up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله اسفرزه PDF
QR code - اسفرزه

اسفرزه

گياهان دارويي

اسفرزه Plantago psyllium
اسفرزه Plantago psyllium خانواده ( تيره ) Plantaginaceae
گياهي است يک ساله علفي که به ارتفاع ۲۰ الي ۳۵ سانتي متر مي رسد. داراي برگ هاي باريک دراز و نوک تيز و گل هاي آن از کناره برگ ها ظاهر مي شوند.
●ترکيبات شيميايي :
داراي لعاب فراوان مي باشند که در صورت قرارگرفتن دانه آن درون آب، پوسته خارجي آن متورم مي شود. همچنين در خود گياه ماده اي به نام آکوبين در ساقه و برگ ها وجود دارد. داراي ترکيبات پلي فنوليک مي باشد که در صورت استفاده مدام در کاهش کلسترول خون موثر است.
●خواص درماني :
از برگ اسفرزه جهت التيام زخم ها استفاده مي شده است . همچنين از دانه آن جهت درمان يبوست مزمن و ناراحتي هاي کليه استفاده مي شود . از لعاب لانه اين گياه در صنعت در تهيه آهار پارچه استفاده مي شود .
●روش کاشت :
معمولاً بذر اين گياه را در زمين هاي شني شخم خورده در شيارهايي به عمق ۱ الي ۲ سانت و فاصله بين شيارها ۵۰ تا۶۰ سانتي متر کاشته مي شود. فواصل بين بوته ها بعد از رشد اوليه بايد حدود ۱۰ الي ۱۵ سانتي متر باشد. معمولاً اين دانه ها را در بهار يا پائيز مي کارند و بعد از کاشت غلطک ملايمي روي آن ها مي زنند تا با قشر خاک در تماس باشند. آفات و بيماري خاصي روي اسفرزه مشاهده نشده است.
●برداشت محصول :
چنانچه اين گياه در پائيز کشت شود در اواسط مرداد و چنانچه در بهار کشت شود در اواخر شهريور بذر آن ها مي رسد. البته بايد توجه داشت که عمل برداشت قبل از رسيدن کامل گياهان انجام شود زيرا تأخير در برداشت باعث ريزش دانه ها خواهد شد. برداشت در سطوح کوچک به وسيله دست و در سطوح وسيع به وسيله ماشين هاي برداشت غلات انجام مي شود . عملکرد آن در شرايط مطلوب، ۷۰۰ کيلوگرم در هکتار است. به علت ريزش اجتناب ناپذير تعدادي بذر، در سال بعد تعدادي گياه اسفرزه در زمين سبز خواهد شد. عمل برداشت هنگامي انجام مي شود که ۱۵درصد الي ۲۵درصد بذرها رسيده باشد.
●بادرنجبويه Melissa officinalis خانواده نعنائيان Lamiaceae
بادرنجبويه گياهي علفي است. ساقه آن به ارتفاع ۳۰ الي ۸۰ سانتي متر مي رسد که داراي شاخه هاي متعدد و برگ هاي آن به رنگ تيره و دندانه دار مي باشد. ساقه آن چهارگوش بوده که از محل اتصال برگ ها به ساقه اصلي گل هاي آن به رنگ هاي سفيد يا گلي رنگ ظاهر مي شود.
●ترکيبات شيميايي :
در اندام سبز اين گياه موادي مانند اسيداولئيک، سيترال، ژرانيول و رزماري اسيد وجود دارد.همچنين در برگهاي بادرنجبويه تانن ها نيز وجود دارند.از ديگر ترکيبات آن مي توان ليمونن و فلاونوئيدها را نام برد.
●خواص درماني :
اين گياه داراي طبعيت گرم مي باشد. از جمله خواص درماني بادرنجبويه بادشکن، مقوي قلب و معده، نيرو دهنده عمومي بدن، ضد تشنج و آرام بخش مي باشد. براي سردردهاي يک طرفه و رفع استفراغ در خانم هاي باردار و ناراحتي هاي گوارشي استفاده مي شود. به عنوان آرام بخش چاي بادرنجبويه و چاي بابونه به صورت (تي بگ) موجود است .
●سازگاري :
بادرنجبويه هواي گرم و آفتابي را ترجيح مي دهد و در هواي سرد و يخبندان ريشه هاي اين گياه آسيب خواهند ديد. چنانچه شرايط محيطي مناسب باشد، اين گياه براي مدت شش الي هشت سال در يک محل باقي مي ماند .
●روش هاي تکثير و پرورش :
گياه بادرنجبويه از طريق کشت بذر يا تقسيم بوته و نشاء کاري ازدياد مي شود.کشت بذرها بايد در پائيز تا آخر آبان انجام شود. فاصله رديف ها ۶۰ سانتي متر و عمق کاشت ۵ ۰ سانتي متر است. براي توليد نشاء بهتر است بذرها به مدت ۱۶ ساعت در آب خيسانده شود و پس از آن اقدام به کاشت بذرهاي خيس شده کنند. پس از اين که بوته هاي بادرنجبويه به ارتفاع حدود ۱۰ سانتي متر رسيد آن ها را به زمين اصلي منتقل مي کنند. فاصله بين بوته ها روي رديف ۳۰ الي ۴۰ سانتي متر و فاصله بين رديف ها ۶۰ سانتي متر است. بذر خيس خورده را به وسيله دستگاه رديف کار در زمين مي کارند. تعداد بوته در هر هکتار حدود ۴۸ هزار تا ۵۵ هزار بوته کاشته مي شود.
تکثير گياه بادرنجبويه با تقسيم بوته هم ميسر است که البته اين عمل در شهريور ماه صورت مي گيرد (آخر فصل رشد) که بايستي از گياهان ۲ يا ۳ ساله انجام شود (بندرت از اين روش استفاده ميشود چون وقت گير است.)
Matricaria chamomilla
در مورد کشت بادرنجبويه مهمترين نکته مبارزه با علف هاي هرز و تهيه خاک مناسب است . با توجه به اين که گياهي رطوبت پسند است، استفاده از خاک هاي نسبتاً سنگين و يا (لومي رسي) حائز اهميت است. هم چنين بايستي در پائيز حدود ۳۰ تن کود دامي به هر هکتار زمين اضافه شود و زمين را به عمق ۲۵ تا ۳۰ سانتي متر شخم زد.
علاوه بر کود دامي حدود ۵۰ تا ۷۰ کيلو ازت ، ۵۰ تا ۶۰ کيلو فسفر P۲O۵و ۸۰ تا ۱۰۰ کيلو پتاس به ازاء هر هکتار بذر زمين اضافه مي شود که بايستي کودهاي فسفر و پتاس قبل از کاشت به زمين اضافه گردد.۵۰ درصد ازت را هنگام کاشت و ۵۰ درصد بقيه را قبل از گل دهي به زمين اضافه مي کنند . کودهاي فسفر و پتاس ثابت هستند و آبشويي نمي شوند ولي کود ازت آبشويي مي شود. اين گياه به کمبود آهن حساس مي باشد و در خاک هايي که از لحاظ آهن فقير هستند اضافه نمودن کودهاي آهن دار ضروري است .
●بابونه Matricaria chamomilla خانواده Compositae ( Asteraceae )
بابونه گياهي است يک ساله از خانواده کاسني که ارتفاع بوته آن به ۴۰ الي ۸۰ سانتيمتر مي رسد. برگ هاي آن به صورت منقسم و داراي قطعات باريک و دراز است. گل هاي آن به رنگ سفيد و زرد، شبيه گل مارگريت که گلبرگ هاي آن پس از شکفتن به حالت خميده بطرف پائين متمايل مي شود.
●ترکيبات شيميايي :
گل هاي بابونه داراي ۴ ۰ درصد اسانس مي باشد. از جمله اسانس هاي آن مي توان به کامازولن و سزکويي ترپن اشاره کرد که رنگ آبي اسانس بابونه به خاطر وجود کامازولن است که کامازولن خود از ماده ديگري به نام ماتريسين حاصل مي شود (ماتريسين پيش ماده کامازولن است).
●خواص درماني :
ضد التهاب ، ضد عفوني کننده، هضم کننده غذا، رنگ مو، ضد خونريزي، آرام بخش، التيام دهنده زخم ها، ضد نفخ و سوء هاضمه، قاعده آور، تصفيه کننده خون و ضد بواسير است.
●سازگاري :
بابونه در مناطق مختلف ايران در شمال و در جنوب به صورت وحشي وجود دارد (در فارس و کازرون) . اين گياه مايل به شرايط گرم و خشک بوده و به خوبي کم آبي را تحمل مي کند .
●روش تکثير و پرورش :
بابونه را در فصل بهار و پائيز مي توان کاشت. اما بهترين فصل کاشت بابونه فصل پائيز و اواخر مهرماه است. فاصله کشت اين گياه به صورت رديفي ۳۰ الي ۴۰ سانتي متر است و عمق مناسب کشت آن ۲ الي ۳ ميلي متر است. بابونه را مي توان به صورت رديفي يا کرتي کشت نمود. (پخش نمودن)
زمين مورد نياز بابونه بايد نرم و بدون کلوخ باشد که بافت خاک از نوع متوسط تا سنگين بهترين محصول را خواهد داد. براي اين کار زمين را قبلاً شخم زده و به ميزان ۳۰ الي ۵۰ کيلوگرم فسفر و ۱۰۰ الي ۱۵۰ کيلوگرم پتاس به ازاء هر هکتار و بر اساس نتايج آزمايش خاک شناسي به خاک مي دهند. اين گياه نياز کمتري به کود ازت دارد (حدوداً ۳۰ الي ۶۰ کيلوگرم) زيرا مصرف بي رويه اين کود باعث رشد رويشي شديد و بلند شدن بيش از اندازه قد اين گياه مي شود. ( بلند شدن قد گياه و روي هم خوابيدن = ورس )
معمولاً در کشت رديفي ۲ کيلوگرم بذر مصرف مي شود. جهت سهولت در کاشت بذر و يک نواختي کاشت، بايستي بذرهاي مورد نظر را با خاک اره مخلوط کرد. به ازاء يک کيلوگرم بذر، ۱۰ کيلوگرم خاک اره لازم است ( از ماسه بادي هم به جاي خاک اره مي توان استفاده کرد). براي آن که بذرها به هنگام کاشت با خاک چسبندگي لازم را داشته باشند، بايستي پس از بذر پاشي يک غلط سبک زد. بعد از کاشت بذر بايستي آبياري به ملايمت انجام شود. آبياري دوم ۲ تا ۳ روز بعد انجام مي شود. از آنجائيکه بابونه قدرت رقابت خوبي با علف هرز دارد ( بابونه زود قد مي کشد) به همين دليل کشت بابونه نياز به مصرف علف کش ندارد. اين گياه نسبت به شوري خاک و آب کم بسيار مقاوم است .
●گل مرکب بابونه : ۱ گلهاي زبانه اي ۲ گل هاي لوله اي
●برداشت محصول :
با توجه به اين که اندام مصرفي بابونه گل هاي آن است، لذا بايد زماني گل ها را جمع آوري کرد که ميزان آن به حدود ۸۰ درصد برسد. در کشورهاي خارجي اين عمل با ماشين برداشت انجام مي گيرد. اما در ايران اين کار را کارگران با دست انجام مي دهند و سرشاخه هاي گل دار اين گياه را از حدود ۱۵ سانتي متر بالاي سطح خاک مي چينيد. براي برداشت يک هکتار مزرعه بابونه به وسيله دست ۵۰۰ ساعت کار مورد نياز است در صورتي که ماشين اين کار را در مدت ۵۰ ساعت انجام مي دهد. با چيدن گل هاي بابونه پس از ۱۰ الي ۲۰ روز مجدداً گل هاي جديد در مزرعه ظاهر مي شود که مي توان تا ۴ نوبت برداشت کرد.
براي کاشت فاصله بين رديفها ۶۰ سانتي متر و بين بذرها ۳۰ الي ۴۰ سانتي متر بايد باشد. از هر هکتار زمين حدود ۲ تن گل تازه يا ۶۰۰ کيلوگرم گل خشک به دست مي آيد که از اين مقدار محصول ۲۰۰ تا ۳۰۰ کيلو بذر حاصل مي شود.
براي خشک کردن گل ها را در فضاي سربسته و به صورت يک لايه نازک پهن مي کنند ( ماکزيمم ۵ سانتي متر) و آن را مرتب زيرو رو کرده تا گل ها يک نواخت خشک شود. براي خشک کردن مصنوعي بايستي گل ها در دماي ۳۵ الي ۴۵ درجه قرار بگيرند. پس از خشک شدن آن ها را در کيسه هاي پارچه اي ريخته و در هواي خشک و خنک نگهداري مي کنند. گرم بودن هواي انبار باعث کاهش اسانس و ماده موثره گل مي شود. به دليل ريزش بذر در سال بعد بدون نياز به هيچ گونه عمليات، مجدداً مزرعه شما سبز خواهد شد .

نسخه شماره 2 دارو : شيرابه خشک شده برگهاي صبر زرد (چداروا) ( Aleo species ) مقدر مصرف : 60 تا 200 ميلي گرم بعنوان مسهل ملايم ، 300 تا 1000 ميلي گرم ب ...

قبل از کشف انسولين و داروهاي کاهش دهنده قندخون، بيماران ديابتي با گياهان دارويي و درمان هاي سنتي معالجه مي شدند. تاکنون تاثير مثبت بيش از ۱۲۰۰ گياه دا ...

بهترين و منطقي ترين روش اين است که ابتدا طبع و مزاج خود و پس از آن غذاي مصرفي روز مره و مناسب خويش را بشناسيم تا دچار بيماري و کسالت نشويم. در حالت طب ...

دانلود نسخه PDF - اسفرزه