up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله استخاره مطلق PDF
QR code - استخاره مطلق

استخاره مطلق

رقعه، بهترين روش استخاره

از آنجا مساله استخاره و گونه هاي آن، همواره جز سوالات و دغدغه هاي ذهني کثيري از کاربران عزيز بوده لذا در نوشتار حاضر بر آن شديم تا يکبار براي هميشه روايات مربوط به هر يک از روشهاي استخاره را آورده و کيفيت انجام هر يک را شرح دهيم:
۱) استخاره مطلق
استخاره مطلق، استخاره اي است که در آن، هيچ شک و شبهه اي نيست و در اخبار و روايات ما از آن بيش تر نام برده شده و اهل دل و عرفان، دائما با چنين استخاره اي در تمامي مراحل کارها حتي جزئي ترين آنها سر و کار دارند.اين استخاره، در واقع نوعي دعا و طلب خير کردن است.و ديگر فقط مربوط به مواقع شک و دو دلي و ترديد نيست.از همين روست که امام صادق عليه السلام فرمود که خدا مي فرمايد:
«من شقاء عبدي ان يعمل الاعمال و لا يستخيرني; از بدبختي بنده من آن است که کاري از کارهايش را بدون استخاره (طلب خير) از من انجام دهد. (۱)
پيشوايان معصوم ما عليهم السلام کيفيت اين استخاره را چنين تعليم داده اند:
امام باقر عليه السلام فرمود: «پدرم امام سجاد عليه السلام هر گاه مي خواست کاري انجام دهد، وضو مي کرد و دو رکعت نماز مي خواند، بعد از نماز، دويست بار از درگاه خدا، طلب خير مي کرد، سپس دعا مي کرد و بعد، آن کار را انجام مي داد. (۲)
سيد ابن طاووس و اکثر متاخرين علما، استخاره با کاغذ(ذات الرقاع)را بهترين نوع استخاره مي دانند و نيز روايت شده است که امير مؤمنان علي عليه السلام در کيفيت اين استخاره فرمود:
«ابتدا دو رکعت نماز بخوان، بعد صد بار بگو: استخير الله، يعني از خدا طلب خير مي کنم » آن گاه دعا کن و سپس کار خود را انجام بده. (۳)
ابو يعفور مي گويد: از امام صادق عليه السلام شنيدم که در کيفيت اين استخاره چنين فرمود:
«نخست، خدا را تمجيد کن و حمد و ثناي الهي را به جا آور و بعد بر محمد صلي الله عليه و آله و آلش صلوات بفرست، آن گاه بگو:
«اللهم اني اسالک بانک عالم الغيب و الشهادة، الرحمن الرحيم، و انت علام الغيوب، استخير الله برحمته » .
«خدايا از درگاه تو مسالت مي نمايم، اي خدايي که به آشکار وپنهان آگاه هستي، بخشنده و مهرباني و بر همه نهان ها آگاهي کامل داري، بر اساس رحمتت از درگاه ات، طلب خير و صلاح مي کنم » .
آن گاه امام صادق عليه السلام فرمود: «اگر کار، مهم و مشکل بود، دعاي فوق را صد بار بخوان و اگر آسان بود، سه بار بخوان » . (۴)
پس مطابق اکثر روايات، اين نوع استخاره فقط براي رفع حيرت و سرگرداني نيست بلکه در همه مراحل يک کار، خوب و پسنديده و راه گشاست.و اگر اين کار بعد از نماز و دعا و با طهارت و حضور قلب باشد، قطعا بهتر است چون امام صادق عليه السلام در مورد همين استخاره مطلق فرمود:
صل رکعتين و استخر الله فو الله ما استخار الله تعالي مسلم الا خار الله له البتة; دو رکعت نماز بخوان و از خدا طلب خير کن، سوگند به خدا هيچ مسلماني از درگاه خدا طلب خير نکرد، مگر اين که قطعا خداوند، خير او را فراهم سازد. (۵)
۲) استخاره مشورتي
يکي از انواع استخاره «استخاره مشورتي » است، آن هم مشورت با مؤمنان.روش اين نوع استخاره را عالمان ديني اين گونه گفته اند:
در کتاب هاي محاسن، معاني الاخبار و فتح الابواب به سندهاي معتبر از حضرت صادق عليه السلام آمده است که هر گاه يکي از شما کاري را اراده کند، با کسي مشورت نکند تا آن که پيش از آن با خداوند خود مشورت کند.راوي پرسيد: چگونه با خدا مشورت کند؟ فرمود: اول از حق تعالي، خير خود را طلب کند، بعد از آن با مؤمنان مشورت کند تا خدا آن چه خير او در آن است به زبان ايشان جاري گرداند. (۶)
و در کتاب مکارم الاخلاق از حضرت صادق عليه السلام روايت کرده است که هر گاه امري را اراده کني، پس با کسي مشورت مکن تا با خدا مشورت کني، پرسيدند: چگونه با پروردگار خود مشورت کند؟ فرمود: صد مرتبه بگويد: «استخير الله » پس با مردم مشورت کند تا خدا خير او را بر زبان هر که خواهد جاري کند. (۷)
سيد ابن طاووس به سند معتبر از حضرت امام صادق عليه السلام روايت کرده است که چون يکي از شما شيعيان، اراده کند که چيزي بخرد يا بفروشد، يا کاري را انجام دهد، پس اول خير خود را از خداي عز و جل بخواهد، آن گاه در آن کاري که اراده کرده است با ده نفر از مؤمنان مشورت کند، و اگر ده نفر پيدا نکرد با پنج نفر مشورت کند (با هر يک از اين پنج نفر، دو بار مشورت کند) و اگر پنج نفر را هم نيافت با دو نفر از مؤمنان مشورت کند (با هر کدام پنج بار) و اگر دو نفر را هم نيافت با يک نفر مشورت کند ولي در ده نوبت. (۸)
به سند معتبر از «حسن بن الجهم » منقول است که حضرت امام رضا عليه السلام فرمود: عقل پدرم به مرتبه اي بود که کسي نمي توانست عقل هاي ديگران را با آن بسنجد، ولي با اين وجود، غلام سياهي داشت که در کارها با او مشورت مي کرد.مي گفتند: با چنين کسي مشورت مي کني؟ جواب مي فرمود: اي بسا که خداوند متعال، خير مرا بر زبان او جاري گرداند.پس آن چه آن غلام در مورد مصالح باغ و مزرعه مي گفت آن حضرت به آن عمل مي نمود. (۹)
در کتاب مکارم الاخلاق از حضرت صادق عليه السلام روايت کرده است که رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: مشورت کردن با عاقل ناصح خير خواه، موجب ميمنت و مبارکي و رشد و صلاح و توفيق حق تعالي است، پس هرگاه خير خواه داناي عاقل، رايي براي تو اختيار کند، با او مخالفت مکن که باعث هلاک تو مي گردد. (۱۰)
خلاصه اين که: يکي از انواع استخاره، استخاره مشورتي است.بدين معنا که انسان با مؤمنان آگاه مشورت کند تا به وسيله اين مشورت، خداوند متعال، خير انسان را به زبان يکي از طرف هاي مشورت، جاري نمايد.البته بايد توجه داشت کساني را که با آن هامشورت مي کنيم بايد صلاحيت مشورت را داشته باشند; يعني نسبت به موضوع مشورت، آگاهي داشته باشند و هم چنين نسبت به انسان، خير خواه باشند.انسان هاي حسود، حريص به دنيا، ترسو، سست ايمان، عجول و بخيل، صلاحيت مشورت را ندارند.
۳) استخاره قلبي
شيخ طوسي قدس الله روحه در کتاب اقتصاد فرموده است:
«کسي که اراده انجام کاري را کرده است، سنت است که غسل کند و دو رکعت نماز به جا آورد، بعد از آن به سجده رود و صد مرتبه بگويد: «استخير الله تعالي في جميع اموري کلها خيرة في عافية » .
پس از آن، آن چه به دل و قلبش افتاد، عمل کند. (۱۱)
کليني و شيخ طوسي و سيد ابن طاووس و طبرسي رحمة الله عليهم به سند صحيح، روايت کرده اند که:
«ابن اسباط، تصميم داشت که به مصر، سفر کند، اما مردد بود که از راه دريا سفر کند يا صحرا، حضرت امام رضا صلوات الله عليه به او فرمود: دو رکعت نماز بگزار، و بعد از آن به سجده برو و صد مرتبه خير خود را از خدا بطلب و آن چه به دلت مي افتد به آن عمل کن. (۱۲)
سيد ابن طاووس به سندهاي صحيح و معتبر، روايت کرده است که مردي مي خواست ملک خود را بفروشد.براي اين کار به حضرت امام جواد عليه السلام نامه نوشت.آن حضرت در جواب به او نوشتند: دو رکعت نماز به جا آور، و بعد از آن صد مرتبه، خير خود را از خدا طلب کن، و در موقع اين کار با کسي حرف نزن تا صد مرتبه تمام شود، پس اگر فروش آن ملک، به دلت افتاد، آن را بفروش. (۱۳)
سيد ابن طاووس به سند صحيح از امام باقر عليه السلام امام محمد باقر عليه السلام روايت نموده است که هر بنده اي که صد مرتبه، طلب خير از حق تعالي بکند، البته آن چه خير اوست در دلش مي افتد. (۱۴)
هم چنين «ديلمي » در کتاب فردوس الاخبار روايت کرده است که: حضرت رسول صلي الله عليه و آله به انس گفت: هر گاه، امري را اراده کني، هفت مرتبه، از خداوند متعال، طلب خير کن، پس آن چه به دل تو افتاد انجام بده که خير تو در آن است. (۱۵)
۴) استخاره با قرآن
شيخ بزرگوار کليني رحمة الله عليه از حضرت امام صادق عليه السلام روايت کرده است که: «به قرآن، تفال مکن » (۱۶)
علامه مجلسي مي فرمايد: «مشايخ ما رحمة الله عليهم اين حديث را تاويل مي کردند که مراد، نهي از فال گشودن از قرآن است که احوال آينده را از آيات، استنباط کنند، چنان چه بعضي از جاهلان، اين را وسيله روزي خود کرده به اين نحو، مردم را فريب مي دهند.و به خاطر قاصر فقير مي رسد که ممکن است مراد، نهي از تفال و تطيري باشد که اکثر خلق از ديدن و شنيدن بعضي امور مي کنند، و بعضي را بر خود مبارک و بعضي را شوم مي گيرند; مانند صداي کلاغ و جغد و ديدن بعضي از حيوانات و غير آن در آغاز سفر و احوال ديگر; يعني از شنيدن بعضي از آيات کريمه، فال نيک و فال بد مي گيرند.و شايد يک حکمتش اين باشد که باعث کم اعتقادي مردم به قرآن کريم نگردد اگر موافق نيفتاد» (۱۷)
اما روش استخاره به قرآن اين گونه است که:
بعد از طلب خير از خداوند متعال، قرآن را بگشا و آيه اول صفحه دست راست را ملاحظه نما، اگر آيه رحمتي يا امر به خيري باشد خوب است، و اگر آيه غضب يا نهي از شري يا امر به شري يا عقوبتي باشد بد است، و اگر دو پهلو باشد ميانه است.
روايت شده است که: يسع بن عبد الله قمي به امام صادق عليه السلام عرض کرد: گاهي مي خواهم کاري انجام دهم، ولي متحير هستم که آيا انجام دهم يا نه؟
امام صادق عليه السلام به او فرمود: هنگام نماز که شيطان از هر وقت ديگر از انسان دورتر است قرآن را بگشا، اولين آيه اي که در آغاز صفحه دست راست مي بيني، عمل کن. (۱۸)
● آداب استخاره با قرآن
از رسول خدا صلي الله عليه و آله نقل شده است که فرمود: هنگام استخاره با قرآن، ابتدا سه بار سوره توحيد را بخوان، سپس سه بار صلوات بر محمد و آلش بفرست، سپس بگو: «اللهم تفالت بکتابک و توکلت عليک، فارني من کتابک ما هو مکتوم من سرک المکنون في غيبک » .
يعني: «خدايا به کتاب تو تفال مي زنم، و بر تو توکل مي کنم و از کتابت آن چه را که در نهان غيب تو، پوشيده شده به من بنمايان » .
پس از اين دعا، قرآن را بگشا و از سطر اول، صفحه سمت راست، مقصود خود را به دست آور. (۱۹)
البته سفارش شده است قرآني که با آن، استخاره مي کنيد، قرآن کامل باشد نه قرآني که يک جزء يا چند جزء دارد و امروزه معمولا در مجالس فاتحه مي آورند.تعبيري که در همين روايت پيامبر صلي الله عليه و آله در اين باره آمده اين است: «ثم افتح الجامع » يعني سپس قرآن جامع را که همه قرآن در آن است بگشا.
۵) استخاره با تسبيح
علامه مجلسي مي فرمايد: پدرم از شيخ بهايي، نقل مي فرمود که: ما دست به دست از مشايخ خود شنيده ايم که حضرت صاحب الامر صلوات الله عليه در مورد استخاره با تسبيح روايت مي کردند که: سه مرتبه بر محمد و آل محمد، صلوات بفرست، سپس ميانه تسبيح را بگير و دو تا دو تا رد کن، اگر آخري جفت آمد، بد است و اگر طاق آمد خوب است. (۲۰)
علامه مجلسي (ره) مي فرمايد: پدرم ملا محمد تقي مجلسي، اکثر اوقات در اموري که عجله داشتند، اين گونه استخاره مي کردند.
۶) استخاره با کاغذ (ذات الرقاع): رقاع، جمع رقعه به معني کاغذ است
سيد ابن طاووس و اکثر متاخرين علما، اين نوع را بهترين استخاره مي دانند در کتاب احتجاج آمده است که «حميري » ، عريضه اي به خدمت حضرت صاحب عليه السلام نوشت و پرسيد که: اگر کسي در انجام يا ترک کاري مردد شود، و دو انگشتر بگيرد بر يکي بنويسد «بکن » و بر ديگري «مکن » پس هر دو را پنهان کند و چندين مرتبه، خير خود را از خداوند، طلب کند، آن گاه يکي از آن ها رابيرون آورد و به آن عمل کند، آيا حکم استخاره دارد؟
حضرت در جواب نوشتند: آن چه عالم اهل بيت عليهم السلام در باب استخاره مقرر فرموده نماز کردن و رقعه ها (کاغذ) نوشتن است، يعني چنان بايد کرد. (۲۱)
هارون بن خارجه مي گويد: امام صادق فرمود: هر گاه اراده کاري نمودي، شش عدد کاغذ بردار، در سه تا از آن کاغذها بنويس:
«بسم الله الرحمن الرحيم.خيرة من الله العزيز الحکيم لفلان بن فلانة (مثلا لاحمد بن خديجة) افعله » .
و در سه تاي ديگر بنويس:
«بسم الله الرحمن الرحيم.خيرة من الله العزيز الحکيم لفلان بن فلانة (مثلا لاحمد بن خديجة) لا تفعل » .
آن گاه اين شش کاغذ را زير سجاده خود بگذار، سپس برخيز و دو رکعت نماز بخوان، پس از نماز به سجده برو و در سجده، صد بار بگو: «استخير الله برحمته في عافية » سپس سر از سجده بردار و راست بنشين و بگو:
«اللهم خر لي و اختر لي في جميع اموري في يسر منک و عافية » يعني: «خدايا براي من خير گردان و انتخاب کن در همه امورم در مورد آسايش و عافيت از جانبت » .
سپس با دست خود، آن شش کاغذ را از زير سجاده بيرون بياور و مخلوط کن، آن گاه يکي از آن ها را بردار، و سپس يکي ديگر را بردار، و سپس سومي را بردار، اگر در هر سه، پشت سر هم نوشته بود: «لا تفعل: انجام مده » پس تو انجام نده.و اگر در هر سه نوشته بود: «افعل: انجام بده » پس تو انجام بده.
و اگر مخلوط بود يعني به اين صورت که: در اولي نوشته بود افعل (انجام بده) و در دومي نوشته بود لا تفعل (انجام نده)، در اين صورت تا پنج عدد کاغذ را بيرون بياور، و در ميان آن پنج عدد هر گاه در اکثر آن ها (يعني سه عدد از آن ها) هر چه نوشته بود، همان را انجام بده و ششمين کاغذ را ترک کن که نيازي به آن نداري. (۲۲)
فقيه بزرگوار، سيد ابن طاووس، صاحب کتاب فتح الابواب به استخاره با کاغذ، اهميت مي داد.در قسمت هاي پيشين اين کتاب، که مواردي از استخاره هاي عجيب را ذکر کرديم، دو سه نمونه هم از سيد ابن طاووس آورديم که ايشان با کاغذ، استخاره کرده بود.
علامه مجلسي – ره (۲۳) هم مي فرمايد:
«سيد ابن طاووس (ره) در مورد استخاره، به روايت استخاره با رقاع (کاغذها) اعتماد داشت و براي چنين استخاره اي آثار عجيب و غريبي ذکر نموده که خداوند به بنده اش عطا کند، و مي فرمايد: هر گاه در استخاره با کاغذ، چند بار (سه بار) پشت سر هم، افعل (انجام بده) آمد، «خير محض » است و اگر پشت سر هم، لا تفعل (انجام مده) آمد، شر محض است... (۲۴)
پي نوشت ها:
۱.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۲۲.
۲.علامه محمد باقر مجلسي، مفاتح الغيب، تحقيق سيد مهدي رجائي (چاپ دوم: بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي، مشهد، ۱۳۶۹) ص ۱۶ ۱۷.به نقل از: مکارم الاخلاق، ص ۳۲۲.
۳.مفاتح الغيب، ص ۱۷.
۴.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۵۶.
۵.مکارم الاخلاق، ص ۳۷۳.
۶.علامه مجلسي، مفاتح الغيب، ص ۴۱، به نقل از: محاسن برقي; ص ۵۹۸، معاني الاخبار، ص ۱۴۴ ۱۴۵; بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۵۲; به نقل از فتح الابواب.
۷.مکارم الاخلاق، ص ۳۱۸.
۸.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۵۲ ۲۵۳، به نقل از فتح الابواب سيد ابن طاووس.
۹.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۵۴.
۱۰.مکارم الاخلاق، ص ۳۱۹.
۱۱.علامه مجلسي، مفاتح الغيب، ص ۳۴.
۱۲.همان، ص ۳۴ به نقل از: فروع کافي، ج ۳، ص ۴۷۱; تهذيب الاحکام، ج ۳، ص ۱۸۰; بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۶۴ و مکارم الاخلاق، ص ۳۲۱.
۱۳.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۶۴، به نقل از فتح الابواب سيد ابن طاووس.
۱۴.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۷۸.
۱۵.همان، ص ۲۶۵.
۱۶.اصول کافي، ج ۲، ص ۶۲۹.
۱۷.علامه مجلسي، مفاتح الغيب، ص ۴۲ ۴۳.
۱۸.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۶۵; مسائل الفاضل المقداد سيوري و اجوبة الشهيد الاول، مجله تراثنا، شماره هاي ۷ و ۸، ص ۳۷۵.
۱۹.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۴۱; مفاتح الغيب، ص ۴۴ ۴۵.
۲۰.مفاتح الغيب، ص ۵۲; بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۵۰.
۲۱.مفاتح الغيب، ص ۵۳ به نقل از: احتجاج طبرسي، ج ۲، ص ۳۱۴.
۲۲.محمد تقي عبدوس و محمد محمدي اشتهاردي، فرازهاي برجسته از سيره امامان شيعه عليهم السلام، (چاپ اول: انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، قم، ۱۳۷۲) ج ۲، ص ۱۳۷ به نقل از: فروع کافي، ج ۳، ص ۴۷۰ ۴۷۱.
۲۳.بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۲۸۸; الالفيه و النفليه، شهيد اول (انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، قم، بي تا) ص ۱۴۶.
۲۴. ابوالفضل طريقه دار، کندو کاوي درباره استخاره و تفال، ص ۱۰۱

ديد کلي شناسايي تاريخ زمين مستلزم شناخت و مقايسه تقدم و تأخر حوادث نسبت به يکديگر و تاريخ مطلق رويداد آنها مي‌باشد. در طول عمر زمين چهره آن تغييرات گو ...

استخاره به معناي طلب خيز از خداوند است، و چون مؤمنين در مواردي خيرو صلاح كار خود را نمي دانند، به استخاره متوسل مي شوند. جايگاه استخاره در قرآن و احاد ...

عرفات سرزمين است و روز عرفه يکي از روزهاي مناسک آييني حج. اما چنان که از سنت و سيره امامان(ع) استنباط مي شود، عرفه همانند هر شناخت و عرفاني، در بند زم ...

نماز يکي از صورت‌هاي عبادت‌ است که در برخي از اديان وضع شده اشت. فهرست مندرجات [۱ پيرامون واژه •۲ نماز در دين يهود •۳ نماز در دين اسلام •۴ نماز در ...

علما در اين مورد که بهترين عبادت ها نسبت به افراد کدام است و داراي اختلاف شديد و دامنه دار و اقوال متعدد و متباين با هم هستند. اما از ديدگاه من قول را ...

سخن از حسين(ع) و قيام او نامكرر است، هر چند تشنه از ره رسيده را سيراب كند. غبار زمان را كنار مي زنيم تا ببينيم حسين كه بود و چه كرد.حادثه عاشورا مختص ...

دانلود نسخه PDF - استخاره مطلق