين جدول قرار دارند. اين سير تغييرات ، با سير تغييرات پتانسيل يونش و الکترونخواهي عناصر در جدول تناوبي هم جهت است.
● مفهوم الکترونگاتيوي
مفهوم الکترونگاتيوي گرچه مفيد است ولي دقيق نيست. روشي ساده و مستقم براي اندازه گيري خاصيت الکترونگاتيويته وجود ندارد و روشهاي گوناگون براي اندازه گيري آن پيشنهاد شده است. در واقع چون اين خاصيت علاوه بر ساختمان اتم مورد نظر به تعداد و ماهيت اتمهاي متصل به آن نيز بستگي دارد، الکترونگاتيوي يک اتم نامتغير نيست. انتظار مي رود که الکترونگاتيوي فسفر در PCl۳ با الکترونگاتيوي آن در PCl۵ تفاوت داشته باشد. از اينرو ، اين مفهوم را تنها بايستي نيمه کمي تلقي کرد. بنابراين ميتوان گفت که قطبي بودن مولکول HCl ناشي از اختلاف بين الکترونگاتيوي کلر و هيدروژن است چون کلر الکترونگاتيوتر از هيدروژن است، آن سر مولکول که به کلر منتهي مي شود، سر منفي دو قطبي است.
● توجيه پيوند يوني با خاصيت الکترونگاتيويته
پيوند يوني بين غيرفلزات وقتي تشکيل ميشود که اختلاف الکترونگاتيوي آنها خيلي زياد نباشد. در اينگونه موارد، اختلاف الکترونگاتيوي عناصر نشان دهنده ميزان قطبي بودن پيوندهاي کووالانسي است. اگر اختلاف الکترونگاتيوي صفر يا خيلي کوچک باشد، ميتوان گفت که پيوند اساسا غير قطبي است و اتمهاي مربوط ، سهم مساوي يا تقريبا مساوي در الکترونهاي پيوند دارند.
هر چقدر اختلاف الکترونگاتيوي بيشتر باشد پيوند کووالانسي قطبيتر خوهد بود (پيوند در جهت اتم الکترونگاتيوتر قطبي ميشود). بنابراين با توجه به مقادير الکترونگاتيوي ميتوان پيشگويي کرد که HF قطبيترين هيدروژن هاليدها است و انرژي پيوندي آن بيشتر از هر يک از اين ترکيبات است. البته نوع پيوندي که بين دو فلز تشکيل مي شود (پيوند فلزي) و در آن اختلاف الکترونگاتيوي نسبتا کم است.
● کاربردهاي الکترو نگاتيويته
ميتوان براي تعيين ميزان واکنش پذيري فلزات و غير فلزات بکار برد.
براي پيشبيني خصلت پيوندهاي يک ترکيب بکار برد. هرچه اختلاف الکترونگاتيوي دو عنصر بيشتر باشد، پيوند بين آنها قطبيتر خواهد بود. هرگاه اختلاف الکترونگاتيوي دو عنصر در حدود ۱.۷ باشد. خصلت يوني نسبي پيوند بيش از ۵۰% است.
اگر اختلاف الکترونگاتيوي صفر و يا خيلي کوچک باشد. پيوند غير قطبي است. هرچه اختلاف الکترونگاتيوي بيشتر باشد، پيوند کووالانسي قطبيتر خواهد بود. در اين پيوندها ، اتمي که الکترونگاتيوي بيشتري دارد، بار منفي جزئي را خواهد داشت.
با استفاده از مقادير الکترونگاتيوي ميتوان نوع پيوندي را که يک ترکيب ممکن است داشته باشد، پيشبيني کرد. وقتي دو عنصر با اختلاف الکترونگاتيوي زياد با يکديگر ترکيب مي شوند، يک ترکيب يوني حاصل ميشود. مثلا اختلاف الکترونگاتيوي سديم و کلر ۲.۱ است و NaCl يک ترکيب يوني است.
آيا الکترونگاتيوي يک عنصر هميشه ثابت است؟
مفهوم الکترونگاتيوي غير دقيق است. زيرا اين خاصيت نه تنها به ساختمان اتم مورد بحث بستگي دارد، بلکه تعداد و ماهيت اتمهاي ديگري که به اتم مزبور پيوند داده شدهاند نيز در آن دخالت دارد. بنابراين الکترونگاتيوي يک عنصر هميشه ثابت نيست مثلا الکترونگاتيوي فسفر در ترکيب (PCl۳) متفاوت از الکترونگاتيوي آن در ترکيب (PCl۵) است

الکترونگاتيويته ، ميزان توانايي نسبي يک اتم در يک مولکول براي جذب جفت الکترون پيوندي به سوي خود است. ● مقياس نسبي پاولينگ مقياس نسبي الکترونگاتيوي پاو ...

الکترونگاتيويته Electronegativity ميزان توانايي نسبي يک اتم در يک مولکول براي جذب جفت الکترون پيوندي بسوي خود است. ● متداول ترين مقياس الکترونگاتيويته ...

الکترونگاتيويته Electronegativity ميزان توانايي نسبي يک اتم در يک مولکول براي جذب جفت الکترون پيوندي بسوي خود است. متداول‌ترين مقياس الکترونگاتيويته م ...

مندليف و لوتار ميردر موردخواص عنصرهاو ارتباط انها بررسي هاي دقيق تري انجام دادندودر سال ۱۸۶۹م به اين نتيجه رسيدند که خواص عنصرها تابعي تناوبي از جرم ا ...

● تعريف قديمي اسيدها موادي ترش مزه اند خاصيت خورندگي دارند شناساگرها را تغيير رنگ مي دهند و بازها را خنثي مي کنند. بازها موادي با مزهٔ گس-تلخ اند حالت ...

دانلود نسخه PDF - الکترونگاتيوي