up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله اختر شناسي PDF
QR code - اختر شناسي

اختر شناسي

ابزارهاي اختر شناسي

اختر شناسي نيز همچون ديگر دانشها ابزارهايي دارد که در پيشبرد آن سهم عمده اي دارد. شناخت اين ابزارها براي هر منجمي لازم است، چرا که داشتن آگاهي از اين ابزارها ، منجم را قادر مي سازد تا از تمام کارايي آن استفاده کرده ، اهداف نجومي خود را به اجرا در آورد. با اين هدف بحث ابزارهاي اختر شناسي را آغاز مي کنيم. در اين بحث با ابزارهاي قديمي نجوم مانند اسطرلاب ، ذات الحلق ، سدس و ... کاري نداريم و تنها به ابزارهاي نوين اختر شناسي که در مباحث نجوم جديد کاربرد دارند مي پردازيم.
● دوربين عکاسي
ابزار اصلي در درجه اول دوربين عکاسي مناسبي است که بشود به راحتي با آن کار کرد. شاتر دوربين بايد سرعتهاي قابل تنظيم داشته ، يعني پرده اي که مقابل فيلم عکاسي کشيده شده است با سرعت دلخواه شما باز و بسته شود. بويژه اينکه براي نور دهي طولاني قابل تنظيم باشد. در عکاسي شب چون با سوژه هاي کم نوري سر و کار داريم، نوردهي ها چند ثانيه تا حتي چند ساعت طول مي کشند. دوربيهاي مکانيکي براي اينکار مناسب هستند. عدسي (لنز) دوربين نيز مهم است.
براي اينکه از موضوعات مختلف عکس بگيريد، بايد از عدسيهايي با فاصله کانوني مختلف عکس بگيريد. پس دوربين بايد قابليت تعويض لنز داشته باشد. کيفيت عدسي دوربين در کيفيت عکس تأثير بسزايي دارد. هر چه فاصله کانوني عدسي کم باشد، زاويه ديد عدسي بيشتر و دوربين قادر است بخش وسيعي از آسمان را پوشش دهد. در دوربينهاي غير ديجيتال نوع فيلم عکاسي مهم است، فيلم هر چه حساستر باشد مدت نور دهي کوتاهتر خواهد بود.
● تلسکوپ
بي گمان مهمترين ابزار هر اختر شناس (خصوصا آماتورها) تلسکوپ است. تلسکوپ ابزاري است که به بزرگ کردن زاويه اي اجرام آسماني مي پردازد. ابزار ديگري که کاري مشابه تلسکوپ دارد دوربينهاي دو چشمي يا تک چشمي است و اين دوربينها هم مانند تلسکوپ به بزرگ کردن اندازه زاويه اي اجرام آسماني مي پردازند. پيش از آنکه به ساختار تلسکوپ و دوربين بپردازيم لازم است اندکي به ويژگيهاي يک ابزار اپتيکي بپردازيم و مشخصه هاي آنها را بيان کنيم.
شايد از مهمترين ويژگيهاي يک ابزار اپتيکي اندازه تصوير حاصل باشد. در ابزارهاي اپتيکي بزرگنمايي مستقيما به فاصله کانوني وابسته است. فاصله کانوني در اصل فاصله بين نقطه کانون (نقطه اي که نور در آنجا جمع مي شود) تا آينه يا لنز ابزار اپتيکي است. هر چه اين فاصله بزرگتر و بيشتر باشد، بزرگنمايي ابزار اپتيکي نيز بيشتر است.
بزرگنمايي يک ابزار اپتيکي برابر است با حاصل تقسيم فاصله کانوني شيئي به فاصله کانوني چشمي. مثلا اگر فاصله کانوني شيئي تلسکوپ شما (شيئي ، عدسي يا آينه اي است که نور جرم سماوي نخست به آن برخورد مي کند) ۱۲۰۰ ميليمتر باشد و فاصله کانوني چشمي (عدسي که نور جرم سماوي از آن خارج شده و به چشم رصد کننده يا ابزارهايي چون دوربين عکاسي مي رسد) ۱۲ ميليمتر ، آنگاه اندازه زاويه اي جرم مورد رصد حدود ۱۰۰ برابر بزرگ شده است. به عبارتي بزرگنمايي تلسکوپ شما در اين حالت ۱۰۰ است.
اما گاهي جالب است بدانيد اندازه جرم رصدي شما با واحدهاي که روزمره با آن سر و کار داريم (مانند سانتيمتر) چه اندازه است.بجز بزرگنمايي درخشندگي و کيفيت نوري تلسکوپ هم اهميت فراواني دارد. اين کيفيت را قطر شيء مشخص مي کند. به عبارتي هر چه بزرگنمايي کمتر و قطر شيء بيشتر باشد، درخشندگي تصوير حاصل از تلسکوپ نيز بهتر و بيشتر مي شود. درخشندگي تصوير با توان دوم سطح شيء نسبت مستقيم دارد به عبارتي اگر قطر شي دو برابر شود، مقدار نور متمرکز شده بر تصوير (درخشندگي) چهار برابر مي شود.
عامل ديگري که در تعيين کيفيت تلسکوپ يا هر ابزار نوري ديگري اهميت دارد، توان تفکيک آن قدرت ابزار اپتيکي در جدا کردن دو جسم نزديک به يکديگر است. مثلا هنگامي که مي گوييم توان تفکيک تلسکوپي ۱۰ ثانيه قوسي است، يعني اين تلسکوپ هر دو جرمي را که بيش از ۱۰ ثانيه قوسي از هم فاصله زاويه اي داشته باشند را تفکيک مي کند. اما اگر فاصله آن دو جسم کمتر از ده ثانيه قوسي باشد، تلسکوپ مذکور آن دو را به شکل يک جسم نمايش مي دهد.
● CCD ها
CCD ها ابزارهايي هستند که براي تصويربرداري ديجيتالي بسيار دقيق از اجرام آسماني مورد استفاده قرار مي گيرند. اين ابزارهاي الکترونيکي صفحات حساسي دارند که با برخورد فوتونها به پيکسلهاي اين صفحات ، تقويت و تشديد رخ مي دهد و در نهايت تصاويري با کيفيت و دقت بسيار عالي از اجرام آسماني ايجاد مي گردد. از ديگر مزاياي اين ابزار ، امکان ثبت و ديدن همزمان تصاوير و نيز دستکاري در تصاوير به منظور افزايش کيفيت ، بزرگنمايي و ... با روندي بسيار ساده و نيز برگشت پذير است.
● عکاسي از خورشيد
نخستين چيزي که لازم است، صافي (فيلتر) مناسبي براي کاهش کافي نور خورشيد به هنگام طلوع يا غروب ، ضخامت جو در مقابل نور خوشيد ، صافي مناسبي براي عکاسي است. اما در اوقات ديگر ، از صافيهاي خورشيدي که بر دهانه تلسکوپ (نه چشمي آن) نصب مي شوند استفاده مي شود.

هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. ديد کلي هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه ت ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

سنگ شناسي سنگ شناسي آذرين ريشه لغوي سنگهاي آذرين ، Igneous rocks نام خود را از واژه Ignis گرفته‌اند که در لاتين به معناي آتش است. ديد کلي اين سنگهاي ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

ستاره شناسي علمي است که درآن حرکات وحالات ستارگان با يکديگر بيان ميشود . علم نجوم دوعلم است : ۱) علم احکام نجوم . ۲) علم نجوم تعليمي علم احکام نجوم عل ...

در بقاياي تمدن سومري کتيبه هايي مربوط به ستاره شناسي يافت شده است که قدمت آنها به ۲۵۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح مي رسد . در بقاياي سنگي کتيبه هاي يافت ش ...

فرصت رصد سياره سرخ در آسمان شب را از دست ندهيد. اين شب ها بهترين فرصت براي ملاقات با سياره سرخ فام منظومه شمسي است؛ سياره اي که در طول قرن ها مجالي بر ...

دانلود نسخه PDF - اختر شناسي