up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله اقيانوس ها – درياها PDF
QR code - اقيانوس ها – درياها

اقيانوس ها – درياها

راز اقيانوس ها و درياها

● برق ماهي ها
شناگري که به خود جرأت مي دهد و وارد آب هاي اقيانوس يا رودخانه مي شوند، بايد مراقب جانوران خطرناکي که در آن آب ها زندگي مي کنند، باشد. زيرا اگر مراقبت هاي لازم را نکند، احتمال دارد که يک کوسه ماهي قسمتي از بدنش را قطع کند؛ يک سفره ماهي او را بگزد؛ و يا اين که توسط يک گروپر غول آسا بلعيده شود.
اما شايد او اصلاً به فکرش هم نرسد که امکان دارد در وسط آب، دچار برق گرفتگي بشود، برقي که عمداً از جانب يک موجود آبزي توليد شده است.
حقيقت اين است که اگر شناگري ندانسته پا به روي يک سفره ماهي برق دار بگذارد و يا حتي از نزديکي يک مارماهي برق دار عبور کند به طور حتم دچار برق گرفتگي مي شود. در ميان تمام جانوراني که در هوا، روي خشکي و يا در درياها زندگي مي کنند، تنها انسان و بعضي ماهيان دريائي هستند که مي توانند از نيروي برق به عنوان اسلحه استفاده کنند.
اگر چه در دريا نزديک به ۲۵۰ گونه جانور پيدا مي شود که مي توانند برق توليد کنند و از نيروي آن براي دفاع از خود، فلج کردن طعمه و درياپيمائي و احياناً برقرار کردن ارتباط با يکديگر براي امور مهمي نظير توليدمثل استفاده کنند. در ميان اين ها تنها سفره ماهي و مارماهي برق دار است که با توليد زياد براي انسان ايجاد خطر مي کنند.
سفره ماهي برق دار که به اژدرماهي هم موسوم است، از نظر شکل کاملاً شبيه گونه هاي ديگر سفره ماهي ها و اسکيت هاست و گونه هاي آن از نظر اندازه و ميزان توليد برق با هم تفاوت هاي زيادي دارند. اژدرماهي که در سواحل اقيانوس اطلس و درياي مديترانه زندگي مي کند قطر بدنش به ندرت به ۶ سانتيمتر مي رسد و فقط مي تواند ۵۰ ولت برق توليد کند که براي کشتن و يا فلج کردن ماهي هاي کوچک و نرم تنان کفايت مي کند.
اما براي انسان به هيچ وجه خطرناک نيست و تنها براي چند لحظه بدن را به لرزه در مي آورد. اما در مقابل گونهٔ ديگري از اين ماهي وجود دارد که به تروپدو نوبيليانا موسوم است و بزرگ ترين اژدرماهي ها محسوب مي شود. اين ماهي نيز در اقيانوس اطلس و درياي مديترانه و معمولاً در عمق ۶۰ متري زندگي مي کند، اما گاهي نيز با نزديکي هاي ساحل، يعني محلي که شناگران به شنا و تفريح مي پردازند، پيش مي آيد.
اين ماهي طولش به ۸ ۱ متر و وزنش به ۱۰۰ کيلو مي رسد و مانند يک دينام واقعي مي تواند برقي به قدرت ۲۰۰ ولت توليد که نه تنها براي از پا در آوردن يک انسان کافي است بلکه نزديک شدن به آن نيز خطرناک است و موجب مي شود که انسان دچار برق گرفتگي بشود چون آب جريان برق را از خود عبور مي دهد. اژدرماهي عضو برق دار خود را که درست در پاي بالهٔ سينه اش قرار دارد، هميشه به همراه دارد. در اين قسمت از بدن جانور، بافت هاي عضله اي تبديل به پولک هائي شده اند که روي آن ها (رويهٔ زيرين) داراي بار الکتريکي منفي و روي ديگر (رويهٔ فوقاني) داراي بار الکتريکي مثبت است. برق اين پولک ها از طريق حرکتي که ماهي به بدن خود مي دهد، تأمين مي شود و به اين سبب اژدرماهي براي حرکت، بيشتر از نيروي دم خود استفاده مي کند تا باله هاي سينه اي.
عضو برق دار به وسيلهٔ رشته هاي عصبي به مغز مربوط مي شود و از اين رو وارد ساختن شوک الکتريکي به موجودات ديگر، به اختيار خود جانور است. بخش زيادي از نيروي برق اژدرماهي در همان شوک الکتريکي اولي که وارد مي آورد از بين مي رود و پس از آن جانور بايد مدتي وقت صرف کند تا دوباره برق لازم را ذخيره کند.
البته انسان از قرن ها پيش به وجود اژدرماهي پي برده بود، ارسطو دانشمند و پژوهشگر باستاني اين جانور را مورد بررسي قرار داده و متذکر شده بود که اين جانور شکار خود را از طريق پرتاب نوعي سم يا اکسير بي هوش کننده که در عين حال هيچ کدام از اين دو هم نيست از پا در مي آورد. اوپيان کريکوسي دريانورد و شاعر يوناني دوم ميلادي نيز متوجه شده بود که اژدرماهي ناگهان سمي جادوئي از خود پخش مي کند.
طبيعي است که نويسندگان باستاني نمي توانستند نيروي برق ماهي را به درستي توصيف کنند، زيرا از وجود نيروئي به نام برق آگاهي نداشتند و فقط پس از کشفيات لوئيجي گالواني در قرن هيجدهم ميلادي بود که دانشمندان به تدريج به وجود امواج الکترومغناطيسي که موجب انتقال اطلاعات در بدن مي شوند، پي بردند. در ميان ماهي هاي برق دار گونه اي که در آب هاي شيرين آمريکاي جنوبي زندگي مي کند از همه خطرناک تر است.
طول اين مارماهي به بيش از ۳ متر مي رسد و نام علمي آن الکتروفورس الکتريکوس است و مي تواند يک شوک الکتريکي ۶۰۰ ولتي وارد کند. دانشمندان موفق شده اند، يک تخليهٔ الکتريکي ۵۵۰ ولتي را با تقريباً ۲ آمپر از اين جانور ثبت کنند که اين مقدار تقريباً معادل يک شوک يک کيلو واتي است. مارماهي را مي توان مانند خازن هائي که انسان مي سازد تخليه کرد. در برخي از آکواريوم ها دو رشته سيم به بدن مارماهي وصل مي کنند و سر ديگر آن را به يک لامپ کوچک مربوط مي سازند و لامپ روشن باقي مي ماند و يا از اين نيرو براي نشان دادن تغيير فرکانس هاي بدن خود حيوان استفاده مي شود.
در اين حالت نيروي برق بدن حيوان از طريق يک آمپلي فاير به يک بلندگو وصل مي شود و تغيير فرکانس ها از طريق صوتي شنيده مي شود. مارماهي برق دار ويژگي عجيب ديگري نيز دارد که بي شباهت به ويژگي مارمولک ها نيست، به اين ترتيب که اگر قسمت هاي انتهائي بدنش قطع شود، مي تواند آن را دوباره ترميم بکند، مارماهي تقريباً مي تواند تمام دم خود را بازسازي کند. بايد توجه داشت که مارماهي برقي واقعاً مارماهي نيست بلکه داراي رده بندي ديگري است که شامل تمام جانوران برق دار دريائي مي شود. غير از اژدرماهي و شماره اي چند از ماهي هاي کوچک مولد برق شامل گربه ماهي آفريقائي هم مي شود که طول بدنش به حدود ۳ متر مي رسد. مصريان باستان به وجود نيروي مرموز اين جانور واقف بودند. البته شوک برقي اين جانور قادر به کشتن انسان نيست.
● مارماهي برقي، سيم فشار قوي
موجود هولناک گونه اي از ماهي هاي کارپ است که در گونه هاي خيلي نزديک مارماهي برقي، ماهي طلائي نيست. بلکه موجود استوانه اي شکلي است که به طور طبيعي با سيستمي که شامل ۶۰۰۰ سلول است، برق توليد مي کند. اين ماهي در آب هاي شيرين ساکن است و در رودخانه هاي گل آلود آمريکاي جنوبي از گوياناس تا آرژانتين يافت مي شود.
در دنيا تنها سه گونه ماهي ديگر، يکي سفره ماهي برقي و دو گونه ماهي استخواني ستاره نگر و گربه ماهي آفريقائي هستند که مي توانند در توليد نيروي برق با او برابري کنند. دم بلند و پهن اين جانوران وسيلهٔ اصلي شناي آن هاست و تقريباً به طور کامل قابل بازسازي است. اين امر مخصوصاً براي مارماهي که اغلب از پشت سر مورد حمله قرار مي گيرد و حمله کنندگان دم او را قطع مي کنند و مي خورند، فوق العاده مفيد است.
● شکار الکتريکي
سال ها پيش از اين که صندلي هاي الکتريکي يا باتون و سيخونک هاي برقي که در راندن گله هاي گاو به کار مي رود به وجود آيد، اژدرماهي براي از پا درآوردن دشمنان و شکار از نيروي عجيب خود استفاده مي کرد. اژدرماهي برخلاف بقيهٔ سفره ماهي ها که بيشتر در نزديکي سواحل به سر مي برند، يک ماهي ميان اقيانوسي است و اغلب هم در اعماق زياد به سر مي برد و تقريباً تمام بدن اين جانور در توليد نيروي برق لازم سهيم هستند. اما عمل تخليه با قدرتي که تا ۲۰۰ ولت هم اندازه گيري شده است از طريق دو عضو نسبتاً بزرگ که در انتهاي باله هاي سينه اي او قرار دارند، صورت مي گيرد. برق ماهي سه گونه اصلي دارد: اژدرماهي، برق ماهي چشمي، برق ماهي مرمري.

کره زمين از نظر آنکه دماي سطحي آن به قدري است که وجود آب را در هر سه حالت مايع ، جامد و گاز امکان پذير مي کند، در ميان سيارات منظومه شمسي ، سياره اي غ ...

کره زمين از نظر آنکه دماي سطحي آن به قدري است که وجود آب را در هر سه حالت مايع ، جامد و گاز امکان پذير مي کند، در ميان سيارات منظومه شمسي ، سياره اي غ ...

اطلاعات اوليه کره زمين از نظر آنکه دماي سطحي آن به قدري است که وجود آب را در هر سه حالت مايع ، جامد و گاز امکان‌پذير مي‌کند، در ميان سيارات منظومه شمس ...

با اين که از عمر کهن ترين بخش پوسته اقيانوس عظيم آرام کمي بيش از ۲۰۰ ميليون سال مي گذرد، با اين حال خود عارضه بسيار کهن تر بوده و تاريخ پيدايش آن سراس ...

▪ مخاطرات دريايي، درياي خزر چيست؟ در پژوهش هاي خود مخاطرات درياي خزر را جمع بندي کرديم و متوجه شديم يکي از مهم ترين مخاطرات، «جريان شکافنده» دريا است. ...

از اول تا ۱۲ دسامبر در شهر پزنان در لهستان گردهمايي سازمان ملل درباره آب و هوا برگزار شد. در همان زمان از سوي سازمان هواشناسي بين المللي زنگ خطري دربا ...

● اطلاعات اوليه بطور کلي آتشفشانهاي عهد حاضر در سه منطقه تکتونيکي متفاوت پاکنده اند که عبارتند از : حاشيه صفحات همگرا ، که اين نوع آتشفشانها را کمپرسي ...

● چرخه هاي زمين زمين مي تواند مانند يک سيستم غول پيکر از چرخه هاي فعال تصور شود. در هر چرخه، ماده و انرژي از جايي به جايي ديگر منتقل مي شود و ممکن است ...

دانلود نسخه PDF - اقيانوس ها – درياها