up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله اعمال سلول هاي کبدي PDF
QR code - اعمال سلول هاي کبدي

اعمال سلول هاي کبدي

کبد: مراقبت از بزرگترين عضو حياتي بدن

Liver يا کبد از اندام هاي حياتي در مهره داران و برخي ديگر از جانداران به شمار مي رود و بعد از پوست بزرگترين عضو بدن است که در انسان در زير پرده ديافراگم قرار گرفته است.۸۰ درصد سلول هاي کبدي را هپاتوسيت ها (Hepatocytes) تشکيل مي دهند.
هپاتوسيتها، سلول هاي بزرگي هستند با يک يا دو هسته که هسته آنها درشت، کروي، روشن و داراي هستک مشخص است. سلول هاي کبدي يکي از پرکارترين سلول هاي بدن هستند که هر سلول به تنهايي هم به عنوان يک غده مترشحه داخلي و هم به عنوان يک غده مترشحه خارجي عمل مي کند. با ميکروسکوپ الکتروني، سلول کبدي داراي شبکه آندوپلاسمي دانه دار و صاف بسيار گسترده، دستگاه گلژي توسعه يافته، ريبوزوم هاي آزاد، ميتوکندري هاي فراوان و ليزوزوم مي باشد. سطوحي از سلول کبدي که در مجاورت سينوزوئيدها قرار دارند حاوي ميکرويلي هاي متعددي هستند و سطح تماس هپاتوسيت با خون را افزايش مي دهند. سطحي از هپاتوسيت که در مجاورت هپاتوسيت ديگر قرار دارد داراي فرورفتگي ناودان مانندي است که کاناليکول صفراوي را بوجود مي آورد. هپاتوسيت ها چربي و قند را ذخيره مي کنند.
علاوه بر اين تهيه آلبومين، پروترومبين و فيبرينوژن به عهده هپاتوسيت هاست. سلول هاي کبدي در بدن اعمال زيادي را انجام مي دهند.
اعمال سلول هاي کبدي پروتئين سازي: سلول هاي کبدي پروتئين هاي متعددي را سنتز و بطور مداوم به خون ترشح مي کنند که از جمله آنها مي توان آلبومين، پروترومبين، فيبرينوژن ليپوپروتئين ها و هپارين را نام برد.
▪ ذخيره سازي: سلول هاي کبدي قادر به ذخيره سازي مواد مختلفي مي باشند که از جمله آنها مي توان به تري گليسريدها، گليکوژن و ويتامين ها اشاره کرد. تجمع چربي زياد در هپاتوسيت ها باعث پيدايش شرايطي به نام کبد چرب مي گردد که قابل برگشت است.
اعمال متابوليک: از مهمترين اعمال متابوليک سلول هاي کبدي، گلوکونئوژنز يا تبديل چربي ها و اسيدهاي آمينه به گلوکز و داميناسيون اسيدهاي آمينه براي توليد اوره است.
▪ سم زدايي: سلول هاي کبدي با استفاده از آنزيم هاي شبکه آندوپلاسمي صاف خود و به طرق اکسيداسيون و متيلاسيون، مواد متعددي نظير الکل، استروئيدها، باربي توراتها را غيرفعال مي سازند.
▪ ترشح صفرا: توليد و ترشح صفرا از اعمال خارجي کبد است. مهمترين اجزاي تشکيل دهنده صفرا، علاوه بر آب و الکتروليت ها، اسيدهاي صفراوي و بيلي روبين را مي توان نام برد. بيلي روبين از تجزيه هموگلوبين که به صورت غير محلول در آب و خون وجود دارد، توسط هپاتوسيت ها گرفته شده و به صورت محلول در آب درآمده و به کاناليکول هاي صفراوي ترشح مي شود.
▪ترميم کبد: سلول هاي کبدي داراي عمري طولاني هستند و قدرت ترميم فوق العاده اي دارند. با وجود اين قدرت ترميم کبد در انسان محدود است. عاملي که تقسيم سلول هاي کبدي را پس از رسيدن به حجم اصلي خود مهار مي کند، کالون (Chalone) ناميده مي شود. کالون توليد شده در هر عضو متناسب با تعداد سلول هاي تشکيل دهنده آن عضو است.
کبد داراي۴ لوب جداگانه است که با يک بافت پيوندي بسيار نازک به نام کپسول گليسون احاطه شده است.
● اجزاي کبدي
▪ فضاي پورت (Portal Space) : فضاي سه گوشي است که در رئوس لوب هاي مجاور ديده مي شود. هر فضاي پورت پر از بافت همبند و حاوي شريان، وريد و مجراي صفراوي است. وريد موجود شاخه اي از وريد باب و شريان موجود شاخه اي از شريان هپاتيک است. مجراي صفراوي، صفراي مترشحه توسط سلول هاي کبدي را دريافت مي کند.
▪ صفحات کبدي: سلول هاي کبدي در هر يک از لوب ها بهم پيوسته و صفحاتي را تشکيل داده اند که به صورت شعاعي از مرکز به محيط کشيده شده اند. صفحات کبدي توسط سينوزوئيدها از يکديگر جدا شده اند. هر سلول در دو سطح خود با هپاتوسيت هاي مجاور و در سطح ديگر با سينوزوئيدها در تماس است.
▪ سينوزوئيدهاي کبدي (Hepatic Sinussolid) : سينوزوئيدها، کانال هاي عروقي وسيعي به قطر۳۰ ۱۰ ميکرومتر مي باشند که در حد فاصل صفحات کبدي قرار گرفته اند. خون را از شريان ها و وريدهاي توزيع کننده دريافت و در مرکز لوب ها به وريد مرکزي تخليه مي کنند.
▪ وريد مرکزي (Central Vein) : در وسط هر لوب قرار گرفته و خون سينوزوئيها را دريافت مي کند. از نظر ساختماني سلول هاي آندوتليال پوشاننده وريد مرکزي بوسيله الياف رتيکولر پشتيباني مي شوند.
▪ عروق خوني کبد سيستم وريدي کبد: وريد باب يا پورت که۷۵ درصد خون کبدي را تامين مي کند حاصل مواد غذايي جذب شده در دستگاه گوارش مي باشد. اين وريد از ناف کبد وارد و انشعابات آن در فضاي پورت، وريدهاي پورتال يا بين لبولي ناميده مي شوند و انشعاب وريدهاي پورتال در محيط لوب ها منتشر شده و وريدهاي توزيع کننده را بوجود مي آورند. از وريدهاي توزيع کننده انشعاباتي به نام وريدچه هاي ورودي خارج و به سينوزوئيدهاي کبدي منتهي مي شود. خون سينوزوئيدها به وريد مرکز لبولي تخليه مي گردد. از بهم پيوستن اين وريدها، وريدهاي تحت لبولي بوجود مي آيد. از بهم پيوستن اين وريدها هم وريد کبدي بوجود مي آيد که آن نيز بنوبه خود، خون را به بزرگ سياهرگ زيرين مي ريزد.
▪ سيستم شريان کبدي: شريان کبدي که شاخه اي از شريان سيلياک مي باشد، خون اکسيژن دار را به کبد حمل مي کند. شريان کبدي نيز از ناف کبد وارد و انشعابات آن مسير وريد پورتال را طي کرده و انشعابات نهايي آنها شريانچه هاي ورودي را بوجود مي آورند که خون خود را به درون سينوزوئيدها مي ريزند. در سينوزوئيدها خون شرياني و وريدي مخلوط شده و به وريد مرکزي تخليه مي شود.
ناف کبد محل ورود رگهاي خوني و خروج صفرا است. و دو نوع جريان خون دريافت مي کند. مقدار زياد آن از طريق وريد باب (از روده، معده و طحال) وارد کبد مي شود و مقدار خيلي کمي خون از طريق شريان کبدي به کبد مي رسد.
فضاي پورت شامل وريد باب، شريان کبدي و مجراي صفراوي است. علاوه بر اين رگ هاي لنفي و اعصاب نيز در اين ناحيه ديده مي شود. از جمله بيماري هاي کبد مي توان يرقان و سيروز کبدي را نام برد.
▪ يرقان: اختلال در ترشح با دفع صفرا باعث افزايش بيلي روبين خون و بروز بيماري يرقان مي گردد. اگر بيماري يرقان در اثر آسيب سلول هاي کبدي بروز نمايد يرقان هپاتيک ناميده مي شود. ولي اگر از انسداد مجاري صفراوي مثل تشکيل سنگ هاي صفراوي يا پيدايش تومور ناشي شود آن را يرقان انسدادي مي نامند. در صورتي که به علت هموليز زياد گويچه هاي قرمز مقدار بيلي روبين توليد شده به حدي باشد که کبد نتواند همه بيلي روبين را به صورت محلول در آورده و دفع نمايد، يرقان را يرقان هموليتيک گويند.
▪ سيروز کبد: اين بيماري نتيجه از بين رفتن بافت کبدي و جانشين شدن آن توسط بافت پيوندي است که در آن کبد سفت است. علت سيروز کبد استعمال مشروبات الکلي، اختلال مزمن و طولاني دستگاه گوارش و آتروفي حاد زرد کبد است. سيروز کبد با بي اشتهايي، اختلال در عمل هضم، نفخ شکم، خارش پوست و يرقان شروع مي شود. گاه خونريزي مري و استفراغ نخستين علامت سيروز کبد را تشکيل مي دهد. جهت متوقف ساختن پيشروي بيماري پرهيز غذايي و دادن ويتامين مفيد است.
مصرف زياد انرژي باعث خواهد شد کبد نتواند سوخت و ساز طبيعي را انجام دهد و در نتيجه انرژي اضافي به صورت چربي در کبد ذخيره شود.
کبد چرب غيرالکلي يک التهاب کبدي است که در اثر تجمع بيش از اندازه چربي در بافت کبد ايجاد مي شود.
تجمع بيش از حد چربي در کبد، گاه باعث اختلال در فعاليت طبيعي بافت کبد شده که مي تواند سير پيشرونده پيدا کند و باعث نارسايي کبد و يا سيروز کبدي شود.
اگر چه علت اصلي بيماري کبد چرب مشخص نيست، ولي به نظر مي رسد اين بيماري ارتباط نزديک با برخي بيماري هاي متابوليک از جمله چاقي، افزايش کلسترول و تري گلسيريد خون و ديابت داشته باشد. در درمان کبد چرب، کنترل اين بيماري هاي زمينه اي بسيار مؤثر است.
اين بيماري اغلب افراد را در سنين ميانسالي مبتلا مي کنند. اکثر بيماران از افزايش وزن و چاقي بويژه چاقي شکمي رنج مي برند. همچنين مي توانند دچار افزايش چربي هاي خون بوده يا از مبتلايان به ديابت باشند از آنجا که در سال هاي اخير شيوع بيماري هاي متابوليک و چاقي در جوانان افزايش قابل توجهي يافته است، جواناني که با بيماري کبد يا چاقي به پزشک مراجعه مي کنند کم نيستند.
افزايش چربي در بدن که معمولاً با چاقي شکمي همراه است، به همراه افزايش چربي هاي خون و افزايش فشار خون، همه از علائم مجموعه اي از اختلالات بنام سندروم متابوليک هستند که اين سندروم دقيقاً وابسته به مقاومت انسولين است.
● علائم و شيوع بيماري
از آنجا که اين بيماري سير پيشرونده دارد مي تواند در مراحل اوليه بدون علامت باشد تا زماني که تاثيرات منفي بر عملکرد کبد ايجاد نمايد. در آن زمان علائمي از قبيل احساس ضعف، خستگي و کاهش وزن بروز مي کند.
با توجه به شيوه زندگي اعم از نوع تغذيه و فعاليت بدني، شيوع اين بيماري در کشورهاي در حال توسعه به ويژه در جامعه شهري افزايش چشمگيري داشته است.
شيوع بيماري کبد چرب با افزايش سن، سير صعودي مي يابد. شيوع اين بيماري در آقايان دو برابر خانم ها مي باشد که با افزايش سن، ميزان شيوع در خانم ها به آقايان نزديک مي شود، به ويژه پس از يائسگي، شيوع بيماري کبد چرب در خانم ها سير فزاينده اي دارد.
● عوامل تاثيرگذار در اختلالات کبدي
علاوه بر افزايش چربي در بافت کبد که بر روي فعاليت طبيعي کبد تاثير مي گذارد، عوامل ديگري نيز بر عملکرد طبيعي سلول هاي کبدي تاثيرگذارند، از آن جمله:
مقاومت به انسولين: بدين معنا که بدن نمي تواند قند را به طور طبيعي مورد استفاده قرار دهد. به طور طبيعي لوزالمعده پس از خوردن مواد قندي، با ترشح هورمون انسولين سعي مي نمايد که قند اضافي موجود در خون را به سلول هاي عضلاني و کبد وارد نمايد. در وضعيت مقاومت به انسولين، حساسيت گيرنده هاي سلولي انسولين کاهش مي يابد، در نتيجه بدن براي ثابت نگه داشتن سطح قند خون نياز به انسولين بيشتري خواهد داشت در صورت ادامه اين روند، در نهايت ميزان قند خون افزايش يافته و فرد مبتلا به ديابت مي گردد.
تغيير در روند توليد چربي در بافت کبد و نحوه عملکرد کبد در برابر چربي هايي که از روده به کبد منتقل مي شوند.
عمل هاي جراحي که مسير معده، يا روده و يا هر دو را کوچک مي نمايند، از قبيل عمل جراحي باي پس روده.
استفاده طولاني مدت از لوله هاي روده اي براي تغذيه که معمولاً پس از عمل جراحي استفاده مي شوند.
استفاده از برخي داروها نظير؛ داروي قلبي، کورتون، استروژن هاي صنعتي و بعضي از داروهاي کنترل کننده سرطان.
● منابع گياهي مفيد براي کبد
نعناع، کاسني، انجير، آب انگور، توت فرنگي، هويج، آب سيب، آب ليمو، پوست مرکبات، شلغم، انگور فرنگي و دم کرده برگ توت فرنگي براي کبد بسيار مفيد هستند.
توضيه هاي تغذيه اي براي سلامت کبد:
از مصرف نيکوتين، الکل، کافئين پرهيز کنيد.
از منابع غذايي پتاسيم نظير موز، کشمش، آلو، بادام و انواع سبزيجات بيشتر استفاده کنيد.
از گوشت قرمز، قند ساده و غذاهاي سرخ شده کمتر استفاده کنيد.
آب هويج، آب چغندر و سبزيجات خام بيشتر مصرف کنيد.
از مصرف کره، مارگارين، روغن جامد و حيواني پرهيز کرده به جاي آن از روغن مايع استفاده کنيد.
ويتامين K براي جلوگيري از سيروزکبدي مناسب است.
از مصرف زياد ويتامين A پرهيز کنيد. بدين منظور نبايد روغن کبد ماهي زياد مصرف شود بهتر است از منابع ويتامين A مانند هويج، زرد آلو، طالبي و... استفاده شود.

سلولها براي اينکه بتوانند کارهاي خود را به خوبي انجام دهند به نحوي تکامل پيدا کرده اند که داراي اندامهاي مختلفي باشند. هر يک از اين بخشها براي انجام و ...

کوچکترين واحد حياتي پيکره هر موجود زنده را سلول مي گوييم. مي توان گفت چنانچه بدن موجودات را به يک ساختمان تشبيه کنيم سلول ها به تعبيري آجرهاي تشکيل ده ...

مقدمه سلولها از نظر توان حرکت به دو گروه ثابت و متحرک تقسيم مي‌گردند. سلولهاي ثابت فاقد اندام حرکتي بوده و اگر هم حرکتي در آنها صورت پذيرد وابسته به م ...

● احكام شرايطي دارد كه خود به سه قسمت تقسيم مي شود: ۱) شرايط وجوب: و آن را شرايط تكليف هم مي گويند كه در صورت بودن آنها تكاليف الهي بر انسان واجب مي گ ...

ديد کلي چون سلول قادر است همه اعمال يک موجود زنده را بطور کامل انجام دهد، بنابراين به عنوان واحد حيات محسوب مي‌گردد. ولي از آنجا که همه بافتها و ارگان ...

نوشتار زير به صورت مختصر و مفيد شما را با انواع سلولهاي بنيادي و ويژگيهاي آنها آشنا مي سازد. با هم اين مطلب را مي خوانيم. ۱)سلول هاي بنيادي بالغين سلو ...

● سلول هاي بنيادي چه کاربردهايي مي تواند داشته باشد؟ بيش تر سلول هاي تخصص يافته ي انسان اگر آسيب سختي ببينند يا بيمار شوند، نمي توانند با فرايندهاي طب ...

اولين عملي که در ارتباط با سيستم ايمني بدن به وقوع مي پيوندد، عبارت است از به دام اندازي و نابود کردن و به عبارتي فاگوسيت کردن هر ماده خارجي که وارد ب ...

دانلود نسخه PDF - اعمال سلول هاي کبدي