up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله اطاق پرورش قارچ PDF
QR code - اطاق پرورش قارچ

اطاق پرورش قارچ

مقدمه
بهترين موقع براي پرورش قارچ در خانه بين ماههاي مهر تا آذر است ولي چنانچه امکانات تهويه هوا و متعادل نمودن درجه حرارت محيط محل پرورش وجود داشته باشد مي‌توان قارچ را در ماههاي ديگر سال تعميم داد. بطور کلي طرز پرورش قارچ مخصوص به خود آن است و مي‌توان آن را در محيط تاريک پرورش داد و به جز نور مستقيم آفتاب ، هر مقدار نور را تحمل مي‌کند. در هر صورت در محل پرورش قارچ علاوه بر آنکه ، بايستي تهويه هوا به خوبي انجام گيرد، درجه هواي محيط پرورش نيز بايد بين 15 - 10 درجه نگهداري شود. علاوه بر اين محل پرورش بايستي کاملا تميز ، قابل شستشو و فاقد درز يا محلي براي پرورش باکتريها ، حشرات و قارچهاي مضر باشد.
اطاق پرورش قارچ
عرض اطاق پرورش بايستي به حدي باشد که بتوان از راهروهايي که براي آن تعبيه مي‌گردد، به راحتي عبور نمود. (حدود 70 سانتيمتر) عرض طبقات پرورش قارچ را نيز حداکثر 180 سانتيمتر در نظر مي‌گيرند تا بتوان از دو طرف به وسط بستر قارچ دسترسي پيدا نمود و چنانچه طبقات پرورش قارچ در کنار ديوار باشد عرض آنرا حداکثر 90 سانتيمتر قرار مي‌دهند. همچنين مي‌توان قارچ را در جعبه‌هاي چوبي در اندازه 60 در 90 سانتيمتر و عمق 20 تا 25 سانتيمتر پرورش داد. طبقه بنديها معمولا در طول اطاق پرورش انجام مي‌گيرد.
روي سطح زمين نبايستي طبقه‌اي مستقر نمود، حداقل فاصله بين طبقه اول تا کف زمين 15 سانتيمتر و فاصله هر طبقه از هم 60 سانتيمتر مي‌باشد. بطور معمول براي پرورش قارچ در خانه فقط سه طبقه در نظر مي‌گيرند و چنانچه اطاق به حد کافي وسيع باشد يک رديف در طول اطاق در مجاور ديوار و يک طبقه (دو طرفه) در وسط و يک طبقه در طرف ديگر اطاق قرار مي‌دهند بطوري که دو راهرو به عرض 70 سانتيمتر در دو طرف طبقه وسط ، 180 سانتيمتر باشد.
نحوه آماده سازي کود
چنانچه محل پرورش قارچ محدود و کوچک باشد ميزان احتياج به کود متناسب مي باشد. لذا ترجيح داده مي‌شود يک محوطه بتوني به ابعاد 1.5 متر ساخته و در مجاور آن محلي براي خروج آب مازاد کود در نظر بگيرند که فاضلاب را بتوان داخل سطل يا يک مخزن بتوني کوچک به ابعاد 40 سانتيمتر وارد نمود. کف مخزن اصلي را به ضخامت 15 سانتيمتر کاه ريخته و روي سطح کاه يک جعبه‌اي به ابعاد يک متر از جنس تور سيمي ضخيم که شبکه سوراخهاي آن 0.5 سانتيمتر باشد طوري قرار مي‌دهند که از هر طرف با ديواره مخزن بتوني 25 سانتيمتر فاصله داشته باشد و اطراف اين توري را از کاه پر نموده و داخل توري را کود اضافه کرد.
تهيه بستر براي پرورش قارچ
بهترين ماده براي پرورش قارچ ، پهن اسبي و کاه مي‌باشد. براي تهيه کود جهت پرورش قارچ مقداري پهن اسبي و کاه را مخلوط نموده و در ابعاد مناسبي در حدود 3 متري آنرا انبار نموده و آنها را روي هم بخوبي مي‌کوبند. تا متراکم شود بطوري که از نفوذ باران به داخل آن جلوگيري گردد. پس از مدتي کوتاه عمليات تخمير داخل توده کود شروع مي‌شود و درجه حرارت محيط کود بالا مي‌رود. همچنين مي‌توان قبل از توده کردن کود مقداري آهک در حدود يک پنجم حجم پهن به آن اضافه و کاملا مخلوط کنيد. سپس آنرا توده نمود.
اين عمل باعث مي‌گردد که عمل تخمير به تعويق بيافتد و در عين حال آمونياک توليد شده را جذب و علاوه بر آن مقداري از رطوبت اضافي کود را جذب نمايد. بعد از سه روز مجددا اين توده را برگ و هوا داده و آنرا مانند دفعه اول ، انباشته و روي آنرا بکوبيد. سطح آنرا شيب دهيد تا آب باران به داخل آن نفوذ نکند و اين عمل به فاصله 4 - 2 روز ، چهار تا شش مرتبه بايد تکرار گردد. لازم به يادآوريست که چنانچه در مرحله اول به کود ، آهک داده شده فاصله برگردان کود چهار روزه و در صورتي که آهک داده نشده باشد فاصله برگردان کود دو روز مي‌باشد.
بايد توجه داشت که بايستي دقت و مراقبت در نگهداري ميزان رطوبت و حرارت داخل توده به عمل آيد. زيرا هر اندازه مقدار رطوبت پهن زياد باشد، محيط داخل کود ، اسيدي شده و کود غير قابل استفاده مي‌گردد. بخصوص در موقع برگردان کردن کود ، چنانچه مشاهده شود که کود بسيار خشک است، بايستي مقدار کمي غبار آب روي آن پاشيد، از علائم مشخصه ميزان رطوبت کود، آزمايش آنست، چنانچه مقداري کود را در دست بفشاريد، نبايستي قطرات آب ، از لاي انگشتان بچکد و فقط کافي است در اثر فشار به کود ، کف دست تر بشود. پس از آماده شدن بايستي اطاق پرورش را مجهز نمود.
طرز کاشت قارچ در اطاق پرورش
پس از آماده شدن کود آنرا به داخل سالن انتقال داده و روي سطح هر رديف به ضخامت 15 سانتيمتر کود را گسترده و سطح آنرا کاملا مسطح مي‌نمايند و اين عمل را بايستي خيلي به سرعت و بدون آنکه کود حرارت خود را از دست بدهد انجام داد. پس از تکميل و انجام کار کليه درها و منافذ را بسته و مدت چهار روز کود را بحالت خود واگذار کنيد تا درجه حرارت کود و محيط اطاق بالا برود و حدود 54 تا 60 درجه برسد و اين حرارت به مدت 30 -48 ساعت ثابت باقي بماند، بعد از آن درجه حرارت کود پائين آمده و به 54 درجه مي‌رسد.
اين عمل را عرق کردن محيط کشت مي‌نامند در حقيقت در اين حرارت قسمت اعظم از محيط در اثر حرارت زياد ضد عفوني شده و لارو حشرات و غيره از بين مي‌روند. از اين تاريخ به بعد تا مدت 5 روز درجه حرارت محيط بستر 10 - 12 درجه پايين مي‌آيد تا آنکه درجه حرارت به 23 الي 24 درجه مي‌رسد. اين درجه حرارت براي کاشت قارچ مناسب خواهد بود.
اسپر آماده کاشت
اسپر قارچ را نمي‌توان مستقيما کاشت زيرا امکان دارد همراه با اسپر قارچ تعداد زيادي قارچهاي سمي وجود داشته باشد. بنابراين بايستي از اسپر آماده کاشت به نام اسپون که در محيط کاملا استريل ، محفوظ و سلکته شده رشد کرده و به حالت خواب در آورده‌اند استفاده نمود. طرز عمل و تهيه آن بدين ترتيب است که اسپر قارچ خالص شده را در محيط کاملا استريل آزمايشگاه قبلا پرورش داده، بطوري که ميسليوم قارچ رشد خود را شروع نمايد. سپس آنرا در حالت عقيم برده و مانع رشد بيشتر آن مي‌شوند و در محيط کاملا استريل و محفوظ به نام اسپون قارچ به فروش مي‌رسانند.
طرز کاشت اسپون
يک قطعه اسپون را که در محيط بسته و کاملا استريل محفوظ است باز کرده و به دوازده قطعه کوچک تقسيم نموده و قبلا سطح خاک بستر را به فاصله 25 سانتيمتر ، قطعه چوبهاي در خاک بستر فرو برده و علامت گذاري کنيد. در محل هر سوراخ قسمتي از خاک را تا عمق 5 سانتيمتر با وسيله‌اي خارج کرده و با دست چپ يک قطعه اسپون به جاي آن گذاشته و روي آنرا مي‌پوشانند. بطوري که عمق کاشت 5 - 3 سانتيمتر از سطح خاک باشد و به همين ترتيب پيش مي‌روند تا کليه بستر کاشت شود.
پوشاندن سطح بستر
ده تا چهارده روز بعد از تاريخ کاشت اسپون ، بايستي سطح کشت را بوسيله يک لايه دو سانتيمتري خاک استريل شده پوک و منفذدار پوشانده و کاملا آنرا مسطح و يکنواخت نمود. در اين موقع درجه حرارت بستر بايستي 15.5 درجه باشد. بايد توجه داشت که در موقع روکش کردن بستر ، اسپونها بايد رشد خود را شروع کرده باشند و ميسليوم قارچ در اطراف محلي که اسپون کاشته شده رشد نموده و گسترش پيدا نموده باشند. در اين موقع بوي مطبوع قارچ در محوطه و در محل بستر به مشام مي‌رسد.
در اين موقع بايد کاملا دقت شود تا به هيچ وجه ، بستر کشت تکان نخورد و جابجا نشود و مخصوصا اگر تخته کف و طبقات شکم داده و يا قدرت نگهداري بستر خاک را نداشته باشد ميسليوم قارچها پاره شده و تمام محصول از بين مي‌رود. پس از پوشش نمودن سطح بستر ، ميسليوم رشد سريع خود را شروع کرد و براي تسريع در رشد ميسليوم ، درجه حرارت محيط بايستي بين 16 - 14 درجه باشد. در صورتي که درجه حرارت محيط کشت خيلي بالا باشد، بکار بردن آهک در مخلوط خاک پوشش بستر صلاح نمي‌باشد.
شرايط براي پرورش و رشد قارچ
تهويه
تهويه در محيط اتاق کشت بايد بطور يکنواخت انجام شود و نبايستي روي سطح کشت را بيش از حد نياز هوا داد و تهويه در کليه نقاط اطاق بطور يکنواخت باشد.
درجه حرارت
چنانچه درجه حرارت بستر کشت به کمتر از 14 درجه برسد و درجه حرارت محيط اطاق به حدود 7 درجه برسد بايستي اطراف بستر را با پارچه ضخيم پوشاند تا مانع تبادل حرارت به محيط شود. براي سرعت رشد قارچ مي‌توان درجه حرارت محيط را به 14.5 درجه رساند و ميزان تهويه را بالا برد ولي بايد دقت شود که جهت حرکت هوا به طرف سطح قارچ نباشد.
رطوبت هوا و آبياري
در موقع تشکيل قارچ ، محيط اطاق احتياج به رطوبت دارد. بطور متوسط بهترين درجه رطوبت براي کشت بين 80 - 70 درصد مي‌باشد. چنانچه درجه رطوبت هوا از اين مقدار کمتر شود سطح کلاهکها ترک برداشته يا سطح کلاهک قارچ لک‌دار مي‌شود. علاوه بر اين سطح بستر خشک شده و احتياج به آبياري بيشتري دارد. براي تقليل ميزان رطوبت هوا لازم است در نقاط مختلف اطاق ، رطوبت سنجهاي کار گذاشته شود و بطور مرتب مورد بازديد قرار گيرد. در صورتي به علت خشک شدن خاک سطح بستر ، احتياج به آبياري است. بايستي بوسيله غبار پاش روي سطح خاک آن هم به حدي که آب در سطح بستر جريان پيدا نکند و يا در يک جا جمع نشود آبپاشي کنيد. آبياري را با آب خالص و با درجه حرارت 32 درجه و بسيار بااحتياط انجام دهيد.
تقويت خاک بستر
پس از آنکه قارچها بزرگ شده و نزديک به برداشت شوند مي‌توان روي سطح بستر کود مايع پاشيد ولي بايد دقت نمود که روي کلاهک قارچ پاشيده نشود اين عمل در بالا بردن ميزان محصول بسيار موثر است.
برداشت محصول
به محض آنکه رشد قارچ به حد کافي رسيد و تاج آن شکل کامل خود را پيدا نمود بايستي قارچهاي رسيده را جمع آوري نمود و بطور مرتب در طول بستر کشت ، بررسي کرد و قارچهاي رسيده را جمع آوري کرد. قارچهايي که ترک برداشته و چتر آن باز شده باشد ارزش بازاريابي ندارند. علاوه بر اين وزن آن کم مي‌شود و همچنين قارچهايي که زودتر از موقع چيده شوند وزن آنها سبک بوده و از قارچهاي درجه دو محسوب شده و ارزش غذايي کمتري دارد.
در موقع جمع آوري نبايد از سبدهاي بزرگ براي اين منظور استفاده نمود. زيرا فشار قارچهاي روي سبد موجب مي‌گردد که قارچهاي زيرين خراش برداشته و سياه شوند براي جمع‌آوري قارچ ، کافي است کلاهک را در دست گرفته و يک پيچ به آن داده تا پايه آن از زمين جدا شود و بلافاصله ساقه کثيف و آلوده را با چاقوي تيز قطع کرد. و قارچ تميز را داخل سبد گذاشته و حتي‌المقدور جمع آوري با دستکش انجام گيرد. بهره برداري هر 15 روز يکبار انجام مي‌گيرد و اين برنامه مدت دو تا سه ماه به طول مي‌انجامد.
بسته بندي
قارچهاي چيده شده را به اطاق سرد و خنک انتقال داده و در اسرع وقت نسبت به درجه بندي آن اقدام نموده و قارچهاي لک‌دار و ناقص و کج و ناجور را جدا کرده و براي مصارف تهيه پودر فرستاده و قارچهاي سالم را در بسته‌هاي درجه يک و درجه دو به بازار عرضه کنيد.

انگيزه تحقيق و تکنولوژي و توليد قارچهاي خوراکي را ميتوان در اهميت و ارزش غذايي و دارويي قارچها ، هزينه کم توليد و از طرف ديگر تامين منبع پروتئين مورد ...

منشاء اصلي خسارات گياهان و محصولات گياهي بيماريها ميباشند که ميتوانند توسط شمار زيادي ازموجودات زنده بيماريزا ايجاد شوند.قارچهاي بيماريزا در رديف نخست ...

منشاء اصلي خسارات گياهان و محصولات گياهي بيماريها ميباشند که ميتوانند توسط شمار زيادي ازموجودات زنده بيماريزا ايجاد شوند. قارچهاي بيماريزا در رديف نخس ...

در گذشته قارچ را از مراتع و جنگل ها جمع مي كردند. امروزه دركارگاه هاي صنعتي توليد و در تمام سال اكثر مغازه ها وسوپرماركت ها عرضه مي گردد. قارچ استخو ...

جمعيت رو به افزايش جهان جهت تامين نيازهاي روز افزون خود احتياج به غذا دارد. نياز هاي غذايي از زاه هاي مختلفي تامين مي گردد که ميتوان از توليدات زراعي ...

بطور کلي طرز پرورش قارچ مخصوص به خود آنست و مي توان آنرا در محيط تاريک پرورش داد و بجز نور مستقيم آفتاب, هر مقدار نور راتحمل مي کند در هر صورت در محل ...

● رشد ماهيها : رشد ماهيان و عواملي که روند رشد تحت تأثير آنهاست براي پرورش دهنده ماهي ، در درجه اول اهميت قرار دارند ، زيرا حداکثر رشد ماهي در حداقل م ...

۱) جوجه ريزي: دو هفته اول پرورش از اهميت خاصي برخوردار است لذا بايستي شروع خوبي داشت و به همين دليل برنامه ريزي از قبل خيلي مهم تلقي ميشود. بدين منظور ...

دانلود نسخه PDF - اطاق پرورش قارچ