up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله اسفرومتر PDF
QR code - اسفرومتر

اسفرومتر

گوي سنج(اسفرومتر)

اسفرومتر، يکي از وسايل بسيار ضروري (درحد لنزمتر) براي يک مؤسسه ي عينک سازي مي باشد. اين وسيله تشکيل شده از يک صفحه ي مدرج ساعتي شکل که در انتها به يک سه پايه ختم مي شود که دو پايه ي آن ثابت و پايه ي وسط به داخل و خارج حرکت مي کند. حرکت اين پايه براساس يکسري روابط هندسي است و مقدار توان مثبت + و يا منفي - عدسي را توسط عقربه نشان مي دهد.
اين وسيله، جهت سنجش عدسي هاي معمولي با ضريب شکست ۱.۵۳ تنظيم مي باشد. نزديک ترين عدسي به اين ضريب شکست ، عدسي هاي کراون (۱.۵۲) مي باشد. از آنجا که اسفرومتر، يک وسيله ي اپتيکي است و کاربرد آن در سهولت کار مؤثر و مورد نياز عينک سازان مي باشد، چند مورد از کارايي هاي اين وسيله ارائه مي گردد:
۱) تشخيص توان پايه (base curve) و متعاقباً پي بردن به نوع عدسي
۲) تشخيص توان عدسي هاي معمولي (کراون )
۳) تشخيص نوع استوانه ي عدسي (استوانه از بيرون يا داخل )
۴) تشخيص عدسي هاي فشرده
۵) تشخيص عدسي هاي تدريجي (پروگرسيو)
۶) تشخيص ضريب شکست عدسي ها
۷) تشخيص عدسي هاي غير کروي
درساختمان عدسي، توان يکي از سطحهاي آن به عنوان توان پايه، جهت تعيين توانهاي ديگر ملاک قرار مي گيرد. توان اوليه اي که توان نهايي عدسي، توسط آن به دست مي آيد، توان پايه(Base Curve) ناميده مي شود.
با مشخص شدن توان بيروني و داخلي عدسي، مي توان به نوع عدسي پي برد و توان پايه (base curve) را مشخص نمود (هنگام تعويض عدسي جديد، در صورت رضايت بيمار مي توان از مشخصه هاي اپتيکي عدسي قبلي [ PD ، ارتفاع، VD ، base curve ] استفاده نمود).
۱) توان پايه (Base Curve):
در ساختمان عدسي، توان يکي از سطحهاي آن به عنوان توان پايه، جهت تعيين توانهاي ديگر ملاک قرار مي گيرد. توان اوليه اي که توان نهايي عدسي، توسط آن به دست مي آيد، توان پايه(Base Curve) ناميده مي شود. اگر استوانه ي عدسي مثبت باشد و به اصطلاح استوانه را از رو ساخته باشند، در سطح بيروني خود دو توان دارد. در اين حالت، توان کمتر را توان پايه (Base Curve) و توان بيشتر را توان متعامد(Cross Curve) مي نامند که در اين حالت، سطح داخلي آن، از توان يکساني برخوردار است .
اگر استوانه ي عدسي منفي باشد و به اصطلاح استوانه از داخل ساخته شده باشد، توان بيروني يکسان مي باشد و به عنوان توان پايه (Base Curve) به حساب مي آيد و از دو توان داخلي، توان بيشتر را توان متعامد (Cross Curve) و ديگري را توريک بيس (Toric Base Curve) مي نامند.
۲) تشخيص توان عدسي هاي اسفر (کروي):
از آنجا که جمع جبري توان بيروني و داخلي عدسي هاي کروي مساوي است با توان عدسي ، از اين طريق مي توان، به توان عدسي هاي کروي پي برد (عدسي هاي معمولي ) که به توان ظاهري معروف مي باشد.
مثال:
اگر توان بيروني يک عدسي کروي +۶ و توان داخلي آن ۴ – باشد، آنگاه خواهيم داشت:
توان ظاهري عدسي کروي (+۶) + (-۴) = +۲
۳) تشخيص نوع استوانه و تعيين توان کروي - استوانه :
زماني که توان بيروني عدسي در تمام جهات يکسان نيست، نشانگر آن است که اين عدسي ، استوانه از بيرون ساخته شده است (استوانه از رو). که از تفاضل کمترين توان و بيشترين توان بيروني، مقدار استوانه ي عدسي مشخص مي شود. (که امروزه به ندرت از روش استوانه از رو استفاده مي شود). در اين حالت، مقدار توان داخلي عدسي در تمام جهات يکسان مي باشد. از روابط زير مي توان به توان کروي – استوانه ي اين نوع عدسيها پي برد.
▪ مقدار توان کروي :
در عدسي هاي با استوانه ي منفي = (بزرگترين توان سطح بيروني) + (توان سطح داخلي)
در عدسي هاي با استوانه ي مثبت = (کوچکترين توان سطح بيروني) + (توان سطح داخلي)
مقدار استوانه = تفاضل دو توان سطح بيروني عدسي
مثال: اگر سطح بيروني يک عدسي، از دو توان +۵.۰۰ و+۲.۰۰ ديوپتر و مقدار توان داخلي-۳.۰۰ ديوپتر باشد، توان کروي – استوانه ي اين عدسي، به روش زير محاسبه مي گردد. (عدسي با استوانه ي منفي)
مقدار توان کروي: (+۵.۰۰) + (-۳.۰۰) = +۲.۰۰
مقدار توان با انتخاب استوانه ي منفي: (+۵.۰۰) - (+۲.۰۰) = +۳.۰۰
اما اگر توان داخلي عدسي، در جهات مختلف يکسان نباشد، اين عدسي به اصطلاح استوانه از داخل ساخته شده است. در اين حالت، مقدار توان بيروني عدسي، در تمام جهات يکسان مي باشد که امروزه بسيار رايج و اغلب عدسيهاي جديد به همين روش توليد مي گردد.
▪ مقدار توان کروي :
در عدسيهاي با استوانه ي منفي = (کوچکترين توان سطح داخلي) + (توان سطح بيروني)
در عدسيهاي با استوانه ي مثبت = (بزرگترين توان سطح داخلي) + (توان سطح بيروني)
مقدار استوانه = تفاضل دو توان سطح داخلي عدسي
مثال:
سطح داخلي يک عدسي، از دو توان تشکيل شده که يکي۶.۰۰ - و ديگري ۴.۰۰ - ديوپتر مي باشد و مقدار توان سطح بيروني+۳.۰۰ باشد. توان کروي – استوانه ي اين عدسي (با استوانه ي منفي) به شرح زير محاسبه مي شود: مقدار توان کروي: ۱.۰۰ - ۴.۰۰) + (+۳.۰۰) = - (
مقدار توان با انتخاب استوانه ي منفي: ۲.۰۰ - ۴.۰۰)= - ( - ۶.۰۰) - (
۴) تشخيص عدسيهاي فشرده :
اگر توان يک عدسي کروي، فرضاً ۱۰ D- باشد، قاعدتاً در عدسيهاي معمولي بايد جمع جبري توان سطح بيروني و داخلي، مساوي با ۱۰D- باشد. ولي در عدسيهاي فشرده با ضريب شکست۱.۷ اين مقدار، حدود ۷.۰۰D- مي باشد که در عدسيهاي فشرده با ضريب شکست بالاتر، اين مقدار کاهش بيشتري مي يابد.
۵) تشخيص عدسيهاي تدريجي (پروگرسيو):
زماني که پايه هاي اسفرومتر را عمود بر سطح بيروني عدسيهاي معمولي قرار دهيم و آن را به طور عمودي از بالا به پايين حرکت دهيم، هيچ گونه تغييري در مقدار توان سطح عدسي صورت نمي گيرد. اما در عدسيهاي تدريجي، هنگامي که پايه هاي اسفرومتر را به طور عمودي از وسط به پايين حرکت مي دهيم، به تدريج بر توان سطح عدسي افزوده مي شود.
۶ ) تشخيص عدسيهاي غير کروي (آسفريک):
يکي از راههاي شناخت عدسيهاي غير کروي ،غير کروي بودن سطح بيروني عدسي مي باشد که به وسيله ي اسفرومتر مي توان تشخيص داد. بدين طريق که زماني که پايه هاي اسفرومتر را از روي مرکز سطح بيروني عدسي به طرف لبه ي عدسي حرکت مي دهيم، شاهد تغيير تدريجي توان عدسي خواهيم بود.
۷) تشخيص ضريب شکست عدسي :
اگر مقدار توان کل يک عدسي مشخص باشد، از رابطه ي زير مي توان به ضريب شکست عدسي پي برد.
توان واقعي عدسي توسط لنزمتر مشخص مي شود و توان ظاهري توسط اسفرومتر (که از جمع جبري توان سطح بيروني و داخلي بدست مي آيد) و ۰.۵۳ ضريب شکست عدسي معمولي (کراون ) در خلاء مي باشد و عدد ۱ ضريب شکست هوا مي باشد که با توجه به مثالهاي زير، مسئله واضح تر خواهد شد.
روش استفاده از اسفرومتر :
در ابتدا، جهت اطمينان از دقت اسفرومتر، پايه هاي آن را به طور عمود بر روي يک سطح کاملاً تخت (شيشه هاي روي ميز) قرار دهيد. در اين حالت مي بايست عقربه، نقطه ي صفر را به شما نشان دهد. در غير اين صورت پايه ي وسط را با وسيله اي (دم باريک ) به راست يا چپ بچرخانيد و مجدداً آزمايش نمائيد. ابتدا پايه هاي اسفرومتر را به طور عمود، بر وسط سطح بيروني عدسي قرار داده و سپس عدسي را حول محور خودش بچرخانيد و مراقب باشيد که وضعيت عمودي پايه ها نسبت به سطح عدسي حفظ شود.
زماني که پايه هاي اسفرومتر به سطح عدسي عمود مي شوند، مقدار توان سطح عدسي، بر روي صفحه ي مدرج، توسط عقربه نمايان مي گردد و زماني که عدسي را به چرخش در مي آوريد، ممکن است که مقدار توان سطح عدسي تغيير نمايد. در اين حالت، بايستي کمترين و بيشترين مقدار توان را يادداشت نمود. همين روش را مي توانيد جهت اندازه گيري توان داخل عدسي نيز به کار بريد.

۱) با مشخص شدن توان بيروني و داخلي عدسي، مي توان به نوع عدسي پي برد و توان پايه (base curve) را مشخص نمود (هنگام تعويض عدسي جديد، در صورت رضايت بيمار ...

دانلود نسخه PDF - اسفرومتر