up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله ارزن مرواريدي PDF
QR code - ارزن مرواريدي

ارزن مرواريدي

● مقدمه
ارزن مرواريدي با نام علمي pennisetum glaucum يک غله روز کوتاه است که به عنوان گياه تابستانه براي مصرف علوفه اي و دانه اي از دير باز در بسياري از کشورهاي گرمسير جهان کشت مي شده است. پيشرفت هاي تازه در دورگه گيري از اين گياه واريته هاي جديد و سودمندي را تهيه کرده است که براي کشت در مناطق خشک مناسب است.
اين گونه از ارزن مي تواند دوره هاي مکرر و طولاني خشکي را به خوبي پشت سر بگذارد و توليد محصول کند. تحمل اين گياه آنقدر بالا است که حتي در مناطقي که بارندگي آن براي کشت سورگوم نامساعد است ، مي توان اين گياه را کشت کرد. ارزن مرواريدي نسبت به ساير غلات اين قابليت را دارد که به زمين هاي شني و اسيدي مقاومت کند.
ريشه اين گياه آنچنان عميق است که مي تواند آب ، نيتروژن ، فسفر و پتاسيم آبشويي شده در خاک هاي عمقي را جذب و استفاده کند و نسبت به ساير غلات تابستانه به سطوح کمتر کودي نيازمند است.
اين خصوصيات ارزن مرواريدي آنرا براي کشت و توليد محصول در مناطق خشک و نيمه خشک که معمولا خاک فقير تري از ساير خاک ها دارند مناسب ساخته است. تحقيقات نشان داده است مه در صورتي که مديريت زراعي مناسب بر اين گياه اعمال شود مي تواند محصول قابل توجهي توليد کند. اين گياه را در دنيا به جز به صورت تک کشتي، بيشتر به صورت مخلوط و همچنين به صورت کشت ثانويه بعد از غلات زمستانه کشت مي کنند.
دانه آن به مصرف ماکيان رسيده و همچنين رژيم غذايي مناسبي براي گاو و خوک فراهم مي کند. اين گياه براي تک معده اي ها و نشخوار کنندگان عوارضي بدنبال نداشته و مي تواند جهت افزايش وزن در رژيم غذايي آنها گنجانده شود. در بسياري از کشور هاي فقير اين گياه جهت مصرف انسان نيز کشت مي گردد پروتئين دانه ارزن مرواريدي بيش از ساير غلات دانه اي گزارش شده است .ميزان پروتئين خام در آن ۱۲ تا ۱۴ درصد محاسبه شده است . همچنين محتوي ويتامين A در اين گياه بيش از ذرت و ساير غلات گرمسيري مي باشد.
در صورتي که انرژي قابل سوخت و ساز آن محاسبه شود مشاهده مي شود که آن عدد مشابه ذرت است که اين آمار نشان از ارزش غذايي بالاي اين گياه دارد.
● نياز هاي رشد
بذر گياه ارزن مرواريدي در ۱۵ تا ۴۰ درجه سانتيگراد به خوبي جوانه مي زند و در صورت مساعد بودن شرايط طي دو تا چهار روز سبز مي کند. رشد آن در ۴ هفته اول کند است و پس از آن وارد فاز سريع ساقه دهي و گلدهي مي شود. در مناطقي که رطوبت لازم در دسترس باشد بدون اعمال آبياري و کود هم محصول مي دهد.
گلدهي اين گياه حدود ۴۰ تا ۵۰ روز پس از سبز شدن آغاز شده و ۳۰ الي ۴۰ روز پس از گلدهي به رسيدگي فيزيولوژيکي مي رسد. همچنين دوره رشد با دير کشت تا حدي تسريع مي شود.
● خاک مورد نياز
ارزن مرواريدي در طيف وسيعي از خاک ها رشد مي کند. اين طيف مي تواند از رسي لومي تا خاکهاي شني عميق تغيير يابد. همچنين pH مناسب جهت رشد گياه از کمي قليايي(۵ ۷) تا اسيدي (۵ ۵) قابل تغيير است.
با اين حال عملکرد و کيفيت دانه در خاکهاي عميق و حاصلخيز بهبود مي يابد.
در صورتي که خاکورزي مناسب و عميق در زمين زراعي انجام شود عملکرد تا حد مطلوبي بالا مي رود. اين گياه در خاک هايي که در فصول باران خيز سال با اب گرفتگي و غرقاب مواجه هستند با مشکل مواجه مي شود. قرار گرفتي در چنين شرايطي منجر به نقص سيستم ريشه اي ، کاهش عملکرد دانه و محتوي پروتئين آن ميگردد.
به نظر مي رسد گياه ارزن مرواريدي نسبت به افزايش آبياري پاسخ مطلوبي نمي دهد و تنها هنگام آغاز گلدهي تا مرحله خميري شدن دانه به کمبود رطوبت خاک حساس باشد.
● مراحل رشد
سه مرحله عمده رشدي براي اين گياه در نظر گرفته مي شود:
۱) مرحله رشدي اول که شامل جوانه زني تا تمايز اندام هاي زايشي مي شود GS۱:
۲) دومين مرحله شامل ابتداي تمايز تا ابتداي گلدهي مي شودGS۲:
۳) اين مرحله ار ابتداي گلدهي تا آخر بلوغ فيزيولوژيکي را شامل مي شودGS۳:
● دما
صفر فيزيولوژيکي اين گونه ارزن ۱۲ درجه سانتيگراد و بهترين دما براي آن ۳۰ تا ۳۵ درجه مي باشد. حد اکثر دمايي که در آن گياه قادر به زندگي کردن است ۴۵ درجه سانتيگراد است.
دماي اپتيمم براي GS۱ ، ۲۰ درجه ؛ براي GS۲، ۳۰ درجه و براي GS۳، ۲۵ درجه سانتيگراد اندازه گيري شده است.
● نور
با توجه به اينکه اين گياه از سيستم فتوسنتزي C۴ برخوردار است ميزان نور فراواني جهت سپري کردن مراحل فنولوژيکي خود نيازمند است . پس کشت اين گياه در مناطق ابري و در فصول ابري و سرد ، رشد گياه را با مشکل مواجه مي کند.
ارزن مرواريدي گياهي است روز کوتاه . کولتيوار هاي غير حساس به طول روز معمولا دير رس هستند و کولتيوار هاي زود رس به فتوپريود حساسيت نشان مي دهند.
● باد
به غير از نور و دما ، عامل ديگري نيز وجود دارد که مي تواند در رشد بهتر گياه موثر باشد. اين عامل باد است. باد موجب جابجايي هواي سطح مزرعه و رسيدن CO۲ بيشتر به کنوپي مي شود. همچنين باد باعث مي شود جابجايي حاصله موجب رسيدن نور به پايين کنوپي مي شود و نيز در گرده افشاني گياه عامل موثري به شمار مي رود و موجب بهبود عملکرد دانه اي مي شود.
● کاشت
در کشت زود هنگام ارزن مرواريدي وقتي که دماي سطح خاک (۵ سانتيمتري) کمتر از ۱۵ درجه سانتيگراد باشد اين موضوع مي تواند به گياهچه هاي اين گياه خسارت وارد کرده و يا از جوانه زني آنها جلوگيري کند.
در شرايط عمومي امريکا مي توان تاريخ کشتي ما بين اول ماه مي تا اواسط ماه جولاي را براي کشت اين گياه پيشنهاد کرد.
در مناطق گرمسير که از تابستان بلندي بهرمند هستند، مي توان کشت را تا اول آگوست هم به تاخير انداخت ولي کشت در اواخر ماه مي را بهترين تاريخ کشت اين گياه ذکر کرده اند.
● تهيه بستر کشت
بهترين زمين براي کشت ارزن مرواريدي زمين عاري از علف هرز در اوايل فصل مي باشد. شخم عميق براي تهيه بستر مناسب است و بايد لايه هاي سخت زيرين را از بين ببرد. بهتر است لايه هاي زيرين شني تا لومي شني باشند تا به توسعه سيستم ريشه اي گياه کمک کند. سيستم هاي داراي شخم حفاظتي براي خاک هاي رسي مناسب تر بوده از ايجاد لايه هاي سخت (hard pan) جلوگيري مي کند. بهتر است شخم زماني صورت بگيرد که علف هاي هرز تازه سبز شده اند.
اگر از سيستم شخم حفاظتي استفاده مي شود بهتر است در بهار زمين را شخم نزده ، در پاييز اقدام به کشت گياهي پوششي نموده و در آخر زمستان از شخم عميق استفاده شود.
● تراکم کاشت
بهترين ميزان مصرف بذر ۳ تا ۶ کيلوگرم در هکتار مي باشد. به طور متوسط با در نظر گرفتن ۳۰ تا ۵۰ سانتيمتر به عنوان فاصله رديف ها ؛ حدود ۸ تا ۱۰ سانتيمتر را به عنوان فاصله بوته ها در رديف مي توان در نظر گرفت . با اين حساب تراکم بوته اي مناسب در هر هکتار معادل ۳۰۰،۰۰۰ تا ۴۰۰،۰۰۰ بوته خواهد بود.
با اينکه فاصله رديف ها را مي توان از ۳۰ تا ۱۲۰ سانتيمتر در نظر گرفت ، فاصله اي در حدود ۴۵ سانتيمتر علاوه بر حصول عملکرد بالا ، محتوي پروتئين دانه را نيز در حد بالاي خود نگه خواهد داشت و از خسارت ناشي از حمله حشرات نيز خواهد کاست. براي عمق کاشت ارزن مرواريدي اعدادي بين ۱ تا ۲ سانتيمتر را پيشنهاد کرده اند.
● نيازهاي کودي
نياز کودي ارزن مرواريدي معادل گياه سورگوم تخمين زده شده است. براي خاک هاي رسي ميزان ۸۰ تا ۱۰۰ کيلوگرم کود نيتروژنه نياز است که ۳۰% آن را پيش از کشت به خاک مي افزايند. بديهي است با شني تر شدن خاک ميزان مصرف کود نيز افزايش مي يابد. با توجه به سيستم ريشه اي قوي و کم توقعي اين گياه به طور معمول نياز اين گياه به عناصر فسفر و پتاس و منيزيم در غالب خاک ها فراهم است و تنها با آزمايش و مشاهده فقر خاک مي توان رژيم کودي مناسب را مشابه گياه سورگوم اعمال کرد.
از جمله عناصر مورد نياز اين گياه عنصر گوگرد است که مي توان با دادن ۱۰ تا ۱۵ کيلوگرم در هکتار کود سولفور اين نياز را مرتفع ساخت. لازم به يادآوري است که اين گياه در خاک هاي اسيدي عملکرد بهتري خواهد داشت.
به غير از عوامل ذکر شده به نظر مي رسد، شوري خاک از جمله عوامل محدود کننده رشد اين گياه به حساب مي آيد.
عمليات داشت در اين گياه با توجه به کم توقعي و نيز خاصيت خفه کنندگي براي علف هاي هرز ، به مبارزه با بيماريها ،نماتد ها و حشرات خلاصه مي شود.
● برداشت
گياه از حدود ۴۰ روز پس از گلدهي قابليت برداشت را دارد. ميزان رطوبت دانه جهت برداشت ۱۴ تا ۱۵ درصد و براي انبار کردن ۱۰ تا ۱۲ درصد مي باشد. خوشه ها در هنگام برداشت زرد طلايي و تا حدي متمايل به قهوه اي مي باشد و خوشه ها نيز شکننده مي شوند. به دليل ريز بودن دانه ها در هنگام برداشت بايد دقت زيادي مبذول داشت تا هدر رفت دانه ها کاهش يابد. با تنظيم دقيق دندانه هاي کمباين مي توان از اين دستگاه جهت برداشت دانه بهره جست.
● اهميت ارزن مرواريدي
سازگاري و مقاومت اين گياه به شرايط نا مساعد محيطي آنرا در بسياري از کشور هاي گرمسير جهان ، از غرب آفريقا تا شبه قاره هند گسترش داده و آنرا به صورت يک گياه زراعي مهم در آورده است. دانه اين گياه علاوه بر مصرف علوفه اي دام و طيور ، توسط انسان نيز مصرف مي شود و امروزه غذاي چيز در حدود ۵۰۰ ميليون نفر از مردم کره زمين را تشکيل داده است. اين گياه مساحتي بيش از ۱۹ ميليون هکتار در آفريقا و حدود ۱۵ ميليون هکتار در آسيا را زير کشت خود دارد. به غير از اين در ساير نقاط دنيا نيز کمابيش به کشت اين گياه ارزشمند اقدام مي شود.
مناطقي که مساعد کشت اين گياه مي باشند عبارت از شمال و غرب آفريقا، مناطق مرکزي آسيا ، شبه قاره هند، خاور ميانه و آمريکاي مرکزي و استراليا مي باشد. طبق گزارش وزارت کشاورزي در سال ۸۵ اين گياه براي اولين بار در ايران و در استان گلستان کشت شد. عملکرد جهاني دانه اي ارزن مرواريدي در سال ۲۰۰۲ ، بيش از ۱۰ ميليون هکتار گزارش شده است و جديدترين اخبار حکايت از افزايش اين رقم در سالهاي اخير دارد.
اکنون بيش از دو سوم از کل ارزني که در کشور هندوستان کشت مي شود مربوط به ارزن مرواريدي مي شود و غالبا مربوط به ايالات گرم و خشک اين کشور يعني ايالات راجاستان، ماهاراشترا، هاريانا و گوجارات مي شود.
با اينکه بيش از نيمي از سطح زير کشت ارزن مرواريدي زير کشت توده هاي محلي قرار دارد ، هر ساله واريته ها و هيبريد هاي جديدي به زارعان معرفي مي گردد. يکي از اين هيبريد ها موسوم به Tifgrain ۱۰۲ است که توسط وزارت کشاورزي امريکا و با همکاري دانشگاه جرجيا معرفي شده است. هيبريد هاي پيشين عملکرد مطلوب و يکنواختي در رسيدگي بذر نشان ندادند که اين هيبريد اين مشکل را بر طرف کرده از لحاظ کشت مکانيزه نيز در مطلوبيت بالايي برخوردار است. در هر حال وزارت کشاورزي امريکا به زارعيني که در مناطق خشک و نيمه خشک آن کشور علوفه اي با عملکرد اقتصاد و بيولوژيک بالا مي خواهند ، ارقام مختلف ارزن مرواريدي را پيشنهاد نموده است.

فلش مرواريدي اولين بار در حدود سال ۱۹۰۰ عرضه شد.اين ماهي يک گلدفيش معمولي(Normal) تلقي نمي شود.وراي فرم ظاهري پولک هاي اين ماهي با فرم عجيبي که دارد ب ...

دانشمندان ژنوم بزرگ ترين آفت قارچي برنج كه خسارت زيادي به كشاورزان وارد مي كند را كشف كردند. مقدار برنجي كه اين قارچ از بين مي برد مي تواند ساليانه ۶۰ ...

گندم گذشته از جنبه تجارتي مهم آن در دنيا، سلاحي کارآمد در مناسبات سياسي و جهاني است که روز به روز بر اهميت کاربردي آن افزوده مي شود. با اينکه جمعيت اي ...

● جايگاه گلکاري در ايران ▪ اهميت تاريخي: قدمت کشت و کار و نگهداري گل ها در ايران شايد همزمان با شروع کشاورزي بوده است. با نگاهي به تاريخ و فرهنگ ايران ...

اين علفها شامل سوروف ، اويار سلام ، قاشق واش ، تير کمان آبي ، بندواش ، سل واش و …….. ميباشند که هزينه مبارزه با اين علفها بخش اعظمي از اقتصاد کشاورزي ...

دانلود نسخه PDF - ارزن مرواريدي