up
Search      menu
آموزش,روانشناسی :: مقاله استرس شغلي کارکنان PDF
QR code - استرس شغلي کارکنان

استرس شغلي کارکنان

بررسي رابطه بين ارگونومي محيط کار و استرس شغلي کارکنان

عدم توجه به اصول ارگونومي و رعايت نکردن آنها در محيط کار، هزينه هاي بسيار زيادي را هم براي کارفرما و هم براي کارکنان بدنبال خواهد داشت. و موجب کاهش کارآيي و افزايش استرس کارکنان نيز مي گردد. در صورتيکه فناوري ارگونومي بدرستي بکار گرفته شود مي تواند موجب حذف يا کاهش صدمات و مشکلات بهداشت و ايمني شغلي در محيط کار و افزايش کارآيي گردد.با وجود اين در طراحي کار توجه کافي بدانها صورت نمي گيرد. هدف اصلي اين مطالعه بررسي نقش ارگونومي و ارتباط آن با استرس شغلي کارکنان مي باشد . نتايج حاصل از اين مطالعه بيان داشت که بين ارگونومي محيط کار و استرس شغلي رابطه معني داري وجود دارد(۰۵ ۰p≤). بين فيزيولوژي کار و روانشناسي مهندسي با استرس شغلي رابطه معني دارد(۰۵ ۰p≤) ولي بين بيومکانيک و آنتروپومتري با استرس شغلي رابطه معني داري يافت نشد(۰۵ ۰p≥). در اين مقاله ابتدا خلاصه اي از ادبيات تحقيق شامل: تعاريف ، شاخه ها، اهداف ارگونومي ، استرس، عوامل استرس زا، و پيامدهاي استرس بيان مي شود. در ادامه فرضيه ها، روش انجام تحقيق، نحوه تجزيه و تحليل، آزمونهاي مورد استفاده، جمع بندي و ملاحظات تحقيق ارائه شده است
۱) مقدمه
ظهور سازمانهاي اجتماعي و گسترش روز افزون آنها، از ويژگي هاي بارز تمدن بشري است؛ به طوري که با توجه به عوامل گوناگون مکاني و زماني، و ويژگي ها و نيازهاي خاص جوامع مختلف، همه روزه انواع سازمانهاي اجتماعي ظهور و گسترش مي يابد و بر تعدادشان افزوده مي شود[۱]. يک ملت بواسطه شهروندانش و يک سازمان بوسيله کارکنانش شناخته مي شود. پيشرفت يک سازمان بوسيله سلامتي و تندرستي کارکنان مشخص مي شود[۱۵].بنابر آمار سازمان بين المللي کار[۱] سالانه ۲۵۰ ميليون حادثه در جهان اتفاق مي افتد که درآنها ۳۳۵۰۰۰ نفر جان خود را از دست مي دهند (حوادث رانندگي و خانگي در اين آمار لحاظ نشده است).همچنين سالانه ۱۶۰ ميليون بيماري شغلي در جهان ديده مي شود که منجر به فوت ۱۱۰۰۰۰۰ نفر مي گردد. همچنين ۴ درصد توليد ناخالص ملي در جهان به لحاظ اين حوادث و بيماري ها هدر مي رود[۲]. ناديده گرفتن ايمني و بهداشت کار موجب زيان اقتصادي قابل توجهي مي شود که تاثيرات جدي بر بهره وري دارد.ميزان بروز حوادث شغلي منجر به مرگ در کشورهاي در حال توسعه ۳ تا ۴ برابر کشورهاي توسعه يافته است. و اين حوادث معمولاً بصورت غير عمدي هستند. در کشور ما ساليانه حدود ۱۴ هزرار حادثه شغلي رخ مي دهد[۳].
در طول جنگ جهاني دوم تاکيد اصلي دانشمندان علوم رفتاري بر استفاده از آزمونهايي براي انتخاب افراد مناسب براي هر کار و ابداع راهکارهاي تربيتي بهتر بود کانون توجه، انطباق دادن شخص با کار بود. حرفه عوامل انساني در دوران پس از جنگ زاده شد در سال ۱۹۴۹، انجمن پژوهشي ارگونومي که اکنون انجمن ارگونومي ناميده مي شود در انگلستان تاسيس شد و اولين کتاب در باب عوامل انساني ، به نام روان شناسي تجربي کار بسته عوامل انساني در طراحي مهندسي انتشار يافت در سال ۱۹۵۹ موسسه بين المللي ارگونومي با هدف برقراري ارتباط بين چندين انجمن عوامل انساني وارگونومي در کشورهاي مختلف جهان تاسيس شد دوران ۲۰ ساله بين ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ شاهد رشد وبسط سريع عوامل انساني بود[۵].
۲) ارگونومي
۲ ۱) تعريف ارگونومي
تعريف رسمي ارگونومي که بوسيله انجمن ملي ارگونومي ( IEA ) تأييد شده است به شرح زير مي باشد :
ارگونومي ( يا فاکتورهاي انساني ) اصول علمي مرتبط با فهم تعامل بين انسان و ساير عناصر يک سيستم و حرفه اي است که شامل تئوريها ، اصول و داده ها ، و روشها براي طراحي مطابق با بهينه سازي آسايش و رفاه افراد و عملکرد کامل سيستم مي باشد[۴]. واژه ارگونومي آميزه اي از دو واژه يوناني ارگو[۲] (به معني کار) و نوموس[۳](به معني قانون) است. .در آمريکا ، مهندسي عوامل انساني[۴] يا عوامل انسان مترادف واژه ارگونومي دانسته شده است . ارگونومي در اروپا ، ريشه در فيزيولوژي کار[۵] ، بيو مکانيک[۶] و طراحي ايستگاه کار[۷] دارد . در حالي که عوامل انساني آمريکائيان ، از فيزيو لوژي تجربي سرچشمه گرفته ، بر عملکرد انساني و طراحي سامانه ها متمرکز است[۵] . حرفه عوامل انساني در دوران پس از جنگ جهاني دوم زاده شد در سال ۱۹۴۹، انجمن پژوهشي ارگونومي که اکنون انجمن ارگونومي ناميده مي شود در انگلستان تاسيس شد و اولين کتاب در باب عوامل انساني ، به نام روان شناسي تجربي کار بسته عوامل انساني در طراحي مهندسي انتشار يافت در سال ۱۹۵۹ موسسه بين المللي ارگونومي با هدف برقراري ارتباط بين چندين انجمن عوامل انساني وارگونومي در کشورهاي مختلف جهان تاسيس شد دوران ۲۰ ساله بين ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ شاهد رشد وبسط سريع عوامل انساني بود[۵].
ارگونومي در چهار شاخه بيومکانيک شغلي، روانشناسي مهندسي، آنتروپومتري، فيزيولوژي کار فعاليت مي کند[۷] .
۱) فيزيولوژي کار: بخشي از دانش ارگونومي که تطبيق انسان با کار را در مصرف انرژي و همچنين تغييرات پارامترهاي فيزيولوژيکي بدن در حين انجام کار مورد توجه قرار مي دهد به فيزيولوژي کار معروف است[۸].
۲) بيومکانيک شغلي: در بيومکانيک از قوانين فيزيکي مکانيک براي بدن استفاده مي شود . با بکارگيري اين قوانين اين امکان بوجود مي آيد که در هنگام يک وضعيت خاص در بدن و حرکت آن ، ميزان فشار مکانيکي موضعي اعمال شده بر عضلات و مفصل ها محاسبه شود[۴].
۳) روان شناسي مهندسي: به فاکتورهاي محيطي فيزيکي و شيميايي مانند سر و صدا ، ارتعاش ، روشنايي ، آب و هوا و مواد شيميايي مي توانند بر روي ايمني ، سلامتي و آسايش افراد تأثير بگذارندمي پردازد[۴].
۴) آنتروپومتري: شامل جمع آوري و تفسير داده هاي مربوط به شکل و اندازه ابعاد بدن انسان ( ابعاد طولي ، عرضي ، محيطي و وزن ) مي باشد[۴]. تعريف آنتروپومتري عبارت خواهد بود از اندازه گيري سيستماتيک بدنبال استفاده از وسايل اندازه گيري[۹].
برخي مشکلات معمول در صنايع شامل طراحي نامناسب محل کار ، عدم انطباق بين قابليتهاي کارگر و الزامات شغلي، وجود محيط کار و مشاغل زيان آور ، طراحي نا مناسب سيستم انسان –ماشين و برنامه هاي ضعيف مديريت مي باشد. اين مشکلات منجر به ايجاد مخاطرات در محل کار ، ضعف سلامتي کارگران ، صدمات ناشي از کار با تجهيزات ، معلوليتها و در عوض کاهش بهره وري کارگر و کيفيت توليد و افزايش هزينه مي شود. کاربرد موثر ارگونوي در طراحي سيستم کاري مي تواند تعادلي را بين ويژگي هاي کارگر و نيازهاي شغلي برقرار کند.اين علم ، گستره وسيعي را در زمينه طراحي کار ، ابزار ، تجهيزات ، ماشين آلات ، ايستگاه کار و سيستمها در موارد مختلف صنعتي ، آموزشي ، ورزشي و غيره در بر گيرد[۱۰]. هدف ارگونومي آن است که در طراحي ابزارو وسايل کار و سيستمهاي فني و توليدي نيز در طراحي محيط کار ، نيازها و خصوصيات جسمي وروحي انسانها در نظر گرفته شود تا در عين نيل به افزايش بازدهي توليد ، به سلامت و بهداشت و راحتي انسانها نيز به بيشترين حد توجه شده باشد[۱۱]. ارگونومي داراي اهدافي چون بهبود بهره وري، سلامت، ايمني و آسايش مردم و افزايش کارآيي متقابل سيستمهاي انسان ماشين محيط است[۱۲].
۲ ۲) نکات ضروري در زمينه سطح کار
▪ ارتفاع سطح کار بالاتر از قلب قرار نگيرد . زيرا اگر ارتفاع سطح کار بالاتر از قلب قرار گيرد جريان خون در بدن کاهش يافته که در نتيجه ان کاهش سريع کارآيي و عملکرد فرد خواهد بود.
▪ ارتفاع مربوط به سطح کار ، صندلي و پاها بايد با يکديگر تناسب داشته باشد.
▪ اگر ارتفاع سطح کار ثابت است از زير پايي استفاده شود.
▪ گاهي اوقات حالت نشسته را با ايستادن يا قدم زدن جايگزين کنيد[۴].
۲ ۳) حيطه هاي عملکردي ارگونومي
بخشي از حيطه هاي عملکردي ارگونومي را مي توان به شرح زير دانست:
▪ بررسي ميزان توانمندي شاغلين با توجه به نوع کار و انرژي مصرفي
▪ مطالعه ابعاد فيزيکي بدن (آنتروپومتري) و کاربرد اين دسته از اطلاعات در طراحي ايستگاه هاي کار
▪ طراحي ارگونوميک ابزارهاي دستي
▪ طراحي ايستگاه هاي کار نشسته، ايستاده (يا توام) و آناليز سيستم انسان ماشين
▪ بررسي هاي روانشناختي از ديدگاه نحوه ارتباط بين افراد
▪ تعيين رژيم هاي کار و استراحت (زمان هاي استراحت و مدت انجام کار)
▪ بررسي روش هاي حمل دستي کالا و طراحي خطوط بسته بندي و بارگيري دستي
▪ بررسي صدمات اسکلتي عضلاني مرتبط با کار و آناليز وضعيت هاي بدني
▪ بيومکانيک شغلي
▪ ارگونومي و کار در منزل
▪ کاربرد بهينه رنگ و موسيقي در محيط هاي کار[۷]
۳) استرس
از طرف ديگر واژه استرس امروزه چنان نقل هر زباني است که گويا استرس مسئله همگاني و همه گير و مبتلا به انسان امروز و مشخصه زندگي اوست. روانشناسان و ديگر صاحب نظران استرس مي گويند ، روي هم جمع شدن رويدادها ( دگرگوني ها ) ي زندگي که سازگاري فرد را با موضع خودش بر هم مي زند، موجب استرس مي شود. و اين تشابه نزديکي با مفهوم فيزيکي يا مهندسي استرس دارد . نزديک به صد سال است که مفهوم استرس مورد بحث و بررسي قرار گرفته است . اما نخستين بررسي هاي استرس در حوزه دانش پزشکي انجام شده اند . اين مفهوم اکنون به موضوعي ميان رشته هاي در علوم انساني ، پزشکي و حوزه هاي وابسته تبديل شده است. استرس ناشي از شغل ، استرسي است که فرد معين بر سر شغل معيني دستخوش آن مي شود، در اين تعريف چند نکته نهفته است : شخص شاغل تا چه اندازه از تجربه برخوردار است (کارآزموده است يا تازه کار) ، ميزان قدرت و ضعف او در مقابله با شرايط موجود چقدر است، و چه نوع شخصيتي از خود در محيط کار نشان مي دهد[۱۳].
۳ ۱) نشانه هاي استرس
«بير» و « نيومن» در ۱۹۷۸ سه دسته از نشانه هايي را که در شرايط استرس شغلي بروز مي کنند نام برده اند: نشانه هاي رواني، نشانه هاي جسماني و نشانه هاي رفتاري.
▪ نشانه هاي رواني :آن دسته از مشکلات عاطفي و شناختي هستند که بر اثر ناراحتي ناشي از استرس شغلي بروز مي کنند نارضايتي از شغل يکي از رايجترين پيامدهاي استرس شعلي است ، با بي ميلي و با تاخير به سر کار خود مي آيد ، براي انکه کار ش را به خوبي انجام دهددليل چنداني نمي بينند ديگر نشانه هاي رواني عبارتند از : افسردگي ،اضطراب ، ملامت احساس ناکامي ، انزوا و بيزاي .
نشانه هاي جسماني را مشکل تر مي توان تشخيص داد ، زيرا در حالي که شرايط کاري معيني با بيماري ها و ناراحتي هاي جسماني معيني همراه هستند، اما دشو.ار ميتوان فهميد که اين ناخوشي ها تا چه اندازه نتيجه ديگر جنبه هاي زندگي شخص هستند با اين حال شواهد مدارک پژوهشي نشان داده اند که همواره رابطه بين استرس شغلي و نشانه ها و بيماري هاي جسماني معيني وجود دارد يکي از عمومي ترين نشانه هاي بيماري جسماني مرتبط با استرس شغلي بيماري هاي قلبي – عروقي است
نشانه هاي رفتاري به دو دسته تقسيم مي شوند :
الف) دسته اول نشانه هايي هستند که مي توان گفت بطور مستقيم متوجه خود فرد شاغل است اين دسته شامل رفتارهايي است مثل خود داري از کار کردن ، پر خوري يا بي اشتهايي، رفتارهاي ستيزه جويانه در برابر همکاران يا اعضاي خانواده و بطورکلي مشکلات ميان فردي
ب) دسته دوم از نشانه هاي رفتاري پيامدش به سازمان يا تشکيلات اداري بر مي گردد، از جمله غيبت از کار، رها کردن شغل ، افزايش حادثه ها ناشي از کار فقدان بهره وري [۱۳].
۳ ۲) عوامل استرس
بطور کلي اين عوامل در منابع را مي توان به سه دسته طبقه بندي کرد: دسته اول عوامل «استرس زاي فردي»، دسته دوم «رويدادهاي زندگي» و دسته سوم عوامل « استرس زاي سازماني» [۱۴]. عوامل فشار عصبي سازماني عبارتند از:
▪ سياستها: ارزيابي غير واقعي کارمندان (سيستم ارزشيابي نامناسب)، جابجايي مکرر و غير ضروري، دستورالعملهاي مبهم، عدم تساوي حقوق و مزاياي افراد هم طراز، شرح وظايف غير واقعي، مقررات غير قابل انعطاف.
▪ ساختارها: فرصت کم براي پيشرفت، تضادهاي صف و ستاد، تمرکز در تصميم گيريها و عدم وجود مشارکت، تشريفات اداري دست و پا گير و تخصص گرايي بيش از اندازه.
▪ شرايط ايمني: وجود اشعه ها و عوامل شيميايي زيان آور، سرما و گرما و سروصداي زياد، ازدحام و عدم وجود محل کار اختصاصي، خطرات ايمني و نور ناکافي.
▪ مراحل و فرآيندها: سيستم کنترل نامناسب، اهداف مبهم و متضاد، ارتباطاط ضعيف، بازخور ناکافي و ضعيف از عملکردها، معيارهاي ناقص و نادرست براي بخش عملکردها، اطلاعات ناکافي.
▪ ابهام نقش در سازمان: ابهام در نقش از کمبود اطلاعات يا آگاهي اندک از نحوه انجام کار حاصل مي شود. اين ابهام احتمالاً به علت کارآموزي ناکافي، ارتباطات ضعيف، يا مضايقه کردن و يا ناجور جلوه دادن اطلاعات به وسيله همکاران يا سرپرست حاصل مي شود. حاصل اين ابهام نقش، تنش است که متعلق به فرد باشد.
▪ تعارض نقش در سازمان:نقش فرد در سازمان، و کمتر و يا بيشتر از حد بکار واداشتن او، تعارضها و تضادهايي را بوجود مي آورد. در سازمان، تعارض نقش شامل: ناسازگاري بين وظايف شغل، منابع، قواعد و مقررات، و خود افراد مي باشد. اين تعارض نقش موجب ايجاد تنش در فرد مي شود[۱۶].
۳ ۳) پيامدهاي استرس
پيامدهاي استرس را مي توان به دو بخش عمده پيامدهاي فردي و پيامدهاي اجتماعي تقسيم کرد:
▪ پيامدهاي فردي: پيامدهاي فردي نتايجي هستند که عمدتاً بر فرد اثر مي گذارند.هر چند ممکن است سازمان نيز به طور مستقيم يا غير مستقيم از اين پيامد متاثر مي شود، ولي اين فرد است که بهاي اصلي را مي پردازد. پيامدهاي فشار عصبي را مي توان به سه گروه رفتاري، رواني و جسماني تقسيم کرد:
پيامدهاي رفتاري؛پيامدهاي رفتاري فشار عصبي واکنشهايي هستند که ممکن است باعث ايجاد آسيب به فرد يا ديگران شوند.يکي از اين نوع رفتارها سيگار کشيدن است. حادثه آفريني، خشونت و به هم خوردن اشتها نيز از جمله پيامدهاي رفتارهاي فشار عصبي مي باشند.
پيامدهاي رواني؛ پيامدهاي رواني فشار عصبي بستگي به سلامت جسماني رواني فرد دارند.هنگاميکه اشخاص در محيط کار با فشار عصبي شديدي مواجه مي شوند، ممکن است دچار افسردگي، پرخوابي يا بي خوابي شوند. ممکن است فشار عصبي باعث بروز مشکل خانوادگي و ناراحتيهاي نيز بشود.
پيامدهاي جسمي؛ فشار عصبي ممکن است باعث بروز بي نظميهاي جسمي نيز بشود. پيامدهاي جسمي فشار عصبي بر وضع جسمي فرد اثر مي گذارند. به عوان مثال، بين ناراحتي و حمله قلبي با فشار عصبي رابطه وجود دارد. ساير پيامدهاي ناشي از فشار عصبي شديد عبارتند از: سردرد، کمردرد، زخم معده و ناراحتي هاي معده، ناراحتي هاي پوستي مانند جوش صورت و کهير.
▪ پيامدهاي سازماني: فشار عصبي پيامدهايي دارد که اثر مستقيم بر سازمان دارند:
▪ عملکرد: يکي از پيامدهاي واضح فشار عصبي شديد، کاهش عملکرد مناسب و درست است. اين کاهش در مورد کارگران اجرايي بصورت کيفيت ضعيف کار و افت بهره وري متجلي مي گردد و در مورد مديران ممکن است به معني تصميم گيري غلط و يا برهم خوردن روابط کاري با ديگران به دليل عصبانيت و ناسازگاري باشد.
▪ کناره گيري: کناره گيري نيز مي تواند نتيجه فشار عصبي باشد.مهمترين انواع کناره گيري عبارتند از غيبت و استعفاء. اشخاصي که براي مقابله با فشار عصبي ، دوران سختي را در محيط کار مي گذرانند احتمالاً بيشتر بيمار مي شوند و يا به منظور پيدا کردن سازمان بهتري، به ترک سازمان خود مي انديشند.
▪ طرز تلقي ها: يکي ديگر از پيامدهاي مستقيم سازماني فشار عصبي کارکنان به طرز تلقي مربوط مي شود. همانطور که اشاره شد، رضايت شغلي، روحيه، تعهد سازماني، همزمان با انگيزش فرد از فشار عصبي صدمه مي بينند.
پيامد نهايي فشار عصبي که هم بر اشخاص و هم بر سازمانها اثر مي گذارد واماندگي است. واماندگي يک احساس عمومي تحليل رفتگي است و هنگامي بوجود مي آيد که فرد احساس کند فشارهاي خيلي زيادي را تحمل مي کند و منابع رضايت نيز خيلي کم مي باشند. در اين مرحله، ممکن است فرد کم کم از رفتن به سر کار احساس وحشت کند، ممکن است وقت زيادي را صرف انجام کار کند ولي موفق به انجام کار کمتر شود و ممکن است ناتواني فکري و جسمي از خود نشان دهد[۱۷].
محمد فام و ديگران در تحقيقي که در يکي از صنايع خودرو سازي انجام دادند دريافتند که استرس شغلي با اعمال نا ايمن و حوادث شغلي رابطه مستقيم معني داري دارد. همت جو به بررسي رابطه بين آگاهي از علم ارگونومي و ميزان آسيبهاي شغلي کادر پرستاري پرداخت و دريافت که آگاهي از علم ارگونومي با ميزان آسيبهاي شغلي رابطه معکوس دارد همچنين مصدق راد در تحقيق خود دريافت که بکارگيري ملاحظات ارگونوميکي و بهره گيري از وسايل و تجهيزات ايمني نقش قابل ملاحظه اي در بهره وري افراد و کاهش آسيبهاي شغلي آنان در سازمان دارد. شرعي در تحقيق خود به ارتباط بين ارگونومي و کيفيت ارئه خدمات به مشتريان پي برد. نتايج حاصل از تحقيق احمد پور نشان دارد که بين استرس شغلي و سلامت روان کارمنان ، رابطه منفي معني داري وجود دارد.
۴) نتايج تحقيق
آناليز داده ها نشان داد بطور کلي بين ارگونومي محيط کار و استرس شغلي کارکنان رابطه معني دار منفي وجود داشت.که نتايج حاصله با نتايج تحقيقات همت جو ، مصدق راد و محمد فام و ديگران همخواني دارد. دو تا از فرضيه هاي فرعي تحقيق که بيانگر ارتباط بين بيومکانيک شغلي و روانشناسي مهندسي و استرس شغلي کارکنان مي باشد تاييد شد(۰۵ ۰P≤).و بين آنتروپومتري و فيزيولوژي کار با استرس رابطه معني داري يافت نشد(۰۵ ۰P≥).
۵) بحث و بررسي
از آنجا که بين ارگونومي محيط کار و استرس رابطه وجود دارد بنابراين رعايت اصول ارگونومي مي تواند باعث کاهش استرس کارکنان گردد. بيشترين ارتباط بين روانشناسي مهندسي با استرس شغلي وجود داشت. بيشتر شرکتهاي بيمه از وسايل با ارگونومي لازم برخوردارند اما کارکنان نحوه استفاده صحيح از آنها را نمي دانند. به دليل عدم آگاهي برخي از مديران و کارکنان از اهميت رعايت ارگونومي بهتر است علاوه بر محيا کردن محيط کار مطابق با اصول ارگونومي آموزشهاي لازم در اين زمينه به اين افراد داده شود. رعايت اصول ارگونومي به خود کارمندان مربوط مي شود و با الزام و اجبار نمي توان آنها را به رعايت اصول ارگونومي کرد اما ايجاد انگيزه در کارکنان و مي توانند ترغيب کننده کارکنان به رعايت اين اصول باشد. از آنجا که کارکنان بيمه ها اکثر وقت خود را با کامپيوتر و پشت ميز بسر مي برند بنابراين پيشنهاد مي شود مديران وقت لازم را براي ورزش استراحت و گاهي چرخش شغلي را براي کارکنان فراهم کنند.
نويسنده مقاله :
مرتضي پورشريفي راوري

استرس پاسخ بدن براي دفاع از خود است. اين طبيعت بدن در فوريت ها مانند کنار رفتن از سر راه ماشيني که بسرعت نزديک مي شود ، خوب است اما اگر به مدت طولاني ...

قصه ها توانم ساخت از انساني که تويي غم نان اگر بگذارد... «الف بامداد» در جهاني زندگي مي کنيم که به قول اروين يالوم، روانپزشک شهير فاقد الگو يا مدل است ...

مقدمه لازم نيست . اين تيتر ، خودش گوياست . به جاي مقدمه ، فقط از دوستان محجوب اين صفحه قول مي گيريم که هنگام اجراي اين دستورالعمل ها ، با يکي دو شکست ...

به نظر مفهوم ساده اي است. اين کلمه اي است که هر روز بارها و بارها به کار مي بريم: استرس. امّا استرس واقعاً به چه معني است؟ آيا همان انگيختگي رواني است ...

استرس، رهاورد زندگي ماشيني امروزي، زندگي با تکنولوژي هاي جديد و جزو لاينفک آن است. در اين روزگار، بدون استرس نمي توانيم زندگي کنيم... رابطه ما با استر ...

دوستي مي گفت هر وقت اخبار بد را مي شنوم دل شوره مي گيرم و تصور مي کنم اگر اين اتفاق ناخوشايند براي خانواده ام بيفتد چه کنم؟ آيا توصيه مي کنيد در شرايط ...

ما اغلب در توصيف حالات روحي خود از کلماتي مانند افسرده يا مضطرب و مانند آن استفاده مي کنيم. اما واقعا چه زماني بايد در مورد اين حالات نگران بود و به ...

بهداشت رواني واژه اي است که هر بار با شنيدن آن بيش از هر چيز ياد سلامت روحي و رواني مي افتيم. شايد انسان دوره معاصر بيش از هر چيز ديگر به واسطه پيشرفت ...

دانلود نسخه PDF - استرس شغلي کارکنان