up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله اختلالات گوارشي PDF
QR code - اختلالات گوارشي

اختلالات گوارشي

عوامل زمينه ساز ايجاد سنگ هاي صفراوي

اختلالات گوارشي از شايع ترين اختلالات در بسياري از جوامع از جمله جامعه ايران است. اصولا انسان از همان آغازين روزهاي زندگي با مشکلات گوارشي نظير کوليک (قولنج نوزادان) رو به رو مي شود و اين اختلالات نخستين عوارضي هستند که همه ما تجربه کرده ايم. دامنه اين اختلالات همراه با تحولات زندگي مدرن پيچيده و پيچيده تر شده و بيماري هايي نظير چاقي مفرط که يکي از اين اختلالات است خود به زنجيره گسترده اي از بيماري هاي مختلف متصل شده است.
آشنايي با شايع ترين اين اختلالات مي تواند در تشخيص زودهنگام و درمان سريع موثر باشد. اين بار به عارضه سنگ هاي صفراوي در گفت وگو با يکي از متخصصان گوارش و کبد پرداخته ايم.دکتر نادر ميثاق، جراح و متخصص داخلي به خراسان مي گويد: صفرا در واقع يکي از شيره هاي گوارش است که از کبد ترشح مي شود و به هضم چربي ها کمک مي کند. بدن به کمک صفرا قادر است داروها، مواد سمي و حتي رنگ دانه ها را قابل هضم کند. صفرا حاوي املاح، پروتئين، چربي و نمک ها و رنگ دانه هاي صفراوي است و بيشترين کارکرد آن کمک به هضم چربي است که با کمک نمک هاي صفراوي چربي ها براي جذب در دستگاه گوارش آماده مي شود.
هر روز در يک فرد بالغ حدود هزار سي سي صفرا ترشح مي شود و تا زماني که فرد ناشتاست، صفرا داخل کيسه صفرا ذخيره مي شود و به هنگام خوردن غذاي چرب صفرا شروع به ترشح در داخل روده مي کند. اين عضو گلابي شکل با حدود ۵۰ ۱۰۰ سي سي گنجايش، در زير کبد قرار دارد. مجاري آن وارد مجاري اصلي کبد شده و اين مجاري وارد روده مي شوند.
حال اگر بخواهيم با اين ويژگي ها يکي از شايع ترين اختلالات گوارشي را که سنگ هاي صفراوي وجود دارد بررسي کنيم بايد بگوييم که ۲ نوع سنگ صفراوي داريم. نوع کلسترولي که از چربي ساخته شده اند و اشباع شدن صفرا از چربي علت ايجاد آن است. بيشتر افراد چاق که چربي بالايي دارند به سنگ صفراوي کلسترولي مبتلا مي شوند، وقتي صفرا از چربي اشباع شد رسوب مي کند و گاه همراه با کلسيم تشکيل سنگ مي دهد. اين سنگ ها منفرد و گرد و مدور و سفيدرنگ هستند. نوع ديگري از اين سنگ ها، سنگ هاي پيگمانته هستند که معمولا به علت افزايش رنگ دانه اي که در صفرا وجود دارد، ايجاد مي شود. کساني که بيماري هاي مرتبط با خون دارند مثل تالاسمي و کم خوني هاي داسي شکل بيشتر به اين نوع سنگ ها مبتلا مي شوند. دسته اي ديگر از سنگ هاي رنگ دانه اي قهوه اي هستند که به علت عفونت هاي داخلي صفراوي در مبتلايان به سيروز کبدي منجر مي شود. اين سنگ ها بر خلاف سنگ هاي کلسترولي، سطح دار و چند وجهي هستند.
اين متخصص گوارش و کبد درباره شيوع اين عارضه مي گويد: اين سنگ ها در خانم ها شايع تر است و گاه عوامل ارثي باعث ايجاد عارضه است. از ديگر عوامل خطر اين عارضه مي توان به چاقي و تعدد در حاملگي اشاره کرد. زناني که سابقه چندين بارداري دارند بيشتر در معرض ابتلا به سنگ هاي صفراوي قرار دارند.به طور کلي متخصصان مي گويند يک خانم ۴۰ ساله با زايمان هاي متعدد احتمال ابتلا به سنگ صفرا را دارد. البته سنگ هاي صفراوي ممکن است در مردان و در سنين ديگر هم مشاهده شود، همچنين رژيم هاي طولاني مدت توسط خانم ها مي تواند خطر ابتلا به سنگ صفرا را بالا ببرد.علائم اين عارضه متفاوت است و اختصاصي نيست. گاه ممکن است به صورت نفخ، سوءهاضمه، دردهاي مبهم سر دل، ترش کردن و آروغ زدن خود را نشان دهد اما اين علائم، علائم اختصاصي سنگ هاي صفراوي نيست و مبتلايان از يک يا چند علامت رنج مي برند. گاهي فرد به قولنج صفراوي يا کوليک صفراوي مبتلا مي شود.
در اين حالت سنگ در مجراي صفرا گير مي کند و دردي در ناحيه سر شکم و ناحيه راست ايجاد مي شود. فرد پس از خوردن غذاي چرب يا سنگين احساس درد مي کند و معمولا درد به پشت يا شانه راست کشيده مي شود. فرد ممکن است استفراغ يا تهوع داشته باشد و از يک تا ۵ ساعت طول بکشد. اين علامت يکي از شايع ترين تظاهرات سنگ هاي صفراوي است که به محض مشاهده آن بايد به پزشک متخصص مراجعه کرد.
نبايد فراموش کرد که اين عارضه گاه بدون علامت است و دردهاي ناشي از آن با درد قلب اشتباه گرفته مي شود. بسياري از بيماران که به علت درد به پزشک قلب مراجعه مي کنند متوجه مي شوند درد آن ها نه از عوارض قلبي بلکه به علت ابتلا به سنگ هاي صفراوي است.بدترين حالت اين عارضه زماني است که سنگ هاي صفراوي در مجراي کيسه صفرا گير مي کند و باعث عفونت کيسه صفرا مي شود.
اين عفونت درد نواحي فوقاني و راست شکم را در پي دارد و درد آن شديدتر و طولاني تر است و بيمار ممکن است دچار تهوع، بي اشتهايي و تب و لرز شود و در صورت پارگي کيسه صفرا، به عفونت هاي داخل شکمي، عفونت کبدي و گاهي اوقات زردي دچار مي شود. گاهي اوقات حملات درد سنگ هاي صفراوي ناشي از عفونت مزمن کيسه صفرا است.تمامي اين مبتلايان نسبت به مصرف غذاهاي چرب واکنش نشان مي دهند. مبتلايان به اين نوع زردي، پوست زردرنگي پيدا مي کنند و سفيدي چشمشان زردرنگ مي شود.
خارش منتشره در سطح بدن، ادرار پررنگ و مدفوع کم رنگ از بارزترين علائم زردي انسدادي است. گاهي سنگ ها منجر به عفونت در مجاري صفراوي را باعث مي شود و بيمار دچار تب، درد و لرز مي شود و گاه ممکن است عفونت، خون را درگير کند و در صورت درمان نشدن جان بيمار را بگيرد.دکتر ميثاق با اشاره به عارضه ورم لوزالمعده ناشي از ورود سنگ به مجراي لوزالمعده توضيح مي دهد: مجراي لوزالمعده با مجراي صفرا يکي و وارد روده مي شوند. اگر سنگ در اين مجراي مشترک گير کند بيمار دچار عفونت لوزالمعده يا پانکراتيت مي شود، اين عارضه فوق العاده خطرناک است و حتما بايد درمان شود.
سنگ همچنين در درازمدت مي تواند به سرطان کيسه صفرا منجر شود و يا مي تواند به سيروز صفراوي تبديل شود. در واقع ماندن صفرا در کبد علت اين عارضه است. گاهي سنگ با پارگي صفرا وارد روده ها و به انسداد روده اي منجر مي شود که کمتر شايع است.
تشخيص سنگ هاي صفراوي بيشتر توسط راديوگرافي يا سونوگرافي انجام مي گيرد مگر در بيماران چاق که زياد نفخ مي کنند که مي توان از روش Hida استفاده کرد. بسياري از اوقات سنگ هاي صفراوي اتفاقي تشخيص داده مي شوند و بيمار به دليل ديگري به سونوگرافي رفته اما در سونو تشخيص سنگ صفراوي داده شده است. در مورد اين بيماران بهتر است جراحي انجام نگيرد، وقتي سنگ علامت دار شد و بيمار را به دردسر انداخت مي توان با لاپاراسکوپي سنگ را از بدن خارج کرد. درمان هاي دارويي در عارضه سنگ هاي صفراوي جايي ندارند و در مورد بيماران علامت دار بهترين شيوه جراحي و برداشتن سنگ است.
دکتر ميثاق به کساني که سنگ دارند توصيه کرد غذاهاي کم چرب بخورند زيرا غذاهاي سنگين و چرب باعث تشديد حملات درد مي شود. وي تاکيد مي کند سنگ شکني با کمک ليزر و شوک هاي صوتي همانند آن چه در سنگ کليه انجام مي شود در از بين بردن سنگ هاي صفراوي نقشي ندارد به اين دليل ساده که کيسه صفرا برخلاف کليه مسدود يا به اصطلاح بن بست است، در کليه، سنگ پس از ريز شدن مي تواند دفع شود اما در صفرا سنگ حتي اگر ريز شود قابل دفع نيست و همان جا مي ماند.
وي افزود: بايد توجه داشت که در هنگام جراحي فقط سنگ ها را بر نمي دارند بلکه کل صفرا را برمي دارند و نگراني بابت سلامتي بيمار وجود نخواهد داشت زيرا کيسه صفرا مثل يک انباري صفرا را ذخيره مي کند که اگر برداشته شود مشکلي براي بيمار ايجاد نمي کند. پس از عمل جراحي، معضل رژيم غذايي هم حذف مي شود زيرا صفرايي وجود ندارد که سنگ بسازد.

ريزش مو علل متعددي دارد . وقتي ريزش مو به صورت ناگهاني شروع مي شود . علت ممکن است بيماري ، رژيم ، داروها ، يا تولد بچه باشد . اگر ريزش مو به صورت تدري ...

همه روزه تعداد زيادي از کودکان به واسطه سهل انگاري والدين خود يا به هر دليل ديگري، به برخي مسموميت ها دچار و راهي بيمارستان مي شوند. مسموميت يکي از عل ...

اکثر مردها از اينکه مي بينند آنها نيز مي توانند به بيماري ها و اختلالات سياهرگ که مخصوص خانم ها است مبتلا شوند بسيار تعجب مي کنند. درست است که اختلالا ...

ما اغلب در توصيف حالات روحي خود از کلماتي مانند افسرده يا مضطرب و مانند آن استفاده مي کنيم. اما واقعا چه زماني بايد در مورد اين حالات نگران بود و به ...

دستگاه گوارش از لوله گوارش و اعضاي مرتبط با آن تشکيل مي شود. لوله گوارش يک لوله پيچ خورده به طول حدود ۷ متر است که غذا در حين هضم شدن از آن عبور مي کن ...

اختلالات کروموزومي حاصل تغييرات در ساختمان و يا تعداد کروموزومها مي‌باشد. بيش از شصت اختلال مختلف در انسان تشخيص داده شده که مربوط به کروموزومها مي‌شو ...

يکي از مهم ترين پديده هايي که طي دوره سالمندي تغيير مي کند، خواب است و اين تغيير در بسياري از موارد، مشکل ساز است. ساختار خواب در سالمندان دچار تغيير ...

● مقدمه: زيبايي هر فردي وابسته به چندين عامل از جمله موهاي زيبا و مرتب است. بسياري از عوامل آسيب رسان و همچنين افزايش سن مي توانند باعث ريزش مو و تغيي ...

دانلود نسخه PDF - اختلالات گوارشي