up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله اقبال آشتياني PDF
QR code - اقبال آشتياني

اقبال آشتياني

زندگينامه اقبال آشتياني

استاد عباس اقبال آشتياني، از مورخان و محققان نامي دوره معاصر و کسي که شيوه تحقيق علمي را در ايران رواج داد، در سال 1276 هجري قمري در خانواده‌اي تهي‌دست در شهر آشتيان به دنيا آمد. در کودکي به علت فقر و تنگدستي چندي در مغازه درودگري کار مي‌کرد ولي در ضمن کار به مکتب نيز مي‌رفت و مقدمات علوم را در زادگاه خود فرا گرفت. در دوران نوجواني به تهران آمد و به مدرسه دارالفنون راه يافت و پس از فراغت از تحصيل به سبب امتيازهاي درخشاني که کسب کرده بود در همان مرکز مشغول به تحصيل شد. اقبال آشتياني به تدريج در مدارس معروف ديگر تهران از جمله دارالمعلمين، مدرسه سياسي و مدرسه نظام نيز به تدريس پرداخت و با جمع کثيري از نويسندگان معروف آن عهد آشنا شد.
عباس، از سال 1297 همکاري خود را با مجله دانشکده که از مجلات ادبي معروف بود و با مديريت ملک‌الشعراء بهار منتشر مي‌شد، آغاز کرد. وي سپس با آشنايي با مشاهير و دانشمندان آن روزگار مثل رشيد ياسمي، سعيد نفيسي، عبدالعظيم قريب و غلامحسين رهنما به تآليف مقالات تاريخي و ادبي در مجلات معتبر ادبي آن روزگار پرداخت.
استاد عباس اقبال در سال 1304 شمسي به عنوان منشي هيات نظامي ايران به پاريس رفت و با استفاده از فرصت به تکميل معلومات خود پرداخت و موفق به اخذ درجه ليسانس زبان و ادبيات از دانشگاه سورين شد. اقبال در سال 1308 به ايران بازگشت و در پي دعوت وزارت فرهنگ، اقدام به تأليف کتب تاريخي مختلف براي تدريس در دبيرستانها و شعب علوم انساني مدارس عاليه ايران نمود.
در سال 1313 که نخستين سنگ بناي دانشگاه تهران نهاده شد، اقبال به سمت دانشياري دانشکده ادبيات دعوت شد؛ سپس به مقام استادي رسيد و پس از تأسيس فرهنگستان ايران نيز به عضويت آن انتخاب شد.
وي در سال 1323 مجله ادبي و تاريخي يادگار را که در نوع خود بي‌نظير بود، منتشر کرد و تا سال 1328 که اين مجله براثر مشکلات مالي تعطيل شد، مديريت آن را بر عهده داشت. استاد عباس اقبال آشتياني در سال 1328 ه.ش به عنوان نماينده فرهنگي ايران به ترکيه و سپس به ايتاليا رفت و در سال 1334 در شهر رم بدرود حيات گفت.
اقبال آشتياني از دانشمندان پرشور و فعال دوره معاصر ايران بود که در رشته‌هاي زبان‌شناسي، تاريخ، اديان و جغرافيا تخصص داشت و آثار مختلفي در اين رشته‌ها از خود بر جاي گذاشت که هر يک در نوع خود بي‌نظيرند. از مهم‌ترين کارهاي عملي وي علاوه بر تأليف دهها کتاب نفيس و ارزشمند، جمع‌آوري و تصحيح نسخه‌هاي خطي کمياب و گرانبهاي تاريخ ايران است که تصحيح و حواشي و تعليقاتي که وي بر اين نسخه‌هاي خطي نوشته، حکايت از معلومات عميق تاريخي و ادبي وي دارد.
عباس اقبال آشتياني از نخستين مردان قرن اخير است که با روش صحيح و علمي و روشمند، در رشته‌اي چند از علوم و فنون، خاصه در تاريخ، جغرافيا و تمدن جديد، کتابهاي سودمند تأليف کرده است و بيشترين امتياز او علاوه بر خدمات گرانبها در حيطه‌ي فرهنگ و تاريخ – پيشرو بودن در تحقيق به روش جديد علمي در ايران است. اقبال زماني قلم به دست گرفت و تحقيق در راهي ناشناخته و ناهموار را آغاز نمود که هيچ هدف و برنامه‌ي مشخص تحقيقاتي در کار نبود، او و معاصرانش از جمله ملک‌الشعرا، بديع الزمان فروزانفر، علامه محمد قزويني و... با مجموعه آثاري که منتشر ساختند، تحقيقات ايراني را برنامه‌ريزي کردند. (انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1384، 43)
عمق و موشکافي در کنار ساده‌نويسي، رواني و استواري عبارات و دلنشيني تعبيرات از خصوصيات کارهاي اقبال آشتياني است. (دبيرسياقي، 1369، 16)
اقبال آشتياني، در زمينه تاريخ نگاري، آثار ارزشمندي از خود به جاي گذاشته است. کتاب او درباره‌ي «تاريخ مغول» هنوز ارزشمندترين منبع در زمينه‌ مغول محسوب مي‌شود. کتاب «دوره تاريخ عمومي» وي منبع اساسي براي تهيه و تدوين تاريخ دبيرستان شد.
علاقه او به زبان فارسي،‌او را به پاسداشت حريم زبان وا مي‌داشت، همواره مخاطبان و شاگردان خويش را به آموختن دقيق زبان فارسي وا مي‌داشت تا نوشته‌هاي ايشان هر چه منقح‌تر و صحيح‌تر باشد. اقبال آشتياني علاقه‌ي ويژه‌اي به فرهنگ، تاريخ و ادب ايراني داشت و در مدت عمر خويش، در اين باره تحقيق کرد و نوشت.
آثار:
از وي آثار زيادي بر جاي مانده است از جمله: تاريخ اکتشافات جغرافيائي و تاريخ علم جغرافيا، تاريخ ايران از بدو خروج چنگيز تا ظهور امير تيمور، جغرافياي ايران در خارجه، خاندان نوبختي، خدمات ايرانيان به تمدن عالم؛
ترجمه‌ها: تاريخ مختصر ايران، تأليف پاول هرن؛ يادداشتهاي ژنرال گاردان در ايران؛ ناپلئون و اسلام؛ يادداشتهاي ژنرال تره زل؛
تصحيح متون: ديوان معزي؛ حدائق السحر؛ بيان اديان؛ تجارب السف.
از آثار ديگر: کليات علم جغرافيا (1312)؛ تصحيح معالم العلماء متن عربي تأليف ابن شهر آشوب (1313)؛ تصحيح تبصره العوام في معرفه مقامات الانام منسوب به سيد مرتضي ابن داعي حسين رازي (1313)؛ تصحيح شاهنامه فردوسي (1314)؛ کليات جغرافياي اقتصادي (1315)؛ تصحيح کليات ديوان عبيد زاکاني (1321)؛ ترجمه سه سال در دربار ايران تأليف دکتر فوريه (1326)؛ مطالعاتي درباره بحرين و جزاير و سواحل خليج‌فارس (1328)؛ تاريخ مغول (1328)؛ تصحيح مجمل التواريخ(در تاريخ انقراض صفويه و وقايع بعد) تأليف ميرزا محمد خليل مرعشي صفوي (1328)؛ تصحيح شرح قصيده عينيه (ابن سينا) در احوال نفس (1333)؛ تصحيح ذيل بر سير العباد سنائي از حکيم اوحد الدين طبيب رازي (1334)؛ تاريخ مفصل ايران از استيلاي مغول تا اعلان مشروطيت (1312) (تاريخ ايران در صدر اسلام تا استيلاي مغول (1318)؛ کليات تاريخ تمدن جديد در اروپا و ايران و سه جلد کتاب تاريخ عمومي و تاريخ ايران براي دبيرستانها.

پروين اعتصامي تولد۲۵ اسفند ۱۲۸۵ ۱۷ مارس ۱۹۰۷ تبريز مرگ۱۵ فروردين ۱۳۲۰ ۴ آوريل ۱۹۴۱ (۳۵ سالگي، بر اثر حصبه) تهران مدفنحرم فاطمه معصومه، قم نام د ...

بسم الله الرحمن الرحيم غلامرضا تختي غلامرضا تختي در روز پنجم شهريور ماه ۱۳٠۹در خانواده‌اي متوسط و مذهبي در محله‌ خاني آباد تهران به دنيا آمد. رجب خان ...

ذوالقرنين يکي از شخصيت‌هاي قرآن و کتاب مقدس است. بر اساس قرآن، ذوالقرنين، سه لشکرکشي مهم داشت نخست به غرب، سپس به شرق، و سرانجام منطقه‌اي که در آن يک ...

آرمن لئونوويچ تاختاجان يكي از گياهشناسان برجسته ارمنستان و يكي از دانشمندان بنام در علوم سيستماتيك، تكامل گياهي و همچنين جغرافياي زيستي در قرن بيستم ا ...

دانلود نسخه PDF - اقبال آشتياني