up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله اقيانوس منجمد شمالي PDF
QR code - اقيانوس منجمد شمالي

اقيانوس منجمد شمالي

تهديد ذوب شدن اقيانوس منجمد شمالي

از اول تا ۱۲ دسامبر در شهر پزنان در لهستان گردهمايي سازمان ملل درباره آب و هوا برگزار شد. در همان زمان از سوي سازمان هواشناسي بين المللي زنگ خطري درباره گازهاي گلخانه اي به صدا در آمد که يکي از دلايل اصلي گرم شدن کره خاکي هستند و سطح تمرکزشان به رکوردي جديد در سال ۲۰۰۷ رسيده است. اين زنگ خطر به هيچ وجه انتزاعي نيست. نگراني دانشمندان درباره امکان گسست لايه هاي يخ قطبي شاهد اين امر است. «جريان پوياي مربوط به ذوب يخ ها که در الگوهاي موجود لحاظ نشده ولي مشاهدات اخير آن را به خوبي نشان مي دهد، مي تواند بر شکنندگي توده هاي يخ قطبي در برابر گرم شدن دماي زمين بيفزايد و بالا آمدن سطح درياها را باعث شود.»۱ اين جمله کوتاه خلاصه اي است از چهارمين گزارش گروه متخصصان بين المللي آب و هوا (GIEC) که در ماه فوريه ۲۰۰۷ پخش شد و آنچنان که بايد مورد توجه قرار نگرفت. گرچه رسانه ها از بالا آمدن ۱۸ تا ۵۹ سانتيمتري آب تا آخر اين قرن خبر داده اند، پرسش درباره حدود الگوي به کار رفته در اين پيش بيني مسکوت مانده است. اين در حالي است که بسياري از هواشناسان نگران آن هستند که به جاي ذوب شدن تدريجي يخ ها به گسستي در لايه هاي يخي برسيم که به بالا آمدن بسيار سريع تر سطح آب ها بينجامد؛ سناريويي نگران کننده که دره ژرف ميان شرايط اضطراري نجات آب وهوا و مذاکرات پيش بيني شده براي پيمان جديد «پسا کيوتو» را نشان مي دهد به کنفرانس سازمان ملل ماه دسامبر امسال در پزنان و در ماه دسامبر ۲۰۰۹ در کپنهاگ ارائه خواهد شد. موضوع، مساله زندگي ده ها ميليون مردم به ويژه مردمان جنوب است.
در مناطق قطبي در فصل زمستان در قله هاي يخي حوضه هاي پهناور آب جاري به وجود مي آيند و حفره هايي در توده هاي يخ ايجاد مي کنند.۲ در گروئنلند همين تازگي ها چنين درياچه اي به وسعت سه کيلومتر ديده شده که محتوايش در کمتر از ۲۴ دقيقه به مانند آب يک ظرفشويي خالي شده است. اين آب ها زماني که به سطح پاييني و صخره اي اين يخچال ها مي رسند، مي توانند به کنده شدن ناگهاني قطعات عظيم يخ و بالا آمدن سطح آب منجر شوند. اين تصوير کابوس قطب شناسان است.
● حتي يک دقيقه را هم نبايد از دست داد
اين جريان فعال سال هاست که در مناطق اقيانوس منجمد شمالي مشاهده شده است. قله هاي يخي منطقه گروئنلند آن ميزان آب در خود دارند که بتوانند سطح آب اقيانوس ها را شش متر بالا بياورند. وضعيت آنترکتيک جنوبي نيز نگران کننده است. مجموعه يخچال هاي اين منطقه از چهار بخش تشکيل شده اند؛ قله هاي يخي شرقي، قله هاي يخي غربي، يخچال هاي اين شبه جزيره و مناطق يخي که در اقيانوس شناورند. اگر قله هاي يخي شرقي آب شوند سطح اقيانوس ها ۵۰ متر بالا مي آيد.۳ در حال حاضر خوشبختانه وضعيتش ثابت مانده است. در عوض، ذوب شدن يخ هاي منطقه غربي اين شبه جزيره، با بالا رفتن بي سابقه دماي هوا (افزايش سه درجه در طول ۵۰ سال گذشته) شتاب گرفته است. در شمال شرقي جايي که ميانگين درجه حرارت تابستاني ۲ ۲ درجه است، درجه حرارت هر ۱۰ سال ۵ ۰ درجه بالا خواهد رفت. يخ هاي شبه جزيره و قله هاي يخي غربي هر کدامشان براي بالا بردن پنج متري سطح آب هاي درياها کفايت مي کنند. خطر روزافزون با دو خصوصيت ديده مي شود؛ نخست آنکه دره هاي صخره اي اين شبه جزيره از دره هاي گروئنلند باز تر و شيب کمتري دارند و در نتيجه توده هاي يخ سريع تر مي توانند به سوي دريا روانه شوند.۴ در واقع سرعت لغزش اين توده هاي يخي در سال هاي اخير سه برابر شده است. دوم آنکه سطح صخره هايي که قله هاي يخي را بر خود دارند از سطح دريا پايين تر است و در بسياري از جاها شيبش هم رو به درياست.۵ آن چه متخصصان را نگران کرده اين است که جريان آب هاي اقيانوس در قطب که روزبه روز گرم تر مي شوند به اين کناره ها نزديک مي شوند و اين خطر وجود دارد که قله هاي يخي را از صخره هاي زير آب جدا کنند.
از نظر جيمز هانسن سرپرست سازمان ناسا و هشت متخصص ديگري که با وي مقاله اي را در مجله دانش به چاپ رسانده اند خطر نزديک تر از آن است که به نظر مي آيد.۶
اين نتيجه گيري را از پژوهش درباره گذشته آب و هواي زمين به دست داده اند. در ۶۵ ميليون سال پيش، زمين تقريباً از يخ خالي بود. يخبندان منطقه آنترکتيک حدود ۳۵ ميليون سال پيش اتفاق افتاده است که با گذر از مرحله اي تطابق دارد که مرتبط است به تابش خورشيدي، به پديده البدو۷ و به تمرکز جوي شرايط گلخانه اي. اين پديده ها شرايط را براي يخبندان آماده کردند. پس از آن سطح اقيانوس ها پايين آمد و بارش هاي جوي به صورت برف در قطب ها انباشته شدند. به گفته نويسندگان اين مقاله ما در حال گذار از مرحله اي در جهتي معکوس هستيم.
بايد اين اخطارها را جدي گرفت. در واقع پيش بيني بالا آمدن سطح اقيانوس ها از سوي سازمان GIEC بسيار بي دقت بوده است. از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۶ بالا آمدن سطح آب ها ۳ ۳ ميليمتر در سال بوده است در حالي که بالا آمدني برابر دو ميليمتر(¸) در سال پيش بيني شده بود. اين اختلاف ¶° درصدي ناشي از دشواري الگو سازي از تحولات يخچال هاست.
اگر بالا رفتن درجه حرارت به دو درجه سانتيگراد تا سال ۱۷۸۰ (آغاز دوره صنعتي) ثابت مانده بود، الگوي به دست آمده بالا رفتني برابر ۴ ۰ تا ۵ ۱متر را در قرون متوالي نشان مي دهد. اين در حالي است که تفاوت ۶۰ درصدي کافي است که مبنا را بر تغييري ميان ۶ ۰ تا ۲ ۲ متر بگذاريم همين اعداد هم احتمالاً با توجه به فروپاشي نامنظم قله هاي يخي، کم برآورد شده اند به ويژه اينکه مبناي زماني کاملاً دگرگون مي شود. در واقع اگر هانسن و همکارانش درست بگويند، براي پرهيز از فاجعه اي برگشت ناپذير که تا چند دهه ديگر روي خواهد داد نبايد حتي يک دقيقه را از دست دهيم.
بالا آمدن يک متري آب اقيانوس ها جان صدها ميليون انسان را به ويژه در سرزمين هاي جنوبي به خطر خواهد انداخت. ۱۰ ميليون مصري، ۳۰ ميليون بنگلادشي و يک چهارم مردم ويتنام بايد جابه جا شوند،۹ لندن و نيويورک هم در خطر خواهند بود. با اشاره به شرايط دهشت انگيز سرپرست موسسه GIEC، راجندرا پشوري به تازگي اظهار اميدواري کرده است «گزارش جديد بهترين اطلاعات را درباره امکان آب شدن اين دو منطقه (گروئنلند و آنترکتيک غربي) دارا باشد.»۱۰ متاسفانه اين گزارش در سال ۲۰۱۳ ارائه خواهد شد که براي تاثيرگذاري بر کنفرانس هاي بين المللي ماه هاي دسامبر سال هاي ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ که درباره راهکارهاي «پساکيوتو» است خيلي دير است.
جدي نگرفتن بالا آمدن سطح آب ها مي توانست همان اندازه نگران کننده باشد که نديده گرفتن پروژه هاي موجود سازمان GIEC. اين پروژه ها که از سوي دولت ها حمايت مي شوند مبناي مذاکراتي هستند که در دسامبر ۲۰۰۷ در بالي جريان داشت. تصميم گيرندگان سياسي اين اقدامات پيشگيرانه را منظماً درحال نزول تفسير مي کنند.
به گفته سازمان GIEC براي محدود کردن دما بين دو تا ۴ ۲ درجه، با توجه به دوران پيش صنعتي لازم است که پايين آوردن توليد گازها با اثر گلخانه اي حداکثر تا پيش از سال ۲۰۱۵ آغاز شود. با اين کار مي شود توليد اين گازها را تا سال ۲۰۵۰ به ۵۰ تا ۸۵ درصد سال ۲۰۰۰ رساند. در چنين شرايطي، احترام به قانون آلوده کننده-پرداخت کننده، کشورهاي توسعه يافته را وادار مي کند که تلاش ويژه و مهمي را به کار گيرند و کاهش توليد گازهاي ياد شده را تا سال ۲۰۵۰ به ۸۰ تا ۹۵ درصد برسانند. در اين صورت در سطح جهاني اين کاهش بين ۲۵ تا ۴۰ درصد خواهد بود. باز هم به گفته سازمان GIEC اين کاهش در کشورهاي در حال توسعه نيز اتفاق خواهد افتاد.
پيشنهادهاي اين سازمان که نسبت به پيشنهادهاي هانسن و گروهش الزام آورند به همان اندازه مورد بي توجهي قرار گرفته اند. ژان پاسکال وان ايپرسل استاد دانشگاه کاتوليکي لوون و عضو دفتر GIEC مرتب اشاره کرده است اعضاي گروه G۸ از کاهش ۵۰ درصدي مي گويند نه از کاهش ۸۵ درصدي گازهاي گلخانه اي که بخش مهم کار را شامل مي شود.۱۱ گروه G۸ همچنين اهداف ويژه اي که کشورهاي توسعه يافته در مسووليت هاي عمده شان در تغييرات آب و هوا را نشانه مي رود مسکوت مي گذارند و اين مساله اي ا ست که همه جا به چشم مي خورد. برنامه «انرژي-آب وهوا» که توسط کميسيون اروپايي براي مقطع زماني ۲۰۲۰-۲۰۱۳ پيشنهاد شده است براي نمونه با تصميم شورا در سال ۱۹۹۶ مبني بر محدود کردن بالا رفتن دما به دو درجه نسبت به سال ۱۷۸۰ همخواني ندارد. برنامه انرژي-آب وهواي بارک اوباما هم که پيش بيني کاهشي ۸۰ درصدي تا سال ۲۰۵۰ را مي کند تا سال ۲۰۲۰ تنها سطح سال ۱۹۹۰ را در نظر دارد.۱۲
خلاصه، در حالي که نگراني دانشمندان رو به افزايش است، حکومت ها به تکرار بيانيه هايشان مي پردازند و در عمل اهدافشان را بر مبناي محافظه کارترين روش ها مي گذارند و از «سازوکار نرمش پذير» مي گويند تا تلاش کشورهاي شمالي را با کاهشي «خود به خودي» در توليد گازها هماهنگ سازند. منطق اين گزينه توسط آقاي نيکلا سترن اقتصاددان و رئيس سابق بانک جهاني توضيح داده شده است. وي در گزارشش به دولت بريتانيا در ماه اکتبر ۲۰۰۶ توصيه مي کند: «از اين کار به سرعت و در حجم بالا پرهيز کنند» چرا که «عدم اطميناني بزرگ در مورد هزينه هاي کاهش گازهاي ياد شده از ۶۰ تا ۸۰ درصد در مورد صنايع، هواپيمايي و ديگر حوزه ها وجود دارد.»۱۳ وي نگران است مذاکرات درباره آب وهوا اگر به نتيجه برسد، بيشتر به دل مشغولي هاي مربوط به مردم بپردازد تا به دل مشغولي هاي مربوط به سودهاي اقتصادي.

کره زمين از نظر آنکه دماي سطحي آن به قدري است که وجود آب را در هر سه حالت مايع ، جامد و گاز امکان پذير مي کند، در ميان سيارات منظومه شمسي ، سياره اي غ ...

کره زمين از نظر آنکه دماي سطحي آن به قدري است که وجود آب را در هر سه حالت مايع ، جامد و گاز امکان پذير مي کند، در ميان سيارات منظومه شمسي ، سياره اي غ ...

اطلاعات اوليه کره زمين از نظر آنکه دماي سطحي آن به قدري است که وجود آب را در هر سه حالت مايع ، جامد و گاز امکان‌پذير مي‌کند، در ميان سيارات منظومه شمس ...

با اين که از عمر کهن ترين بخش پوسته اقيانوس عظيم آرام کمي بيش از ۲۰۰ ميليون سال مي گذرد، با اين حال خود عارضه بسيار کهن تر بوده و تاريخ پيدايش آن سراس ...

▪ مخاطرات دريايي، درياي خزر چيست؟ در پژوهش هاي خود مخاطرات درياي خزر را جمع بندي کرديم و متوجه شديم يکي از مهم ترين مخاطرات، «جريان شکافنده» دريا است. ...

● اطلاعات اوليه بطور کلي آتشفشانهاي عهد حاضر در سه منطقه تکتونيکي متفاوت پاکنده اند که عبارتند از : حاشيه صفحات همگرا ، که اين نوع آتشفشانها را کمپرسي ...

● چرخه هاي زمين زمين مي تواند مانند يک سيستم غول پيکر از چرخه هاي فعال تصور شود. در هر چرخه، ماده و انرژي از جايي به جايي ديگر منتقل مي شود و ممکن است ...

پديده هاي بسياري در اين عالم وجود دارند كه براي ما خيلي عادي و روزمره هستند، اما در دل خود اسرار بسياري را نهفته دارند كه پس از تحقيق و فاش شدن ديرينه ...

دانلود نسخه PDF - اقيانوس منجمد شمالي