up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله اجابت دعاي نيايشگران PDF
QR code - اجابت دعاي نيايشگران

اجابت دعاي نيايشگران

اصلي ترين شرط اجابت دعا

از وعده هاي خداوند متعال اجابت دعاي نيايشگران است، ليکن تحقق اين وعده منوط به تحقق حقيقت دعا از سوي داعي است و حقيقت دعا عبارت است از اين که «انسان خود را در برابر خداوند متعال نيازمند مطلق ببيند و با پرستش او درصدد جلب عنايت و رحمت او برآيد».
شناخت و جزم قلبي به اين حقيقت امري ساده و تحقق آن امري آسان و سهل الوصول نيست، بلکه مقدماتي براي رسيدن به اين مقام لازم است. در روايات شريفه اهل بيت عليهم السلام مقدماتي براي تحقق حقيقت دعا ذکر شده است که اشاره اي گذرا به آن سودمند است.
اين مقدمات عبارتند از:
۱) شناخت
امام کاظم عليه السلام نقل مي کند عدّه اي به [امام] صادق عليه السلام گفتند: دعا مي کنيم؛ امّا دعايمان مستجاب نمي شود! ايشان فرمود: لِأَنَّکُم تَدعونَ مَن لا تَعرِفونَهُ؛۱ چون شما کسي را مي خوانيد که نمي شناسيدش.
۲) اخلاص
امام علي عليه السلام: عَلَيکَ بِإِخلاصِ الدُّعاءِ؛ فَإِنَّهُ أخلَقُ بِالإِجابَةِ؛۲ بر تو باد اخلاص داشتن در دعا؛ زيرا چنين دعايي، به اجابت، سزاوارتر است.
۳) عمل
امام علي عليه السلام: مَن عَظَّمَ أوامِرَ اللّه ِ أجابَ سُؤالَهُ؛۳ هر کس اوامر خداوند را بزرگ شمارد، خداوند درخواست او را جواب مي دهد.
۴) پاک بودن درآمد و خوراک
امام صادق عليه السلام: إذا أرادَ أحَدُکُم أن يُستَجابَ لَهُ، فَليُطَيِّب کَسبَهُ، وَليَخرُج مِن مَظالِمِ النّاسِ، و إنَّ اللّه َ لا يُرفَعُ إلَيهِ دُعاءُ عَبدٍ وفي بَطنِهِ حَرامٌ، أو عِندَهُ مَظلِمَةٌ لِأَحَدٍ مِن خَلقِهِ؛۴ هر گاه فردي از شما خواست دعايش مستجاب شود، درآمدش را پاک گرداند و از زير بار حقوق مردم بيرون برود. دعاي بنده اي که در شکمش حرام باشد، يا حقّ يکي از خلق خدا به گردنش باشد، به درگاه خداوند بالا نمي رود.
۵) حضور قلب
امام صادق عليه السلام: إنَّ اللّه َ عز و جل لا يَستَجيبُ دُعاءً بِظَهرِ قَلبٍ ساهٍ، فَإِذا دَعَوتَ فَأَقبِل بِقَلبِکَ، ثُمَّ استَيقِن بِالإِجابَةِ؛۵ خداوند دعايي را که از روي دلِ غافل باشد، نمي پذيرد. پس هر گاه دعا کردي، با دلت رو کن، آن گاه به اجابت، يقين داشته باش.
بررسي متون ديني و تامل در آن، خصوصا روايات مرتبط با مساله اجابت دعا، ما را به اين نکته رهنمون ميسازد که همه اين مقدمات و نکاتي که درباره اجابت دعا مطرح شده است به يک نقطه اصلي و محوري منتهي ميشود و آن چيزي جز حال انقطاع و تهي کردن دل از اميد به غير خداوند متعال نيست که هر چه اين حال در نيايشگر تقويت شود، دعاي او به اجابت، نزديک تر مي گردد
۶) حالت انقطاع
مصباح الشريعة در آنچه به امام صادق عليه السلام نسبت داده است : سُئِلَ رَسولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله عَنِ اسمِ اللّه ِ الأَعظَمِ، قالَ: کُلُّ اسمٍ مِن أسماءِ اللّه ِ، فَفَرِّغ قَلبَکَ عَن کُلِّ ما سِواهُ، وَادعُهُ بِأَيِّ اسمٍ شِئتَ؛ فَلَيسَ فِي الحَقيقَةِ للّه ِِ اسمٌ دونَ اسمٍ، بَل هُوَ الواحِدُ القَهّارُ؛۶ از پيامبر خدا صلي الله عليه و آله درباره اسم اعظم خدا سؤال شد. فرمود: همه نام هاي خدا اسم اعظم اند. پس، دلت را از هر آنچه جز اوست، خالي گردان و آن گاه او را با هر نامي که خواستي، بخوان؛ زيرا در حقيقت براي خداوند، نام خاصّي نيست؛ بلکه او يکتاي قهّار است.
● اصلي ترين و محوري ترين شرط اجابت دعا
بررسي متون ديني و تامل در آن، خصوصا روايات مرتبط با مساله اجابت دعا، ما را به اين نکته رهنمون ميسازد که همه اين مقدمات و نکاتي که درباره اجابت دعا مطرح شده است به يک نقطه اصلي و محوري منتهي ميشود و آن چيزي جز حال انقطاع و تهي کردن دل از اميد به غير خداوند متعال نيست که هر چه اين حال در نيايشگر تقويت شود، دعاي او به اجابت، نزديک تر مي گردد.
کسي که خود را نيازمند مطلق به بي نياز مطلق مي بيند، از غير او منقطع مي گردد و به او مي پيوندد.
به سخن ديگر خواندن خداوند متعال با خواندن غير او تفاوت جوهري دارد و تا حال انقطاع به انسان دست ندهد در واقع خدا را نمي خواند. حال انقطاع همان حالي است که از آن تعبير به خالي کردن دل از غير خدا شده است، چنان که در حديث بالا گذشت وقتي از پيامبر خدا صلي الله عليه و آله درباره اسم اعظم سؤال کردند، ايشان به فراغت دل از غير خدا و توجه کامل به مقام ربوبي اشاره مي کنند.
هر چه اين حال در نيايشگر تقويت شود، دعاي او به اجابت نزديکتر مي گردد، تا آنجا که ممکن است بدون دعا نيز خواسته او تأمين گردد.
امام صادق عليه السلام: إنَّ العَبدَ لَيَکونُ لَهُ الحاجَةُ إلَي اللّه ِ عز و جل، فَيَبدَأُ بِالثَّناءِ عَلَي اللّه ِ وَالصَّلاةِ عَلي مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، حَتّي يَنسي حاجَتَهُ، فَيَقضيهَا اللّه ُ لَهُ مِن غَيرِ أن يَسأَلَهُ إيّاها؛۷ بنده به خداوند حاجتي دارد و شروع به ثناي خداوند و صلوات فرستادن بر محمّد و خاندان محمّد مي کند، تا جايي که يادش مي رود حاجتي داشته است، پس خداوند حاجتش را، بي آن که آن را از خداوند درخواست کند، برايش برآورده مي سازد.
به سخن ديگر، اجابت دعا، يک شرطْ بيشتر ندارد و آن، تحقّق حقيقت دعا از سوي دعاکننده است؛ اما تا حال انقطاع به انسانْ دست ندهد، حقيقت دعا تحقّق نمي يابد. از اين رو، هنگامي که انسان در مورد نيازي از نيازهاي خود، بيچاره و مُضطر شود و پناهگاهي جز خداوند متعال نبيند، دعاي او مستجاب مي گردد.
علاّمه سيّد محمّدحسين طباطبايي رضوان اللّه تعالي عليه در تبيين آيه: «أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَ يَکْشِفُ السُّوءَ...»۸ مي فرمايد: «مراد از اجابت درمانده اي که او را مي خوانَد، پاسخ مثبت دادن به درخواستِ دعاکنندگان و برطرف کردن نياز آنهاست. خداوند، صفت درماندگي را آورده تا به دعا کننده، حقيقت دعا و درخواست را يادآوري کند؛ زيرا مادام که انسان در تنگناي درماندگي نيفتد و در رسيدن به خواستش آزادي عمل داشته باشد، درخواستش خالصانه نخواهد بود و اين، مطلب روشني است.
اما اين که اجابت دعا را به دعا کردن (درخواست کردن از خدا) مشروط کرده و فرموده است: «إِذَا دَعَاهُ؛ آن گاه که او را بخوانَد»، براي اشاره به اين نکته است که در دعا بايد تنها از خداوند پاک، طلب کرد و اين، زماني عملي مي شود که دعا کننده، از تمامي اسباب و علل ظاهري دست بکشد و دلش را تنها به خداوند بپيوندد؛ اما کسي که دلش را تنها به اسباب و علل ظاهري و يا به آنها و به خداوند با هم پيوند دهد، پروردگارش را نخوانده؛ بلکه ديگري را خوانده است. پس هرگاه دعا کننده در دعا صادق باشد و تنها از خداوند بخواهد، خداوند والا، خواست او را اجابت مي کند و گرفتاري اي را که او را به درخواست و دعا واداشته، برطرف مي سازد؛ همان گونه که خداوند متعال فرموده است: «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَکُمْ؛۹ مرا بخوانيد تا برايتان اجابت کنم». در اين جا شرط اجابت را تنها دعا کردن حَقيقي قرار داده است و اين که درخواست، تنها بايد از خداوند صورت بگيرد».۱۰
علامه طباطبايي، همچنين در تفسير جمله: «وَ يَجْعَلُکُمْ خُلَفَاءَ الاْءَرْضِ؛۱۱ و شما را خليفگان زمين قرار داد» فرموده است: «آنچه از سياق کلام به دست مي آيد، اين است که مراد از خلافت، خلافتي است که خداوند در زمين براي انسان ها قرار داده تا با آن، هرگونه که مي خواهند، در زمين، دخل و تصرف و ساخت و ساز کنند، همان گونه که خداوند متعال فرموده است: «وَ إِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلَائِکَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الاَرْضِ خَلِيفَةً؛۱۲ و به يادآر هنگامي را که پروردگارت به فرشتگان فرمود: من در زمين خليفه اي قرار مي دهم» و اين، از آن روست که دخل و تصرف انسان به وسيله مقام خلافت، در زمين و هر چه در آن است، مربوط به زندگي و معاش اوست. بنا بر اين، گرفتاري که انسان را به درماندگي مي افکند، تا آن جا که از خداوند، برطرف شدنش را درخواست مي کند ، ناگزير، مربوط به چيزي است که انسان از تصرّف در آن و يا بخشي از آن، ممنوع شده است و درهاي زندگي و ماندگاري و هر چه به زندگي مربوط است و يا پاره اي از درهاي زندگي را به روي او مي بندد، و برطرف شدن آن (گرفتاري) از انسان، موجب تماميت خلافتش مي گردد.
اگر دعا و درخواست را در عبارت قرآني «إِذَا دَعَاهُ»، اعم از درخواست زباني بدانيم، اين معنا، بيشتر و بيشتر روشن مي شود، همان طور که از اين کلام خداوند، روشن است: «وَءَاتَاکُم مِّن کُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ وَ إِن تَعُدُّواْ نِعْمَتَ اللَّهِ لاَ تُحْصُوهَا؛۱۳ و از هر چه شما مي خواستيد، به شما داد و اگر نعمت هاي خدا را بشماريد، نخواهيد توانست که به تمامي بشماريد» و نيز: «يَسْاَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَ الاَرْضِ؛۱۴ هر کس در آسمان ها و زمين است، از او درخواست مي کند». بنا بر اين، تمامي تواني که براي دخل و تصرّف به انسان داده شده و روزي او شده است، خود، نوعي برطرف کردن گرفتاريِ درمانده نيازمند، در پي درخواست اوست. پس او را خليفه قرار داد و در پي اجابت درخواست او و برطرف ساختن گرفتاري اي برآمد که وي در آن، در مانده است».۱۵
۱. التوحيد: ص ۲۸۸ ح ۷ عن يزيد بن الحسن الکحّال، إحقاق الحقّ: ج ۱۲ ص ۲۶۶ عن الإمام الصادق عليه السلام، بحار الأنوار: ج ۹۳ ص ۳۶۸ ح ۴.
۲. غرر الحکم: ح ۶۰۹۱، عيون الحکم والمواعظ: ص ۳۳۵ ح ۵۷۱۷.
۳. کنزالفوائد: ج ۱ ص ۲۷۸، بحار الأنوار: ج ۷۸ ص ۹۰ ح ۹۵.
۴. فلاح السائل: ص ۱۰۱ ح ۳۹، بحار الأنوار: ج ۹۳ ص ۳۲۱ ح ۳۱.
۵. الکافي: ج ۲ ص ۴۷۳ ح ۱، عدّة الداعي: ص ۱۲۶ کلاهما عن سليمان بن عمرو، مکارم الأخلاق: ج ۲ ص ۱۱ ح ۲۰۰۲، بحار الأنوار: ج ۹۳ ص ۳۰۵ ح ۱.
۶. مصباح الشريعة: ص ۱۲۹، بحار الأنوار: ج ۹۳ ص ۳۲۲ ح ۳۶.
۷. الکافي: ج ۲ ص ۵۰۱ ح ۲، عدّة الداعي: ص ۲۳۳ کلاهما عن هارون بن خارجة، الدعوات: ص ۲۲ ح ۲۵ وليس فيه «وآل محمّد»، بحار الأنوار: ج ۹۳ ص ۳۱۲ ح ۱۷ و ص ۳۴۲ ح ۱۱.
۸. نمل: آيه ۶۲: «يا کيست که درمانده را آن گاه که او را بخوانَد اجابت مي کند و گرفتاري اش را برطرف مي سازد؟».
۹. مؤمن: آيه ۶۰.
۱۰. الميزان في تفسير القرآن: ج ۱۵ ص ۳۸۱.
۱۱. نمل: آيه ۶۲.
۱۲. بقره: آيه ۳۰.
۱۳. ابراهيم: آيه ۳۴.
۱۴. الرحمن: آيه ۲۹.
۱۵. الميزان في تفسير القرآن: ج ۱۵ ص ۳۸۳.

حضرت آيت الله مجتبي تهراني همزمان با ماه مبارک رمضان و در ادامه مجموعه مباحث دعا تأثير وضو در اجابت دعا را مورد تأکيد قرار داد و يادآور شد: توسل به او ...

آيت الله شيخ مجتبي تهراني به معرفي چهار مکان مشخص که دعا با شرايطي در آنها مستجاب است پرداخت و شرايط نماز مقبول و دعاي مستجاب را تشريح کرد. گفته شد ما ...

دعا عثمان بن عيسى ،از محدثى كه وى را حديث كرده از ابى عبد الله ،امام صادق ، عليه السلام روايت كرد كه خدمت امام عرضه داشتم كه دو آيه در كتاب خداست كه م ...

عرفات سرزمين است و روز عرفه يکي از روزهاي مناسک آييني حج. اما چنان که از سنت و سيره امامان(ع) استنباط مي شود، عرفه همانند هر شناخت و عرفاني، در بند زم ...

دعا و نيايش به درگاه الهي، آسان ترين راه ارتباط با خدا و تقرب به وي و هم چنين دست يابي به مقامات انساني و پاسخ گويي به نيازهاي مادي و معنوي است. ماه ر ...

● جايگاه و ارزش دعا در اسلام دعا در لغت به معناي طلب، درخواست و تقاضاست [۱] و در اصطلاح به اظهار نياز و خواهش بندگان به درگاه خداي قادر متعال گفته مي ...

دعا محبوب ترين اعمال نزد خداوند، برترين عبادت، علت روشنايي آسمان ها و زمين، كليد تمام رحمت ها و... است. ما معمولا در حوائج فردي خويش بر دعا اصرار مي و ...

بسم الله الرحمن الرحيم خوش آمديد مطمئن باشيد با توجه دقيق به مطالب مربوطه دست خالي بيرون نخواهيد رفت وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ ا ...

دانلود نسخه PDF - اجابت دعاي نيايشگران