up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله اختفاهاي سال ۱۳۸۶ PDF
QR code - اختفاهاي سال ۱۳۸۶

اختفاهاي سال ۱۳۸۶

بهترين اختفاهاي سال ۱۳۸۶

پنهان شدن يک جسم سماوي در پشت جسم سماوي بزرگ تر و نزديک تر را در اصطلاح مي ناميم.
در اين مقاله با فهرستي از بهترين اختفاهاي سال ۱۳۸۶ و شرايط رصدشان در برخي از مهمترين شهرهاي ايران آشنا مي شويد.
اجرام سماوي در فواصل مختلفي از زمين قرار دارند و اين عامل باعث مي شود که گاهي يکي از آنها از جلو ديگري عبور کند. بهترين مثال اين رويداد خورشيدگرفتگي است. براي ناظر زميني اندازهِ زاويه اي ماه و خورشيد تقريباً برابر است. در هنگام گرفت­ يک جرم سماوي از داخل سايه جسم ديگر عبور مي کند. در حالت ديگر ممکن است جرم نزديک تري با اندازهِ زاويه اي کوچک تر از جلو جسم دورتر و بزرگ تري عبور کند که به اين پديده گذر گفته مي شود؛ مانند گذر سيارات عطارد و زهره از مقابل قرص خورشيد.
اما گاهي اوقات جرم سماوي با اندازهِ زاويه اي بزرگ تر از مقابل جسم دورتر عبور مي کند و باعث مي شود که مدتي آن جسم از ديد ما پنهان شود. به اين پديده گفته مي شود. در اختفا جسم دورتر پوشيده مي شود و نور آن مدتي به ما نمي رسد. چون ماه بزرگترين (از لحاظ قطر زاويه اي) جرم سماوي آسمان شب است بيشتر اختفاها را ماه سبب مي شود. به طور متوسط ماه در هر شبانه روز تقريباً حدود ۱۲ درجه در امتداد دايره` البروج جابه جا مي شود و بسيار اتفاق مي افتد که ماه از مقابل ستاره هاي پُرنورتر آسمان عبور کند.
در اين حالت ماه مدتي (حداکثر حدود يک ساعت) در جلو ستاره قرار مي گيرد و مانع رسيدن نور آن مي شود. مدار ماه نسبت به دايره` البروج زاويهِ کوچکي مي سازد (حدود ­۵). فقط ستاره هايي که عرض دايره` البروجي (فاصله از دايره` البروج) آنها کمتر از ۶ درجه باشد احتمال دارد دچار اختفا شوند. قلب الاسد(آلفا - اسد)، سماک اعزل (آلفا - سنبله)، قلب العقرب (آلفا - عقرب)، و دَبَران (آلفا - ثور) از پرنورترين ستاره هايي اند که به سبب نزديکي به دايره` البروج ممکن است دچار اختفا شوند. از آنجايي که ماه جوّ ندارد و ستاره ها چشمه هاي نورِ نقطه مانندند بنابراين مخفي شدن يا ظاهر شدن ستاره ها از لبهِ ماه با ابزارهاي معمولي به طور آني و لحظه اي مشاهده مي شود.
گاهي ممکن است يک سياره در پشت ماه مخفي شود. چون سيارات اندازه زاويه اي دارند بنابراين رصدگران مشاهده مي کنند که به تدريج سياره در پشت ماه قرار مي گيرد يا اين که خروج کامل سياره از لبهِ ماه چند ده ثانيه به طول خواهد انجاميد.
اما همهِ اختفاها را ماه ايجاد نمي کند. ممکن است ستاره ها در پشت سيارات پنهان شوند. در سال ۱۳۳۸ ۱۹۵۹ اختفاي ستارهِ قلب الاسد در پشت زهره مشاهده شد. در ۱۹ اسفند ۱۳۵۵ ۱۰ مارس ۱۹۷۷، وقتي سيارهِ اورانوس از جلو ستاره اي عبور مي کرد، اخترشناسان موفق به کشف حلقه هاي اين سياره شدند.
در شامگاه ۱۲ تير ۱۳۶۸ ۳ ژوئيه ۱۹۸۹، سيارهِ زحل از جلو ستارهِ قدر پنجم ۲۸- قوس عبور کرد و بررسي مجدد حلقه هاي آن ميسر شد. در ۱۷ آذر ۱۳۸۳ ۷ دسامبر ۲۰۰۴ اختفاي سيارهِ مشتري و اقمارش در پشت ماه مناظر ديدني را به جا گذاشت. پلوتون، که روزگاري سياره محسوب مي شد، در سال هاي ۱۳۶۷ ۱۹۸۸، ۱۳۸۱ ۲۰۰۲ و ۱۳۸۵ ۲۰۰۶ ميلادي موجب اختفاي ستاره هاي کم نوري شد که به شناخت بهتر جوّ و اقمار آن کمک کرد.
در مواقع نادري ممکن است حتي سياره اي در پشت سياره ديگر پنهان شود. آخرين اختفا از اين نوع در ۳ ژانويه سال ۱۸۱۸ رخ داد و مورد بعدي در ۲۲ نوامبر ۲۰۶۵ (آذر ۱۴۴۴) اتفاق مي افتد. در هر دو مورد بازيگران اين رويداد سيارات درخشان زهره و مشتري اند. گاهي ممکن است سيارات سبب اختفاي اقمار خود شوند مانند اختفاي اقمار گاليله اي سياره مشتري.
در منظومهِ شمسي علاوه بر خورشيد، سيارات و اقمار، هزاران جرم سياره مانند کوچک ديگر وجود دارند که سيارک ناميده مي شوند. بيشتر سيارک ها آن قدر کوچک اند که تصوير برداري دقيق از آنها با تلسکوپ هاي زميني ميسر نيست. وقتي يک سيارک از بين زمين و ستاره اي عبور مي کند، به مدت کوتاهي (چند ثانيه) مانع رسيدن نور آن مي شود. در اين حالت شاهد اختفاي سيارکي هستيم. به علت اين که اين اجرام کوچک اند، معمولاً اين نوع اختفا فقط در مسير باريکي از کره زمين قابل مشاهده است.
حالت خاصي از اختفا موسوم به اختفاي خراشان است که اهميت فوق العاده اي دارد. در اختفاي خراشان جرم مورد نظر از لبهِ ماه مي گذرد. از آنجايي که لبه ماه سطح صاف و همواري نيست بنابراين ممکن است جرم نجومي بارها در پشت کوه هاي ماه مخفي و دوباره پديدار شود و رصدگران بارها شاهد اختفا باشند. معمولاً در مرز مناطقي که اختفا قابل مشاهده است رصدگران مي توانند شاهد اختفاي خراشان باشند.
● رصد دقيق اختفا کاربردهاي متعدد و جالبي دارد:
▪ تعيين زمان دقيق اختفاي ستاره ها با ماه و مقايسهِ مقادير پيش بيني شده با مقادير رصد شده به بررسي دقيق اختلال هاي حرکتي ماه و موقعيت سنجي دقيق ستاره ها و تعيين حرکت خاص ستاره ها کمک قابل توجهي مي کند.
▪ تحليل رصدهاي اختفاي ستاره ها با ماه در کشف همدم هاي احتمالي ستاره هاي دوتايي و چندتايي و تعيين زاويهِ موقعيت مداري همدم ها مفيد است.
▪ به سبب کم بودن توان تفکيک تلسکوپ هاي راديويي، تعيين موقعيت دقيق منابع قوي راديويي با مشکلاتي همراه است. با استفاده از زمان سنجي اختفاي اين منابع با ماه مي توان اين مشکل را تا حدي بر طرف کرد.
▪ با بررسي درخشندگي اختفاي برخي سيارات و اقمارشان مي توان دربارهِ وجود و غِلظت جوّ، حلقه هاي سيارات، و کشف اقمار جديد به نتايج باور نکردني رسيد. در چند سال اخير پلوتون کانون توجه در اين زمينه بوده است. رصد اختفاي ستاره هاي کم نور با پلوتون به درک تغييرات جوّ و کشف اقمار جديد آن کمک قابل توجهي کرده است. نتايج اين دستاوردها در برنامه ريزي مأموريت هاي فضايي (مانند مأموريت افق هاي نو) تاثيرگذار است.
▪ رصد اختفاهاي سيارکي در تعيين شکل و اندازهِ سيارک ها کاربُرد فراواني دارد. اگر رصدگران در امتداد خط عمود بر مسير اختفا موضع بگيرند مي توانند با زمان سنجي شروع و پايان اختفاي ستاره به اين هدف دست يابند. مدت زمان اختفاي ستاره در پشت سيارک به موقعيت نسبي رصدگران و شکل سيارک (توپوگرافي) بستگي دارد. با ترکيب داده هاي ثبت شده مي توان دربارهِ اَشکال و اندازهِ سيارک اظهار نظر کرد. هرچه تعداد داده هاي ثبت شده بيشتر و دقيق تر باشد نتايج به واقعيت نزديک تر خواهد بود.
▪ اگر رصدگران در نزديکي خط اختفا به زمان سنجي اختفاهاي خراشان بپردازند مي توان نمايي از وضعيت عوارض لبهِ ماه به دست آورد. با وجود تصويربرداري هاي مختلفي که از عوارض ماه صورت گرفته است هنوز اطلاعات کاملي دربارهِ عوارض لبهِ ماه وجود ندارد. تعيين و شناسايي عوارض لبهِ ماه علاوه بر افزايش شناخت ما از توپوگرافي ماه در پيش بيني موقعيت دانه هاي بِيلي در خورشيدگرفتگي کامل، تعيين زمان دقيق آغاز و پايان خورشيدگرفتگي، و بررسي روِيت پذيري هلال هاي بسيار باريک ماه اهميت فراواني دارد.

تا كنون تعاريف بسيار زيادي از خشكسالي شده است اما هر كدام از اين تعاريف ديدگاه خاصي را مد نظر داشته اند به هر حال عدم وجود يك تعريف جامع ودقيق از خشكس ...

بر اساس پيشرفتهاي اخير در زمينه رده بندي و نامگذاري ( تاكسونومي ) جنس سالمونلا (از خانواده آنتروباكترياسه) شامل دو گونه مي باشد : ۱) سالمونلا انتريكا ...

سالک چيست ؟ سالک يک بيماري پوستي مشترک بين انسان و حيوان از جمله جوندگان است که از طريق نيش پشه خاکي آلوده به انگل به هنگام تغذيه خون بيمار به انسان س ...

در اين مقاله پرورش گوساله در دو قسمت عمده پرورش گوساله و مراقبت از گوساله بعد از تولد بررسي خواهد شد. ● کنترل تنفس: - بعد از خروج گوساله وضعيت تنفس آن ...

عاشورا مکتبي است که آن را از هر منظر که بنگريم،درس ها ي بي شمار دارد چراکه در آن سرزمين بي آب و علف و در آن کوير سوزان و در آن روزهاي اندک و آغازين مح ...

اگر در شب پر ستاره در فضاي آزاد قرار بگيريد متوجه خواهيد شد که ستارگان تغيير مکان مي دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره يا گروه ستارگان خاصي از نزديک ...

17 سال پيش شاتل فضايي ديسکاوري محموله اي بسيار ارزشمند را در مدار زمين قرار داد. تلسکوپي بسيار پيشرفته به ارزش ۲ و نيم ميليارد دلار که به ياد ادوين ها ...

اجرام سماوي در فواصل مختلفي از زمين قرار دارند و اين عامل باعث مي شود که گاهي يکي از آنها از جلوي ديگري عبور مي کنند. بارزترين حالت اين پديده خورشيدگر ...

دانلود نسخه PDF - اختفاهاي سال ۱۳۸۶