up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله استرس و ديابت PDF
QR code - استرس و ديابت

استرس و ديابت

رابطه قند و استرس

استرس، رهاورد زندگي ماشيني امروزي، زندگي با تکنولوژي هاي جديد و جزو لاينفک آن است. در اين روزگار، بدون استرس نمي توانيم زندگي کنيم...
رابطه ما با استرس هاي جديد و نوظهور، رابطه اي اجتناب ناپذير است و هيچ راهي جز مبارزه و مقابله با استرس هايي که هر روز نوع جديدي به آنها افزوده مي شود، نداريم. يک بيمار ديابتي، به طور مضاعف و چند برابر افراد عادي در برابر اين استرس ها آسيب پذير خواهد بود زيرا تاثير استرس بر قندخون، مسلم و اجتناب ناپذير است. از ۳۰۰ سال پيش، رابطه ديابت، هيجان ها و استرس ها، افسردگي ها و تحولات روحي شناخته شده اما در مورد مکانيسم دقيق آن اختلاف نظر وجود دارد. با دکتر منوچهر جزايري فوق?تخصص غدد و متابوليسم و استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران دراين?باره گفت وگو کرده ايم.
▪ آقاي دکتر! وقتي کسي براي اولين بار متوجه مي شود ديابت دارد، چه حالتي پيدا مي کند؟
وقتي شخصي براي اولين بار متوجه مي شود که به ديابت مبتلا شده، سعي مي کند در وهله اول گناه را به گردن آزمايشگاه يا پزشک بيندازد. اغلب اوقات، اين بيماران آزمايشگاه خود را عوض مي کنند. شنيدن نام ديابت براي آنها استرس شديدي به وجود مي آورد. وقتي براي اولين بار تشخيص ديابت براي کسي مطرح مي شود، چه نوع ۱ باشد چه نوع ۲، ۴ مرحله زير را طي مي کند:
۱) مرحله اول، انکار و ناباوري: در اين مرحله بيمار ديابتي در مقابل تشخيص مقاومت و آن را اشتباه تلقي مي کند.
۲) مرحله دوم، خشم: خشم و غضب، هم براي خود بيمار و هم براي اطرافيان به خصوص پدر و مادر، يک واکنش تخريبي و فلج کننده است. معمولا نزديکان بيمار در معرض بدخلقي، غضب و ناسازگاري بيمار ديابتي قرار مي گيرند و همين خشم و غضب، قندخون?شان را بالا مي برد.
۳) مرحله سوم، افسردگي: يکي از مشکلات و معضلات روزمره در برخورد با همه بيماران غدد از جمله بيماران ديابتي، همين مساله افسردگي و اضطراب است. آنها حداقل دو برابر غيرديابتي ها دچار افسردگي مي شوند. هر چه مدت افسردگي بيشتر باشد، کنترل قند مشکل تر خواهد شد. اين مشکل در کساني که قبلا سابقه و زمينه افسردگي را هم داشته اند، چند برابر ديده مي شود. اساسا ديابت، افسردگي را تشديد مي کند و افسردگي، ديابت را.
۴) مرحله چهارم، قبول: در اين مرحله بيمار مجبور مي شود واقعيت را بپذيرد و با بيماري ديابت خود به تدريج کنار بيايد.
▪ وقتي بيمار مبتلا به ديابت دچار استرس مي شود، در جسم و روان او چه اتفاقي مي افتد؟
يکي از علل عمده کنترل نشدن مناسب قندخون در بيماران ديابتي، استرس است. استرس انواع و تعابير مختلفي دارد. گاهي استرس، به دليل يک دغدغه فکري ايجاد مي شود؛ گاهي با يک ضربه شديد روحي رواني و گاهي هم فشار عاطفي. استرس، گاهي با فشار فيزيولوژيک به وجود مي آيد و گاهي نگراني و اضطراب ما را به طرف يک استرس هدايت مي کند. گاهي استرس، خود يک واقعه است. استرس ممکن است يک واکنش شديد نسبت به وقايع و حوادث اطراف و يک پاسخ شديد به محرک ها باشد. استرس واکنش به کنش هاي روزمره است. اين پاسخ يا اين استرس به حوادث دروني بدن، هم مي تواند مثبت باشد و هم منفي و گاهي هر دوي اينها با هم، بنابراين از منظر هاي مختلف مورد بحث قرار مي گيرد. ممکن است يک فرد با استرس بسيار ساده برخورد کند براي او يک رويداد بسيار ساده و پيش پاافتاده باشد ولي همين استرس، گاهي براي يک فرد ديگر، بسيار تکان دهنده است. اين به زمينه رواني و رواني اجتماعي افراد و به طور خاص بيماران ديابتي بستگي دارد. هنگام استرس، نيروي هاي دفاعي بدن برانگيخته و جنگ وگريزي داخل آن آغاز مي شود. اين پديده جنگ وگريز در حقيقت چيزي نيست جز به کار افتادن مکانيسم هاي دفاعي بدن در مقابل استرس. در حقيقت مکانيسم هاي دفاعي بدن فعال مي شوند و اين به نفع بدن است.
▪ هنگام استرس چه اتفاق هايي در بدن انسان رخ مي دهد؟
هنگام وقوع يک استرس ساده، حداقل ۳ دستگاه مهم در بدن به کار مي افتند:
دستگاه عصبي، غدد درون ريز، دستگاه ايمني بدن
۱) دستگاه عصبي: با تحريک دستگاه عصبي خودکار يا همان دستگاه عصبي پاراسمپاتيک و سمپاتيک، واکنش هاي مهمي در بدن رخ مي دهد، از جمله افزايش ضربان قلب، سردرد، تنفس تند، رنگ پريدگي، اختلالات گوارشي، تهوع، کم خوابي، بدخوابي، بي خوابي، کابوس هاي شبانه و.... اين واکنش ها با شدت استرس و زمينه روحي رواني فرد ديابتي متناسب?اند و نتيجه فعال شدن نيروي دفاعي بدن هستند.
۲) دستگاه غدد درون ريز: هنگام وقوع يک استرس تهديدآميز، به سرعت محور هيپوتالاموس، هيپوفيز و فوق کليه، برانگيخته و هورمون هاي کورتيزول، ترشح و کاتکولامين ها به جريان خون سرازير مي شوند. کورتيزول، هورموني است که بدون آن ادامه حيات ممکن نيست.
۳) دستگاه ايمني بدن در اثر مواجهه مداوم با استرس، تضعيف و از فعاليت سلول هاي مدافع ايمني، يعني لنفوسيت هاي T و سلول هاي کشنده کاسته مي شود.
▪ بدن بيمار چگونه به استرس پاسخ مي دهد؟
به طور کلي بيمار ديابتي معمولا هنگام مواجهه با استرس از دو راه آسيب مي بيند؛ وقتي فرد با يک استرس يا يک کنش تهديدآميز و تنش زا مواجه مي شود، نظم ذهني و فکري و تمرکز و قدرت مراقبت از خود را که براي يک بيمار ديابتي بسيار مهم است، از دست مي دهد. مبتلايان معمولا فراموش مي کنند قندخون خود را بررسي يا دارويشان را مصرف کنند. حتي ممکن است به الکل يا سيگار پناه ببرند يا مثلا ورزش را ترک کنند. دومين اتفاق اين است که ۴ هورمون اصلي افزايش پيدا مي کند. اين ۴ هورمون اصلي که در حقيقت هورمون هاي مدافع هستند و هنگام استرس برانگيخته و ترشح مي شوند، عبارتند از:
۱) کورتيزول
۲) کاتکولامين
۳) گلوکاگن
۴) هورمون رشد.
اين هورمون ها ضدانسولين هستند و معمولا قندخون را بالا مي برند. قندخون بيشتر مبتلايان به ديابت نوع ۲، در صورت بروز استرس، بالا مي رود اما نتايج تحقيقات نشان داده است که در ديابت نوع ۱ پاسخ متغير است. قندخون برخي بيماران بالا مي رود و در برخي ديگر تغييري مشاهده نمي شود.
▪ چه راهکارهايي براي مواجهه با استرس در بيماران ديابتي وجود دارد؟
بيمار ديابتي بايد بياموزد که استرس را مديريت و کنترل کند. عوامل تحريک آميزي که به اصطلاح سوهان روح بيمار است، بايد کنترل و مديريت شود. بيمار ديابتي هميشه بايد براي مقابله با کاهش يا افزايش قندخون آماده باشد؛ مثلا براي بيرون رفتن از منزل برنامه ريزي و از شب قبل برنامه روز بعد را تنظيم و در صورت لزوم يادداشت کند تا از افت قندخون به هر شکلي پيشگيري شود. افت قندخون بسيار خطرناک و به مراتب خطرناک تر از افزايش آن است. افت قندخون، يک استرس بزرگ است. استرس، دايم با يک فرد ديابتي همراه و جزيي از تابلوي باليني وي است. اگر ميان وعده هايتان را فراموش کنيد، با افت قندخون مواجه مي شويد. در حقيقت رژيم غذايي براي فرد ديابتي، به اين معني نيست که بيمار غذا نخورد. برعکس بايد غذا بخورد، آن هم به اندازه ولي دفعات صرف غذا متعدد و زياد و حجم غذا کم و ترکيب آن ترکيب مناسبي باشد. رژيم غذايي بايد طوري باشد که از افزايش و کاهش قندخون پيشگيري شود تا موارد استر س زايي که نام برديم، تقويت يا تشديد نشود. مشورت با يک دوست واقعي و مورد اطمينان مي تواند شما را در مقابل استرس ها، واکسينه و تنش ها و هيجان ها را از وجودتان دور کند. اگر اضطراب، هراس و افسردگي بيش از حد معمول شد، بهتر است با روان پزشک مشورت کنيد. افسردگي براي شما و اطرافيانتان فلج کننده است.

استرس پاسخ بدن براي دفاع از خود است. اين طبيعت بدن در فوريت ها مانند کنار رفتن از سر راه ماشيني که بسرعت نزديک مي شود ، خوب است اما اگر به مدت طولاني ...

● ديابت حاملگي چيست؟ ديابت حاملگي نوعي ديابت است كه زنان حامله به آن مبتلا مي شوند. بين ۲ تا ۷ درصد زنان حامله دچار اين نوع ديابت مي شوند و به اين دلي ...

ديابت حاملگي چيست؟ ديابت حاملگي نوعي ديابت است كه زنان حامله به آن مبتلا مي شوند. بين 2 تا 7 درصد زنان حامله دچار اين نوع ديابت مي شوند و به اين دليل ...

● ديابت بارداري ديابت مليتوس بارداري gestational diabetes mellitus را عموماً به عنوان عدم تحمل گلوکز تعريف مي کنند که ابتدا در دوره ي بارداري شناسايي ...

مرض قند يا ديابت شيرين يک اختلال سوخت و سازي در بدن است. بدين صورت که سرعت و توانايي بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل قندها کاهش مي يابد. از اينرو قند ...

بيماري قند (ديابت) يکي از شايع ترين بيماري هاي غدد درون ريز است که با افزايش غير طبيعي قند خون، اختلالات متابوليکي حاد و عوارض درازمت در چشمها، کليه ه ...

● سرطان پستان سرطان پستان شايع ترين سرطان زنان است که آمار آن در کشور ما بالاست. اگر اين بيماري زود تشخيص داده شده و به سرعت درمان شود، طول عمر و کيفي ...

صنعتي شدن جوامع، کاهش تحرک، استرس ها، انقباض هاي عضلاني و اشکالات اسکلتي، وزن بالا، بي حرکتي در خودرو هنگام ترافيک هاي سنگين و عوامل ديگر سبب شده تا ت ...

دانلود نسخه PDF - استرس و ديابت