up
Search      menu
آموزش,روانشناسی :: مقاله افسردگي PDF
QR code - افسردگي

افسردگي

اگر کودک تان مثل قبل شاد نيست ...

افسردگي از شايع ترين تشخيص هاي روان پزشکي است که اکثر افراد در مقطع زماني خاصي دچار اين بيماري مي شوند که معمولا تا دو هفته پايدار است و در زندگي فرد تداخلي ايجاد نمي کند اما اگر زمان اين بيماري بيش از دو هفته طول بکشد و باعث از کارافتادگي در قلمرو زندگي فردي و اجتماعي شود، آن هنگام است که فرد را کاملا دچار اختلال افسردگي مي دانيم. بيماري افسردگي از ديد اکثر مردم، بيماري است که در بزرگسالان مشاهده مي شود اما متاسفانه آمارها حاکي از آن است که امروزه تنها بزرگسالان، مراجعه کننده کلينيک هاي روان پزشکي نيستند بلکه کودکان نيز از جمله مراجعه کنندگان به شمار مي روند.
طبق آمارهاي ارايه شده حدود پنج درصد از کودکان از اختلال افسردگي رنج مي برند که اين در کودکان دختر بيش از کودکان پسر ديده مي شود. بيماري افسردگي در کودک، در واقع يک نوع بيماري رواني است که کودک احساس و تصور بدي از خود دارد و براي دوره زماني طولاني احساس غم، عصبانيت و ناکامي مي کند و زماني که به اوج برسد علايم خاص خود را نشان مي دهد. گوشه گيري و انزواجويي از بارزترين نشانه هاي اين بيماري است. مطالعات و بررسي هاي انجام شده نشان داده است که افسردگي در کودکان با افسردگي در بزرگسالان شباهت بسياري دارد که البته نوع درمان آن متفاوت است. عوامل ژنتيکي و فيزيولوژيکي از عللي است که زمينه افسردگي را در کودکان فراهم مي کند. همچنين عوامل استرس زاي محيطي از جمله مشکلات خانوادگي، طلاق، آزار کودک، از دست دادن يکي از والدين نيز مي تواند بر خلق کودک و ابتلاي وي به افسردگي نقش پررنگي داشته باشد. البته اين اختلال در کودکاني که به مدرسه نرفته اند، نادرست است بلکه بيشتر در مقطع دوره دبستان ديده مي شود. با اين حال طبق تحقيقات، افسردگي مي تواند از آغاز زندگي يعني دوران نوزادي هم پديد آيد.
براي آشنايي و تشخيص افسردگي در کودک، پيشگيري و نحوه برخورد و راه هاي درمان و بهبودي اين بيماري، مصاحبه اي با مهرناز يکتا، کارشناس ارشد روان شناسي باليني انجام داده ايم که در زير مي خوانيد.
▪ آيا آمارهايي که در رابطه با ميزان کودکان افسرده در ايران ارايه شده، صحيح است يعني پنج درصد از کودکان ما افسرده هستند؟
آمارهاي ارايه شده بيشتر مربوط به کشورهاي اروپايي و آمريکايي است و در زمينه ايران آمار رسمي داده نشده است. اما اختلالات خلقي در کودکان در ايران تا قبل از ورود به مدرسه ۳ ۰ درصد و در مقطع دبستان بين سه تا چهار درصد متغير است. کلا افسردگي در کودکان کشورهاي جهان سوم که عوامل محيطي، اقتصادي و اجتماعي در کل عوامل استرس زا بيشتر است، زيادتر از جاهاي ديگر ديده مي شود.
▪ عوامل ايجادکننده و موثر در افسردگي کودکان چيست؟
در کل مي توان از سه دسته عامل مهم نام برد؛
۱) عوامل ژنتيکي و زيست شناختي: طبق تحقيقات انجام شده کودکاني که والدين شان افسرده باشند چهار برابر مستعد اين بيماري هستند، همچنين افسردگي مادران در دوران بارداري نقش خيلي مهمي در افسردگي کودک دارد.
۲) عوامل اجتماعي: که شامل وضعيت تاهل خانواده، تعداد خواهر و برادر، جدايي و طلاق در خانواده، از دست دادن والدين، شرايط اقتصادي و اجتماعي حاکم بر خانه و سبک زندگي است. که افسردگي در کودکان پسر با توجه به عوامل اجتماعي بيشتر از دختر است. پسراني که قبل از ۱۳ سالگي يکي از والدين شان را از دست داده اند بيشتر مستعد افسردگي هستند.
۳) عوامل طبيعي که شامل سيل، زلزله، تصادف براي خود کودک و قطع عضو در کودک مي شود.
▪ از ميان عواملي که نام برديد در کودکان کدام يک نقش پررنگ تري دارد؟
در سبب شناسي افسردگي در کودکان اگر چه عوامل ژنتيکي و زيست شناختي تاثيرگذار هستند اما اگر بخواهيم مهم ترين عامل را بگويم همان عوامل اجتماعي و محيطي هستند که در اکثر تحقيقات هم به آن اشاره شده است.
▪ آيا افسردگي در کودک با اختلال بيش فعالي رابطه دارد؟
تا حدودي در واقع نشانه هايش هم جز در يکي، دو مورد متفاوت است. در کل افسردگي در کودکان با خيلي از اختلالات رواني که ما روان شناسان از آن به نام «هم بود» نام مي بريم، رابطه دارد. آنچه مهم است اين که در کودکان افسرده، ناآرامي و حملات کج خلقي مکرر ديده مي شود که والدين ممکن است با اختلال بيش فعالي اشتباه بگيرند. در کل ۳۰ درصد از کودکان بيش فعال در آينده دچار افسردگي مي شوند. آنچه مهم است يک سري عواملي است که فقط مختص افسردگي است و در کودکان بيش فعال ديده نمي شود، مثل اختلال خواب، اختلال در اشتها، افکار خودکشي و عدم لذت از فعاليت هايي که قبلا لذت بخش بود.
▪ کودک افسرده مي تواند به خودکشي هم فکر کند؟
بله، بسياري از آنها متاسفانه به افکار خودکشي فکر مي کنند چرا که فکر به خودکشي يکي از علايم مهم افسردگي مي باشد که در همه سنين ديده شده است.
▪ علايم تشخيص دروني و ظاهري افسردگي در کودکان چيست؟
به طور کلي اگر بخواهيم بگوييم شامل: شکايت هاي جسمي فراوان، توهمات شنوايي، کاهش توانايي تمرکز، فقدان انرژي، مشکلات خواب، خلق تحريک پذير و رفتارهاي پرخاشگرانه، ترس، فرار از مدرسه، وابستگي بيش از حد به والدين، عملکرد تحصيلي ضعيف، گوشه گيري و عدم بازي با دوستان مي شود. در کل دو نشانه بارز را مي توان براي افسردگي نام برد:
۱) خلق افسرده
۲) احساس عدم لذت از فعاليت هايي که قبلا برايشان لذت داشته است. اگر اين علايم تا دو هفته پايدار بود و بهبود نيافت کودک احتمالا مبتلا به افسردگي شده است. اما از نظر ظاهري از آنجا که کودکان از لحاظ پوشش لباسي تحت حمايت خانواده هستند و نمي توانند لباس هاي آشفته بپوشند يا حمام نروند به همين دليل براي کودکان از نظر ظاهري نمي توان افسردگي را تشخيص داد.
▪ طبق بعضي از تحقيقات گفته مي شود افسردگي از آغاز زندگي يعني دوران نوزادي آغاز مي شود. منظور از افسردگي در نوزاد چيست؟
همان طور که اشاره شد عوامل ژنتيکي در اختلال افسردگي نقش دارند. اگر مادر در دوران بارداري افسرده باشد، اين افسردگي را از طريق نطفه به جنين انتقال مي دهد که از نشانه هاي بارز افسردگي در نوزادان، گريه هاي مکرر همراه با جيغ بدون هيچ دليلي است يا اينکه آرامشي که نوزاد بايد در آغوش مادر کسب کند را نمي گيرد و در آغوش مادر دايما گريه مي کند.
▪ وقتي والدين کودک متوجه شدند که کودک شان افسرده است آيا بايد به مهدکودک يا مدرسه و معلمان شان خبر دهند؟
حتما والدين بايد مهد يا مدرسه را در جريان بگذارند چون کودک در واقع داراي يک سري الگوهاي آشفتگي مي شود مانند کاهش فعاليت هاي ورزشي، بازي و احساس بي ارزشي و.... اطلاع دادن به مربي و معلم مي تواند باعث آگاهي آنها شود و معلمان بتوانند آگاهانه رفتار مناسبي را با کودک داشته باشند، چون رفتار معلمان و مربيان با همه شاگردان يکسان است و اين رفتار يکسان ممکن است براي کودکاني که مبتلا به افسردگي هستند باعث تشديد افسردگي در آنها شود.
بهتر است مربيان و معلمان براي پيشرفت رشدي کودکان در کنار مطالعه و آموزش کلاس هاي آموزگاري، به مطالعه کتاب هاي رشد کودک و اختلالات خلقي بپردازند.
▪ به نظر شما والدين چه نقشي را به عنوان پيشگيري از اين بيماري مي توانند، داشته باشند؟
همان طور که گفتم سبک و وضعيت خانوادگي از عوامل موثر در افسردگي کودک است. بنابراين خانواده با ايجاد فضاي دوستانه و صميمانه مي تواند اين پيام را به کودکش القا کند که در ميان اعضاي خانواده فردي دوست داشتني و ارزشمند است و به نيازهايش احترام مي گذارند و مورد توجه واقع مي شود باعث آرامش کودک و کاهش استرس مي شود. در کنار اين موضوع، والدين بايد به کودک اجازه دهند احساساتش را بيان کند چون در غير اين صورت کودک احساس بي ارزشي و نااميدي مي کند و به علت دريافت نکردن محبت و توجه به سوي افسردگي سوق داده مي شود.
▪ آلودگي هوا هم مي تواند در افسردگي و گوشه گيري کودک تاثير بگذارد؟
نتايج نشان داده است که آلودگي هوا به دليل سرب و منواکسيدکربن غير از ايجاد بيماري هاي جسمي باعث بيماري هاي رواني، افسردگي و اسکيزوفرني و تشديد اين اختلالات مي شود. البته ناگفته نماند که سرب تنها در آلودگي هوا موجود نيست بلکه سرب در پلاستيک و اسباب بازي ها به خصوص اسباب بازي هاي ساخت چين بسيار زياد است.
▪ شما به عنوان يک مشاور باليني چه درماني را براي افسردگي کودک پيشنهاد مي کنيد؟
اول از همه وقتي خانواده متوجه شد که کودکش افسرده است وي را براي درمان پيش روان شناس کودک ببرد که متاسفانه ديده شده است خانواده، کودکان را براي معالجه يا به پزشک عمومي مي برند يا روان شناس هايي که در زمينه کودک تخصص ندارند.
درمان مناسب براي افسردگي همه کودکان، دارو درماني همراه با روان درماني است. همچنين بازي درماني نيز يکي از روش هاي موثر براي از بين بردن اختلالات رفتاري مخصوصا افسردگي است. بازي راهي است که کودک توسط آن نياز و مشکلات خود را بيان مي کند. اسباب بازي، واژه هاي کودک و خود بازي، زبان کودک مي شود. فرآيند بازي درماني، نقش موثري در رشد کودک دارد و کودک اين فرصت را به دست مي آورد که احساسات خود را از طريق بازي به راحتي ابراز کند. مثلا براي درمان پرخاشگري، درمانگر بازي تيراندازي با اسلحه را به کودک آموزش مي دهد و...
▪ پژوهش هاي جديد، استفاده از داروهاي ضدافسردگي براي کودکان را زير سوال برده اند؛ نظر شما در اين رابطه چيست؟
داروهاي ضدافسردگي به طور کلي هم آثار مثبت، هم عوارض جانبي دارد. دارو حتما بايد با تجويز پزشک باشد و والدين به مدت آن کاري نداشته باشند. همچنين دوز آن را بالا و پايين نکنند.
نکات مهمي که والدين در مصرف داروهاي ضدافسردگي دارند در دو جمله خلاصه مي شود:
۱) علايم رفتاري کودک بعد از مصرف دارو حتما مورد توجه و بازبيني قرار گيرد. مثلا تحريک پذيري کمتر يا بيشتر شده
۲) قطع ناگهاني دارو را انجام ندهند و با پزشک متخصص مشورت داشته باشند.
▪ معمولا درمان افسردگي کودکان چقدر زمان مي برد؟
دارو درماني بين شش تا ۹ ماه زمان مي برد و براي روان درماني هم نمي توان زمان مشخص، تعيين کرد چون براي هر کودکي متفاوت بوده که اکثرا بين شش تا ۱۲ ماه است.

مقدمه احساس عدم خوشحالي در برخي از روزها امري طبيعي است. اما زماني که تنهايي و نا اميدي جاي اين احساس را مي گيرد و از بين نمي رود مي تواند منشا اصلي ا ...

هيچ چيز مثل ديدن يک کودک يا نوجوان افسرده ذهن و روح آدمي را به خود مشغول نمي کند; که چرا؟ تا چند سال پيش باور کلي در بين روانشناسان اين بود که: کودک ...

وقتي مي شنويم کسي دچار افسردگي است به فکرمان خطور نمي کند که شخص بيمار کودکي خردسال باشد، اما بايد گفت که کودکان و حتي نوزادان نيز دچار افسردگي مي شون ...

در تمامي جوامع دنيا، زنان بيش از مردان دچار افسردگي مي شوند. اين اختلاف مي تواند ناشي از عوامل گوناگون زيستي، روان شناختي، محيطي، فرهنگي و يا ترکيبي ا ...

گروه علمي: افسردگي علائمي چون احساس غمگيني، شکست ، ناراحتي و کلافگي، هيجان و استرس، بي‌علاقگي به همه چيز و گاه همه‌کس مشخص مي‌شود؛ در واقع بيمار با بي ...

شايد در اطرافيان خود افرادي را بشناسيد که به اختلال رواني دچار باشند و علاوه بر آن مشکل خوابيدن هم داشته باشند. شايد فکر کنيد دليل اين که او نمي تواند ...

ما اغلب در توصيف حالات روحي خود از کلماتي مانند افسرده يا مضطرب و مانند آن استفاده مي کنيم. اما واقعا چه زماني بايد در مورد اين حالات نگران بود و به ...

اختلال دوقطبي که به آن اختلال سرخوشي-افسردگي نيز اطلاق مي شود، نوعي عملکرد نامناسب مغزي است که با تغيير شديد در خلق و خو همراه است. اين اختلال به افت ...

دانلود نسخه PDF - افسردگي