up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله اسبک دريا PDF
QR code - اسبک دريا

اسبک دريا

در اين مقاله سعي شده است تا مطالبي مفيد و جالب پيرامون اسبک ماهيان از لحاظ سيستماتيک، اکولوژي، بيولوژي ، آناتومي، صفات عمومي و اختصاصي مطرح شود و گونه هايي از اين ماهيان زيبا به خصوص گونه هاي آکواريومي معرفي گردد. اهميت آشنايي با اين ماهيان از آن جايي مشخص مي گردد که بيشتر آنها در معرض خطر انقراض قرار دارند.
● مقدمه:
اسبک هاي دريايي جانوران شگفت انگيزي هستند که انسان قرن ها مجذوب زيبايي ورفتاراسرارآميز آنها گشته است و از دير باز آنها موضوع افسانه هاي باستاني بوده ، موجوداتي به صورت نيمي اسب و نيمي ماهي !
اما تشبيه آنها به اسب تنها به دليل شکل سر اين ماهي و پوزه ي آن مي باشد که ناخود آگاه تصوير اسب را در ذهن بيننده تداعي مي کند .
۲۳۰۰ سال قبل ارسطو در مورد اسبک ها اين گونه نوشت : شکاف هاي منقطعي در طول توليد مثل براي آزاد کردن لاروها وجود دارد ، در واقع اين فيلسوف بزرگ به رفتار توليد مثلي خاص آنها اشاره کرده بود .
بسيار جالب است Pipefishes توليد مثل اسبک هاي دريايي و گونه هاي وابسته به آنها مانند سوزن ماهيان وبا توليد مثل سايرجانوران تفاوت فاحشي دارد ، به اين معني که ماده ها تخم هايشان را درون کيسه تخمي نرمي ريزند و لقاح و رشد و نمواوليه لارو ها درون اين کيسه انجام مي شود ، در واقع دوره بارداري در اين جانوران بر عهده نر ها مي باشد .
اسبک ها شامل يک جنس Hippocampus و ۲۵ گونه مي باشند که در اين ميان چندين گونه از جايگاه فوق العاده اي در آکواريوم هاي دريايي بر خوردارند . بقيه گروه هاي راسته سينگناتي فورمس در اين راسته حدود ۲۴۰ گونه در ۶۰ جنس و ۶ خانواده وجود دارد به جز تعدادي از اين ماهيان که تجارت آکواريومي دارند ارزش اقتصادي چنداني ندارند.
Classification seahorse
● رده بندي اسبک ماهيان:
▪ Kingdom:Animalia
▪ Subphylum:Vertebrata
▪ Superclass: Gnathostomata
▪ Class: Osteicthyes
▪ Subclass: Actinopterygii
▪ Infraclass: Neopetrygii
▪ Division: Teleostei
▪ Series:Percomorpha
▪ Superorder: Acanthopetrygii
▪ Order: Syngnathiformes
▪ Family: Syngnathidae )
▪ pipefishes & seahorses)
(pipefishes خانواده سينگناتيده خود به چهار زير خانواده تقسيم مي شود که عبارتند از :
سوزن ماهيان دم پرچمي ،Solegnathinae(Sea dragon ، اژدهاماهيان(Syngnathinae Hippocampinae (seahorses)، اسبک ماهيان Potyrhamphinae (flagtailpipefishes) که به Syngnathus watermeyer; اين ماهيان همگي دريايي هستند و تنها چند گونه از سوزن ماهيان( مانند شدت در معرض خطر انقراض است ) در آب شيرين زندگي مي کنند . نام تمام اين ماهيان دال بر ظاهر غير معمول و عجيب آنها مي باشد .
● صفات اختصاصي:
مهمترين صفت اختصاصي مشترک ميان اين ماهيان پوزه ي کشيده بادهاني انتهايي وبدون دندان است.
وسرپوش آبششي کوچک.(Bony fishes) – وجود زره استخواني که بدن در داخل آن قرار گرفته و وجود باله ي مخرجي کوچک که در جنس ماده کمي کشيده تر (pelvic fin _ عدم وجود باله هاي شکمي مي باشد. مشابه آفتاب پرست .(Orbital eye) _حرکت مستقل هر يک از چشم ها
● ريخت شناسي اسبک ماهيان :
مانند علت از بين رفتن استريم لاين بدن اسبک ها مي باشد و در جبران اين امر باله ي S وجود زره استخواني پشتي آنها براي حرکت سازگار گشته .
اين باله بيش ازهفتاد بار در ثانيه حرکت مي کند و اگر صدمه ببيند يا کنده شود دوباره ترميم مي شود . شناي عمودي اين ماهيان چندان شباهتي به حرکت ساير ماهيان ندارد و دم آنها به عضو پيچنده اي تبديل شده که به دور ساقه گياهان دريايي ، جلبک ها و مرجان ها مي پيچد و بدين صورت ساعت ها خود را ثابت نگه مي دارد .
● آناتومي اسبک ماهيان :
يکي از خصوصياتي که در تعيين گونه هاي اسبک ها بکار مي رود حلقه ي تنه شان مي باشد .طول حلقه از بالا ترين نقطه ي منظره ي کناري تا باله ي مخرجي مي باشد .
حلقه ي دم از بخش حلقوي زير باله ي مخرجي تا نوک دو را شامل مي شود . خارهاي پي در پي در طول پشت و جلوي بدن از بالاي حلقه تنه تا نوک موجود دارد ( کيل) .
تاج هاي کوچکي در بالاي سر ممکن است در برخي گونه ها بلند با نوک هاي مشخص و در برخي گونه ها کاملا صاف باشد و در بعضي از گونه ها ضميمه هاي ميله اي در مناطقي از خار هاي صورت و لبه ي بدن وجود دارد . ( cirri)طول چشم ، طول پوزه و خارها از يک گونه به گونه ي ديگر ودر يک گونه از نمونه اي به نمونه ي ديگر متفاوت است .
● اندازه ي مقطع ها :
از اول حلقه ي تنه تا نوک دم طول کل بدن مي باشد ; طول کل بدن از نوک پوزه تا قبل از حلقه ي تنه طول سر به حساب مي آيد .; طول سراز نوک پوزه تا ابتداي سرپوش آبششي طول پوزه مي باشد .; طول پوزه
● خصوصيات جنسي :
دراسبک ها ما شاهد خصوصيات دو ريختي جنسي ( ( Dimorphis sexualمي باشيم به طوري که آناتومي ظاهري اسبک ها ي نرو ماده متفاوت مي باشد .
اسبک هاي نر داراي کيسه ي توليد مثلي (( Marsupium بسته به سطح زيرين دم زير باله ي مخرجي مي باشد . که در زمان خالي بودن باريک بوده و در زمان انتقال تخم ها و به اصطلاح در دوران بارداري بر آمده مي شود ، به علاوه يک منفذ عمودي در بالاي کيسه ي تخمي وجود دارد که ماده تخم هايش را از آنجا وارد کرده و همچنين لاروها از آنجا خارج مي شوند .
در مقابل اسبک هاي ماده در پايين شکم و محل اتصال دم داراي باله ي مخرجي بلند تر و کشيده تر نسبت به اسبک هاي نر مي باشند .
● رفتار شناسي اسبک ماهيان :
رفتار مرموز و ظاهر شگفت انگيز و عجيب اين ماهيان علت جذابيت آنها مي باشد . اسبک ها قادرند رنگ خود را تغيير دهند و به رنگ محيط اطراف شان شوند حتي در زمان جفت گيري رنگ اين ماهيان دستخوش تغيير قرار گرفته و روشن تر يا تيره تر مي شوند .
نکته جالب در مورد اسبک ها اين است که آنها تک همسر هستند .
در زمان جفت گيري نر و ماده همديگر را در آغوش گرفته و رقصي عاشقانه را اجرا مي کنند که در طول آن ماهي ماده تخم خاي خود را به کيسه ي توليد مثلي نر منتقل مي کند .
ماده ها حدود چند صد عدد تخم خود را به کيسه ي تخمي نرمي ريزند تا آنکه کيسه پر شود . البته اين عمل بدون حادثه ي ناگوار نخواهد بود و بعضي تخم ها ممکن است گم شوند و از بين بروند . لقاح در داخل کيسه ي تخمي نر انجام مي شود . شبکه ي مويرگي وسيعي در سطح داخلي اين کيسه علاوه بر تامين اکسيژن لازم براي تخم ها ، شيره ي غذايي را نيز براي لارو ها ترشح مي کند .
زمان هچ شدن تخمها متناسب با دما متفاوت است و لاروها معمولا بعد از چهار تا شش هفته توانايي شنا کردن را پيدا کرده و کيسه را ترک مي کنند . در زمان ترک کيسه لاروها شبيه والدين خود هستند . در گونه هاي بزرگتر نرها به لاروها براي فرار از کيسه کمک مي کنند . آنها اين کار را از مشت ومال دادن شکم هايشان و يا در مواردي با انقباضات قوي ماهيچه اي انجام مي دهند و لارو ها را با سرعت قابل ملاحضه اي خارج مي کنند .
نرها با عبوردادن جريان آب کيسه پرورش تخم هايشان را مي شويند و با انقباض و انبساط کيسه پس مانده ي تخم ها را بيرون مي ريزند و آن را براي فصل توليد مثلي بعدي خود آماده مي کنند . اين اتفاق به زودي ممکن است به زودي رخ دهد و معمولا تا سه بار در سال زادوولد مي کنند . اسبک ها حدود دو تا سه سال عمر مي کنند ودر اين مدت نزديک به ۱۰۰۰ لارو توليد مي کنند .
● تغذيه :
اسبک ها از سخت پوستان کوچک تغذيه مي کنند . آنها به طور ثابت منتظر شکار باقي مي مانند و زماني که طعمه در مسير ديد دو چشمي آنها قرار بگيرد مي توانند از فاصله ي نسبتا دور با دهان لوله اي خود خلائي را به وجود آورده و مکش قوي را ايجاد کرده و شکار را بربايند . آنها علاوه بر سخت پوستان ريز لارو ماهي ها را به شرط آنکه به اندازه ي کافي براي بلعيدن کوچک باشند مثلا به اندازه ي سر يک خودکار مي خورند .
در آکواريوم تغذيه ي آنها کمي مشکل مي باشد چون آنها معمولا سخت پوستان آب شيرين ( مانند دافني ) را نمي خورند و فقط سخت پوستان آب شور ( مانند آرتميا ) را مي خورند و گاهي در اثر اين اعتصاب غذايي مي ميرند .
● اکولوژي :
اسبک ها ماهيان ساکن صخره هاي مرجاني و بسترهايي از گياهان دريايي مانند eel grasses مي باشند . آنها مناطق داراي پناهگاه را ترجيح مي دهند و در آن مناطق خود را استتار مي کنند و تقريبا در همه جهان يافت مي شوند .
جمعيت اسبک ها در فيليپين مرکزي تقريبا حدود ۷۰% در بين سال هاي ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۵ کاهش يافته است . هر ساله هزاران اسبک به کشور هاي اروپايي ، آمريکايي و ژاپن براي نگهداري در آکواريوم ها صادر مي شوند و در بعضي از کشورها اسبک هاي خشک شده به عنوان يادگاري هديه داده مي شوند . بزرگترين مصرف کنندگان اسبک ها ، چيني ها ، ژاپني ها و کره اي ها هستند که براي داروهاي سنتي از آنها استفاده مي کنند .
اسبک هاي خشک شده براي شفا دادن طيف وسيعي از بيماري ها مانند ؛ آسم ، بيماري هاي پوستي ، کم کاري هاي غدد جنسي و orteriosclerosis بکار مي روند . مصرف سالانه ي اسبک هاي خشک شده توسط ملت هاي جنوب شرق آسيا حدود ۴۵ تن يعني بالغ بر ۱۶ ميليون اسبک تخمين زده شده است .
گروه هاي حافظ محيط زيست در چند سال اخير بر روي حفظ و بقاي اين جانور متمرکز شده اند . تخريب زيستگاه هاي آنها متنند sea grasses که مهمترين و بيشترين گونه هاي اسبک ها در اين مناطق هستند ، همه ي اين ماهيان را در معرض خطر انقراض قرار داده است .
به علاوه صيد تجاري اسبک ها براي تجارت داروهاي چيني جمعيت آنها را به شدت کاهش داده است ، به طوري که از ماه مي سال ۲۰۰۴ ميلادي همه ي گونه هاي اسبک ها توسط CITES محافظت شده ومحدوديت تجارت دارند . البته تلاش هاي کشورهاي بسياري از جمله چين در پرورش آنها اميد بخش بوده و جلوگيري از تخريب زيستگاه هاي آنها به حفاظت اين ماهيان کمک خواهد کرد.
● کوچکترين اسبک دريايي ...
(اسبک کوتوله ) (pigmy seahors) با نام علمي Hippocampus denise که در اندونزي و گينه نو يافت مي شود فقط حدود cm۵ ۲ رشد مي کند ، در واقع حدود نيمي از طول کوچکترين انگشت شما ! حتي برخي ار نمونه هاي نرهاي آن ازmm۱۳ هم کوچک تر هستند .
H. denise به قدري کوچک است که متخصصان آن را حداقل ۵۰% از نمونه ي جوان کوچکترين اسبک دريايي شناخته شده H. bargibanti نيز کوچک تر مي دانند . اين جانور کوچک نه تنها کوچکترين اسبک دريايي شناخته شده تا کنون مي باشد ، بلکه به آن لقب مينياتوري ترين مهره دار جهان را داده اند.
● بزرگترين اسبک دريايي ...
در شرق اقيانوس آرام بزرگترين اسبک دريايي شناخته شده که حدود cm۵ ۳۵ رشد مي کند يافت مي شود .
● گونه ي آکواريومي ...
اسبک طلايي (gold seahors ) با نام علمي H. kuda و طولي حود cm۲۰ بهترين قابليت نگهداري را در ميان گونه هاي آکواريومي صخره هاي مرجاني را دارد . تغذيه اين ماهي کمي مشگل است و غذاي اصلي آنها سخت پوستان آب شور ( مانند آرتميا ) و همين طور لارو livebearers ( مانند mollies) مي باشد . اين اسبک ها در آکواريوم تکثير مي شوند . دماي مناسب براي نگهداري آنها ۲۴ تا ۲۶ درجه ي سانتي گراد مي باشد و Ph آب حدود۴ ۸ و شوري حدود ppt۰۲۳ ۱ تاppt۰۲۷ ۱ مناسب است .

آب بسيار که محوطه وسيعي را فرا گيرد و به اقيانوس راه دارد را دريا گويند؛ مجموع آب هاي شور که جزء اعظم کره زمين را مي پوشاند و تقريباً سه چهارم سطح زمي ...

تعريف آب بسيار که محوطه وسيعي را فرا گيرد و به اقيانوس راه دارد را دريا گويند؛ مجموع آب هاي شور که جزء اعظم کره زمين را مي پوشاند و تقريباً سه چهارم س ...

به گودي هاي بزرگ سطح زمين که بوسيله آب پر شده و با آبهاي آزاد تماس نداشته باشد درياچه اطلاق مي شود. اين فرورفتگيها به علت فرسايش و يا عوامل داخلي سطح ...

به گودي‌هاي بزرگ سطح زمين که بوسيله آب پر شده و با آبهاي آزاد تماس نداشته باشد درياچه اطلاق مي‌شود. اين فرورفتگيها به علت فرسايش و يا عوامل داخلي سطح ...

● اطلاعات اوليه عمومي ترين صفات جانوران که طي مراحل رشد نيز قبل از همه ظاهر مي شود، تراز ساختماني آنهاست. همه جانوران زندگي را از يک ياخته آغاز مي کنن ...

تمامي موجودات جاندار جهان داراي نام هاي علمي مشخص هستند که کم وبيش نشان دهندهٔ اوضاع و احوال آنهاست. اين نام ها و واژه هاي علمي براي عامهٔ مردم مفهوم ...

«کوسه ماهي»، يکي از خطرناک ترين آبزيان است که با توجه به بزرگي جثه، بعضي از آنها مثل «کوسه» يا «کولي کر» (car Kooly)، صيد آن با تهور بسيار و خطرات بي ...

خيار دريايي گروه بزرگي از آبزيان را تشكيل مي دهد و از نظر رده بندي جزء راسته خارپوستان و رده خياران دريايي است . اين جاندار بدني چرم مانند دارد و بيشت ...

دانلود نسخه PDF - اسبک دريا