up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله استان كردستان PDF
QR code - استان كردستان

استان كردستان

معرفي آثار طبيعي استان كردستان

معرفي آثار طبيعي استان كردستان
مطالعات باستان شناختي در كردستان
بررسي ها، پژوهش ها و كاوش هاي باستاني شناسي در كردستان نشان مي دهد كه اين استان از نظر باستان شناختي از اهميت بسزايي برخودار است. بررسي هاي اخير در غار كرفتو و غار كاني ميكاييل شهرستان ديواندره، سكونت انسان هاي اوليه را به اثبات رسانده است. به ويژه در كاوش هاي غار كاني ميكاييل در فاصله دوهزار متري غار كرفتو كه احتمال ارتباط اين دو غار را مطرح مي سازد، سكونت انسان هاي اوليه به اثبات رسيده و استقرارهاي فصلي در داخل غار، كاوش هاي فصل اول و دوم داخل و بيرون غار كرفتو، كشف بقاياي آثاري از تيغه هاي سنگي، سفالي و ... و آثار دوره نوسنگي به وضوح مشخص شده است.
نكته قابل توجه ، وجود آثار قبل از دوره نوسنگي در داخل غار كاني ميكاييل است كه بقاياي استقرارهاي فصلي، اجاق، خاكستر و دست افزار( ابزارهاي دستي ) هاي سنگي در آن به دست آمد. نشانه ها و آثار به دست آمده تاريخي، مسائل حدود 7 تا 8 هزار سال قبل را براي كاوشگران روشن نموده است. نتايج اين تحقيقات در دست انتشار است و قطعاً ارتباط فرهنگي با غارهاي شانيدر و ساير اماكن پيش از تاريخ در كردستان عراق، كرمانشاهان و همچنين آذربايجان غربي نيز مشخص خواهد شد. تپه هاي توبره ريزه و تيانه و غار كله كان كه آثاري قديمي از آنها به دست آمده نيز وضعيت پيش از تاريخ كردستان را تا حدودي روشن ساخته است.
تپه تيانه
اين تپه در 26 كيلومتري غرب كامياران واقع شده و به دليل كشف سفال هاي منقوش پيش از تاريخ در آن، بسيار حائز اهميت است. در گمانه ( چاهي كه براي آزمايش قنات حفر كنند ) زني اين تپه، شش طبقه استقرار يافته، به دست آمده است. در طبقه اول آثار دوره اسلامي، طبقه دوم آثار ساساني و در طبقه سوم كه به اواسط و اواخر هزاره سوم پيش از ميلاد تعلق دارد، سفال هاي ساده به رنگ هاي سياه، كرم و خاكستري به دست آمد. در طبقه چهارم سفال هاي نخودي رنگ ساده از هزاره دوم پيش از ميلاد ، و در طبقه پنجم آثاري هم عصر با تپه گياه نهاوند از سفال نخودي با نقوش هندسي قهوه اي رنگ يافت شد. طبقه ششم كه قديمي ترين آثار تپه درآن به دست آمد، داراي سفال هاي منقوش قرمز مانند سفال هاي چشمه علي ري، اسماعيل آباد، ساوجبلاغ و والاتپه بود. تاريخ اين سفال ها به هزاره چهارم و اواخر هزاره پنجم پيش از ميلاد، يعني حدود 7 هزار سال پيش مي رسد.
تپه توبره ريزه
اين تپه در يك كيلومتري جنوب شهر كامياران واقع شده و معرّف عصر مس در منطقه كردستان است. آثار اين تپه با آثار تپه حصار دامغان قابل مقايسه و فرهنگ سفال نخودي رنگ در اين منطقه گسترش يافته است. به طور كلي در تپه توبره ريزه پنج دوره استقرار، از هزاره سوم پيش از ميلاد تا قرن هاي 7و8 ه.ق تشخيص داده شده است. در طبقه پنجم، قديمي ترين سفال هاي مربوط به هزاره سوم پيش از ميلاد با رنگ نخودي و نقوش قهوه اي رنگ به دست آمد. يك لوحه گلي با نقش درخت نيز در اين طبقه يافت شد. در طبقه اول كه جديدترين آنها است سفال هاي دوره اسلامي به ويژه قرن هفتم و هشتم ه.ق يافت شد.
تپه باستاني زيويه
اين تپه در روستاي زيويه، حدود 55 كيلومتري جنوب شرقي شهر سقز واقع ، و از محوطه بسيار وسيعي برخوردار است. طي كاوش هاي باستان شناسي در اين تپه، قلعه باستاني زيويه از زير خاك بيرون آمد. اين قلعه روي يكي از تپه هاي نسبتاً مرتفع منطقه ساخته شده و بر محيط اطراف ، اِشراف كامل دارد.
در نخستين كاوش كه توسط ايوب ربنو در سال 1325 شمسي دراين منطقه صورت گرفت و بيشتر جنبه تجاري داشت، اشياي منحصر به فردي از يك تابوت برنزي به دست آمد كه در نوع خود از شاهكارهاي فلزكاري و سفال گري محسوب مي شود. همين امر موجب تخريب بسياري از آثار معماري ارزشمند اين قلعه ( كاخ دژ) عظيم گرديد. اين قلعه كه به اقوام ماد و ماننايي تعلق داشت، در حدود 2700 سال پيش ساخته شده است.
در سال 1345 شمسي اولين فصل كاوش هاي علمي باستان شناسي دراين تپه آغاز شد و تا سال 1380 ادامه يافت. طي چند فصل كاوش، نتايج قابل توجهي در زمينه شناخت وضعيت معماري آن به دست آمد. از جمله اشياي به دست آمد ه در اين كاوش ها، قطعات عاج منقوش بود كه نقوش حيواني و صحنه شكار اساطير روي آنها حك شده و از ارزش ويژه اي برخوردار است. اهميت اين قطعات به حدي است كه از روي دو نمونه از آنها، نقش برجسته آبيدر سنندج ، طراحي، بزرگ نمايي و ساخته شد.
براي احداث قلعه زيويه، استادكاران پس از بنياد مصطبه ( مكاني از سطح زمين يا كف اطاق اندكي بلندتر باشد و بر آن نشينند ) ، سكوهايي براي دست يابي به سطح صاف و هموار پديد آوردند و در بين شيب هاي موجود در تپه، با بهره گيري از خشت خام، سنگ و چوب قلعه اي در نهايت استحكام و پايداري بنا نهادند. پي ها و پله هاي پايه ستون ها از سنگ ساخته شده و براي ساخت ديوارها، خشت خام به ابعاد 16×46×46 سانتي متر به كار رفته است.
ورودي اصلي قلعه با 21 پله سنگي، در شرق تپه قرار دارد. از جالب ترين قسمت هاي قلعه، تالار ستون دار آن با 16 پايه ستون سنگي مدور است. قطر اين پايه ستون ها حدود 95 تا 105 سانتي متر است. كف تالار با خشت خام به صورت شطرنجي مفروش شده است. ديگر بخش هاي اين قلعه عظيم شامل سالن ها، حياط ها و اتاق هاي متعددي است كه هر يك عملكردي خاص داشت.
نكته قابل توجه ، استفاده از فاصله پشت بندهاي ايجاد شده براي استحكام و ايستايي ديوارهاي قلعه است كه به عنوان سيلو( انبار غله ) مورد استفاده بود. در كاوش هاي سال 1380، نمونه هايي از غله در كف انبارها كه هر يك بيش از 8 متر عمق داشت، به دست آمد.
غار باستاني كرفتو
غار كرفتو در شهرستان ديواندره، 72 كيلومتري شرق شهر ستان سقز قرار دارد. با توجه به تحقيقات به عمل آمده، در دوران مزوزوييك ( يكي از دوره هاي زمين شناسي ) كرفتو در زير آب بود و در اواخر اين دوره ارتفاعات آن از آب خارج شد. غار كرفتو ازغارهاي آهكي و طبيعي است كه در ادوار مختلف ، جهت استفاده و سكونت انسان تغيير حالت داده و با معماري صخره اي در چهار طبقه ، در دل كوه حفر شده است.
مستشرقين و محققين بسياري از جمله دمرگان، راولينسون، كرپورتر، خانيكف و فون گال از غار كرفتو بازديد و نقشه هايي از آن تهيه و ارائه نموده اند. كرپورتر نقشه غار را تهيه كرد، استين آن را تكميل ، و فون گال آن را تصحيح كرد. در مقالاتي كه توسط محققين به چاپ رسيده، به دليل وجود كتيبه اي يوناني بر سر در يكي از اتاق هاي طبقه سوم، از اين غار به عنوان معبد هراكلس ( هركول) نام برده شده است. ترجمه اين كتيبه چنين است: در آنجا هراكلس سكونت دارد باشد كه پليدي در آن راه نيابد .
طول غار حدود750 متر است و راه هاي فرعي متعددي از آن منشعب مي شود. در طول سكونت انسان دراين غار، تغييرات و دگرگوني هاي عمده و دخل و تصرفات بسيار در آن به وجود آمده و حجاران هنرمند، به زيبايي، فضاهايي را در مدخل هاي غار تراشيده و اتاق ها، راهرو و دالان هاي متعددي را به وجود آورده اند.
اين غار در ميان غارهاي دست كن ايران، از معماري كاملي برخوردار است. ورودي غار از دامنه كوه حدود 25 متر فاصله دارد. در گذشته راهي نسبتاً سخت و دشوار در كمر كوه، بازديد كنندگان را هدايت مي كرد، ولي امروزه با عبور از پلكاني فلزي مي توان به دهانه ي ورودي غار رسيد.
در معماري صخره اي اين غار چهار طبقه شناسايي شده است. اين امر از اهميت ويژه اي در معماري صخره اي برخوردار است. در معماري غار، علاوه بر ايجاد اتاق ها و راهروهاي عبوري، سعي شده تا اتاق ها با هم مرتبط باشند و نورگيرها و پنجره هايي به سمت بيرون و مناظر طبيعي ارتفاعات مجاور غار ، تعبيه شده است. بر ديوارهاي غار در بعضي از اتاق ها نقوشي از حيوان، انسان و گياه حجاري شده كه بيشتر جنبه آييني دارد.
اين غار در سال 1379 گمانه (چاهي كه براي آزمايش قنات حفر كنند ) زني شد و با بررسي باستان شناختي در محوطه بيرون و داخل غار، آثاري از دوران هاي مختلف به دست آمد. كشف تراشه هاي سنگي در طبقه چهارم و محوطه بيرون غار مي تواند نشانه اي از استفاده ي انسان ، در دوران پيش از تاريخ از اين غار باشد. همچنين نمونه سفال ها و اشياي به دست آمده ، ادامه ي سكونت انسان را در طول دوران تاريخي اشكاني و ساساني و دوران اسلامي يعني قرون ششم تا هشتم ه. ق ثابت مي كند.
اقداماتي در طول سال هاي 1378 و 1379 انجام شده كه شامل سامان دهي محوطه بيرون غار، پله بندي، سكوهاي استراحت، پاركينگ، سرايداري، سرويس هاي بهداشتي و برق كشي غار است.
غار و محوطه باستاني كله كان
منطقه آرندان و كله كان در شمال غربي سنندج واقع شده است. اين منطقه درون دره اي بسته قرار گرفته و سرچشمه رود آرندان- از سرشاخه هاي رودخانه قشلان- در آن جاري است. اين منطقه از ديرباز به عنوان يكي از كانون هاي استقرار انسان در دوران نوسنگي مطرح ، و هسته ي اوليه بناي يك دهكده نوسنگي در آن يافت شده است.
غار كله كان يكي از كهن ترين كانون هاي استقرار انسان در دوران جمع آوري و مصرف غذا است كه در آن آثاري هم زمان با ابزارهاي دوره نوسنگي غار كرفتو به دست آمده است.

● داستان عناصر در ارگانيسم هر کدام از ما ۶۳% از اتم ها از هيدروژن تشکيل شده اند که در هسته ي اين اتم ها پروتون ها قرار گرفته اند. اتم هاي هيدروژن پس ا ...

باستان‌شناسي فضايي؟ آيا با داستاني علمي تخيلي سر و كار داريم؟ ديگر نه. مساله تحقيقات باستان‌شناسي و محافظت از ميراث باستاني در فضا مساله‌اي است كه زما ...

طي سالهاي اخير شاهد روند رشد روز افزودن احداث واحدهاي گلخانه اي در سراسر كشور هستيم . در واقع گلخانه به مثابه يك تكنولوژي جديد به شدت مورد پذيرش كشاور ...

سال : تعريف انواع سال (سال عبارت است از مقياسي جهت درك زمان كه مقدار ان تقريبا با مدت حركت زمين به دور خورشيد برابر است) سال بر چند نوع است . 1- سال ا ...

زماني بود که پروردگار ميان مخلوقات خود« عمر» تقسيم مي کرد، رحمت و عطوفت خداوندي بر آن قرار گرفته بود که عمر مخلوقات را به ميل و رضايت خودشان تعيين کند ...

دين زرتشت دين زرتشتي امروز که معتقدان به آن در ايران و هند زندگي مي کنند، باقيمانده دين زرتشتي دوران ساساني است که با به قدرت رسيدن اردشير پابکان براي ...

ذوالقرنين يکي از شخصيت‌هاي قرآن و کتاب مقدس است. بر اساس قرآن، ذوالقرنين، سه لشکرکشي مهم داشت نخست به غرب، سپس به شرق، و سرانجام منطقه‌اي که در آن يک ...

«باستانيان انگار پيشرفت را در ذهن نداشته اند، به اين معني که نه اين انديشه را مردود مي دانسته اند و نه هم آن را مورد توجه قرار مي داده اند». اين را وا ...

دانلود نسخه PDF - استان كردستان